BÁO CÁO KHOA HỌC TỔNG KẾT TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Thông tin chung đề tài:
-Tên đề tài: Nâng cao chất lượng giảng dạy & học tập môn lịch sử cấp
trung học cơ sở ở tỉnh A- Thực trạng và giải pháp.
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
Bằng những nội dung được chọn lọc và cấu tạo theo yêu cầu của từng cấp học,
bộ môn Lịch sử khôi phục lại cho học sinh bức tranh lịch sử gần đúng như đã từng
tồn tại trong quá khứ. Tính khoa học của bộ môn đòi hỏi kiến thức lịch sử không
chỉ cung cấp cho việc miêu tả vẻ bề ngoài của sự kiện, mà còn phải giải thích và
chỉ ra bản chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử. Đảng và Nhà nước luôn cho rằng bộ
môn Lịch sử giữ vị trí quan trọng trong mục tiêu và chiến lược đào tạo con người.
Thông qua quá trình tiếp thu những tri thức lịch sử, học sinh có khả năng hình
dung lại những chặng đường phát triển của lịch sử dân tộc và nhân loại; có tác
dụng động viên, hướng dẫn, điểu chỉnh mạnh mẽ những suy nghĩ, hành động của
mỗi con người. Thông qua việc dạy học lịch sử có thể giáo dục cho học sinh lòng
yêu nước, lòng tự hào dân tộc…. Để qua đó các em có thể tự hoàn thiện nhân cách
và nhận thức nghĩa vụ của mình đối với đất nước, đối với xã hội.
Trong thời gian qua, ngành giáo dục cả nước nói chung và tỉnh Bình Dương nói riêng
đã đạt được nhiều thành tựu cơ bản. Tuy nhiên, dựa vào kết quả dạy học bộ môn Lịch sử,
xã hội vẫn chưa hài lòng. Trên địa bàn tỉnh Bình Dương đã xuất hiện những hiện tượng
có tính báo động khi kết quả học tập cũng như các kỳ thi vào lớp 10, tốt nghiệp PTTH
hoặc thi tuyển sinh vào các trường đại học, cao đẳng có những con số đáng buồn. Lý do
nằm ở sự chuyển biến về phương pháp dạy học ở trường phổ thông, phương pháp đào tạo
ở trường sư phạm, phương pháp học thụ động
Xuất phát từ thực tế trên chúng tôi thấy cần phải tìm hiểu, khảo sát, phân tích
tìm ra nguyên nhân để có cái nhìn toàn diện về thực trạng giáo dục nói chung, bộ
môn Lịch sử nói riêng từ đó có cơ sở đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất
lượng dạy và học môn Lịch sử trong trường phổ thông THCS trên địa bàn tỉnh
Bình Dương theo hướng đổi mới. Đây chính là lý do khiến tập thể giáo viên

nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước của tác giả Nguyễn Thị Côi năm 1996.
4. Đổi mới việc dạy học môn Lịch sử - một yêu cầu bức thiết của tác giả Quân
Hồng – Báo Sài Gòn giải phóng ngày 28 tháng 4 năm 1999
5. Kỷ yếu hội thảo khoa học Thực trạng – giải pháp nâng cao chất lượng dạy
và học môn Lịch sử trong trường phổ thông theo hướng đổi mới phương pháp dạy
– học do Viện NC Giáo dục, Khoa Lịch sử Trường ĐHSP TPHCM, năm 2005. Kỷ
yếu có 25 bản báo cáo chia là 3 mảng lớn.
6. Thực trạng việc dạy và học lịch sử trong trường Phổ thông. Nguyên nhân và
giải pháp. Hội thảo do Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bảo tàng cách mạng Việt Nam,
Trường ĐH KHXH & NV (ĐH QG Tp. HCM và Trường ĐH Hồng Bàng tổ chức
ngày 27 tháng 3 năm 2008 tại Tp. Hồ Chí Minh.
7. Bài viết của GS.TS. Ngô Văn Lệ trên tạp chí Hà Nội ngàn năm.
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
- Môn Lịch sử ở trường phổ thông là một trong những môn trụ cột của ngành
KHXH, liên quan đến nhiều môn học khác như văn học, địa lý, các môn thuộc lĩnh
vực văn hóa, nghệ thuật. Nếu học sinh học tốt môn Sử thì sẽ giúp nhận thức được
cái hay, cái đẹp và giá trị cuộc sống của con người.
- Kiến thức môn Sử được giảng dạy tốt sẽ giúp thế hệ mai sau biết tự hào về cội
nguồn dân tộc.
- Phát hiện, phân tích đúng nguyên nhân của thực trạng dạy học Lịch sử ở
trường THCS tỉnh Bình Dương và đề ra giải pháp thích hợp sẽ đổi mới và nâng cao
3
được chất lượng dạy – học lịch sử ở trường THCS, phục vụ nhu cầu phát triển kinh
tế - xã hội Tỉnh nhà.
5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài.
- Điều tra, đánh giá thực trạng giảng dạy và học tập bộ môn Lịch sử ở trường
THCS tại Bình Dương.
- Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy của đội ngũ giáo viên Lịch sử và việc
học tập của học sinh lớp 6,7,8,9 trên địa bàn tỉnh Bình Dương trong thời gian tới.

