CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
MỘT VÀI NHẬN XÉT VỀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Thế kỷ XX là thế kỷ mà chủ nghĩa xã hội từ lý luận khoa học biền thành chế độ xã
hội hiện thực, giành được nhiều thành tựu huy hoàng rồi lại chịu nhiều tổn thất
nghiêm trọng. Đứng trước ngưỡng cửa của thế kỷ mới, nhìn lại tiến trình lịch sử ta
sẽ dễ dàng nhận thấy sự hình thành và phát triển của chủ nghĩa xã hội đã làm thay
đổi rất nhiều bộ mặt của thế giới, thúc đẩy tiến trình lịch sử thế giới và lịch sử văn
minh của loài người. Và đến khi nó có những vấn đề của nó thì thế giới lại phải
chịu những tổn thất nghiêm trọng về nhận thức củng như phong trào cách mạng xã
hội chủ nghĩa. Bài tiểu luận của em sẽ đề cập đến việc nhìn nhận và đánh giá về
lịch sử phát triển của chủ nghĩa xã hội. Đó là cả một quá trình lâu dài và phức tạp
được nghiên cứu một cách nghiêm túc. Do đó những nhận xét dưới đây chỉ nhằm
góp phần nhỏ nào đó để giúp ta thêm những kiến thức khoa học lịch sử vững tin
vào con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội mà đảng ta đã chọn.
1. SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI LÀ ĐIỀU TẤT YẾU CỦA PHÁT
TRIỂN LỊCH SỬ.
Hơn một thế kỉ trước, chủ nghĩa Mác ra đời, chủ nghĩa xã hội không tưởng biến
thành khoa học thực sự. Mác và Ang8ghen đã vận dụng chủ nghĩa duy vật biện
chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, trên cơ sở phân tích sâu sắc mâu thuẫn cơ bản
của xã hội loài người, đặc biệt là của xã hội tư bản chủ nghĩa, hai ông đã vạch ra
quy luật phát triển của xã hội loài người, và chỉ ra rằng sự thay đổi của chế độ xã
hội tư bản chủ nghĩa thành xã hội chủ nghĩa là điều tất yếu. Đây là xu thế chung
không thể thay đổi được. Bước vào thế kỷ XX, năm 1917 bùng nổ cách mạng
Tháng Mười Nga, xây dựng nên nhà nước xã hộ chủ nghĩa đầu tiên, lịch sử loài
người chuyển sang một trang hoàn toàn mới. Đến giữ thế kỷ XX, phongtrao2 xã
hội chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ trên toàn thế giới, dẫn đến hàng loạt các nước xã
hội chủ nghĩa ra đời.
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
1
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng

Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
2
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
độ cao và có thể nói chưa đầy đủ, nhưng mâu thuẫn xã hội hết sức gay gắt, điều
hiện khách quan của cách mạng đã chín muồi. Trong trường hợp đó, chính đảng
của giai cấp vô sản liệu có cần đến trình độ phát triển kinh tế văn hóa chưa đủ mà
vứt bỏ lãnh đạo không?. Lênin nói: “nếu xây dựng chủ nghĩa xã hội cần có trình
độ văn hóa nhất định, thì tại sao ta không dùng biện pháp cách mạng để có được
tiền đề đạt tới trình độ nhất định trước đó, sau đó đuổi kịp nhân dân các nước khác
trên cơ sở chính quyền công nông và chế độ xô viết” Lê nin nắm lấy thời cơ cách
mạng, kiên quyết lãnh đạo cách mạng tháng Mười và giành được thắng lợi. về sau,
nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên tiên thế giới nằm trong sự bao vây của các
nước tư bản chủ nghĩa, tu hoàn cảnh rất khó khăn, nhưng chỉ trong thời gian hơn
10 năm đã nhanh chóng từ một nước nông nghiệp lâc hậu trở thành nước công
nghiệp thứ hai trên thế giới, từ đó đặt nền tảng vật chất để đánh bại chủ nghĩa phát
xít. Sự thực chứng minh sự lựa chọn của Lênin là đúng đắn. Cách mạng tháng
Mười Nga tiến ành là điều cần thiết.
