Thành Viên Tu i H c Tròổ ọ
123doc.org
TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG NGỮ VĂN 9
Vấn đề 1:
Phân biệt sự khác nhau giữa “phân tích” và “cảm nhận “ trong kiểu bài văn nghị luận về tác phẩm
văn chương.
- Khi đề bài yêu cầu phân tích, tức là đòi hỏi HS phải xem xét tác phẩm một cách toàn diện, khách quan
từ hình thức đến nội dung. Nếu là thơ thì phải tìm hiểu ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu… Nếu là truyện thì
phải tìm hiểu nhân vật, nghệ thuật kể, ý nghĩa cốt truyện…Điều quan trọng là khi gặp dạng đề này, cần
phân tích dẫn chứng trước, rút ra nhận xét, đánh giá sau.
- Cảm nhận là trình bày những suy nghĩ, cảm xúc, nhận xét , đánh giá của mình về cái hay, cái đẹp của
tác phẩm. Cảm nhận thường xoáy vào những ấn tượng chủ quan của người viết về những điểm sáng nghệ
thuật trong tác phẩm văn chương. Vì vậy, người viết cần lắng nghe, chắt lọc những cảm xúc , những rung
động của chính mình xem yếu tố nào gây ấn tượng sâu đậm nhất . Ấn tượng về tác phẩm càng sâu đậm
bao nhiêu thì bài viết cảm nhận càng xúc động, sâu sắc bấy nhiêu.
- Có thể nói , cảm nhận thiên về “cảm”, còn phân tích thì nghiêng về “ hiểu”. Nếu như phân tích tác
động vào nhận thức ,trí tuệ thì cảm nhận tác động vào cảm xúc, tâm hồn. Tuy nhiên, trong bài viết cũng
cần lồng ghép giữa hai yếu tố này. Phân tích mà không có cảm nhận thì bài viết dễ khô khan. Ngược lại,
cảm nhận mà không có phân tích thì cảm nhận ấy thiếu cơ sở thuyết phục. Trong cảm nhận, cần có phân
tích để dào sâu, làm đòn bẩy, làm điểm tựa cho cảm xúc thăng hoa cất cánh. Nói cách khác, mọi rung
động, cảm xúc của người viết phải bắt nguồn từ sự phân tích, bình giá ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu…,
nhân vật hay chủ đề tác phẩm.
Ví dụ1: “ Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi “
( Trích “ Sang thu” - Hữu Thỉnh)
Yêu cầu:Hãy phân tích đoạn thơ trên.
- Phép tiểu đối : nắng- mưa, vẫn còn- đã vơi  thể hiện sự phân hoá mong manh giữa hai mùa.
Làm sao có thể đong đếm đầy vơi những dấu hiệu thiên nhiên lúc giao mùa.
- “ Sấm “ và “hàng cây đứng tuổi” là những hình ảnh ẩn dụ. “ Sấm “ biểu thị cho những vang động

học nhân văn là sự kết tinh những tinh hoa văn hoá của nhân loại, lưu truyền những giá trị văn hoá tốt đẹp
của con người qua các thời đại.).
- Giúp con người có bản lĩnh, có suy nghĩ, ứng xử, lối sống đúng đắn lành mạnh.
- Nếu thiếu văn học, con người sẽ rơi vào bi kịch, như một nhà văn Mê-Hi- Cô đã nói : Bi kịch của
thời đại chúng ta là thừa trí tuệ, thiếu tâm hồn.
- môn Ngữ văn là môn học thuộc nhóm công cụ. Học tốt Ngữ văn sẽ có tác động tích cực đến cán
môn học khác.
2- Nguyên nhân hiện tượng học sinh không thích học văn trong giai đoạn hiện nay:
- Do lối sống, suy nghĩ thực dụng của HS,phụ huynh HS…
- Đội ngũ giáo viên dạy văn tâm huyết với nghề ngày càng ít . Nhiều GV bị gánh nặng cuộc sống
nhọc nhằn làm mất niềm say mê văn học vốn có.
- Nhiều trường học chưa quan tâm đến đặc thù của môn học, chưa đầu tư bồi dưỡng GV , chưa
mạnh dạn tổ chức các hoạt động ngoại khoá về Văn học để thu hút HS, tạo niềm say mê, yêu thích văn học
trong học sinh.
3- Phương hướng tháo gỡ:
- Cần có sự quan tâm của toàn xã hội, nhận thức đúng đắn về vai trò, ý nghĩa của việc học văn
trong nhà trường và tìm hiểu, thưởng thức văn chương trong xã hội.
- Cần có những giải thưởng tôn vinh tài năng văn chương một cách xứng đáng.
- Mở rộng ngành nghề cho các khối thi thuộc các bộ môn khoa học xã hội.
Câu 2(6,0 điểm):
Hãy phân tích diễn biến tâm lí , hành động của nhân vật Bé Thu trong truyện “ Chiếc lược ngà ”
của Nguyễn Quang Sáng.
=======================
Ngày :……………… BÀI TẬP NGỮ VĂN (SỐ 2)
Họ và tên:…………………….
Câu 1( 3,0 điểm): Trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
“ Dù ở gần con,
Dù ở xa con,
Lên rừng xuống bể,
Cò sẽ tìm con,

