1
Xây dựng lối sống văn hóa trong thanh niên
ngoại thành Hà Nội hiện nay Nguyễn Hoàng Hiếu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS. ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
Mã số: 60 22 85
Người hướng dẫn: TS. Dương Văn Duyên
Năm bảo vệ: 2012 Abstract. Làm rõ khái niệm và đặc điểm cơ bản của lối sống văn hóa, đặc điểm lối
sống thanh niên ngoại thành Hà Nội. Chỉ ra những đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã
hội tác động đến lối sống của thanh niên ngoại thành Hà Nội và thực trạng xây dựng
lối sống văn hóa của thanh niên ngoại thành Hà Nội những năm gần đây. Đề ra một
số giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả việc xây dựng lối sống văn hóa trong thanh
niên ngoại thành Hà Nội trước những yêu cầu hiện nay.

Keywords. Xây dựng lối sống; Chủ nghĩa xã hội khoa học; Lối sống văn hóa; Thanh
niên; Hà Nội

Content
1. Lý do chọn đề tài:
- Đảng cộng sản VN trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng luôn đánh giá cao tầm
quan trọng của thanh niên, công tác xây dựng thanh niên mới xã hội chủ nghĩa…Do đó, xây
dựng lối sống văn hoá trong thanh niên góp phần tạo ra thế hệ thanh niên mới theo quan điểm

Tiết 1. Quan niệm về lối sống văn hoá
Trong tiết này, Em phân tích khái niệm “Lối sống”, lối sống văn hoá và những đặc
điểm cơ bản của lối sống văn hoá.
- Lối sống: Lối sống là tổng hoà những dạng hoạt động sống ổn định của cộng đồng
(dân tộc, giai cấp, nhóm xã hội ) và các cá nhân, được vận hành theo những chuẩn giá trị xã
hội nào đó trong sự thống nhất với các điều kiện của một hình thái kinh tế - xã hội nhất định.
- Lối sống văn hoá: là khái niệm ra đời để nhấn mạnh đến yêu cầu về phẩm chất văn
hoá của việc xây dựng lối sống của cộng đồng, đặc biệt là của thế hệ trẻ. Lối sống như một
phần của văn hoá nhưng trên thực tế lối sống văn hoá đối lập với lối sống thiếu văn hoá, kém
văn hoá hay vô văn hoá. Văn hoá ở đây được hiểu là giá trị, là sự hài hoà trong ứng xử để đạt
đến các chuẩn mực xã hội, đạo đức của cộng đồng.
Có thể hiểu lối sống văn hoá mà chúng ta đang xây dựng là lối sống Việt Nam tiên
tiến, đậm đà bản sắc dân tộc được hình thành trong điều kiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước như một yêu cầu của nhân cách con người phát triển toàn diện.
- Những đặc điểm cơ bản của lối sống văn hoá:
Có thể nhận thấy những đặc điểm của lối sống văn hoá chính là những giá trị tốt đẹp
của con người Việt Nam biểu hiện trong các quan hệ ứng xử hàng ngày, vốn được hình thành
từ trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, có sự vận động và biến đổi để đáp ứng
những yêu cầu cụ thể của thời đại. Những đặc điểm cơ bản của lối sống thời kỳ hiện nay là:
+ Có tinh thần yêu nước và yêu chủ nghĩa xã hội;
+ Có tình yêu lao động và lao động sáng tạo;
+ Có đạo đức trong sáng và tình nghĩa, trung thực và tiết kiệm;
+ Có tinh thần tập thể và ý thức kỷ luật;
+ Không ngừng học tập để nâng cao trình độ về mọi mặt;
+ Có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái
Những đặc điểm trên đây hợp thành một chỉnh thể thống nhất làm nên lối sống văn
hóa của con người và cộng đồng. Về bản chất, chúng không hề tách rời mà tồn tại trong nhau,
yếu tố này qui định yếu tố kia và ngược lại, trong đó, tinh thần yêu nước là đặc trưng bao
trùm nhất. Tất cả những đặc điểm này làm nên nhân cách, tạo ra sự hài hòa trong các quan hệ
ứng xử của cá nhân và cộng đồng. Nói cách khác, chúng tạo nên một lối sống văn hóa. Đây là

