Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Kể từ khi thực hiện đường lối đổi mới kinh tế năm 1986, nền kinh tế
Việt Nam đã có một sự chuyển mình đáng kể. Việc chuyển đổi từ nền kinh tế
tập trung sang nền kinh tế thị trường đã làm thay đổi nhận thức về tầm quan
trọng của lĩnh vực dịch vụ trong nền kinh tế. Và cùng với những thành tựu về
kinh tế nói chung, khu vực dịch vụ đã có những bước tăng trưởng vượt bậc
trong vòng 20 năm qua.
Nhìn chung, dịch vụ có bước tăng trưởng cả về quy mô, ngành nghề, thị
trường và đạt được nhiều tiến bộ về hiệu quả, kết quả với sự tham gia của
nhiều thành phần kinh tế. Giá trị sản xuất các ngành dịch vụ tăng trên
7,5%/năm; giá trị tăng thêm khoảng 7%/năm, riêng năm 2005 giá trị tăng
thêm đạt 8,5% tức là cao hơn mức tăng trưởng của GDP( 8,4%).
Lĩnh vực dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ thương mại đóng góp tỷ trọng
ngày càng lớn tổng thu nhập của quốc gia cũng như doanh thu của mỗi doanh
nghiệp. Hơn nữa, trong cơ chế mới dịch vụ là một khu vực đầy tiềm năng phát
triển, vì vậy khu vực này ngày càng thu hút được sự quan tâm, đầu tư của các
nhà kinh doanh.
Trước thềm WTO, Chính phủ đã xoá bỏ nhiều rào cản thương mại và
hoàn thiện dần nhiều cơ chế, chính sách, luật để tạo điều kiện cho nền kinh tế
hội nhập sâu, phát triển mạnh mẽ hơn nữa. Tiêu biểu là sự ra đời của luật
Thương mại và luật này sẽ được áp dụng từ 1/1/2006 đã thể hiện sự quan tâm
và nhận thức đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta trong lĩnh vực thương mại và
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
dịch vụ thương mại. Bởi phát triển dịch vụ thương mại còn có tác dụng hỗ trợ
và tạo điều kiện cho các ngành khác trong nền kinh tế phát triển.
Hiện nay, lĩnh vực dịch vụ hoạt động rất nhộn nhịp, bởi quy mô ngày
càng lớn, các thành phần kinh tế tham gia ngày càng đa dạng và các hình thức
thì ngày càng phong phú hơn. Vấn đề đặt ra là phát triển các hình thức dịch vụ
dịch vụ mới.
Vậy dịch vụ là gì?
Dịch vụ là một khái niệm đã xuất hiện từ lâu và đã trở nên phổ biến
trong nền kinh tế thị trường. Trong phân ngành kinh tế quốc dân ở Việt Nam
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
cũng như thế giới người ta chia ra làm ba nhóm ngành lớn là nông nghiệp,
công nghiệp và dịch vụ. Thế nhưng cho đến nay, khái niệm về dịch vụ vẫn
chưa được hiểu thống nhất và do đó có nhiều khái niệm khác nhau, nhưng
chưa có khái niệm nào được chấp nhận toàn cầu. Điều đó cũng thể hiện sự
phức tạp của lĩnh vực này. Chính sự đa dạng và phức tạp của hoạt động dịch
vụ cộng với sự phát triển phong phú, chưa được định hình rõ nét làm cho việc
định nghĩa dịch vụ trở nên khó khăn, phức tạp và khó thống nhất. Về định
nghĩa dịch vụ thì hiện nay có nhiều cách tiếp cận khác nhau, dưới đây là một
số định nghĩa tiêu biểu:
Theo Philip Kotler định nghĩa thì Dịch vụ là một giải pháp hay lợi ích
mà một bên có thể cung ứng cho bên kia, chủ yếu là vô hình và không dẫn đến
chuyển quyền sở hữu, việc thực hiện dịch vụ có thể gắn liền hoặc không gắn
liền với sản phẩm vật chất.