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.”
(Đồng chí- Chính Hữu)
==========================
Thành Viên Tu i H c Tròổ ọ
123doc.org
Ngày :……………… BÀI TẬP NGỮ VĂN (SỐ 5)
Họ và tên:……………
Câu 1(4,0 điểm): hãy nêu những thành công về mặt nghệ thuật của hai truyện ngắn : Lặng lẽ Sa Pa
và Chiếc lược ngà.
Câu 2(6,0 điểm): Tình cảm gia đình qua ba tác phẩm : Chiếc lược ngà; Khúc hát ru những em bé
lớn trên lưng mẹ; Bếp lửa.
=============================
Thành Viên Tu i H c Tròổ ọ
123doc.org
Ngày :……………… BÀI TẬP NGỮ VĂN (SỐ 6)
Họ và tên:……………
Câu1(3,0 điểm):
Xác định thành phần biệt lập trong các câu sau đây và cho biết nó thuộc thành phần biệt lập cụ thể
nào:
a-Thế là ngay lúc ấy, chúng tôi đáp xe đi luôn đấy ạ.
b-Về Đời! ôi chao đời! (Nam Cao)
c-Chắc là trời mưa ạ.
d-Rượu, ông ấy không uống; thuốc ông ấy không hút.
e- Hình như nhà ta có khách đấy mẹ ạ.
Câu2 (7,0điểm):
Trong bài thơ “Đồng Chí” của Chính Hữu có đoạn viết:
“Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Giang nhà không mặc kệ gió lung lay

Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé.
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Thành Viên Tu i H c Tròổ ọ
123doc.org
Vẩy bạc đuôi vàng loé rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng… “
(Trích trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận, sáng tác tháng 10 năm 1958 )
Em hãy phân tích đoạn thơ trên.
Câu2 (1,5 điểm ):
Giải nghĩa từ “ Xuân “ trong các văn cảnh sau:
- Mùa xuân là tết trồng cây
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân
( Hồ Chủ tịch )
- Xuân này đến nữa đã ba xuân
( Nguyễn Bính )
- Tuổi xuân hát bài ca ra trận
( Tố Hữu )
- Tôi năm nay đã ngoài bảy mươi xuân
( Hồ Chủ tịch )
Câu3 (1,5 điểm ):
Vận dụng kiến thức đã học về những biện pháp tu từ từ vựng để phân tích nét nghệ thuật độc đáo
trong câu văn sau:
“ Khi tâm hồn ta đã rèn luyện thành một sợi dây đàn sẵn sàng rung động trước mọi vẻ đẹp của vũ trụ,
trước mọi cái cao quý của cộc đời, chúng ta là người một cách hoàn toàn hơn “.

phi thường ,kì vĩ, lớn ngang tầm với vũ trụ bao la…
- Họ làm việc trong niềm say mê và phấn khởi tự hào: tự hào về cuộc đời mới, làm chủ đất nước, làm chủ
cuộc đời mình, tự hào về đất nước đang chuyển mình từng ngày trên con đường đi lên xây dựng chủ nghĩa
xã hội, tự hào về sự giàu đẹp của biển cả quê hương.
- Họ chiến đấu với sóng gió muôn trùng bằng nhiệt tình lao động, bằng niềm lạc quan tin tưởng vào công
Thành Viên Tu i H c Tròổ ọ
123doc.org
cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa. Trong trái tim của những người lao động ấy luôn chất chứa tình yêu đất
nước, niềm lạc quan tin tưởng về những bước phát triển đi lên của đất nước…
3- Kết luận: Hình ảnh của những người lao động trong hai tác phẩm đó thật tuyệt vời, thật đáng trân trọng.
Hình ảnh của họ chính là vóc dáng của dân tộc một thời hào hùng đáng nhớ.
========================
ĐỀ BÀI : Hình ảnh con người Việt Nam trong chiến tranh qua hai truyện ngắn “ Làng “( của
Kim Lân) và “ Chiếc lược ngà “ ( của Nguyễn Quang Sáng).
I-Giới thiệu chung:
- Giới thiệu về truyền thống yêu nước, yêu làng quê của dân tộc VN.
- Giới thiệu hai tác phẩm: “ Làng “ ( Kim Lân ) và “ Chiếc lược ngà “ ( Nguyễn Quang Sáng )  viết về
hình ảnh con người Việt Nam và tình cảm của họ trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt.
- Nhận xét chung về phẩm chất, tình cảm, vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Nam trong hoàn cảnh chiến
tranh được thể hiện qua hai tác phẩm trên.
II-Phân tích cụ thể: ( Có thể phân tích lần lượt từng tác phẩm hoặc gộp chung ).
1- Con người Việt Nam hiện lên trong truyện ngắn “Láng ” của nhà văn Kim Lân ( với nhân vật chính:
Ông Hai):
a-Yêu làng, tự hào về làng mình giàu đẹp. Say mê kể về làng - khoe làng một cách say mê, náo nức
lạ thường.
b-Yêu làng, ông Hai tự hào về những thành tích trong khánh chiến của làng, tự hào về tinh thần
chiến đấu dũng cảm của làng ông trong chiến tranh.
c-Khi xa làng đi tản cư, ông băn khoăn, ray rứt, tiếc nuối về những ngày tham gia chiến đấu cùng
anh em đồng chí ở lại làng. Luôn quan tâm theo dõi tin tức của làng mình và mong ước được trở lại làng
chiến đấu cùng anh em đồng chí.

