I. Nguyên nhân ra i v b n ch t c a ch ngh a t b n c quy n nh n cđờ à ả ấ ủ ủ ĩ ư ả độ ề à ướ
a.Nguyên nhân (5 nguyên nhân)
+ M t l :ộ à L c l ng s n xu t xã h i hóa ng y c ng cao ự ượ ả ấ ộ à à
=> C n có s i u ti t xã h i v i s n xu t v phân ph i, yêu c u k ho ch hóa t p trung ầ ựđề ế ộ ớ ả ấ à ố ầ ế ạ ậ
t ừ
m t trung tâm.ộ
+ Hai l : S phát tri n c a phân công lao ng xã h i à ự ể ủ độ ộ
=> L m xu t hi n m t s ngh nh m i v t kh n ng kinh doanh c a các t ch c c à ấ ệ ộ ố à ớ ượ ả ă ủ ổ ứ độ
quy n t nhân.ề ư
b. B n ch t.ả ấ
- CNTB Q nh n c l s k t h p s c m nh c a các t ch c c quy n t nhân Đ à ướ à ự ế ợ ứ ạ ủ ổ ứ độ ề ư v i s c ớ ứ
m nh c a nh n c t s n th nh m t thi t ch v th ch th ng nh t ph c v l i ích ạ ủ à ướ ư ả à ộ ế ế à ể ế ố ấ để ụ ụ ợ
các t ch c c quy n v gi i quy t m i khó kh n c a CNTB trong m i l nh v c.ổ ứ độ ề à ả ế ọ ă ủ ọ ĩ ự
- Ch ngh a t b n c quy n nh n c l m t n c thang phát tri n c a chủ ĩ ư ả độ ề à ướ à ộ ấ ể ủ ủ
ngh a t b n c quy nĩ ư ả độ ề . ó l s th ng nh t c a 3 quá trình g n bó m t thi t v i nhau:Đ à ự ố ấ ủ ắ ậ ế ớ
+ T ng s c m nh c a các t ch c c quy n ă ứ ạ ủ ổ ứ độ ề
+ T ng v i trò can thi p c a nh n c v o kinh t ă à ệ ủ à ướ à ế
+ K t h p s c m nh kt c a c quy n t nhân v i s c m nh chính tr c a ế ợ ứ ạ ủ độ ề ư ớ ứ ạ ị ủ
nh n c à ướ
 - Nh v y CNTB Q nh n c l m t quan h kinh tư ậ Đ à ướ à ộ ệ ế, chính tr , ị xã h i, ch ộ ứ
không ph i l m t chính sách trong giau o n c quy n c a CNTBả à ộ đ ạ độ ề ủ
II- Nh ng bi u hi n m i c a ch ngh a t b n c quy n nhữ ể ệ ớ ủ ủ ĩ ư ả độ ề à
n c so v i ch ngh a t b n c quy n cướ ớ ủ ĩ ư ả độ ề ũ
1. Nh ng bi u hi n m i trong n m c i m c a ch ngh a t b n cữ ể ệ ớ ă đặ để ủ ủ ĩ ư ả độ
quy nề
a) S ự k t h p v nhân s gi aế ợ ề ự ữ các t ch c c quy nổ ứ độ ề v nh n c t s nà à ướ ư ả
- S k t h p v nhân s th c hi n thông qua các h ch xí nghi p. Các h ch xí nghi p ự ế ợ ề ự ự ệ ộ ủ ệ ộ ủ ệ
tr th nh l c l ng chính tr , kinh t to l n, l ch d a v ng ch c c a CNTB Q ở à ự ượ ị ế ớ à ỗ ự ữ ắ ủ Đ
- V.I. Lênin ã nói:` Hôm nay l b tr ng, ng y mai l ch ngân h ng; hôm nay l chđ à ộ ưở à à ủ à à ủ
ngân h ng, ng y mai l b tr ng `à à à ộ ưở


n ra, ch ngh a t b n nông nghi p v th ng nghi p chuy n th nh chổ ủ ĩ ư ả ệ à ươ ệ ể à ủ
ngh a t b n công nghi p v t do c nh tranh. Cu i th k th XIX, cu cĩ ư ả ệ à ự ạ ố ế ỷ ứ ộ