Theo định nghĩa này thì chúng ta đã được cung ứng sản phẩm dịch vụ
khi chúng ta đi xem phim, sửa xe máy, đi du lịch, đi cắt tóc hay đi xem các
buổi biểu diễn của các ca sĩ chuyên nghiệp… Cách định nghĩa này cho phép
chúng ta hiểu rõ hơn về sản phẩm dịch vụ trong việc so sánh nó với các sản
phẩm vật chất khác. Ngoài ra, còn có một cách định nghĩa khác về dịch vụ, đó
là quan điểm do Các Mác đưa ra, ông cho rằng: Dịch vụ là con đẻ của nền sản
xuất hàng hoá và khi nền sản xuất hàng hoá phát triển mạnh, đòi hỏi một sự
lưu thông trôi chảy, thông suốt và liên tục để thoả mãn các nhu cầu ngày càng
cao của con người thì dịch vụ phát triển.
Vậy là dưới một góc độ khác, Các Mác đã cho chúng ta thấy sự ra đời
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Về cơ bản có những sự khác biệt rất lớn giữa sản phẩm dịch vụ và sản
phẩm vật chất, chính sự khác biệt này sẽ ảnh hưởng quyết định đến việc xây
dựng các chiến lược marketing cũng như việc tuyển chọn nhân viên của các
nhà kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực này.
-Tính vô hình hay phi vật chất: Dễ thấy tất cả các sản phẩm dịch vụ đều
vô hình, do vậy người ta không thể biết được chất lượng của dịch vụ trước khi
tiêu dùng chúng. Không những thế ngay cả chất lượng của dịch vụ cũng rất
khó đánh giá, vì nó chịu nhiều tác động của các yếu tố khác nhau như người
bán, người mua và cả thời điểm mua bán dịch vụ đó. Do vậy, để giảm bớt tính
không chắc chắn khi tiêu dùng dịch vụ, người mua thường tham khảo ý kiến
của những người đã tiêu dùng dịch vụ, hay họ có thể căn cứ vào địa điểm,
nhân viên, trang thiết bị, thông tin, biểu tượng hay giá cả. Do vậy, tính vô
hình của sản phẩm dịch vụ ảnh hưởng lớn đến việc tuyển chọn nhân viên cũng
như việc hoạch định chiến lược marketing của doanh nghiệp. Nhân viên làm
dịch vụ không những phải giỏi chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải có khả
năng nhạy bén với thị trường, và hơn hết là phải làm cho khách hàng tin tưởng
vào chất lượng của sản phẩm dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp, không những
thế họ còn có thể làm tăng chất lượng của sản phẩm dịch vụ.
Mặt khác, vì là sản phẩm vô hình nên nó có sự khác biệt rất lớn về chi
phí so với các sản phẩm vật chất, do vậy cơ sở để đánh giá chất lượng cũng
như tính toán giá thành của dịch vụ là rất khó.
-Tính không thể tách rời ra khỏi nguồn gốc: Tức là các sản phẩm dịch
vụ có quá trình sản xuất và tiêu thụ diễn ra đồng thời. Do vậy, khác với sản
phẩm vật chất, sản xuất xong mới tiêu thụ được mà ở sản phẩm dịch vụ quá
trình này phải diễn ra đồng thời. Dịch vụ không thể tách rời ra khỏi nguồn gốc
của nó cho dù đó là người hay máy móc. Đây cũng là một điểm hạn chế của
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
bay không tải từ miền Nam ra miền Bắc, bởi nhu cầu đi một chiều từ miền
Bắc vào miền Nam sau tết tăng quá cao.
Tất cả các đặc điểm trên đã tạo nên những nét đặc thù cho các doanh
nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ. Nếu như trong tiêu chí kinh doanh
của mình các doanh nghiệp sản xuất cần 4Ps gồm Product, Price, Place,
Promotion thì doanh nghiệp dịch vụ cần tới 5Ps , gồm cả bốn chữ P ở trên
cộng với chữ P thứ năm đó là People (con người). Điều này càng cho thấy rõ
tầm quan trọng của nhân tố con người trong lĩnh vực dịch vụ và nó cũng cho
thấy vấn đề này đã nhận được sự quan tâm đúng mức từ phía nhà quản trị
doanh nghiệp.