Xét từ phạm vi của thế giớ, trong hơn một nữa khoảng thời gian đầu của thế kỷ
XX, phong trào xã hội chủ nghĩa ào lên như sóng dậy. Nhưng không phải là những
người đảng viên cộng sản muốn khuấy động thế nào củng được, mà là sản phẩm
tất yếu của sự phát triển mâu thuẫn vốn có trong nội bộ hệ thống chủ nghĩa tư bản,
Khi đó, do chủ nghĩa tư bản khiến cho nhân dân lao động nước đó bao nhiêu năm
ở vào cảnh thê lương bão bùng, lại xảy ra đại khủng hoảng thế giới nlần thứ nhất
( 1929-1933), hai cuộc chiến tranh thế giới, gây tai ương lớn nghiêm trọng chưa
từng có cho nhân dân thế giới, kết quả là uy tín của chủ nghĩa tư bản mất sạch,
một loạt nhà nước dân chủ nhân dân đã lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa, làm
cho chủ nghĩa xã hội từ một nước Liên Xô phát triển thành nhiều nước ở Âu – Á.
Vì vậy, diện tích đất đai của các nước xã hội chủ nghĩa chỉ chiếm 1/4 diện tích đất
đai trên thế giới. dân số chỉ chiếm 1/3 số dân tòan thế giới, giá trị công nghiệp

của đông đảo nhân dân nhất, lãnh đạo và ủng hộ nhân dân nắm lấy quyền lực và
quản lý đất nước, thực hiện bầu cử dân chủ, quyết sách dân chủ, dựa vào nhân dân
để thực hiện quản lý dân chủ và giám sát dân chủ, bảo đảm nhân dân được hưởng
quyền lợi và sự tự do rộng rãi theo luật pháp, tộn trọng và bảo đảm quyền con
người. các nhà nước xã hội chủ nghĩa kiên trì lấy chế độ công hữu xã hội chủ
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
4
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
nghĩa làm nền tảng của chế độ kinh tế, từng bước xóa bỏ chế độ người bóc lột
người; các nhà nước xã hội chủ nghĩa giải phóng và phát triển sức sản xuất, đáp
ứng nhu cầu văn hóa vật chất ngày càng tăng của nhân dân và nỗ lực xóa bỏ phân
hóa hai cực giàu nghèo, cuối cùng thực hiện cùng giàu lên. Các nước xã hội chủ
nghĩa đề xướng văn minh tinh thần xã hội chủ nghĩa, phát triển nền văn hóa xã hội
chủ nghĩa xây dựng đạo đức tư tưởng kiểu mới, tập trung và nâng cao tố chất đạo
đức tư tưởng và trình độ văn hóa khoa học của tòan thề nhân dân, thúc đẩy sự phát
triển tòan diện của con người, v.v trong thực tiễn, mặc dù chủ nghĩa xã hội từng
phạm phải sai lầm, một số mặt còn tồn tại thiếu xót, nhưng đã thể hiện được tính
ưu việt không gì sánh nổi của nó. Giang trạch dan chỉ ra: “ thực tiễn chứng minh,
chủ nghĩa xã hội là con đường đúng đắn dắt giai cấpo vô sản và nhân dân lao động
trên thế giới bị áp bức bởi chế độ bóc lột thay đổi vận mệnh của mình, giành lấy
giải phóng xã hội, xây dựng cuộc sống hạnh phúc.”
Thứ hai, chủ nghĩa xã hội đã khiến cho loài người dần dần thoát khỏi “ vòng xóay
quái ác của chiến tranh”, làm cân bằng với thế lực chiến tranh, duy trì hòa bình thế
giới. sau khi bước vào thế kỷ XX, mâu thuẫn giữa các cường quốc đế quốc gay gắt
chưa từng thấy, chúng đã kiệt sức trong việc điều tiết mối quan hệ lẫn nhau, bên
nào cũng ra sức muốn dung chiến tranh tàn khốc để áp đảo và trấn áp đối phương,
nhằm bá quyền và thống trị thế giới. thế là chỉ trong hai, ba chục năm ngắn ngủi,
đã khiến cho loài người phải gánh chịu tai ương của hai cuộc chiến tranh thế giới.
