1
Tiếp theo giai đoạn
cạnh tranh tự do, chủ nghĩa tư
bản phát triển lên giai đoạn
cao hơn là giai đoạn chủ nghĩa
tư bản độc quyền và sau đó là
chủ nghĩa tư bản độc quyền
nhà nước.
CNTB
QNNĐ
CNTB
QĐ
CNTB
CTTD
2
Chương VI
I.Chủ nghĩa tư bản độc quyền
III. Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
III. Đánh giá chung về vai trò và giới hạn lịch
sử của CNTB
3
Ph. Ăng ghen
(1820-1895)
Các Mác
(1818-1883)
Cạnh tranh
tự do
Tích tụ và tập
trung sản xuất.
Độc
quyền

Quốc gia, năm 2009. Trang
313- 315.
-
Nộp kết quả nghiên cứu cho
GV và giờ sau
6
V.I. Lênin đã nêu
ra năm đặc điểm
kinh tế cơ bản của
chủ nghĩa tư bản
độc quyền
2. Năm đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa
tư bản độc quyền
7
Đặc điểm thứ 1: Tập trung sản xuất và các tổ
chức độc quyền
Hình thành
số ít xí
nghiệp lớn
Tích tụ, tập trung
sản xuất

Cạnh tranh
gay gắt
Thoả hiệp, thoả thuận
Tổ chức độc quyền
8
Các hình thức
của tổ chức
độc quyền

Vai tro NH
10
Vai trò của
ngân hàng
Vai trò
cũ
Vai trò
mới
Trung gian trong việc
thanh toán tín dụng
Thâm nhập vào tổ chức
độc quyền công nghiệp
để giám sát
Trực tiếp đầu tư vào
công nghiệp
Đầu sỏ tài chính
11
Một nhóm nhỏ độc quyền chi phối
toàn bộ đời sống kinh tế và chính trị
Chế độ tham dự
Thủ đoạn
Thống trị
kinh tế
Thống trị
chính trị
Đầu sỏ tài
chính
12
Đặc điểm thứ 3: Xuất khẩu tư bản
XKTB

tiếp
Đầu
tư
gián
tiếp
Xuất
khẩu
tư
bản
nhà
nước
Xuất
khẩu
tư
bản
tư
nhân
Chi
nhánh
của các
công ty
xuyên
quốc
gia
Hoạt
động
tài
chính
tín
dụng

- Thực chất : Phân chia lĩnh vực đầu tư tư
bản, phân chia thị trường thế giới.
- Kết quả phân chia: Hình thành nên các
liên minh độc quyền quốc tế.
17
Đặc điểm thứ 4: Sự phân chia thế giới về lãnh
thổ giữa các cường quốc
H
H
ình thành hệ
ình thành hệ
thống thuộc địa và
thống thuộc địa và
nửa thuộc địa
nửa thuộc địa
Chiến tranh
thế giới
Xung đột QS
để phân chia
LT
PT không đều
về CT, QS
Sự PT không đều
về KT
18
- Bản chất : thực hiện chủ nghĩa thực dân,
hình thành hệ thống thuộc địa.
- Biện pháp: xâm chiếm các nước chậm
phát triển để làm thuộc địa
- Mục đích: nhằm giành thị trường tiêu thụ

giữa các
cường
quốc đế
quốc
20
Chủ nghĩa đế quốc
Về mặt kinh tế
là sự thống trị của
CN TB độc quyền
Về mặt chính trị
là sự xâm lược nước ngoài,
là hệ thống thuộc địa nảy
sinh từ nhu cầu KT của
CNTBĐQ
21
Quan hệ giữa
độc quyền - cạnh tranh
Cạnh tranh
tự do
Độc quyền
Lưu ý: Độc quyền sinh ra từ cạnh tranh tự do, đối lập với cạnh tranh tự
do. Nhưng sự xuất hiện của độc quyền không thủ tiêu được cạnh tranh,
trái lại nó còn làm cho cạnh tranh trở nên đa dạng, gay gắt hơn.
3. Mối quan hệ giữa độc quyền và cạnh tranh
22
4. Biểu hiện hoạt động của quy luật giá trị và quy
luật giá trị thặng dư trong giai đoạn CNTBĐQ
Sản xuất
hàng hóa
giản đơn

quyền cao
23
Nguyên nhân
CNTBTDCT CNTBĐQ
Sự phát
triển của
LLSX +
Tiến bộ
KHCN
1
1
Tự do cạnh
tranh
2
2
Khủng hoảng
kinh tế
Sự phát triển của hệ
thống tín dụng TBCN
5
5
4
4
Các quy luật
kinh tế
3
3
24
Tổ chức độc
quyền