ĐỀ BÀI:
Các nguyên nhân chủ yếu của tình trạng gian lận, trốn lậu
thuế và giải pháp khắc phục.
BÀI LÀM
A.LỜI MỞ.
Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, đóng vai
trò quyết định trong việc duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước
đồng thời là công cụ quan trọng để điều tiết nền kinh tế- xã hội.
Tuy nhiên, trong thời gian qua, kết quả của việc thực thi các
Luật thuế chưa cao, số tiền thuế thất thu còn rất lớn mà nguyên
nhân chủ yếu là từ tình trạng trốn thuế, gian lận thuế. Những hành
vi trốn thuế, gian lận thuế ngày nay đang diễn ra phức tạp, phạm vi
ngày càng rộng, quy mô lớn và thủ đoạn tinh vi nếu không chống
gian lận thuế quyết liệt thì khó mà giữ được trật tự, kỷ cương trong
lĩnh vực tài chính công. Ngoài ra chống ong việc gian lận thuế còn
có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng lĩnh vực tài chính công.
Ngoài ra chống gian lận thuế còn có ý nghĩa quan trọng trong việc
xây dựng niềm tin của người dân vào Nhà Nước pháp quyền xã hội
chủ nghĩa và cần phải được thực hiện một cách triệt để.
B.NỘI DUNG.
1. Thế nào là gian lận, trộn lậu thuế?
Thuế là khoản tiền hay hiện vật mà người dân hoặc các tổ
chức kinh doanh phải nộp cho nhà nước tuỳ theo mức quy định
nhằm huy động tài chính cho chính quyền, tái phân phối thu nhập,
hay điều tiết các hoạt động kinh tế - xã hội.
Theo Nghị định 100/2004/NĐ-CP: Hành vi trốn thuế là
hành vi của cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định của pháp luật
về thuế làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được
hoàn hoặc được miễn, giảm.
Theo Chuẩn mực 240 của Kiểm toán: Gian lận là hành vi cố
ý làm sai lệch thông tin kinh tế, tài chính do một người hay nhiều

riêng cho mình cũng là hành vi trốn lậu thuế.
2. Thực trạng gian lận, trốn lậu thuế.
Ở nước ta, hiện tượng trốn lậu thuế hay cụ thể là gian lận
trong khấu trừ, hoàn thuế giá trị gia tăng đang là hiện tượng rất phổ
biến, thủ đoạn ngày càng tinh vi và xảo quyệt. Theo kết quả kiểm
toán hàng năm, Kiểm Toán Nhà Nước (KTNN) đã phát hiện một
số sai phạm phổ biến như: hạch toán doanh thu không đúng niên
độ kế toán, doanh thu ghi trên hoá đơn thấp hơn giá thực tế thanh
toán để giảm thuế Giá Trị Gia Tăng (GTGT) đầu ra và giảm thu
nhập chịu thuế, áp dụng sai thuế suất thuế GTGT, không phân bổ
thuế GTGT đối với hàng không chịu thuế Đối với thuế Thu nhập
Doanh Nghiệp (TNDN) chủ yếu vi phạm ở những khoản chi không
được phép hạch toán như quà biếu, tham quan, chi khuyến mãi
hoặc các hành vi gian lận trong hoàn thuế GTGT như thành lập
nhiều doanh nghiệp trung gian ở nhiều nơi khác nhau, tổ chức mua
bán lòng vòng hàng hoá, dịch vụ lập hồ sơ khống nhằm hạn chế sự
kiểm soát của cơ quan thuế; lập hồ sơ khống xuất khẩu hàng hoá
nhất là hàng nông, lâm, hải sản chưa chế biến qua đường biên giới
đất liền để được hoàn thuế ; từ khi thực hiện việc điều chỉnh mức
thuế suất thuế xuất khẩu, nhập khẩu ưu đãi đối với một số nhóm
mặt hàng, lập tức xuất hiện hiện tượng doanh nghiệp xuất khẩu hạ
giá khai báo tính thuế để gian lận thuế. Nếu như trước kia, hành vi
gian lận về thuế qua giá chỉ xuất hiện ở hàng nhập khẩu thì thời
gian gần đây, lực lượng hải quan đã phát hiện hành vi gian lận thuế
qua giá đối với cả hàng xuất khẩu.
Có những trường hợp doanh nghiệp “ẩn lậu” lên tới cả trăm
tỷ đồng. Việc thành lập doanh nghiệp để mua bán, sử dụng hóa
đơn GTGT bất hợp pháp đang là chiêu bài làm giàu bất chính được
nhiều đối tượng sử dụng hiện nay. Loại tội phạm này thường hoạt
động dưới phương thức và thủ đoạn là thành lập doanh nghiệp với

