BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGÔ QUANG TRƯỜNG NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN
CÔNG NGHIỆP TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP
TỈNH BẮC GIANG
CHUYÊN NGÀNH : KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG
MÃ SỐ : 60.44.03.01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. TRỊNH QUANG HUY
HÀ NỘI, NĂM 2014

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page i


UBND thành phố Bắc Giang; Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố
Bắc Giang; Trung tâm Khí tượng thủy văn Bắc Giang; Công ty cổ phần quản
lý công trình đô thị Bắc Giang; Công ty phát triển hạ tầng các KCN tỉnh;
Công ty cổ phần KCN Sài Gòn-Bắc Giang, một số doanh nghiệp trong KCN
Quang Châu; đã tạo điều kiện cho tôi thu thập số liệu, cung cấp những thông
tin cần thiết để thực hiện nghiên cứu đề tài này.
Cảm ơn gia đình, các anh, chị, bạn bè, đồng nghiệp đã cổ vũ và động
viên, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu học tập và thực hiện luận văn.
Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn
Ngô Quang Trường
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục ii
Danh mục bảng vi
Danh mục hình vii
Danh mục viết tắt ix

MỞ ĐẦU 1

1. Tính cấp thiết của đề tài 1


1.3.3 Quản lý chất thải rắn 20

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page iv

1.4. Hệ thống văn bản pháp lý và kỹ thuật trong quản lý chất thải
rắn công nghiệp hiện được áp dụng tại tỉnh Bắc Giang 22

1.4.1. Cơ sở pháp lý 22

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU 24

2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 24

2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu 24

2.3. Nội dung nghiên cứu 24

2.4 Phương pháp nghiên cứu 24

2.4.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp 24

2.4.2. Phương pháp điều tra thu thập dữ liệu sơ cấp 25

2.4.3. Phương pháp thống kê 26

2.4.4. Phương pháp chuyên gia: 26


3.3.1. Giải pháp thu gom, vận chuyển CTRCN 51

3.3.2. Giải pháp xử lý CTR 59

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 64

1. Kết luận 64

2. Kiến nghị đề xuất 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO 67 Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page vi

DANH MỤC BẢNG
STT TÊN BẢNG TRANG
Bảng 1.1: Nguồn gốc và thành phần chất thải rắn 6

Bảng 1.2: Phân loại chất thải rắn theo công nghệ xử lý 7

Bảng 1.3: Tỷ lệ thu gom và xử lý CTR tại các huyện từ năm 2006-2009 19

Bảng 3.1: Đặc trưng thuỷ văn các sông chính tỉnh Bắc Giang 31

Bảng 3.2: Hiện trạng hệ thống đô thị trên địa bàn tỉnh Bắc Giang 35


Hình 1.5: Tỷ lệ % chất thải rắn khu vực thành thị 16

Hình 1.6: Tỷ lệ thành phần CTR khu vực nông thôn 17

Hình 1.7: Tỷ lệ % chất thải rắn khu vực nông thôn 17

Hình 1.8: Sơ đồ mô hình hóa cơ chế quản lý chất thải rắn tại tỉnh Bắc Giang 21

Hình 3.1: Sơ đồ hành chính tỉnh Bắc Giang 27

Hình 3.2: Diễn biến nhiệt độ trung bình (oC) theo tháng tỉnh Bắc Giang,
giai đoạn 2007-2012 28

Hình 3.3: Lượng mưa trung bình các tháng trong năm, giai đoạn 2007-
2012 (mm) 29

Hình 3.4: Độ ẩm trung bình các tháng trong năm, giai đoạn 2007-2012 (%) 29
Hình 3.5: Sơ đồ hệ thống thủy văn tỉnh Bắc Giang 31

Hình 3.6: Đặc điểm địa hình tỉnh Bắc Giang 33

Hình 3.7: Mật độ dân số trên địa bàn tỉnh Bắc Giang 36

Hình 3.8: Tỷ lệ lao động trong các ngành kinh tế (%) 37

Hình 3.9: Sơ đồ hiện trạng dân số các đô thị trên địa bàn tỉnh Bắc Giang 38

Hình 3.10: Tỷ lệ % khối lượng phát sinh CTR trung bình tại các KCN
tỉnh Bắc Giang 42
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page ix

DANH MỤC VIẾT TẮT

BVMT: Bảo vệ môi trường
CTR: Chất thải rắn;
CTRCN: Chất thải rắn công nghiệp;
CTRNH: Chất thải rắn nguy hại;
CTRSH: Chất thải rắn sinh hoạt;
CTNH: Chất thải nguy hại
CCN: Cụm công nghiệp
ĐTM: Báo cáo đánh giá tác đông môi trường
KCN: Khu công nghiệp
QCXDVN: Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy hoạch Xây dựng
QCVN: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia
QL: Quốc lộ
TCVN: Tiêu chuẩn Việt Nam
TP.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh

của đơn vị, mang rác thải đổ trộm ra ngoài các bãi đất trống sát KCN gây ảnh
hưởng đến môi trường cũng như cảnh quan xung quanh khu vực.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 2