2.Vai trò của dịch vụ thương mại.
Như Các Mác đã định nghĩa thì dịch vụ là “con đẻ của nền sản xuất
hàng hoá” và khi sản xuất hàng hoá phát triển thì dịch vụ phát triển theo. Ngày
nay, khi nền sản xuất hàng hoá đã chuyển sang nền kinh tế thị trường thì dịch
vụ và các hình thức của nó cũng phát triển dưới nhiều hình thức khác nhau vô
cùng phong phú. Điều đó thể hiện ảnh hưởng của hoạt động dịch vụ ngày càng
lớn trong cả đời sống và trong kinh doanh. Như vậy, dịch vụ chính là các loại
hình hoạt động có mục đích nhằm phục vụ cho các nhu cầu của dân cư, hoặc
trợ giúp, hoàn thiện, tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh. Tất nhiên mục
đích của hoạt động dịch vụ là để thu lợi nhuận thông qua việc thoả mãn nhu
cầu khách hàng.
Dịch vụ thương mại chỉ là một nhánh của hoạt động dịch vụ. Dịch vụ
thương mại bao gồm tất cả các hoạt động nhằm hỗ trợ cho quá trình kinh
doanh của doanh nghiệp, bao gồm hỗ trợ trước, trong và sau khi bán, có thể đi
kèm sản phẩm hoặc không.
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Trong các doanh nghiệp sản xuất bên cạnh quy trình công nghệ đã có
theo thiết kế ban đầu đã xuất hiện thêm nhiều hoạt động phụ trợ để thúc đẩy
quốc dân. Ngành dịch vụ phát triển khá nhanh và thu hút nhiều lao động trong
xã hội, tuy nhiên theo đánh giá lao động nước ta hoạt động trong lĩnh vực dịch
vụ chỉ chiếm 25%. Hiện nay sức ép mỗi năm Việt Nam cần tạo ra khoảng 1.7
triệu việc làm mới, nhưng ngành nông nghiệp và công nghiệp mỗi năm chỉ tạo
ra tối đa khoảng 1.1 triệu việc làm nên áp lực tăng trưởng của ngành dịch vụ là
rất lớn. Ngoài ra, ngành dịch vụ hay dịch vụ thương mại ohát triển còn có tác
dụng là tạo ra môi trường phát triển tốt cho các ngành khác trong nền kinh tế,
bởi hiện tại chi phí dịch vụ viễn thông, vận chuyển …của nước ta vẫn còn cao
so với các nước trong khu vực và trên thế giới.
II. Các loại hình dịch vụ thương mại và các nhân tố ảnh
hưởng đến dịch vụ thương mại.
Cùng với sự phát triển của sản xuất hàng hóa thì dịch vụ thương mại
cũng phát triển rất đa dạng, phong phú cả về quy mô và hình thức. Nó xuất
hiện ở tất cả các khâu của quá trình tiêu thụ sản phẩm, cả trước, trong và sau
khi bán hàng. Trước khi bán hàng, đó là quá trình dịch vụ thương mại làm
công việc chuẩn bị thị trường tiêu thụ, khuyếch trương thanh thế gây sự chú ý
của khách hàng. Còn dịch vụ trong khi bán hàng nhằm chứng minh sự hiện
hữu của doanh nghiệp với khách hàng, thể hiện sự tôn trọng với khách hàng
cũng như xây dựng niềm tin với khách hàng, khẳng định chất lượng và giá trị
của sản phẩm đã cung cấp. Dịch vụ sau khi bán hàng nhằm tái tạo nhu cầu cho
khách, bảo vệ thương hiệu cho sản phẩm cũng như các dịch vụ chăm sóc
khách hàng, đây chính là khâu giữ khách hàng và biến họ trở thành khách
hàng trung thành cho doanh nghiệp của mình. Sau đây là một số loại hình dịch
vụ thương mại chủ yếu thường gặp.
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
a.Dịch vụ trong lĩnh vực lưu thông bổ sung (mang tính sản xuất).