cách m ng khoa h c - k thu t l n th hai xu t hi n, ch ngh a t b n t doạ ọ ỹ ậ ầ ứ ấ ệ ủ ĩ ư ả ự
c nh tranh chuy n th nh ch ngh a t b n c quy n. T sau cu c kh ngạ ể à ủ ĩ ư ả độ ề ừ ộ ủ
ho ng kinh t th gi i v o nh ng n m 30 c a th k XX v rõ nh t l sauả ế ế ớ à ữ ă ủ ế ỷ à ấ à
chi n tranh th gi i th hai, \ch ngh a t b n c quy n chuy n th nh chế ế ớ ứ ủ ĩ ư ả độ ề ể à ủ
ngh a t b n c quy n nh n c. B t u t nh ng n m 80 c a th k XX,ĩ ư ả độ ề à ướ ắ đầ ừ ữ ă ủ ế ỷ
s phát tri n m nh m c a cu c cách m ng khoa h c - công ngh ã d n nự ể ạ ẽ ủ ộ ạ ọ ệđ ẫ đế
to n c u hóa kinh t v ch ngh a t b n c quy n nh n c chuy n th nhà ầ ế à ủ ĩ ư ả độ ề à ướ ể à
ch ngh a t b n c quy n xuyên qu c gia.ủ ĩ ư ả độ ề ố
Cùng v i s phát tri n c a các công ty c quy n xuyên qu c gia v to nớ ự ể ủ độ ề ố à à
c u hóa n n kinh t th gi i, ch ngh a t b n t ch c ra Qu ti n t qu c t ,ầ ề ế ế ớ ủ ĩ ư ả ổ ứ ỹ ề ệ ố ế
Ngân h ng th gi i v các th a thu n v thu quan. Do nhu c u i u ch nhà ế ớ à ỏ ậ ề ế ầ đ ề ỉ
quan h th ng m i nên ngay t n m 1948, các n c t b n ã t ch c raệ ươ ạ ừ ă ướ ư ả đ ổ ứ
Hi p nh chung v thu quan (GATT). Sau ó, do ti n trình khu v c hóaệ đị ề ế đ ế ự
c xúc ti n m nh m nên ã d n n s ra i c a các C ng ng kinh tđượ ế ạ ẽ đ ẫ đế ự đờ ủ ộ đồ ế
châu Âu , Khu v c t do B c M , Di n n kinh t khu v c châu Á - Tháiự ự ắ ỹ ễ đà ế ự
Bình D ng . Ti p ó, n n kinh t to n c u ng y c ng phát tri n nhanh vươ ế đ ề ế à ầ à à ể à
s ra i c a kinh t tri th c ã l m n y sinh nhi u m i quan h kinh t thự đờ ủ ế ứ đ à ả ề ố ệ ế ế
gi i, bu c ch ngh a t b n c quy n xuyên qu c gia ph i m r ng.ớ ộ ủ ĩ ư ả độ ề ố ả ở ộ
Trong n n kinh t to n c u hóa, các công ty c quy n xuyên qu c gia lề ế à ầ độ ề ố à
l c l ng thao túng th tr ng th gi i. Hi n nay, kho ng 200 công ty xuyênự ượ ị ườ ế ớ ệ ả
qu c gia ang chi m 1/3 GDP c a th gi i, thâu tóm 70% v n u t tr cố đ ế ủ ế ớ ố đầ ư ự
ti p n c ngo i (FDI), 2/3 m u d ch qu c t v trên 70% chuy n nh ng kế ướ à ậ ị ố ế à ể ượ ỹ
thu t c a th gi i.ậ ủ ế ớ
Rõ r ng, s phát tri n c a khoa h c, công ngh ã d n n to n c u hóaà ự ể ủ ọ ệđ ẫ đế à ầ
n n kinh t th gi i. Nói m t cách c th , nó ã bu c ch ngh a t b n cề ế ế ớ ộ ụ ể đ ộ ủ ĩ ư ả độ
quy n xuyên qu c gia ph i thích nghi b ng cách t ch c ra các th tr ngề ố ả ằ ổ ứ ị ườ
khu v c, th tr ng th gi i, các qu ti n t qu c t , ngân h ng th gi i ự ị ườ ế ớ ỹ ề ệ ố ế à ế ớ để