sự ra đời và vươn lên của các nước xã hội chủ nghĩa đã khiến cho loài người dần

cách mạng tháng mười nga đã tăng cường thêm lòng tin chống áp bức thực dân
của đông đảo nhân dân các nơi thuộc địa, nửa thuộc địa, đồng thời cung cấp cho
họ vũ khí tư tưởng để tiến hành cuộc đấu tranh giải phóng. Dưới ảnh hưởng của
chủ nghĩa xã hội. đặc biệt là sau chiến tranh thế giới thứ hai, làn sóng phong trào
giải phóng dân tộc ngày một dâng cao, lần lượt có hơn 100 nước giành được độc
lập, làm cho hệ thống thực dân mà chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa đế quốc gây
dựng nên hàng mấy thế kỷ cuối cùng sụp đổ hoàn toàn. Tiến bộ to lớn trong thế kỷ
XX này của văn minh loài người và cộng đồng quốc tế không thể tách rời khỏi sự
ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội.
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
6
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
Thứ tư, chủ nghĩa xã hội đã có đóng góp với việc thúc đẩy tiến bộ lịch sử và văn
minh nhân loại phát triển. Chủ nghĩa tư bản tuy coi chủ nghĩa xã hội là mặt đối
lập, nhưng trên thực tế, không có chủ nghĩa xã hội, thì sẽ không có được chủ nghĩa
tư bản đã cải tạo ngày nay.
Cuộc đại khủng hoảng thế giới bùng nổ năm 1929 đã tuyên cáo lý luận tự điều tiết
thị trường truyền thống của chủ nghĩa tư bản bị mất hiệu lực, cần phải tìm kiếm lối
thoát mới. Thể chế kế hoạch xã hội chủ nghĩa mà Liên Xô mới xây dựng về khách
quan đã cung cấp cho chủ nghĩa tư bản một vật tham chiếu, khiến cho chủ nghĩa tư
bản có được thuật kéo dài sự già yếu từ trong thể chế này. Trước khi cuộc đại
khủng hoảng bùng nổ, Liên Xô xã hội chủ nghĩa tư bản đã bắt đầu thực hiện kế
hoạch 5 năm lần thứ nhất từ năm 1928, điều này lập tức khiến các nhà kinh tế học
phương Tây chú ý chặt chẽ. Chủ tịch hiệp hội kinh tế Mỹ, nhà lý luận trường phái
kinh tế học cổ điển mới Fred Manvill Taylor ( 1855 – 1932 ) năm 1929 đã công bố
bài bản “ Chỉ dẫn sản xuất của nhà nước xã hội chủ nghĩa”, đưa ra khái niệm mới
“ kế hoạch mang tính chỉ đạo”, nhấn mạnh các nước tư bản chủ nghĩa nếu như áp
dụng “ kế hoạch mang tính chỉ đạo” để tiến hành điều tiết vĩ mô đối với nền kinh
tế thì sẽ rất có lợi. Năm 1929, vào giờ phút cuộc khủng hoảng kinh tế Mỹ rất nặng

sự nghiên cứu và phê phán rồi từ đó tìm ra : nguồn gốc căn bệnh” của chủ nghĩa
xã hội đối với chủ nghĩa tư bản, không có sự gợi mở của thể chế kế hoạch xã hội
chủ nghĩa đối với chủ nghĩa tư bản, không có áp lực to lớn hình thành từ cuộc đấu
tranh của nhân dân các nước tư bản chủ nghĩa, thì sẽ không có được thể chế tư bản
chủ nghĩa ngày nay, không có được phúc lợi xã hội mà nhân dân các nước tư bản
chủ nghĩa được hưởng ngày nay. Hơn 10 năm trở lại đây, do chủ nghĩa xã hội bị
tổn thất, các nước tư bản chủ nghĩa phát triển đã xuất hiện tương quan lực lượng “
chủ mạnh thợ yếu”,phía nhà tư bản giảm mạnh phúc lợi, chặt đứt thành quả đấu
tranh đã có được của công nhân, điều này từ mặt trái cho thấy, không có sự phát
triển của chủ nghĩa xã hội trong thế kỷ này, thì quyết không thể có được sự cải
thiện phúc lợi và môi trường sống của nhân dân các nước tư bản chủ nghĩa ngày
nay.
