12
Luật Ngân hàng Việt Nam Trần Thị Ngọc – KT33F-061
MỤC LỤC
MỤC LỤC..................................................................................................................................................... 1
A- LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, trong nền kinh tế hiện đại mỗi quốc gia đều có xu hướng sử
dụng ngoại hối để nhập khẩu hàng hóa hay can thiệp vào thị trường hàng hóa,
thị trường tiền tệ, điều hòa cán cân thanh toán quốc tế…góp phần phát triển
kinh tế đất nước. Đặc biệt từ sau khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên
của tổ chức WTO, nhu cầu sử dụng ngoại hối ngày càng gia tăng không ngừng
và có ảnh hưởng sâu sắc lớn lao đối với nền kinh tế xã hội của quốc gia. Một
vấn đề nổi cộm hiện nay là nạn đô la hóa đang đe dọa chủ quyền tiền tệ của Việt
Nam. Tình trạng đôla hóa của nền kinh tế nước ta có thể đã xảy ra ngay từ trước
khi nước ta bắt đầu mở cửa và trở nên phổ biến sau khi nền kinh tế trải qua thời
kỳ lạm phát nghiêm trọng vào cuối thập niên 1980 khiến đồng đôla Mỹ trở
thành một phương tiện dự trữ giá trị đáng tin cậy trước một đồng bạc Việt Nam
đang suy yếu. Thực trạng này rất đáng lo ngại và khiến những nhà phân tích
kinh tế trong và ngoài nước đã nhiều lần cảnh báo về mặt trái của hiện tượng
đôla hóa, nhất là tác động của nó trong việc vô hiệu hóa các biện pháp kinh tế vĩ
mô của nước ta. Câu hỏi đặt ra là làm sao chúng ta có thể thành công trong việc
khuyến khích, nâng đỡ sản xuất trong nước, giải quyết nạn ứ đọng và giảm giá
Bài tập học kỳ
12
Luật Ngân hàng Việt Nam Trần Thị Ngọc – KT33F-061
hàng nội địa, giải quyết nạn thất nghiệp trong nỗ lực khắc phục hậu quả của
cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ toàn cầu vừa qua, khi mà đồng đôla cứ liên
tục bơm hàng lậu với giá rẻ mạt qua biên giới? Làm sao chúng ta có thể hỗ trợ
hiệu quả cho nhà xuất khẩu, khắc phục tình trạng nhập siêu kéo dài hàng thập
niên, khi mà sự hiện diện không thể kiểm soát của đồng đôla trong nền kinh tế
cứ thường xuyên đội tỷ giá đồng bạc Việt Nam lên cao?
Chính vì thế chính phủ Việt Nam đã tìm cách lựa chọn cho mình những
cư trú; vàng dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng trong trường hợp mang vào và
mang ra khỏi lãnh thổ Việt Nam;
- Đồng tiền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong trường hợp
chuyển vào và chuyển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc được sử dụng trong
thanh toán quốc tế.
Ví dụ: trong vụ việc ông Trương Johnny và ba người con ruôt mang theo hành
lý với gần 80.000USD khi xuất cảnh khỏi Việt Nam sang Singapore vào ngày
19/06/2010 vừa qua, số ngoại tệ 80.000USD chính là ngoại hối.
b) Sử dụng ngoại hối:
Xét dưới góc độ khoa học pháp lý, hoạt động ngoại hối được hiểu là tổng
hợp các hành vi pháp lý trong quá trình chiếm hữu, sử dụng và định đoạt các tài
sản là ngoại hối.Theo khoản 8 Điều 4 Pháp lệnh ngoại hối ngày 13/12/2005 thì :
“Hoạt động ngoại hối là hoạt động của người cư trú, người không cư trú trong
giao dịch vãng lai, giao dịch vốn, sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam,
hoạt động cung ứng dịch vụ ngoại hối và các giao dịch khác liên quan đến ngoại
hối”.