Việc kiểm soát lĩnh vực thuế lỏng lẻo, nhiều kẽ hở, không
chặt chẽ đã dẫn tới các hành vi gian lận thuế và để lại hậu quả
nghiêm trọng đối với nền kinh tế.
- Thứ nhất, ngân sách Nhà nước mất đi nguồn thu rất lớn.
Chính phủ đang thực hiện nhiều giải pháp kích cầu với một khoản
tiền lớn và nguồn tiền này chủ yếu được lấy từ ngân sách Nhà
nước. Trong khi đó nguồn thu về cho ngân sách phần lớn là từ
thuế. Nay tình trạng gian lận và thất thu thuế nhiều sẽ dễ làm cho
thâm hụt ngân sách tăng cao hơn.
- Thứ hai, nhiều ngành hàng phải chịu sự cạnh tranh không
lành mạnh, nhẹ thì ngành hàng đó sụt giảm lượng bán ra, thu hẹp
sản xuất, còn nặng có thể dẫn tới sụp đổ cả một ngành sản xuất
trong nước, kéo theo nhiều lao động mất việc làm. Đây là điều rất
tai hại.
3. Nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng gian lận, trốn
lậu thuế.
Để hạn chế thất thu thì phải có một chính sách thuế và
phương thức quản lý phù hợp với tình hình phát triển của nền kinh
tế, đảm bảo hài hoà lợi ích kinh tế giữa Nhà nước và người nộp
thuế. Có thể nói nguyên nhân gây ra tình trạng này bắt nguồn từ
một chính sách thuế và phương thức quản lý không phù hợp với sự
phát triển của nền kinh tế. Vì vậy, việc tìm ra những nguyên nhân
để có những giải pháp khắc phục kịp thời là một yêu cầu khẩn thiết
được đặt ra đối với ngành thuế nói riêng và nền kinh tế nước ta nói
chung. Nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng gian lận này là:
Thứ nhất, các quy định của pháp luật về thuế hiện hành còn
quá nhiều khe hở, nhiều bất cập, không phù hợp với thực tại và yêu
cầu phát triển của nền kinh tế.
Thứ hai, quá trình cải cách thuế chỉ mới tập trung nhiều đến
khía cạnh chính sách mà chưa có sự quan tâm thích đáng đến việc

