Vấn thực thi bản quyền tài liệu khoa học và
công nghệ tại các thư viện thuộc Viện Khoa học
xã hội Việt Nam

Hoàng Anh Tuấn

Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
Luận văn Thạc sĩ ngành: Khoa học thư viện; Mã số: 60 32 20
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Viết Nghĩa
Năm bảo vệ: 2013

Abtracts: Làm rõ khái niệm bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ, những công cụ
pháp lí liên quan đến bản quyền tài liệu khoa học công nghệ. Tìm hiểu thực trạng vấn đề
thực thi bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ tại các thư viện trực thuộc Viện Khoa
học xã hội Việt Nam. Trên cơ sở những nghiên cứu đó, đề xuất các kiến nghị và giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả thực thi bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ tại các thư
viện trực thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam.

Keywords: Khoa học thư viện; Thư viện; Bản quyền tài liệu

Content
LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Lịch sử phát triển xã hội cho thấy, trong quá trình phát triển kinh tế của mỗi quốc gia, đặc
biệt là những nước có nguồn tài nguyên thiên nhiên không dồi dào, lao động trí tuệ đóng một vai trò
vô cùng to lớn. Ngày nay, kinh tế tri thức đang chiếm ưu thế trong xu thế hội nhập toàn cầu hóa,
những sản phẩm trí tuệ được tạo ra từ con người đang đem lại những giá trị mới về tinh thần, về tri
thức, cũng như những lợi ích kinh tế cho toàn xã hội loài người.
Từ cách đây rất lâu, ở các quốc gia văn minh, người ta đã khuyến khích các hoạt động
sáng tạo bằng việc bảo hộ quyền của những người có công trong việc sáng tạo ra tài sản trí tuệ

thì đòi hỏi phải có sự đầu tư rất nhiều cả về trí tuệ, thời gian và tiền bạc. Nếu không có sự bảo hộ
thì tác phẩm, hay công trình nghiên cứu khoa học, luận văn, luận án có thể sẽ bị sao chép, nhân
bản và sử dụng khắp nơi mà không hề có sự cho phép của người sáng tạo ra nó. Chính vì vậy,
vấn đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để bảo hộ được quyền tác giả, để khuyến khích lao động
sáng tạo trí tuệ của các cá nhân và tổ chức, nhằm thúc đẩy mọi mặt của xã hội phát triển. Đó
chính là lí do vì sao thời gian gần đây vấn đề bản quyền, hay quyền tác giả lại được nói nhiều
như vậy ở Việt Nam.
Ở bất kì thời điểm nào của quá trình phát triển xã hội, các thư viện hay các trung tâm
thông tin vẫn luôn là nơi lưu giữ kho tàng tri thức của nhân loại. Các thư viện hay các trung tâm
thông tin cũng là nơi lưu giữ các tác phẩm hay các công trình nghiên cứu khoa học, luận văn,
luận án, Nói chung, các thư viện hay các trung tâm thông tin là nơi lưu giữ các sản phẩm trí tuệ
của con người (các tác giả). Tuy nhiên, bên cạnh đó, thư viện hay các trung tâm thông tin cũng là
nơi dễ diễn ra tình trạng vi phạm về bản quyền nhất trong quá trình hoạt động của mình. Bởi hiện
nay, do số lượng tài liệu lớn, cộng với sự phát triển của công nghệ thông tin, thì các thư viện hay
các trung tâm thông tin đang từng bước tiến hành số hóa tài liệu của thư viện mình. Đôi khi quá
trình số hóa tài liệu chưa có sự đồng ý của tác giả, từ đó dẫn đến việc vi phạm bản quyền. Bên
cạnh đó, trong quá trình hoạt động của các thư viện hay các trung tâm thông tin hiện nay còn một
lí do dễ dẫn đến việc vi phạm bản quyền, đó là do sự nhìn nhận chưa đầy đủ của cán bộ thư viện
và người dùng tin dẫn đến tình trạng người dùng tin có thể sao chép thoải mái các tài liệu quý
như luận văn, luận án để đưa vào công trình của mình.
Viện Khoa học xã hội Việt Nam có tới hơn 30 đơn vị nghiên cứu là thành viên, mỗi đơn
vị thành viên lại có một thư viện hay trung tâm thông tin. Trong các thư viện hay trung tâm
thông tin này, việc cho phép đọc giả hay người dùng tin nói chung được sao chép, copy tài liệu
vẫn diễn ra khá phổ biến. Nói khác đi, hiện tượng vi phạm bản quyền tài liệu đang là vấn đề thời
sự trong các thư viện cũng như trung tâm thông tin của Viện Khoa học Xã hội Việt Nam.
Với những vấn đề nêu trên, thì vấn đề thực thi bản quyền (quyền tác giả) đang là một việc
làm rất quan trọng đối với phạm vi cả nước nói chung và trong các thư viện hay các trung tâm thông
tin Viện Khoa học xã hội Việt Nam nói riêng. Nhận biết được tính cấp thiết của vấn đề này, tôi lựa
chọn đề tài Vấn đề thực thi bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ tại các thư viện trực thuộc
Viện Khoa học xã hội Việt Nam để làm đề tài luận văn của mình.