Ví dụ anh A là công dân Việt Nam sinh sống và làm việc tại Mỹ kể từ ngày
2/5/2008. Vào ngày 1/3/2011, chị B là vợ anh A hiện đang sinh sống tại Việt
Nam đã gửi cho anh A 1.000USD thông qua tài khoản ngoại tệ tại ngân hàng
BIDV. Trong trường hợp này hành vi gửi tiền của chị B chính là một hoạt động
Bài tập học kỳ
12
Luật Ngân hàng Việt Nam Trần Thị Ngọc – KT33F-061
ngoại hối, theo đó chị B (người cư trú) đã thực hiện một giao dịch vãng lai là
chuyển tiền một chiều từ Việt Nam ra nước ngoài với anh A (người không cư
trú).
Theo định nghĩa trên, sử dụng ngoại hối chính là một hành vi của hoạt
động ngoại hối của người cư trú, người không cư trú trên lãnh thổ Việt Nam.
I.2- Chủ thể sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam
Theo định nghĩa về hoạt động ngoại hối tại khoản 8 Điều 4 Pháp lệnh
ngoài có thời hạn dưới 12 tháng; công dân Việt Nam làm việc tại các tổ chức
quy định tại điểm d và điểm đ khoản này và cá nhân đi theo họ;
- Công dân Việt Nam đi du lịch, học tập, chữa bệnh và thăm viếng ở nước
ngoài;
- Người nước ngoài cư trú tại Việt Nam có thời hạn từ 12 tháng trở lên, trừ các
trường hợp người nước ngoài học tập, chữa bệnh, du lịch hoặc làm việc cho cơ
quan đại diện ngoại giao, lãnh sự, văn phòng đại diện của các tổ chức nước
ngoài tại Việt Nam.
b) Người không cư trú: là những đối tượng khác với những đối tượng là
người cư trú
3
. Như vậy người không cư trú có thể là:
- Tổ chức kinh tế nước ngoài được thành lập và hoạt động kinh doanh tại nước
ngoài;
- Tổ chức kinh tế Việt Nam, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt
Nam hoạt động kinh doanh tại nước ngoài;
- Tổ chức tín dụng Việt Nam, tổ chức tín dụng nước ngoài ở Việt Nam được
thành lập và hoạt động kinh doanh tại nước ngoài;
3
Khoản 3 Điều 4 Pháp lệnh ngoại hối ngày 13/12/2005
Bài tập học kỳ
12
Luật Ngân hàng Việt Nam Trần Thị Ngọc – KT33F-061
- Cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính
trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, quỹ xã hội, quỹ từ
thiện của nước ngoài hoạt động tại nước ngoài;
- Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện của tổ chức
quốc tế, cơ quan đại diện các tổ chức liên chính phủ, cơ quan đại diện các tổ
chức phi chính phủ, lực lượng vũ trang và các tổ chức chính trị, tổ chức chính
phép; chi trả bằng ngoại tệ cho các giao dịch hợp pháp của mình thông qua tổ
chức tín dụng, rút ngoại tệ tiền mặt để chi tiêu cho nhu cầu cá nhân…
NCT là tổ chức, cá nhân có quyền mở và sử dụng tài khoản ngoại tệ của
mình ở nước ngoài để thỏa mãn các nhu cầu chính đáng, hợp pháp của mình
theo quy định của pháp luật. Khi chấm dứt hoạt động hoặc hết hạn ở nước
ngoài, các tổ chức cá nhân là chủ tài khoản phải đóng tài khoản ngoại tệ ở nước
ngoài và chuyển toàn bộ số dư ngoại tệ về nước.
Riêng đối với NCT là tổ chức kinh tế có chi nhánh, văn phòng đại diện ở
nước ngoài hoặc có nhu cầu mở tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài, phải tuân thủ
các quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về điều kiện, hồ sơ, thủ tục
cấp và thu hồi giấy phép mở và sử dụng tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài.
4
Điều 29 Nghị định số số 160/2006/NĐ – CP ngày 28/12/2006 quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Ngoại hối
2005.
Bài tập học kỳ