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
8
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
Tóm lại trong thế kỷ XX, chủ nghĩa xã hội đã mở ra thời đại mới trong lịch sử loài
người, chiến thắng chủ nghĩa phátxít cực kỳ hung ác, làm cân bằng thế lực chiến
tranh, bảo vệ hòa bình thế giới, thúc đẩy sự phát triển của phong trào giải phóng
dân tộc, chôn vùi hệ thống thực dân tàn bạo,đồng thời buộc chủ nghĩa tư bản phải
tiến hành điều chỉnh và cải tạo, từ đó có đóng góp không thể phai mờ đối với tiến
bộ loài người và văn minh thế giới. không có chủ nghĩa xã hội thì sẽ không thể có
thế giới ngày nay.
3. ĐÔNG ÂU VÀ LIÊN XÔ TAN RÃ ĐÃ NÓI LÊN ĐIỀU GÌ
Cuối những năm 80 – đầu những năm 90, sự kiện Đông Âu, Liên Xô sụp đổ,
phong trào xã hội chủ nghĩa thế giới bị tổn thất nặng nề. Tại sao một loại các nước
xã hội chủ nghĩa trước nay như quân bài đôminô bằng xương trong phút chốc lại
có thể sụp đổ được? mọi người không khỏi nghi ngờ và bối rối. Cần phải nói rằng,
sự ra đời của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu là tất yếu lịch sử,
còn sự sụp đổ sau này là hoàn toàn có thể tránh được. nhưng sự việc có thể tránh

về cơ bản đã xây dựng mô hình này theo ý tưởng của tác giả kinh điển chủ nghĩa
Mác về xã hội tương lai. Do hạn chế lịch sử lúc bấy giờ, cộng thêm việc là nước
xã hội chủ nghĩa đầu tiên nên kinh nghiệm chưa đủ, và chủ nghĩa giáo điều, tính
phiến diện khách quan về lý giải, do đó có nhiều sự hiểu lệch lạc về chủ nghĩa xã
hội khoa học. Sau này , về chỉnh thể nó đã trở thành trở ngại cho sự phát triển của
chủ nghĩa xã hội Liên Xô. Mao Trạch Đông đã sớm thấy được cái dở của mô hình
này, đưa ra “lấy Liên Xô làm gương tránh”. Đặng Tiểu Bình cho rằng chủ nghĩa
xã hội rốt cuộc là như thế nào “ Liên Xô đã thực hiện rất nhiều năm, cũng chưa
hoàn toàn làm rõ được” Ông tán thành tư duy tương đối tốt của Lênin thời ký
chính sách kinh tế mới, nhưng chỉ rõ rằng “ mô hình của Liên Xô về sau đã cứng
nhắc”1.