Chính vì những lý do kể trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài,
“Nghiên cứu giải pháp quản lý chất thải rắn công nghiệp tại các khu công
nghiệp tỉnh Bắc Giang” nhằm mục đích quản lý chất thải rắn có hiệu quả và
tiết kiệm tài nguyên.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá thực trạng tình hình quản lý chất thải rắn công nghiệp tại các
khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang;
- Đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn công nghiệp tại các khu công
nghiệp tỉnh Bắc Giang trong thời gian tới
3. Yêu cầu nghiên cứu
- Kết quả đánh giá phản ánh đúng thực trạng phát sinh, công tác quản lý
và xử lý chất thải rắn công nghiệp tại các khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang;
- Các giải pháp đề xuất xuất phát từ các kết quả nghiên cứu tại địa bàn
và phù hợp với tình hình tại địa phương.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 3

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Khái quát về chất thải rắn
1.1.1. Một số khái niệm
Chất thải rắn (CTR) là toàn bộ các loại vật chất được con người loại bỏ
trong các hoạt động kinh tế xã hội của mình ( bao gồm các hoạt động sản
xuất, các hoạt động sống và duy trì sự tồn tại của cộng đồng …) trong đó

Vận chuyển CTR: là quá trình chuyên chở CTR từ nơi phát sinh, thu
gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc bãi chôn lấp
cuối cùng.
Xử lý CTR: là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm
giảm, loại bỏ, tiêu hủy các thành phần có hại hoặc không có ích trong CTR;
thu hồi, tái chế, tái sử dụng lại các thành phần có ích trong CTR.
Chôn lấp CTR hợp vệ sinh: là hoạt động chôn lấp phù hợp với các yêu
cầu của tiêu chuẩn kỹ thuật về bãi chôn lấp CTR hợp vệ sinh.
(Nguồn: Nguyễn Thị Kim Thái, Trần Hiếu Nhuệ, Ứng Quốc Dũng
(2001), Quản lý chất thải rắn- Tập 1 Chất thải rắn đô thị, Nhà xuất bản Xây
dựng, Hà Nội)
1.1.2 Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn
Nguồn gốc phát sinh, thành phần và tốc độ phát sinh của chất thải rắn
là cơ sở quan trọng trong thiết kế, lựa chọn công nghệ xử lý và đề xuất các
chương trình quản lý chất thải rắn thích hợp.
Có nhiều cách phân loại nguồn gốc phát sinh chất thải rắn khác nhau
nhưng phân loại theo cách thông thường nhất là:
- Khu dân cư
- Khu thương mại
- Cơ quan, công sở
- Khu xây dựng và phá hủy các công trình xây dựng
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 5

- Khu công cộng
- Nhà máy xử lý chất thải
- Công nghiệp
- Nông nghiệp
Chất thải rắn phát sinh trừ nhiều nguồn khác nhau, căn cứ vào đặc
điểm chất thải có thể phân chia thành 3 nhóm: Chất thải đô thị, công nghiệp

hại
Cơ quan, công sở Trường học, bệnh viện, văn
phòng, công sở nhà nước
Giấy, nhựa, thực phẩm thừa,
thủy tinh, kim, loại, chất nguy
hại.
Công trình xây
dựng và phá hủy
Khu nhà xây dựng mới, sửa
chữa nâng cấp mở rộng
đường phố, cao ốc, san nền
xây dựng.
Gạch, bê tông, thép, gỗ, thạch
cao, bụi
Khu công cộng Đường phố, công viên, khu
vui chơi giải trí, bãi tắm
Rác vườn, cành cây cắt tỉa,
chất thải chung tại các khu vui
chơi, giải trí.
Nhà máy xử lý chất
thải đô thị
Nhà máy xử lý nước cấp,
nước thải và các quá trình
xử lý chất thải công nghiệp
khác
Bùn, tro
Công nghiệp Công nghiệp xây dựng, chế
tạo, công nghiệp nặng, nhẹ,
lọc dầu, hóa chất, nhiệt điện



- Chất dẻo

- Da và cao su

- Các vật liệu làm từ giấy.

- Có nguồn gốc từ sợi.
- Các chất thải ra từ đồ ăn,
thực phẩm.
- Các thực phẩm và vật liệu
được chế tạo từ gỗ, tre.
- Các vật liệu và sản phẩm từ
chất dẻo.
- Các vật liệu và sản phẩm từ
thuộc da và cao su.