Thứ ba: một bộ phận thanh niên ngoại thành HN có lối sống mang nặng tư tưởng gia
trưởng, thích học đòi, thiếu bản lĩnh.
Tiết 3: Sự cần thiết, nội dung và chủ thể xây dựng lối sống văn hoá trong thanh
niên ngoại thành Hà Nội
Trong phần này em tập trung làm rõ:
* Sự cần thiết phải xây dựng lối sống văn hoá trong thanh niên ngoại thành HN.
+ Hiện nay còn một bộ phận thanh niên ngoại thành Hà Nội lười lao động, lười học,
sống chưa có văn hoá
+ Ngoại thành Hà Nội đang phát triển mạnh sản xuất công nghiệp, tốc độ đô thị hoá
nhanh đòi hỏi phải có một lối sống phù hợp
+ Hà Nội là trái tim của cả nước, là nơi ngàn năm văn hiến; thanh niên Hà Nội nói
chung, thanh niên ngoại thành nói riêng phải giữ gìn truyền thống đó.
+ Hà Nộ là nơi giao lưu quốc tế, là trung tâm văn hoá của cả nước. Bạn bè quốc tế
đến Việt Nam trước hết đến thủ đô Hà Nội. Hà Nội đại diện cho cả nước đón tiếp bạn bè
quốc tế.
* Nội dung xây dựng lối sống văn hoá trong thanh niên ngoại thành Hà Nội
Nội dung lối sống xây dựng trong thanh niên ngoại thành Hà Nội phải là lối sống văn
hoá, lối sống mới, lối sống mang đặc trưng của người Hà Nội văn minh, thanh lịch, phù hợp
với văn hoá Hà Nội; lối sống phù hợp với những chuẩn mực của người Việt Nam mới mà
Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương khoá VIII(1998) đã xác định. Theo
đó con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới cần có những đức tính sau: “ Có tinh
thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí
vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kêt với nhân dân thế giới ….thể
lực”.
* Chủ thể xây dựng lối sống văn hoá đối với thanh niên ngoại thành Hà Nội
Xây dựng lối sống văn hoá trong thanh niên ngoại thành Hà Nội là trách nhiệm
chung của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội trong đó trực tiếp và quan trọng nhất là của
Đảng bộ và Chính quyền Thành phố, của chính quyền các huyện, thị xã ngoại thành, của các
tổ chức Đoàn thanh niên, Hội liên hiệp thanh niên Thành phố và các huyện, thị xã ngoại


+Việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức các phong trào, các chương trình thanh niên ở các
cấp bộ Đoàn ở khu vực ngoại thành
Về nguyên nhân hạn chế
+ Nguyên nhân khách quan:
Một là: Xây dựng lối sống văn hoá của thanh niên ngoại thành Hà Nội đang chịu tác động
lớn của mặt trái cơ chế thị trường
Hai là: Xây dựng lối sống văn hoá của thanh niên ngoại thành Hà Nội đang chịu tác động
lớn của đời sống chính trị - kinh tế - văn hoá trên thế giới
Ba là: Thanh niên là một lực lượng lớn là đại diện cho tương lai xã hội, của đất nước. Đây
cũng là đối tượng mà các thế lực thù địch đang hướng đến để thực hiện âm mưu “ diễn biến hoà
binh”.
+ Nguyên nhân chủ quan:
Một là: nhận thức chưa đầy đủ, sâu sắc của một số cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính
trị nói chung, của cấp uỷ Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng ở Hà
Nội về tầm quan trọng của lối sống văn hoá trong các tầng lớp dân cư, nhất là trong thanh niên
ngoại thành
Hai là: việc giáo dục về chính trị, tư tưởng đạo đức của các cấp uỷ Đảng và các cấp bộ đoàn
đối với thanh niên còn nhiều hạn chế
Ba là: đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp của Thành phố, đặc biệt là cấp cơ sở nhiều hạn chế,
nhất là về năng lực trình độ và cơ cấu đội ngũ.

5
Bốn là: hoạt động của Đoàn nói chung còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, các thiết
chế văn hóa cần thiết.
Năm là: ý thức phấn đấu, rèn luyện trau dối đạo đức, tư tưởng, lối sống của một bộ phận
thanh niên ngoại thành còn thấp
Sáu là: sự đấu tranh phê phán những thói hư tật xấu, lối sống thực dụng trong một bộ phận
thanh thiếu niên còn yếu.
Tiết 2: Những phương hướng cơ bản và giải pháp thực hiện tốt hơn xây dựng lối
sống văn hoá của thanh niên ngoại thành Hà Nội

+ Tích cực, chủ động phòng chống các tệ nạn xã hội, các loại tội phạm và các hiện
tượng tiêu cực trong xã hội.

KẾT LUẬN
1. Lối sống, cùng với tư tưởng và đạo đức, được xem là những lĩnh vực then chốt của
văn hóa. Xây dựng lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh là một trong những nội dung quan
trọng của sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
Lối sống văn hoá mà hạt nhân là các khuôn mẫu ứng xử và thể chế xã hội mang tính
đặc trưng văn hóa điển hình đóng vai trò định hình và định tính cho nhân cách con người.
Xây dựng một lối sống Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, kế thừa những giá trị
truyền thống, tiếp thu những tinh hoa trong lối sống tốt đẹp của các dân tộc trên thế giới vừa
là mục tiêu, vừa là điều kiện để phát triển đất nước.