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
10
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
Tiếp đến, cần phải cải cách một cách triệt để, đột phá toàn diện đối với mô hình
Liên Xô, nhung không thể “ phá tan triệt để” “ phủ định sạch trơn”. Mặc dù sự
hình thành mô hình này đã phát huy vai trò quan trọng trong việc Liên Xô từ một
nước nông nghiệp lạc hậu nhanh chóng biến thành một nước công nghiệp và về
sau đánh bại phátxít Hítle, nhung quyết không thể thần thánh hóa, tuyệt đối hóa
nó, đặc biệt là trong bối cảnh quốc tế mới, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật mới
phát triển nhanh chóng sau chiến tranh, tác dụng mặt trái của nó ngày càng rõ rệt,
cần phải tiến hành cải cách một cách toàn diện, triệt để, nếu không chủ nghĩa xã
hội sẽ không có hy vọng gì. Thế nhưng, vì mô hình này vê bản chất là chủ nghĩa
xã hội, “ cải cách” nó không thể biến thành “ cải hướng”, “ đột phá” nó không thể
biến thành “ phá tan triệt để” không thể không phân biệt trắng đen, giống như là
hắt cả chậu nước cùng đức trẻ khi tắm táp xong. Cải cách của Trung Quốc làm cho
chủ nghĩa xã hội bừng lên sức sống, cải cách của Liên Xô và các nước Đông Âu
lại dẫn đến bi kịch chế độ xã hội chủ nghĩa tan rã triệt để, một nguyên nhân quan
trọng là mỗi một bên lại có thái độ hoàn toàn khác nhau về chế độ cơ bản xã hội

hội, không cải cách, mở cửa, không cải thiện đời sống nhân dân, thì chỉ có một
con đường chết”1. Sự sụp đổ của các nước Liên Xô, Đông Âu trước tiên là vì
không cải cách trong một thời gian dài, sau đó là cải cách bừa bãi, mù quáng, vứt
bỏ đi nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa xã hội, khiến cho “ cải cách” biến thành “
cải hướng”, cả hai sự lựa chọn này đều dẫn đến đường cùng.
Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội Liên Xô, Đông Âu tuy không thể phủ định tính tất
yếu lịch sử ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội, nhưng lại chứng minh hùng
hồn tính khúc khuỷu lâu dài của sự phát triển của chủ nghĩa xã hội. Trước đây
mọi người có nhận thức chưa đầy đủ về mặt này. Tại sao sự phát triển của chủ
nghĩa xã hội lại là khúc khuỷu lâu dài?
Nói chung, bất cứ sự ra đời và phát triển của một sự vật mới nào cũng đều
không thể thuận buồm xuôi gió, tất phải có một quá trình khúc khuỷu, chủ nghĩa
xã hội cũng không ngoại lệ. Trong mấy trăm năm trưởng thành và phát triển của
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
12
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
mình, chủ nghĩa tư bản đã trải qua bao nhiêu lần vương triều phong kiến ngóc đầu
dạy, cuối cùng mới được xác lập. mà chủ nghĩa xã hội bắt đầu tính từ khi nhà nước
xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới ra đời đến nay mới có lịch sử hơn 80 năm,
xuất hiện tổn thất và thất bại nhất định cũng không có gì là lạ cả. Ngoài ra, sở dĩ
chủ nghĩa xã hội là một quá trình khúc khuỷu lâu dài. Còn có những nguyên nhân
cụ thể sau:
Thứ nhất, chủ nghĩa xã hội là một công trình thí nghiệm xã hội vĩ đại, giống như
bất kỳ một thí nghiệm khoa học nào, nó không thể một lần thành công được.Chủ
nghĩa xã hội là một sự nghiệp mới mẻ chưa từng có trước đây, Lênin từng ví nó
như là leo một ngọn núi cao chưa từng khám phá, chưa có dấu chân người. Ông
nói cần “ sẵn sang chịu đựng hàng ngàn khó khăn, sẵn sang làm thử hàng ngàn
lần, hơn nữa, sau khi chúng ta làm thử một ngàn lần rồi, thì sẵn sàng làm thử lần
thứ một ngàn lẻ một”.Thực hiện thí nghiệm chủ nghĩa xã hội còn khó hơn cả cá thí

dài của phát triển chủ nghĩa xã hội càng tỉnh táo hơn. Xảy ra sự kiện Liên Xô,
Đông Âu sẽ càng làm sâu sắc them nhận thức của mọi người về tính khúc khuỷu
lâu dài của chủ nghĩa xã hội.