- Các túi giấy, các mảnh
bìa, giấy vệ sinh, …
- Vải len, …
- Các rau quả, thực
phẩm,…
- Đồ dùng bằng gỗ như
bàn ghế, vỏ dừa,…
- Phim cuộn, bịch nilon,…

- Túi xách da, cặp da, vỏ
ruột xe,…
2.Các chất không cháy được:
- Kim loại sắt

ất cả các vật liệu khác
không phân loại ở phần 1 và 2
đều thuộc loại này.
-

Đá, đ
ất, cát

(Nguồn: Bảo vệ Môi trường trong xây dựng cơ bản, Lê Văn Nãi, Nhà xuất
bản Khoa Học Kỹ Thật,1999).

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 8

Phân loại theo quan điểm thông thường
Rác thực phẩm: Bao gồm phần thừa thải, không ăn được sinh ra trong
quá trình lưu trữ, chế biến, nấu ăn, … Đặc điểm quan trọng của loại rác này là
phân huỷ nhanh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Quá trình phân huỷ thường
gây ra mùi hôi khó chịu.
Rác bỏ đi: Bao gồm các chất cháy được và không cháy được, sinh ra từ
các hộ gia đình, công sở, hoạt động thương mại, … Các chất cháy được như
giấy, plastic, vải, cao su, da, gỗ, … và chất không cháy được như thủy tinh,
vỏ hộp kim loại, …
Tro xỉ: Vật chất còn lại trong quá trình đốt củi, than, rơm, rạ, lá,… ở
các hộ gia đình, công sở, nhà hàng, nhà máy, xí nghiệp,…
Chất thải xây dựng và phá huỷ công trình: Chất thải từ quá trình xây
dựng, sửa chữa nhà ở tư nhân, công trình thương mại và những công trình
khác gọi là chất thải xây dựng. Chất thải này bao gồm: bụi, đá, bê tông, gạch,
gỗ, đường ống, dây điện, khối lượng của chúng rất khó tính toán.
Chất thải từ nhà máy xử lý: Chất thải này có từ hệ thống xử lý nước

giảm sự hiện diện của chất nguy hiểm trong sản phẩm.

Hình 1.1: Quản lý chất thải rắn tổng hợp
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 10

Sử dụng lại và tái chế quay vòng:
Nếu chất thải không thể ngăn ngừa được, các nguyên vật liệu sẽ được
sử dụng lại, tái chế quay vòng một cách tốt nhất. Châu Âu hiện nay yêu cầu
các nước thành viên giới thiệu pháp chế về chất thải thu gom, tái sử dụng, tái
chế và thải bỏ các chất thải nguy hại. Một số quốc gia Châu Âu đã được quản
lý để tái chế hơn 50% bao bì đã sử dụng.
Cải thiện và giám sát sự tiêu huỷ, loại bỏ những CTR còn lại:
Với những chất thải không được tái chế và tái sử dụng phải được thiêu
đốt một cách an toàn, bãi chôn lấp chỉ được sử dụng như một phương án cuối
cùng. Cả hai phương pháp này cần phải giám sát chặt chẽ vì đều có thể gây ra
thiệt hại nghiêm trọng về môi trường.
[ Nguồn:Báo cáo môi trường quốc gia năm 2011].
1.2.2 Kinh nghiệp công tác quản lý chất thải rắn tại Việt Nam
1.2.2.1 Tình hình thu gom, phân loại, xử lý chất thải rắn trên cả nước
* Tình hình thu gom, phân loại:
CTR sinh hoạt ở các đô thị Việt nam hiện nay chủ yếu do các công ty
MTĐT do Nhà nước thành lập đảm nhiệm. Các đô thị đều có từ 1 đến một vài
các công ty, tùy thuộc vào quy mô và dân số đô thị. Một số đô thị có công ty
tư nhân tham gia và xu hướng này đang lan rộng tới nhiều đô thị khác. Ở địa
bàn nông thôn (huyện, xã, thôn), một số nơi có tổ chức thu gom và vận
chuyển chất thải rắn, hoạt động dưới hình thức môi trường xã hoặc tổ, đội vệ
sinh môi trường
Kinh phí cho hoạt động của các tổ chức thu gom và vận chuyển chất
thải ở đô thị và nông thôn dựa vào ngân sách của chính quyền địa phương và