kiểm định phân phối mẫu độc lập) và dùng phương pháp kiểm định T-test cho các
4
mẫu độc lập, so sánh giữa trung bình mẫu giá trị ở các nhóm nam, nữ, địa phương
nhằm bước đầu đánh giá khách quan, chính xác nội dung nghiên cứu.
7. KHÁCH THỂ, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Khách thể nghiên cứu của đề tài:
- Nội dung chương trình thể hiện qua SGK môn Lịch sử cấp THCS.
- Chất lượng giáo viên, học sinh học môn Lịch sử ở các trường THCS.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài:
- Thực trạng dạy và học môn Lịch sử ở trường THCS.
- Giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Lịch sử bậc THCS.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Không gian nghiên cứu: tỉnh Bình Dương hiện nay
- Thời gian nghiên cứu: giới hạn 3 năm gần đây (tính từ năm 2010 trở về trước)
- Bậc học: THCS bao gồm lớp 6,7,8,9
- Môn học: Lịch sử
8. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Nội dung nghiên cứu của đề tài gồm 5 phần chính:
1. Nghiên cứu về cơ sở lý luận của đề tài.
2. Tình hình dạy và học môn Lịch sử ở trường THCS ở tỉnh Bình Dương.
3. Nhận định, đánh giá thực trạng dạy và học môn Lịch sử ở trường THCS
tại Bình Dương.
4. Những giải pháp nâng cao hiệu quả dạy và học môn Lịch sử ở trường
THCS của Tỉnh.
5. Tổ chức thực nghiệm và đề xuất một số kiến nghị.
9. KẾT QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
9.1. Sản phẩm
Đề tài hoàn thành dưới dạng một công trình khoa học mới đáp ứng, giải quyết
và đề xuất các yêu cầu do nội dung chính của đề tài đặt ra.
9.1. Tác động của kết quả nghiên cứu

1.2. Nguyên nhân khách quan
- Về phía Nhà nước, đặc biệt là với Bộ Giáo dục và Đào tạo chưa có những
động thái chấn chỉnh kịp thời, dứt khoát, quyết liệt trước một số vấn đề lâu nay còn
tồn đọng như:
+ Chương trình, SGK Lịch sử bậc THCS còn nặng nề về nội dung, chưa đẹp
về hình thức.
+ Tài liệu đọc thêm hạn chế, sách tham khảo chưa phong phú, sách thực hành khô khan.
+ Lương giáo viên không đủ sống làm ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu
và giảng dạy.
- Về phía xã hội, sự quan tâm của xã hội đối với bộ môn này chưa đúng mức.
Tâm lý này đã tạo áp lực không nhỏ cho nhà trường THCS.
- Về phía gia đình, do bị chi phối bởi hiệu ứng tâm lý xã hội nêu trên hoặc do
chưa có nhận thức thức đầy đủ về môn học nên nhiều phụ huynh đã không có ý
thức quan tâm, hỗ trợ, khuyến khích hoặc tạo điều kiện giúp đỡ, động viên con em
mình học tập tốt môn Sử.
2.Nguyên nhân chủ quan.
Phải tập trung giải quyết các nội dung thuộc về nguyên nhân chủ quan - trong
đó yếu tố con người là quan trọng nhất, mà khâu đột phá đầu tiên phải là từ đội ngũ
giáo viên. Lý do:
6
- Là đối tượng giữ vai trò chủ đạo duy nhất trong việc truyền đạt kiến thức lịch
sử cho học sinh.
- Đầu tư, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm của giáo viên chỉ phục vụ một đối
tượng là học sinh.
- Trong trường hợp, mọi vấn đề đặt ra để giải quyết chưa được triển khai đồng
bộ và kịp thời, giáo viên sẽ là người duy nhất biết điều chỉnh tốt nhất và hiệu quả
nhất phục vụ dạy và học.
3.Những kiến nghị và đề xuất cụ thể:
3.1. Những kiến nghị:
Đối với Bộ Giáo dục & Đào tạo. Đề nghị Bộ xem xét chương trình & SGK ở