6
2. Thanh niên là người chủ tương lai của đất nước. Ở họ luôn tràn đầy sức sống, giàu
nhiệt huyết, năng động, sáng tạo, say mê học hỏi, sẵn sàng cống hiến thanh niên là nguồn lực
quan trọng trong nguồn lực con người. Để thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới của đất nước,
cần phát huy một cách tối đa nguồn lực thanh niên.
Lối sống văn hóa là mục tiêu quan trọng cần xây dựng để hoàn thiện nhân cách của
người thanh niên mới. Xây dựng lối sống văn hoá trong thanh niên là xây dựng những giá trị
của nhân cách để họ có thể cống hiến nhiều nhất cho đất nước.
3. Thành phố Hà Nội là một trung tâm lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học -
công nghệ, đầu mối giao lưu quốc tế, có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Để đảm đương được vai trò này, vấn đề thiết yếu là phải
phát huy được nguồn lực con người - nguồn lực của mọi nguồn lực. Trong đó, thanh niên
ngoại thành là một bộ phận đặc biệt quan trọng. Xây dựng lối sống văn hoá trong thanh niên
ngoại thành Hà Nội hiện nay là góp phần xây dựng một lối sống đô thị văn minh, lịch sự,
đồng thời góp phần bồi dưỡng nguồn nhân lực trẻ cho yêu cầu xây dựng và phát triển một
Thành phố xứng đáng với vị trí là một trong những trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của
cả nước.

15. Đảng cộng sản Việt Nam(1991), “ Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội”, Nxb Sự thật, Hà Nội.
16. Đảng cộng sản Việt Nam(1993), “ Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành
Trung ương khóa VII”, Tài liệu lưu hành nội bộ.

7
17. Đảng cộng sản Việt Nam(1996)“ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VIII”,Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
18. Đảng cộng sản Việt Nam(1997), “ Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành
Trung ương khóa VIII ”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
19. Đảng cộng sản Việt Nam(1998), “ Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành
Trung ương khóa VIII ”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
20. Đảng cộng sản Việt Nam(2001), “ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
IX”,Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
21. Đảng cộng sản Việt Nam(2006), “ Văn kiện Hội nghị lần thứ mười Ban chấp hành
Trung ương khóa IX ”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
22. Đảng cộng sản Việt Nam(2006), “ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
X”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
23. Đảng cộng sản Việt Nam(2008), “ Văn kiện Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành
Trung ương khóa X ”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
24. Đảng cộng sản Việt Nam(2011), “ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
XI”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
25. Đoàn TNCSHCM, Ban Chấp hành Thành phố Hà Nội, “ Báo cáo công tác Đoàn
và phong trào thanh thiếu nhi Thành phố năm 2009”.
26. Đoàn TNCSHCM, Ban Chấp hành Thành phố Hà Nội, “ Báo cáo công tác Đoàn
và phong trào thanh thiếu nhi Thành phố sáu tháng đầu năm 2010”.
27. Đoàn TNCSHCM, Ban Chấp hành Thành phố Hà Nội, “ Báo cáo công tác Đoàn
và phong trào thanh thiếu nhi Thành phố sáu tháng đầu năm 2011”.
28. Đoàn TNCS HCM, Ban Chấp hành Thị đoàn Sơn Tây( 2010), “ Báo cáo tổng kết
công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi năm 2010 và phương hướng, nhiệm vụ năm

cảnh hiện nay”, Tư tưởng - Văn hóa,(5).
41. “ Lối sống xã hội chủ nghĩa” ( 1982), Nxb Sự thật, Hà Nội.

42. Phạm Bá Lượng(1995),“ Mấy vấn đề về lối sống và xây dựng lối sống trong
chặng đường đầu tiên của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta”, Luận văn thạc sỹ,
chuyên ngành Triết học, mã số 5.01.02. Học viện chính Trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
43. Mác –Ph.Ăng ghen( 1995), “ Hệ tư tưởng Đức”, Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
44. Mác – Ph. Ăng ghen (1993), “ Vai trò của lao động trong quá trình vượn biến
thành người” , Tuyển tập, tập 5, Nxb Sự thật, Hà Nội.
45. Hồ Chí Minh(1995), Toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
46. Hồ Chí Minh(2000), Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
47. Hồ Chí Minh(1995), Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
48. Hồ Chí Minh(1995), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
49. Hồ Chí Minh(2000), Toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
50. Hồ Chí Minh(1996), Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
51. Hồ Chí Minh về giáo dục, bồi dưỡng thanh niên, thiếu niên và nhi đồng, Nxb Lao
động - Xã hội, Hà Nội ( 2007).
52. A.M. Ru–mi–an- txép chủ biên( 1996), Từ điển chủ nghĩa cộng sản khoa học,
Nxb Tiến bộ, Matxcơva – Nxb Sự thật, Hà Nội.
53. Tổng cục thống kê, “Niên giám thống kê”, Nxb thống kê - Hà Nội, ( 2010).
54. Từ điển triết học ( 1975), Nxb Tiến bộ, Matxcơva.
55. Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, “Báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch kinh
tế - xã hội năm 2009 và phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu phát triển kinh
tế xã hội năm 2010 của Thành phố Hà Nội”.
56. Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, “Báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch kinh
tế - xã hội năm 2010 và phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu phát triển kinh
tế xã hội năm 2011 của Thành phố Hà Nội”.
57. Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội: “ Báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội 9
tháng năm 2011 và nhiệm vụ 3 tháng cuối năm trên địa bàn Thành phố Hà Nội”