Thứ hai, các nước xã hội chủ nghĩa của thế kỷ XX đều sinh ra ở những nước kinh
tế văn hóa tương đối lạc hậu, điều này đưa ra “ bài toán lịch sử khó” đối với những
nhà xã hội chủ nghĩa.Thế kỷ trước, Mác và Ăngghen đã từng giả thuyết các nước
phát triển nhất giành thắng lợi cách mạng đầu tiên, thế nhưng thực tiễn của thế kỷ
XX là các nước lạc hậu mà nền kinh tế nông nghiệp nhỏ chiếm ưu thế lại giành
được thắng lợi cách mạng trước những nước phát triển. Nếu như cách mạng giàng
được thắng lợi ở các nước phát triển trước, thì sự phát triển của sự nghiệp xã hội
chủ nghĩa có lẽ sẽ thuận lợi hơn bây giờ nhiều.Sự đảo ngược của trình tự phát triển
cách mạng này đã đem lại cho sự phát triển của chủ nghĩa xã hội một vấn đề nan
giải, tức là củng cố thành quả cách mạng xã hội chủ nghĩa như thế nào, xây dựng
và tiếp tục phát triển chủ nghĩa xã hội ra sao ở các nước kinh tế văn hóa tương đối
lạc hậu.Điều này đã được Lênin nhiều lần chỉ ra sau thắng lợi của cuộc Cách
Mạng Tháng Mười, các nước kinh tế văn hóa tương đối lạc hậu xây dựng chủ
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
14
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
nghĩa xã hội trái ngược so với các nước tư bản chủ nghĩa, “ bắt đầu khó, tiếp tục
tương đối dễ”, là “ bắt đầu thì dễ, tiếp tục tương đối khó”. Các nước lạc hậu xây
dựng chủ nghĩa xã hội “ tiếp tục tương đối khó”, khó là ở chỗ : Thứ nhất, môi
trường quốc tế khách quan khắc nghiệt. Các nước kinh tế văn hóa lạc hậu sẽ nằm
trong biển cả mênh mông của các nước tư bản chủ nghĩa thực lực lớn mạnh lâu
dài, luôn luôn đứng trước mối đe dọa bị các nước tư bản chủ nghĩa bóp nghẹt.
kiềm chế, diễn biến. Thứ hai, sự tỷ lệ nghịch lớn về kinh tế khiến cho các nước xã
hội chủ nghĩa đứng trước thách thức nghiêm trọng. do nền tảng kém, xuất phát
điểm thấp, các nước xã hội chủ nghĩa muốn đuổi kịp các nước tư bản chủ nghĩa về
kinh tế, thể hiện chủ nghĩa xã hội ưu việt hơn chủ nghĩa tư bản cần phải trải qua

được sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội , thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của phong
trào xã hội chủ nghĩa thế giới. Đúng như Đặng Tiểu Bình từng nói” Chúng ta kiên
trì chủ nghĩa xã hội , muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội mang tính ưu việt hơn chủ
nghĩa tư bản , trước tiên cần thoát khỏi nghèo nàn. Hiện nay tuy nói chúng ta cũng
đang xây dựng chủ nghĩa xã hội , nhưng thực tế là chưa đạt quy cách, Chỉ có đến
giữa thế kỷ sau, đạt đến trình độ của nước phát triển trung bình rồi , mới có thể nói
là xây dựng chủ nghĩa xã hội thực sự, mới có thể nói một cách hùng hồn rằng chủ
nghĩa xã hội ưu việt hơn chủ nghĩa tư bản.” “ Đây không những là tìm ra một con
đường cho thế giới thứ ba với 3/4 dân số thế giới , điều quan trọng hơn là cho
nhân loại thấy rằng chủ nghĩa xã hội là con đường tất phải đi qua ., chủ nghĩa xã
hội ưu việt hơn chủ nghĩa tư bản” . Có thể dự đoán, đến giữa thế kỷ sau, Trung
Quốc đạt đến trình độ của nước phát triển trung bình, các nước xã hội chủ nghĩa
cũng phát triển lên rồi, phong trào xã hội chủ nghĩa, cộng sản chủ nghĩa nhất định
sẽ là một cảnh tượng mới.
Thứ tư, thế giới có bước chuyển ngoặt lớn, đem lại cho xã hội chủ nghĩa cơ hội và
thách thức mới. Trong điều kiện “ một thế giới hai chế độ “ chủ nghĩa xã hội
đứng trước hai bài toán chiến lước lớn., muốn giải quyết tốt những bài toán này,
cần phải trải qua một quá trình khúc khuỷu lâu dài.