-Bán hàng và vận chuyển hàng theo yêu cầu của khách: Đây là những
hoạt động bình thường của một doanh nghiệp thương mại, song ở Việt Nam
góp phần hạ giá thành, giúp cho vận chuyển và thanh quyết toán được đơn
giản hơn.
-Dịch vụ kỹ thuật khách hàng: Đây là dịch vụ giới thiệu hàng, hướng
dẫn khách hàng mua và bảo dưỡng máy móc thiết bị…
Dịch vụ này góp phần tạo sự tin tưởng cho khách hàng vào sản phẩm mà
doanh nghiệp kinh doanh thông qua chế độ bảo hành, bảo dưỡng…Thực hiện
tốt hoạt động này doanh nghiệp không chỉ tăng doanh thu mà doanh số bán
hàng cũng tăng lên. Dịch vụ này ở nước ta đang ngày càng được chú trọng và
đầu tư trong các doanh nghiệp thương mại, nó góp phần làm thay đổi diện
mạo của nền thương mại nước nhà, làm tăng tính chuyên nghiệp của hoạt
động thương mại và bán hàng.
-Dịch vụ cho thuê máy móc thiết bị : Hình thức dịch vụ này chỉ thích
hợp với các cơ quan nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, thiết kế, xây dựng thi
công…Ở các cơ quan này cần dùng đến nhiều loại máy móc, thiết bị có giá trị
cao nhưng thời gian sử dụng lại ít nên họ thường sử dụng dịch vụ này. Hiện
nay ở nước ta xuất hiện một hình thức cho thuê tài sản máy móc dưới dạng
cho thuê tài chính. Dịch vụ này mới được triển khai hoạt động ở nước ta
nhưng tỏ ra rất khả quan và đem lại hiệu quả kinh tế cao. Về cơ bản ta có thể
hiểu là: Cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung, dài hạn thông qua
việc cho thuê máy móc thiết bị và các động sản khác. Các công ty cho thuê tài
chính sẽ mua hàng, tài sản theo yêu cầu của doanh nghiệp thuê và sở hữu đối
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
12
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
với tài sản cho thuê trong suốt thời hạn thuê. Bên thuê phải trả vốn gốc và lãi
thuê trong suốt thời gian thuê theo hợp đồng. Khi hết hạn thuê, doanh nghiệp
thuê tài chính được chuyển quyền sở hữu đối với tài sản đã thuê.
-Dịch vụ giao nhận hàng: Dịch vụ này có sự khác biệt rất lớn so với
dịch vụ vận chuyển hàng theo yêu cầu của khách, nếu dịch vụ giao nhận hàng
là dịch vụ kèm theo của bán hàng thì dịch vụ này là một loại hình dịch vụ độc
thực hiện dịch vụ này không chỉ làm giao nhận mà còn làm luôn cả công tác
lưu kho, dán nhãn hiệu, đóng gói bao bì, bảo hiểm cho chủ hàng nữa.
Ngày nay, dịch vụ logistics được thực hiện với sự chuyên môn hoá rất
cao, đó là do các công ty giao nhận kho vận đã nhận thức được rằng: chi phí
của hoạt động lập kế hoạch, sắp xếp và chuẩn bị mọi mặt cho hàng hóa để sẵn
sàng chuyên chở và chi phí vận chuyển đơn thuần có mối quan hệ chặt chẽ,
tác động với nhau trên nhiều khía cạnh. Nếu biết công nghệ tin học để tổ chức
tốt và chặt chẽ các khâu này, thì giá thành hàng hoá sẽ giảm đáng kể, do vậy
năng lực cạnh tranh được nâng cao. Vì vậy, logistics không phải là một dịch
vụ đơn lẻ (do vậy thuật ngữ này luôn ở dạng số nhiều Logistics, dù là danh từ
hay động từ không bao giờ người ta viết Logistic). Logistics luôn là một chuỗi
các dịch vụ về giao nhận hàng hoá như: làm các thủ tục giấy tờ, tổ chức vận
tải, bao bì đóng gói, ghi nhãn hiệu, lưu kho lưu bãi, phân phát hàng hoá tới các
địa chỉ khác nhau, chuẩn bị cho hàng hóa luôn trong sẵn sàng nếu có yêu cầu
của khách.
