CHƯƠNG VI
HỌC THUYẾT VỀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN
ĐỘC QUYỀN VÀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN
ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC

Khoa học – kĩ thuật 
Nguyên liệu mới Máy móc 
Lực lượng
sản xuất 
Năng suất lao động tăng
Cạnh tranh ngày càng gay gắt
Quá trình tích tụ & tập trung tư bản
Xuất hiện CNTBĐQ

Xí nghiệp lớn A Xí nghiệp lớn B
Thỏa
hiệp
2. Những đặc điểm kinh tế cơ bản của
chủ nghĩa tư bản độc quyền
a) Tập trung sx và các tổ chức độc quyền
Cùng nhau nắm độc quyền,
thu lợi nhuận cao
>
>

Lúc đầu các doanh nghiệp liên kết
theo chiều ngang
Vd:
Cty chế biến A Cty chế biến B
Ép giá nguyên liệu từ người nông dân

Phá sản, chấm
dứt hoạt động
Xác nhập vào ngân hàng khác
Ngày một lớn mạnh hơn
Độc quyền ngân hàng
K
g

đ
á
p

ứ
n
g

n
ổ
i
Đ
á
p

ứ
n
g

n
ổ
i

ể

c
h
i

p
h
ố
i
c
h
i

p
h
ố
i
T
i
ế
p

t
ụ
c
c
h
i


Cty
cháu
…
Chi phối
nền kinh tế
Chi phối về
chính trị
Tạo điều kiện thuận lợi cho
BĐSTC có lợi nhuận cao nhất

Lợi nhuận cao hơn
đầu tư trong nước
c. Xuất khẩu tư bản
Nguyên nhân dẫn đến các nước TB
xuất khẩu TB
Nguyên nhân dẫn đến các nước TB
xuất khẩu TB
Quá trình
tích lũy TB
cần nơi tiêu
thụ
Các nước lạc
hậu về kt, thiếu
TB, nguồn
nguyên liệu rẻ

Xuất
khẩu tư
bản hoạt
động

Xuất khẩu tư
bản nhà nước
Cho chính
quốc vai
hoàn lại hoặc
không
hoàn lại
Nhằm đạt được các
mục đích thuận lợi
về kinh tế, chính trị và
quân sự
Dùng tiền của
đất nước mình

Xuất khẩu tư
bản tư nhân
Đầu tư vào
chính quốc vào
các ngành
nhanh thu
lợi nhuận
Do tư nhân
thực hiện

Xuất khẩu ra
nước ngoài ngày
càng quan trọng
Các nước nhập khẩu có
nguồn nguyên liệu rẻ, thị
trường tiêu thụ rộng lớn,…

>
>

Giữa các tổ chức
độc quyền với
nhau

Người sản
xuất nhỏ với nhau.

Nhà TB vừa và nhỏ
với nhau.
Trong nội bộ các
tổ chức
Trong và ngoài
độc quyền
Cạnh
tranh

Các tổ
chức độc
quyền
Các xí
nghiệp
ngoài độc
quyền
Chèn ép, chi phối, thôn
tính, độc chiếm nguồn
nguyên liệu, nhân công,…
Trong và ngoài độc quyền

giá trị và quy luật giá trị thặng dư
trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc
quyền.

Các tổ chức
độc quyền
Mua nguyên liệu
Bán sản phẩm cao
áp đặc
giá cả
Giá cả độc quyền
Giá trị
Có được lợi nhuận cao