máy (tại Hà Nội) có khả năng tái chế tới 90% lượng CTR gồm rác vô cơ và
hữu cơ, có thể vận hành song song giữa hai dây chuyền sản xuất rác thải tươi
(rác trong ngày) và rác thải khô (rác đã chôn lấp) để tạo ra những sản phẩm
khác nhau.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 12 Hình 1.2: Sơ đồ khối công nghệ xử lý CTR Serafin
(Nguồn: Nguyễn Văn Phước (2010), Giáo trình quản lý và xử lý chất thải rắn,
nhà xuất bản xây dựng, Hà Nội).
Công nghệ Serafin hiện được đầu tư xây dựng tại một số địa phương
như: Nhà máy xử lý rác Đông Vinh - xã Hưng Đông, huyện Nghi Lộc - Nghệ
An; Nhà máy xử lý CTR sinh hoạt Xuân Sơn - thành phố Sơn Tây với công
suất 20 tấn/ngày. Hiện nay, Công ty cổ phần công nghệ môi trường xanh đang
xây dựng và chuyển giao, lắp đặt công nghệ này để xử lý CTR sinh hoạt ở
nhiều đô thị lớn như Hà nội, Hải phòng và các tỉnh, thành
Công nghệ An Sinh - ASC:
- Xử lý CTR An Sinh - ASC của Công ty Cổ phần Đầu tư - Phát triển
Tâm Sinh Nghĩa (tại TP.HCM) bao gồm 4 dây chuyền chính được kết nối liên
hoàn, đồng bộ. Công nghệ này xử lý rác đô thị cho 3 dòng sản phẩm: phân
hữu cơ từ rác hữu cơ, nguyên liệu hỗn hợp nhựa dẻo và gạch bloch.
Công nghệ An Sinh - ASC đã được lắp đặt tại nhà máy xử lý rác Thủy
Phương (Thừa Thiên Huế), bắt đầu đi vào hoạt động từ tháng 4 - 2007, đến
nay đã xử lý 90.000 tấn rác sinh hoạt của TP Huế và huyện Hương Thủy.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 13

Hiện nhiều địa phương cũng đang tiến hành xây dựng nhà máy xử lý CTR
theo công nghệ An Sinh - ASC như: huyện Củ Chi (TP.HCM) với công suất

2/2009. [Nguồn: Nguyễn Văn Phước (2010), Giáo trình quản lý và xử lý chất
thải rắn, nhà xuất bản xây dựng, Hà Nội].
Công nghệ Patel của Việt nam:
- Theo công nghệ này, CTR thu gom và được đổ trực tiếp tại nhà máy
để phân loại và đưa vào dây chuyền sản xuất. Mỗi dây chuyền có công suất
150 tấn/ca. sản phẩm sau xử lý gồm: gạch xi măng cát từ rác thải vô cơ, hạt
nhựa tái chế từ nilon, nhựa phế liệu, phân hữu cơ từ rác thải hữu cơ. Ưu điểm
của công nghệ này là không phát sinh các khí gây cháy nổ và mùi hôi, chiếm
ít diện tích đất, có khả năng tái chế tới 90% rác thải thành các sản phẩm hữu
ích, thời gian đầu tư, xây dựng ngắn, khoảng 12 - 18 tháng cho 1 nhà máy
- Hiện nay công nghệ này đã được xây dựng và sản xuất thử nghiệm tại
Nhà máy xử lý rác thải thành phố Hạ Long - Quảng Ninh, bước đầu cho kết
quả khả quan, chất lượng sản phẩm tốt.
1.2.2.2. Kinh nghiệp công tác quản lý chất thải rắn tại các khu công nghiệp ở
Việt Nam (Nguồn: Báo cáo môi trường quốc gia năm 2011).
Theo kết quả điều tra cho thấy nhiều KCN chưa có điểm tập trung thu
gom chất thải rắn theo quy định. Đối với rác thải sinh hoạt phần lớn các KCN
ký hợp đồng thuê Công ty Môi trường Đô thị (URENCO) thu gom. Riêng
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page 15

CTR công nghiệp có chứa thành phần nguy hại, đang được thuê, giao, bán
cho doanh nghiệp có giấy phép hành nghề vận chuyển, xử lý chất thải nguy
hại. Tuy nhiên, vấn đề kiểm soát chất thải rắn sau hợp đồng chưa thực hiện
tốt, nguy cơ làm phân tán CTNH ra môi trường cao.
Chưa có báo cáo đánh giá tỷ lệ thu gom các Công ty từ các KCN. Tuy
nhiên theo điều tra của Viện nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công nghiệp,
tỷ lệ thu gom CTR của các KCN khá cáo, đạt trên 90%. Tỷ lệ này đạt được do
CTR của KCN thường được tập trung, xác định chủ nguồn thải rõ ràng và có
đăng ký với Ban quản lý các KCN. Đặc biệt, CTR công nghiệp được thu gom