Từ sự phân tích ở trên ta dễ nhận thấy rằng dịch vụ logistics thực chất là
sự phát triển ở giai đoạn cao của các khâu dịch vụ giao nhận kho vận, trên cơ
sở tận dụng các ưu điểm của công nghệ tin học để điều phối hàng hoá từ khâu
tiền sản xuất tới tận tay người tiêu dùng. Do ưu điểm của dịch vụ này đối với
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
14
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nền kinh tế cũng như đời sống xã hội mà ngày càng có nhiều công ty dịch vụ
logistics ra đời cũng như có các công ty hoạt động trong lĩnh vực giao nhận
kho vận đổi tên thành công ty cung cấp dịch vụ Logistics.
Tóm lại, để hiểu rõ hơn về dịch vụ Logistics ta có thể hiểu như sau:
Dịch vụ logistics (hay dịch vụ tiếp vận) là dịch vụ thương mại. Theo đó, người
làm dịch vụ này, trên cơ sở sự uỷ thác của chủ hàng, người vận tải, hoặc làm
dịch vụ tiếp vận khác (gọi chung là khách hàng) tổ chức thực hiện một hoặc
một số, hoặc tất cả các công việc về vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ
bưu điện. .. đây là các hình thức quảng cáo bên trong mạng lưới thương mại.
Ngoài ra, còn có các hình thức quảng cáo bên ngoài mạng lưới thương
mại như thông qua biển đề tên cơ sở kinh doanh (biển quảng cáo), tủ kính
quảng cáo, bày hàng ở nơi bán, quảng cáo qua người bán hàng…
Tuỳ theo hàng hoá kinh doanh và loại hình doanh nghiệp, mà các doanh
nghiệp quyết định sử dụng loại quảng cáo nào cho đạt hiệu quả. Như đối với
doanh nghiệp sản xuất thì sử dụng các hình thức quảng cáo bên trong mạng
lưới thương mại là quan trọng và đem lại hiệu quả cao, nó góp phần nâng cao
doanh số bán, đẩy mạnh hoạt động tiêu thụ sản phẩm. Còn đối với các doanh
nghiệp thương mại thì các hình thức quảng cáo bên ngoài mạng lưới thương
mại lại được đầu tư và đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn.
-Hội chợ, triển lãm thương mại:
Theo luật Thương mại thì “Hội chợ, triển lãm thương mại là hoạt động
xúc tiến thương mại được thực hiện tập trung trong một thời gian dài và tại
một thời điểm nhất định để thương nhân trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
16
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
vụ nhắm mục đích thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội giao kết hợp đồng mua bán hàng
hoá, hợp đồng dịch vụ”.
Đây thường là hoạt động diễn ra thường niên, nó giúp cho các nhà sản
xuất, nhà thương mại quảng cáo hàng hoá, thăm dò thị trường, ký kết hợp
đồng kinh tế… Hội chợ rất thích hợp đối với các loại hàng hóa mới và hàng
hoá bị ứ đọng.
Cùng với sự phát triển kinh tế xã hội thì các hội chợ, triển lãm đã từng
bước thu hút được sự quan tâm của người tiêu dùng, sự đầu tư của các nhà sản
xuất, các doanh nghiệp. Và nó trở thành phương tiện giúp các nhà sản xuất
giới thiệu quảng bá sản phẩm, ký kết hợp đồng kinh tế với các doanh nghiệp
trong nước cũng như với các doanh nghiệp nước ngoài. Với ý nghĩa đó, hội
chợ triển lãm không đơn thuần là sự kiện xúc tiến thương mại, mà còn là cơ
CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
I.Sự phát triển thương mại Việt Nam trong thời gian qua
Thương mại Việt Nam đã có truyền thống và lịch sử hình thành từ lâu,
nó luôn gắn liền với những cuộc đấu tranh oanh liệt giành độc lập, tự do,
thống nhất Tổ quốcvà xây dựng CNXH. Quá trình này cũng gắn liền với quá
trình dựng nước của dân tộc trong suốt mấy ngàn năm lịch sử, đó là quá trình
xây dựng và phát triển nền kinh tế nước ta từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc
hậu, kém phát triển, hiệu quả và sức cạnh tranh thấp trở thành một nền kinh tế
năng động, hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường.