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
16
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
Trong thế giới hòa bình và phát triển đã trở thành chủ đề thời đại ngày nay, tiến
bộ khoa học kỹ thuật mỗi ngày một biến đổi, tiến trình toàn cầu hóa kinh tế phát
triển nhanh chóng , xu thế đa cực hóa thế giới không thể đảo ngược, cạnh tranh
sức mạnh tổng hợp của đất nước, lấy sức mạnh kinh tế sức mạnh khoa học kỹ
thuật, sức mạnh quân sự, sức mạnh đoàn kết làm những nội dung chính ngày càng
khốc liệt. Điều này vừa đem lại cơ hội, cũng đem lại thử thách đối với các nước xã
hội chủ nghĩa trong đó có Trung Quốc. Đồng thời, chủ nghĩa tư bản tuy đầy rẫy
những mâu thuẫn nhưng trong vòng 100 năm tới , nếu không có xảy ra sự kiện gì

chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản tuy vẫn là cắp mâu thẫn cơ bản của thế giới
nhưng nó không phải là mâu thuẫn chủ yếu của thế giới, sự phát triển thay đổi của
toàn bộ tình hình thế giới không phải do nó chi phối và tác động. Mỹ và các nước
châu Âu tuy “con đường giống nhau” nhưng lợi ích lại không hoàn toàn giống
nhau. Các nước xã hội chủ nghĩa và các nước phương tây tuy “ con đường khác
nhau” nhưng với các nước khác nhau lại có những lợi ích chung khác nhau. Hiện
nay, toàn cầu hóa kinh tế đang phát triển đi vào chiều sâu, quan hệ quốc tế đan xen
phức tạp, sự nương tựa vào nhau giữa các nước tăng lên. Tất nhiên, mưu đồ chiến
lược “ tây hoá “, “ phân hóa “ các nước xã hội chủ nghĩa của phương tây không
thay đổi, cũng quyết sẽ không từ bỏ, tuyệt đối không thể nhẹ dạ về điểm này. Thế
nhưng, tiến hành diễn biến hòa bình hay không là ở phương tây,còn thay đổi hay
không là ở bản thận các nước xã hội chủ nghĩa, thế lực chống cộng không thể làm
gì nổi chúng ta. Ngoài ra, các nước xã hội chủ nghĩa và các nước tư bản chủ nghĩa,
ngoài mặt mâu thuẫn ra cũng còn có mặt tham khảo và hợp tác lẫn nhau. Để
củng cố, hoàn thiện và phát triển chế độ xã hội chủ nghĩa, các nước xã hội chủ
nghĩa cần phải nhận thức toàn diện và xử lý tốt mối quan hệ vừa đấu tranh mâu
thuẫn, lại vừa tham khảo hợp tác với các nước tư bản chủ nghĩa, đặc biệt là các
nước tư bản chủ nghĩa phát triển., kiên trì “ lấy hai tay chọi lại một tay”.
Xét tương quan lực lượng của chủ nghĩa xã hộ và chủ nghĩa tư bản, tuy hiện nay
về tổng thể là “ tư bản chủ nghĩa giàu, chủ nghĩa xã hội nghèo”, “ chủ nghĩa tư bản
Thành Phố Hồ Chí Minh tháng 6 năm 2011 Trang
18
CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ NƯỚC NGA GVHD: Thầy Lê Phụng Hoàng
SVTH: Nguyễn Đức Trí
mạnh,chủ nghĩa xã hội yếu”, “ chủ nghĩa tư bản tấn công, chủ nghĩa xã hội phòng
thủ”, nhưng xét xu thế lâu dài, thì sẽ có thể thay đổi. Trước đây, hễ cứ nói đến sự
tốt xấu của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản, người ta thường đem so sánh chủ
nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản phát triển, còn gạt bỏ ra ngoài thứ chủ nghĩa tư
bản của đông đảo các nước đang phát triển. Một Cha cố người Nicaragoa đã đưa
ra một góc nhìn mới đối với vần đề này. Năm 1994, Ông đăng bài trên tạp chí “