Văn hóa ứng xử của các nhà báo trực tuyến đối
với thông tin văn hóa nghệ thuật (Khảo sát
Báo trực tuyến VnExpress, Vietnamnet và
VnMedia từ năm 2009 đến năm 2010)

Trương Thị Bích Ngọc

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn Thạc sĩ ngành: Báo chí học; Mã số: 60 32 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Thị Minh Thái
Năm bảo vệ: 2010

Abstract: Nghiên cứu tính đặc thù của báo chí trực tuyến trong thông tin văn hóa
nghệ thuật dẫn đến “văn hóa ứng xử” hay còn gọi là cách tác nghiệp của các nhà báo
trực tuyến với thông tin văn hóa nghệ thuật. Khảo sát và so sánh về nội dung và hình
thức thông tin của ba tờ báo trực tuyến độc lập, sẽ tìm ra những điểm khác biệt và ưu
thế của báo trực tuyến trong thông tin về văn hóa nghệ thuật trong môi trường truyền
thông khá phức tạp hiện nay. Đưa ra mô hình, định hướng để các nhà báo trực tuyến
khai thác và cung cấp nguồn thông tin văn hóa nghệ thuật trên báo trực tuyến một cách
hiệu quả.

Keywords: Văn hóa ứng xử; Văn hóa nghệ thuật; Báo trực tuyến; Báo chí học; Thông
tin

Content
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Văn hóa nghệ thuật là một thế giới riêng do con người sáng tạo ra. Nó gắn với việc
khám phá, hưởng thụ và phê bình các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật như âm nhạc, điện ảnh, sân
khấu, mỹ thuật…
Văn hóa nói chung và văn hóa nghệ thuật nói riêng trong suốt lịch sử ra đời và phát

đang tìm hướng giải quyết từ góc độ chủ quan trong tác nghiệp của người làm báo trực tuyến
với lĩnh vực thông tin văn hóa nghệ thuật.
Về lý luận báo chí, tác giả luận văn đã nghiên cứu trên dưới 10 cuốn cùng làm về đề
tài thông tin trên Báo trực tuyến, nhưng riêng lĩnh vực thông tin Văn hoá nghệ thuật chưa
được đề cập tới cụ thể. Một số khóa luận, luận văn như “Hiện trạng và xu hướng quảng cáo
trên báo trực tuyến” - Nguyễn Thị Thanh Hoa – K45 Báo chí; “Sự tương tác giữa Báo chí trực
tuyến với công chúng” – Vũ Thị Huệ - K45 Báo chí; “Phóng sự báo trực tuyến” – Lê Minh

3
Thanh – K47; “Thông tin Văn hóa xã hội trên hai tờ báo trực tuyến Vnexrpess và Vasc Orient
trong năm 2010” – Nguyễn Quý Phương của Phân viện báo chí… mới chỉ gợi mở những
hướng nghiên cứu ban đầu về lý thuyết báo trực tuyến hoặc mới chỉ dừng ở mức phân loại
thông tin văn hóa xã hội trên báo trực tuyến cũng như khảo sát thống kê mức độ sử dụng tin
văn hóa nghệ thuật. Như vậy, thông qua nghiên cứu các đề tài khoá luận, luận văn trước đó,
tác giả thấy chưa luận văn nào đi sâu vào lĩnh vực văn hóa ứng xử hay còn gọi là cách làm
báo của giới làm báo trực tuyến đối với thông tin Văn hoá nghệ thuật.
Về cá nhân người làm luận văn, là phóng viên trực tiếp tác nghiệp tại mảng Văn hoá
trên báo trực tuyến VnMedia cho nên với sự nghiêm túc và đầy hứng khởi, chúng tôi quyết
định lựa chọn đề tài “Văn hóa ứng xử của các nhà báo trực tuyến đối với thông tin văn hóa
nghệ thuật” và tiến hành khảo sát ở ba tờ báo trực tuyến chính thống tại Việt Nam.
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn là văn hóa ứng xử của các nhà báo chí
trực tuyến trong thông tin Văn hoá nghệ thuật trên ba tờ báo trực tuyến Vietnamnet,
VnExpress và VnMedia trong hai năm 2009 – 2010.
Báo trực tuyến Vietnamnet, VnExpress và VnMedia là ba tờ báo hàng đầu của Việt
Nam ở những điểm sau: Đây là ba tờ báo trực tuyến ra đời sớm nhất và khẳng định vị trí là
báo trực tuyến độc lập; Có số lượng độc giả lớn, được khẳng định thông qua lượng pageview
và chú trọng tới cả hai luồng thông tin: chính sách Đảng, Nhà nước về văn hóa nghệ thuật và
thông tin giải trí và có đặt tên chuyên mục: Văn hoá.
+ VnExpress – Slogan: Tin nhanh Việt Nam