lâu dài, tránh sự thay đổi quá nhanh và nhiều làm cho các nhà quản
lý thuế và người nộp thuế rơi vào tình trạng lúng túng trong thi
hành, gây nên sự hoài nghi của các nhà đầu tư, làm phương hại đến
lợi ích của người nộp thuế, tăng trưởng kinh tế và lợi ích của quốc
gia.
- Tôn trọng thuộc tính trung lập của hệ thống thuế hiện đại,
hạn chế tối đa các quy định miễn giảm, khấu trừ làm xói mòn
những mục tiêu cốt lõi của thuế, dễ gây nên tình trạng trốn, lậu
thuế.
- Quá trình cải cách hệ thống thuế phải gắn chặt với vấn đề
cải cách quan hệ tài khoá giữa các cấp chính quyền, năng lực quản
lý hành chính thuế, khả năng thu thuế và “văn hoá” của người nộp
thuế, như vậy mới tạo ra sự quan tâm, trách nhiệm của các cấp
chính quyền địa phương đối với việc triển khai thực hiện hệ thống
thuế mới.
- Việc cải cách chính sách thuế phải đi đôi với các biện pháp
cải cách về thể chế, về cơ cấu trên toàn bộ nền kinh tế; đặc biệt coi
trọng các lĩnh vực hỗ trợ cho cải cách hệ thống thuế như: hệ thống
kế toán, kiểm toán, hệ thống các luật lệ liên quan đến hệ thống
thuế.
Hai là, hoàn thiện phương thức quản lý thu thuế. Để triển
khai có hiệu quả các quy định của pháp luật về thuế, cơ quan thuế
phải chú ý hoàn thiện các phương thức quản lý thu thuế, cụ thể như
sau:
- Thống nhất sử dụng đồng bộ công nghệ thông tin vào việc
quản lý thu thuế nói chung và thuế GTGT nói riêng, nối mạng vi
tính trên toàn quốc nhằm thực hiện tốt việc kiểm tra đối chiếu hoá
đơn, chứng từ đầu vào, đầu ra.
- Hoàn thiện quy trình quản lý thu thuế theo hướng đơn giản,
khoa học và hiệu quả trên cơ sở kết quả rà soát lại các sơ hở trong

biệt quan tâm việc phân loại các sai phạm trong lĩnh vực thuế để có
biện pháp củng cố chứng cứ và hồ sơ, bằng các biện pháp nghiệp
vụ, đặc biệt là khai thác tối đa quyền điều tra của kiểm toán viên
nhà nước theo quy định tại khoản 2 Điều 52 Luật Kiểm toán nhà
nước, nhằm làm rõ các hành vi vi phạm pháp luật hình sự.
- Trong hoạt động kiểm toán khi phát hiện các hành vi vi
phạm pháp luật về thuế, gian lận, trốn lậu thuế kiểm toán viên cần
phân tích và xem xét kỹ lưỡng về bản chất hành vi để tiến hành xác
minh đến cùng một sự việc và kết luận cụ thể, rõ ràng mức độ vi
phạm của tập thể và cá nhân, nếu các hành vi đó đủ yếu tố cấu
thành tội phạm thì đề nghị chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để
làm rõ và xử lý theo đúng quy định của pháp luật, không nên ngại
khó, ngại khổ mà né tránh, không xử lý dứt điểm và nghiêm khắc
các hành vi vi phạm pháp luật.
Năm là: bổ sung vào Luật hình sự hình thức xử lý các tội
phạm sau:
- Hành vi in ấn, mua bán hoá đơn giả, hoá đơn khống giúp
cho các doanh nghiệp khác lập hồ sơ kê khai gian lận để tăng thuế
GTGT đầu vào được khấu trừ, hoàn thuế GTGT.
- Hành vi lập hồ sơ kê khai gian lận để làm tăng thuế GTGT
được khấu trừ hoặc hoàn thuế GTGT.
Sáu là, cần có Luật tố tụng về thuế, cho phép các cơ quan
thuế có quyền điều tra, khởi tố các vụ án chiếm đoạt tiền thuế của
Nhà nước.
Bảy là, cần đưa vào chương trình công dân giáo dục học
đường kiến thức chấp hành Luật thuế, để mọi công dân cũng như
doanh nghiệp có cái nhìn đúng đắn nhất về thuế và chấp hành nó
theo đúng nghĩa. Bởi lẽ, quan trọng nhất đó là ý thức tuân thủ của
tổ chức, cá nhân sử dụng hoá đơn. Để tăng cường nhận thức của
người dân và người nộp thuế trong việc quản lý và sử dụng hoá

3. Nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng gian lận, trốn lậu
thuế.
4. Giải pháp khắc phục.
C. LỜI KẾT.