Trong lịch sử dân tộc thì mầm mống của thương mại đó là các hoạt
động trao đổi hàng hoá đã xuất hiện từ thời các vua Hùng dựng nước. Nó tồn
tại và gắn liền với nền văn hoá nông nghiệp qua các thời kỳ Bắc thuộc, thời kỳ
Đại Việt và thời kỳ Tây thuộc. Thời kỳ phong kiến, nền kinh tế nước ta là một
nền kinh tế tự cấp tự túc, hoạt động thương mại nhỏ bé và phân tán. Triều đình
không những giữ độc quyền trong hoạt động ngoại thương mà còn giữ độc
quyền trong nội thương trong việc buôn bán một số mặt hàng như sắt, đồng,
thiếc, chì, diêm…
Qua nhiều thế kỷ, đến thế kỷ thứ XVII, XVIII, XIX thương mại trong
nước đã có bước phát triển hơn nhờ sự phát triển của sản xuất hàng hoá và
hoạt động ngoại thương, quan hệ hàng hoá tiền tệ đã phát triển thêm một
bước.
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
19
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Từ năm 1862, thực dân Pháp nhảy vào xâm chiếm nước ta, biến nước ta
thành một nước thuộc địa của chúng. Thương mại nước ta kể từ đó trở thành
thương mại của một nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến. Từ đó, các công ty
của Pháp đã nắm độc quyền trong cả ngoại thương và nội thương. Dưới chế
doanh đảm nhận phát triển nhanh chóng, phát huy tác dụng chủ đạo trên thị
trường tự do phục vụ đắc lực cho kháng chiến và cho sự nghiệp Cách mạng
Dân tộc Dân chủ. Song, khi miền Bắc hoàn thành cuộc Cách mạng này,
chuyển sang Cách mạng XHCN, thị trường vùng tự do và vùng tạm chiếm hợp
thành một thị trường thống nhất thì thương nghiệp quốc doanh chưa phát huy
hết vai trò của mình và mới chỉ chiếm 18,1% tổng ngạch bán buôn và 19,2%
tổng ngạch bán lẻ. Về ngoại thương thì do điều kiện chiến tranh và điều kiện
lịch sử nên trong giai đoạn này chúng ta chỉ có quan hệ thương mại với một số
quốc gia XHCN và khối lượng hàng hóa buôn bán cũng rất hạn chế.
Sang đến thời kỳ 1954-1975, đất nước bị chia cắt làm hai miền và có
hai chế độ chính trị khác nhau nên thương mại cũng phát triển theo hai hướng
khác nhau. Trong thời kỳ này, miền Bắc thực hiện cơ chế quản lý kế hoạch tập
trung cao độ để huy động sức người , sức của cho cuộc kháng chiến chống Mỹ
cứu nước. Còn miền Nam, các hoạt động thương mại dịch vụ phát triển theo
cơ chế thị trường và chỉ tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn. Ở miền Bắc
mọi hoạt động kinh tế đều chịu sự chi phối của kế hoạch của Nhà nước Thời
kỳ này Đảng và Nhà nước đã chủ trương chấn chỉnh thương nghiệp, tài chính
để xây dựng nền móng cho thương nghiệp XHCN nhằm phục vụ tốt cho đời
sống của nhân dân.
Sang đến năm 1975, trong hoàn cảnh đất nước đã hoàn toàn độc lập, hai
miền được thống nhất cùng phát triển theo định hướng XHCN hoạt động
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
21
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
thương mại có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển song cũng tồn tại nhiều
khó khăn, thách thức cần phải vượt qua. Trước tình hình đó, Đảng và Nhà
nước đã để ra nhiều biện pháp để khôi phục và phát triển kinh tế trong đó có
hoạt động thương mại. Tuy nhiên, việc Nhà nước can thiệp quá sâu vào những
hoạt động kinh tế lại tạo ra những kết quả ngược lại, đó là sản xuất hàng hoá
kém phát triển, động lực trong kinh doanh bị triệt tiêu. Hơn nữa, việc thực thi
động và có nhiều đổi mới, thể hiện rõ nét nhất trên ba lĩnh vực : thị trường nội
địa, xuất khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế.
a, Về thị trường nội địa:
-Về cơ bản đã xoá bỏ cơ chế lưu thông cũ chuyển sang cơ chế thị
trường lưu thông mới, khắc phục tình trạng “ngăn sông, cấm chợ” như trước,
hình thành thị trường thống nhất, khá ổn định và thông suốt trong cả nước.