gi i quy t các m i quan h kinh t v nh t l thao túng th tr ng thả ế ố ệ ế à ấ àđể ị ườ ế

Vi c gia nh p n n kinh t c a th gi i ang a l i cho n c ta nhi u cệ ậ ề ế ủ ế ớ đ đư ạ ướ ề ơ
h i l n:ộ ớ
- Tham gia v o quá trình phân công lao ng qu c t hình th nh h th ngà độ ố ếđể à ệ ố
s n xu t, kinh doanh phù h p v i s phát tri n c a s n xu t, kinh doanhả ấ ợ ớ ự ể ủ ả ấ
trong th i i m i - th i i kinh t tri th c.ờ đạ ớ ờ đạ ế ứ
- Có i u ki n thu n l i ti p c n th tr ng th gi i, thu hút u t , ti pđề ệ ậ ợ để ế ậ ị ườ ế ớ đầ ư ế
thu k thu t, công ngh tiên ti n v kinh nghi m qu n lý c a các n c t b nỹ ậ ệ ế à ệ ả ủ ướ ư ả
phát tri n, nh m phát tri n l c l ng s n xu t c ng nh n n s n xu t xã h i.ể ằ ể ự ượ ả ấ ũ ư ề ả ấ ộ
- i di n v i các cu c c nh tranh quy t li t v i u ó s thúc y cácĐố ệ ớ ộ ạ ế ệ àđề đ ẽ đẩ
doanh nghi p n c ta i m i, n ng ng h n t n t i, phát tri n v thúcệ ở ướ đổ ớ ă độ ơ để ồ ạ ể à
y ng i lao ng ph n u nâng cao k n ng lao ng áp ng òi h iđẩ ườ độ ấ đấ ỹ ă độ đểđ ứ đ ỏ
c a th tr ng lao ng.ủ ị ườ độ
- Cho phép n c ta c i thi n v trí c a mình khi tham gia v o vi c xác nhướ ả ệ ị ủ à ệ đị
các quy ch th ng m i to n c u v có i u ki n u tranh b o v l i íchế ươ ạ à ầ à đề ệ đểđấ ả ệ ợ
c a mình trong vi c gi i quy t các tranh ch p th ng m i, tránh m i s phânủ ệ ả ế ấ ươ ạ ọ ự
bi t i x .ệ đố ử
- Chúng ta ph i c i cách h th ng ngo i th ng b o m tính th ng nh t,ả ả ệ ố ạ ươ để ả đả ố ấ
minh b ch c a các chính sách th ng m i; b sung, ho n ch nh h th ngạ ủ ươ ạ ổ à ỉ ệ ố
pháp lu t cho phù h p v i lu t pháp qu c t . Nh ng vi c l m n y s có tácậ ợ ớ ậ ố ế ữ ệ à à ẽ
ng tích c c n quá trình phát tri n kinh t - xã h i c a n c ta.độ ự đế ể ế ộ ủ ướ
Tuy nhiên, c n nh n th c sâu s c r ng, nh ng c h i trên ây ch l nh ngầ ậ ứ ắ ằ ữ ơ ộ đ ỉ à ữ
i u ki n, kh n ng, ch không t ng tr th nh hi n th c. Vi c có t nđề ệ ả ă ứ ựđộ ở à ệ ự ệ ậ
d ng v bi n chúng th nh hi n th c hay không, ho n to n ph thu c v o sụ à ế à ệ ự à à ụ ộ à ự
lãnh o c a ng, t ch c th c hi n c a Nh n c v s ph n u c a to nđạ ủ Đả ổ ứ ự ệ ủ à ướ à ự ấ đấ ủ à
dân ta.
Gia nh p kinh t th gi i, chúng ta không ch có nh ng c h i m còn cóậ ế ế ớ ỉ ữ ơ ộ à
c nh ng thách th c, ó l :ả ữ ứ đ à
1- N n kinh t n c ta còn l m t n n kinh t kém phát tri nề ế ướ à ộ ề ế ể
2 . WTO l m t "sân ch i" to n c uà ộ ơ à ầ
3 - Gia nh p th tr ng th gi iậ ị ườ ế ớ