tự bồi dưỡng, tự nâng cao trình độ, luôn cải tiến phương pháp dạy để môn Lịch sử
trở thành một môn học sinh động, hấp dẫn đối với học sinh.
Đối với các Ban giám hiệu của các trường THCS:
7
Ban giám hiệu cần coi trọng kế hoạch phát triển nghiệp vụ và sự trưởng thành
của đội ngũ giáo viên; cần thay đổi nhận thức: quản lý công việc chứ không quản lý
con người. Trường cần có kế hoạch đầu tư đào tạo đội ngũ giảng viên, nâng cấp cơ
sở vật chất, tổ chức sinh hoạt ngoại khoá giúp giáo viên và học sinh tiếp cận thực
tế, nâng cao nhận thức để rèn luyện tư tưởng đạo đức, lối sống.
Đối với Trường Cao đẳng sư phạm nay là trường Đại học Thủ Dầu Một.
Về nội dung đào tạo:
- Cần được trang bị thêm lý luận nhận thức về giảng dạy Lịch sử.
- Sinh viên sư phạm cần được tập trung nhiều vào những tiết giảng mẫu để cùng
nhau rút kinh nghiệm. Mặt khác, cần tập trung định hướng rõ về việc đổi mới
phương pháp.
Về nội dung kiến thức, cần chú ý tính hệ thống trong chương trình lịch sử lớp 8 và lớp 9,
nhà trường cần cho sinh viên học kỹ về các triều đại phong kiến trong lịch sử dân tộc.
Về phương pháp đào tạo:
- Cần tăng cường thực hành về kỹ năng giảng dạy; phương pháp nghiên cứu
thực địa, thức tế; khả năng sử dụng các phương tiện hỗ trợ giảng dạy hiện đại.
- Hướng dẫn thực hiện hoạt động tổ, nhóm; hình thức học tập theo nhóm của
học sinh THCS.
Về hình thức thực hiện:
- Trường, khoa cần tổ chức theo khối lớp đang đào tạo để sinh viên dễ dàng học
tập, thực hành.
- Trường và khoa nên tạo điều kiện để mỗi sinh viên khi ra tốt nghiệp phải viết
được tiểu luận liên quan đến phương pháp giảng dạy có minh họa bằng một bài học
lịch sử, một bài giảng cụ thể.
b. Những đề xuất cụ thể trước mắt.
Ngành giáo dục – đào tạo Tỉnh nhà cần nhanh chóng:

5. Đỗ Ngọc Đạt (1997), Tiếp cận hiện đại hoạt động dạy học, NXB Đại học QG Hà
Nội.
6. Đảng cộng sản Việt Nam: văn kiện Đại hội đại biểu tịan quốc lần thứ IX,
NXBCTQG,HN,2001.
7. N.G. Đai-ri (1978), Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào, NXB Giáo dục,
HN.
8. Tô Xuân Giáp (1998), Phương tiện dạy học, NXB Giáo dục.
9. Gây hứng thú học tập lịch sử (1983), NXB Giáo dục, Hà Nội.
10. I. Ia. Lecner (1973), Dạy học nêu vấn đề, Phan Tất Đắc dịch, NXB Giáo dục
11. I. Ia. Lecner (1973), Bài tập nhận thức, Văn Thu và Cao Luỹ dịch, Viện
chương trình và phương pháp, Bộ Giáo dục.
12. Jean-Marc Denommé & Madeleine Roy (2000), Tiến tới một phương pháp
sư phạm tương tác ( Bộ ba : Người dạy - Người học - Môi trường), NXB
Thanh niên - Tạp chí Tri thức & Công nghệ, HN.
13. Hội Giáo dục Lịch sử – Khoa Lịch sử ĐHSP – Trung tâm ND – PP, Viện
KHGD (1996), Đổi mới việc dạy học lịch sử lấy “học sinh là trung tâm”,
NXB Giáo dục, HN.
14. Hội Giáo dục Lịch sử – Khoa Lịch sử, ĐHSP Vinh (1996), Để dạy tốt môn
lịch sử ở trường trung học chuyên ban, NXB Giáo dục, HN.
15. I. Kharlamov (1978), Phát huy tính tích cực của học sinh như thế nào, NXB
Giáo dục, HN.
16. Lê Nguyên Long (2000), Thử đi tìm những phương pháp dạy học hiệu quả,
NXB Giáo dục, HN.
17. Phan Ngọc Liên (Chủ biên, 2002), Phương pháp dạy học lịch sử Tập I, II,
NXB Đại học Sư Phạm, HN.
18. Phan Ngọc Liên ( Chủ biên, 1999), Thiết kế bài giảng lịch sử ở trường trung
học phổ thông, NXB Đại học quốc gia, HN.
9
19. Phan Ngọc Liên – Trịnh Đình Tùng (Chủ biên, 1998), Phát huy tính tích cực
của học sinh trong dạy học lịch sử ở trung học cơ sở, NXB Giáo dục, HN.

thảo khoa học Thực trạng giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn
lịch sử trong trường phổ thông theo hướng đổi mới phương pháp dạy học.
10
MỤC LỤC
BÁO CÁO KHOA HỌC TÓM TẮT TỔNG KẾT ĐỀ TÀI 1
PHẦN MỞ ĐẦU 3
1.LÝ DO THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 3
2.MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 4

3.TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC CÓ LIÊNQUAN ĐẾN ĐỀ TÀI .4
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 4

5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 5
6. HƯỚNG TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5
7. KHÁCH THỂ, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 6
8. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 6
9. KẾT QUẢ CỦA ĐỀ TÀI 9
PHẦN NỘI DUNG 7
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH VÀ
SÁCH GIÁO KHOA TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý về đổi mới chương trình và SGK THCS 7
1.2. CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH VÀ SÁCH GIÁO
KHOA TRUNG HỌC CƠ SỞ 8
1
1.3. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ ĐỊNH HƯỚNG PHƯƠNG
PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC 12
1.4. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP BỘ MÔN
LịCH SỬ 14
1