thư viện cần được nghiên cứu sâu và toàn diện hơn.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là tìm ra giải pháp nâng cao hiệu quả việc thực thi
pháp luật về bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất việc vi
phạm bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ tại các thư viện trực thuộc Viện Khoa học xã hội
Việt Nam.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Làm rõ khái niệm bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ, những công cụ pháp lí liên
quan đến bản quyền tài liệu khoa học công nghệ.
Tìm hiểu thực trạng vấn đề thực thi bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ tại các thư
viện trực thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam.
Trên cơ sở những nghiên cứu đó, đề xuất các kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả thực thi bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ tại các thư viện trực thuộc Viện Khoa học
xã hội Việt Nam.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Vấn đề vi phạm bản quyền ở các cơ quan thông tin-thư viện nói chung và các thư viện
trực thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam nói riêng hiện nay diễn ra rất phổ biến. Nguyên nhân
dẫn đến những tình trạng vi phạm đó là cán bộ thư viện và người dùng tin chưa nắm rõ về bản
quyền, công tác tuyên truyền và phổ biến về bản quyền còn hạn chế, ý thức của cán bộ thư viện
cũng như của người dùng tin trong việc tôn trọng bản quyền còn chưa cao.
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn đi sâu nghiên cứu vấn đề thực thi bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ tại
các thư viện trực thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam.
5.2. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề thực thi bản quyền đối với tài liệu khoa học và
công nghệ trong phạm vi các thư viện trực thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam từ khi Luật Sở
hữu trí tuệ của nước ta có hiệu lực (01/07/2006).
6. Phương pháp nghiên cứu

Chương 1: Tầm quan trọng của việc thực thi bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ
tại các thư viện trực thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam
Chương 2: Hiện trạng thực thi bản quyền tài liệu khoa học và công nghệ tại các thư viện
trực thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam
Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi bản quyền tài liệu khoa học và
công nghệ tại các thư viện trực thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam. References
Sách, luận văn, luận án
1. Emmanuel Pierrat chủ biên, Hồ Thiệu, Nguyễn Đức Tiếu dịch (2007), Quyền tác giả
và hoạt động xuất bản, Nxb. Hội Nhà văn, Hà Nội
2. Lê Hồng Hạnh, Đinh Thị Mai Phương (2004), Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ở Việt
Nam: Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội
3. Lê Thị Hoan (2006), Về vấn đề bản quyền hiện nay, Khóa luận tốt nghiệp, Khoa
Thông tin - Thư viện, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Hà Nội
4. Lê Xuân Thảo (2005), Đổi mới và hoàn thiện pháp luật về sử hữu trí tuệ, Nxb. Tư
pháp, Hà Nội
5. Nguyễn Bá Bình, Phạm Thanh Tùng (2006), Công ước Berne 1886 công cụ hữu
hiệu bảo hộ quyền tác giả, Nxb. Tư pháp, Hà Nội
6. Nguyễn Thanh Vân (2005), Hoàn thiện pháp luật Việt Nam về bản quyền tác giả trong
giai đoạn hiện nay, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Viện Nhà nước và Pháp luật, Trường
Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội
7. Nguyễn Thị Ngọc Hà (2007), Quyền tác giả đối với tác phẩm dịch theo pháp luật
Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Viện Nhà nước và Pháp luật, Trường Đại học
Luật Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội
8. Phùng Trung Tập (2004), Các yếu tố của quyền sở hữu trí tuệ, Nxb. Tư pháp, Hà
Nội
9. Quỳnh Lê sưu tầm, tuyển chọn (2004), Những điều cần biết về sở hữu trí tuệ, Nxb.
Lao động, Hà Nội

29. (Học viện Khoa học xã hội)
30. (Viện Thông tin khoa học xã hội)