+ VnMedia – Slogan: Cập nhật – Tin cậy – Thiết thực
Cơ quan chủ quản: Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam - Giấy phép số
238/GP-BVHTT ngày 6/8/2003
Tổng biên tập: Võ Quốc Trường - Tòa soạn: Tòa nhà 142 Lê Duẩn
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn nhằm ba mục đích cơ bản
Một là, nghiên cứu tính đặc thù của báo chí trực tuyến trong thông tin văn hóa nghệ
thuật dẫn đến “văn hóa ứng xử” hay còn gọi là cách tác nghiệp của các nhà báo trực tuyến với
thông tin văn hóa nghệ thuật.
Hai là, trên cơ sở khảo sát và so sánh về nội dung và hình thức thông tin của ba tờ báo
trực tuyến độc lập, sẽ tìm ra những điểm khác biệt và ưu thế của báo trực tuyến trong thông
tin về văn hóa nghệ thuật trong môi trường truyền thông khá phức tạp hiện nay.
Ba là, đưa ra mô hình, định hướng để các nhà báo trực tuyến khai thác và cung cấp
nguồn thông tin văn hóa nghệ thuật trên báo trực tuyến một cách hiệu quả.
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận:
Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh, dựa trên đường lối, chính sách, quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về
chức năng, nhiệm vụ của báo chí đồng thời kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình
khoa học có liên quan đã được công bố.
Phương pháp nghiên cứu:
Luận văn thạc sĩ “Văn hóa ứng xử của các nhà báo trực tuyến đối với thông tin văn
hóa nghệ thuật” vận dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp luận khoa học của Chủ nghĩa Mác – Lênin

5
- Khảo sát, phân tích các tư liệu báo chí trực tuyến thực tế liên quan tới lĩnh vực thông
tin văn hóa nghệ thuật và đặc biệt coi trọng phương pháp tổng kết thực tiễn.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Ý nghĩa khoa học:

dân, Hà Nội, tập 2
3. Đức Dũng (2002), Sáng tạo tác phẩm báo chí, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội
4. Hà Minh Đức (chủ biên), Lý luận văn học, NXB Giáo dục, tái bản năm 2003
5. Hà Minh Đức (chủ biên) (2007), Báo chí những vấn đề lý luận và thực tiễn, NXB Đại
học Quốc gia Hà Nội
6. Hà Minh Đức (2000), Cơ sở lý luận báo chí – Đặc tính chung và phong cách, NXB
Đại học Quốc gia, Hà Nội
7. Hà Minh Đức (2005), Một nền văn hóa văn nghệ đậm đà bản sắc dân tộc, NXB Khoa
học xã hội
8. Vũ Quang Hào (2001), Ngôn ngữ báo chí, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
9. Đinh Văn Hường (2006), Các thể loại báo chí thông tấn, NXB Đại học Quốc gia Hà
Nội, Hà Nội
10. Trường Lưu (2006), Văn hóa Việt Nam truyền thống và hiện đại, NXB Văn hóa dân
tộc
11. Phan Ngọc (2002), Bản sắc Văn hóa Việt Nam, NXB Văn học
12. Hoàng Phê (1992), Từ điển tiếng Việt, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội
13. Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang (2004), Cơ sở lý luận báo chí truyền
thông, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
14. Tạ Ngọc Tấn (2001), Truyền thông đại chúng, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
15. Tạ Ngọc Tấn (1995), Hồ Chí Minh về vấn đề báo chí, Phân viện báo chí và Tuyên
truyền, Học viện Chính trị Quốc gia, Hà Nội
16. Nguyễn Thị Minh Thái (2005), Phê bình tác phẩm văn học nghệ thuật trên báo chí,
NXB Đại học quốc gia Hà Nội
17. Trần Ngọc Thêm (1999), Cơ sở văn hoá Việt Nam, NXB Giáo dục
18. Trần Ngọc Thêm (2001), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, NXB Thành phố Hồ Chí
Minh
19. Vũ Duy Thông (Chủ biên) (2004), Mác, Ănghen, Lênin, Hồ Chí Minh bàn về báo chí,
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
20. Hữu Thọ (1988), Công việc của người viết báo, NXB Tuyên huấn Hà Nội
21. Trần Quốc Vượng (1998), Cơ sở văn hoá Việt Nam, NXB Giáo dục

Bài giảng

36. Các bài giảng về báo chí của các Thầy, Cô giảng viên Khoa Báo chí và Truyền thông,
Trường Đại học KHXH&NV, Hà Nội (2000 - 2010)

Khóa luận, Luận văn

8

37 Lê Vũ Điệp (2007), Vấn đề bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của Việt
Nam trên báo chí, Luận văn thạc sỹ
38. Nguyễn Quý Phương (2001), Thông tin Văn hoá xã hội trên hai tờ báo trực tuyến
VnExpress và Vasc Orient trong năm 2001, Khóa luận tốt nghiệp
39. Lê Thị Hoàng Yến (20080, Ứng xử văn hóa của phóng viên thể thao Việt Nam trong
tác nghiệp ở nước ngoài, Luận văn thạc sỹ

Nguồn khác

40. Toàn văn bài phát biểu của PGS.TS Nguyễn Văn Khánh – Hiệu trưởng Trường ĐH
KHXH&NV tại Hội thảo “Văn hóa trong toàn cầu hóa”
41. Toàn cầu hóa kinh tế và xây dựng văn hóa dân tộc, Tài liệu phục vụ nghiên cứu, Viện
Thông tin khoa học xã hội, số 6 - 2002