Với chính sách tự do hoá thương mại, tự do hoá hoạt động lưu thông đã
làm cho hàng hóa đựơc giao lưu thông suốt giữa các vùng miền trong cả nước,
góp phần khai thác tiềm năng thế mạnh của từng vùng trong cả nước và dần
dần đã hình thành ra nhiều cấp độ thị trường. Thị trường thành thị là nơi có
các hình thức thương mại văn minh hiện đại, phát triển tương đối nhanh so với
các thị trường khác. Nó trở thành đầu mối giao lưu phân luồng bán buôn và là
các trung tâm thương mại trong từng vùng. Thị trường nông thôn từng bước
phát triển và mở rộng với sự đa dạng cùa loại hình thương nhân thuộc các
thành phần kinh tế, đáp ứng nhu cầu của sản xuất và tiêu dùng địa phương.
Khẳng định chính sách tự do lưu thông trong khuôn khổ pháp luật, Nhà
nước đã ban hành các Nghị Định về tổ chức lại công tác quản lý thị trường
chống đầu cơ và buôn lậu như NĐ 35/CP ngày 25/4/4994; quy định về hàng
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
23
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
hoá và dịch vụ cấm kinh doanh, hàng hoá và dịch vụ kinh doanh có điều kiện
ở thị trường trong nước là NĐ 02/CP ngày 5/01/1995; ngày 3/1/1996 Nhà
nước ban hành Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực
thương mại, dịch vụ ( NĐ 01/CP)…
-Hàng hóa và dịch vụ ngày càng phong phú về chủng loại đa dạng về
kiều dáng và đặc biệt là chất lượng ngày càng được nâng cao, đáp ứng được
nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
Hàng hoá cung ứng trên thị trường tăng trưởng ở mức cao trên 10% một
năm và ngày càng phong phú về chủng loại, quy cách, chất lượng ngày càng
hiện đại. Như năm 1996 cả nước có gần 5 nghìn chợ thì đến cuối năm 2004
tăng lên 8.751 chợ, và đến năm 2005 thì có tới 9.063 chợ với sự đa dạng về
loại hình kinh doanh và phương pháp quản lý, trong đó có những chợ chuyên
doanh, chợ nông sản và chợ đầu mối. Các hình thức trung tâm thương mại,
siêu thị và các cửa hàng tự phục vụ có xu hướng tăng nhanh nhất là tại khu
vực thành thị và các trung tâm kinh tế. Tính đến năm 1997 thì cả nước có rất ít
siêu thị nhưng chỉ 8 năm sau đó, tức là năm 2004 thì ở 21 tỉnh thành phố có
tới 691 trung tâm thương mại, cửa hàng tự chọn và siêu thị. Tính đến thời
điểm hiện nay cả nước có trên 200 siêu thị, 30 trung tâm thương mại, khoảng
1.000 cửa hàng tự chọn.
-Đa dạng hoá các thành phần kinh tế tham gia thị trường. Mặc dù các
hình thức phân phối theo hướng văn minh hiện đại ngày càng phát triển và mở
rộng, song theo thói quen từ xưa thì đa phần người Việt Nam vẫn thích mua
sắm tại các khu chợ ngoài trời hơn. Chính vì vậy, hình thức mua bán tại các
khu chợ truyền thống vẫn là hình thức rất phổ biến và khu vực kinh tế tư nhân,
Đề tài: Phát triển các hình thức dịch vụ thương mại ở Việt Nam hiện nay
25
Copyright: Tài liệu đại học ©