 Tóm lại, hình ảnh con người Việt Nam trong hoàn cảnh chiến tranh thật đẹp đẽ. Dù trong hoàn cảnh
đen tối như thế nào, họ vẫn vươn lên , vẫn hướng về Tổ quốc thân yêu với một tình yêu thiêng liêng ,cao
cả…
ĐỀ BÀI: Giải thích và chứng minh các nhận định sau đây về vai trò , ý nghĩa của văn chương đối với
đời sống con người :
- “ Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có.”(Hoài Thanh-
Thành Viên Tu i H c Tròổ ọ
123doc.org
trích “Ý nghĩa văn chương” )
- “ Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác, vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà
nghệ sĩ mang trong lòng.” (Nguyễn Đình Thi- trích “ Tiếng nói của văn nghệ”).
I- MB:
- Giới thiệu về tầm quan trọng của văn học đối với cuộc sống con người và xã hội. Văn học có tác động rất
lớn trong việc cải tạo, làm cho con người ngày một tốt hơn lên, hoàn mĩ hơn. Cuộc sống con người trong
bất kì thời đại nào cũng rất cần đến những tác phẩm văn học chân chính, tích cực.
- Trích dẫn hai ý kiến trên đây.
II- TB:
1- nhận định thứ nhất: Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn
có. ( Hoài Thanh)
a- Giải thích:
- Văn chương là gì? Văn chương nói chung là những tác phẩm văn học.
- Vì sao nói “ văn chương gây cho ta tình cảm ta không có”? Vì đọc và học về tác phẩm văn học, trong ta
nảy sinh những tình cảm mới mẻ. Đó là tình cảm đối với các nhân vật trong tác phẩm, tình cảm đối với
những con người được tác giả miêu tả. Đó là tình cảm với những vấn đề - những thông điệp- những ước
vọng mà nhà văn, nhà thơ muốn gửi gắm qua tác phẩm văn học…
b- Chứng minh:
+ Ví dụ, học về truyện ngắn “ Lặng lẽ Sa Pa”, ta cùng biết quý trọng , yêu mến những con người lao động
chân chính, giàu nghị lực, có khát vọng đẹp đẽ- lặng lẽ , âm thầm cống hiến sức mình cho cuộc đời, cho
đất nước.Ta yêu quý, trân trọng và học tập anh thanh niên và những con người lao động trong thế giới của
những người như anh…

nhà văn miệt mài mang đến cho mọi người.Vì vậy mà đời sống xã hội không thể thiếu văn chương. Văn
chương luôn song hành, phát triển với xã hội và phục vụ xã hội, mang đến cho con người trong xã hội
những tình cảm thẩm mĩ, những rung động tinh tế, những nhận thức , tình cảm tốt đẹp, cao cả, thiêng
liêng, hướng con người đến đỉnh cao của phẩm chất- nhân cách, vươn đến cái Chân- Thiện- Mỹ. Vì vậy
nên nói tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác, vừa là một sợi dây truyền cho mọi người sự
sống mà nghệ sĩ mang trong lòng.
- Chúng minh:
+ Học Truyện Kiều của Nguyễn Du, chúng ta thấm thía tư tưởng nhân đạo mà nghìn đời còn chói sáng của
một bậc đại văn hào, danh nhân văn hoá thế giới. Học Truyện Kiều, ta càng thương cảm cho thân phận
người phụ nữ trong xã hội cũ. Học Truyện Kiều, ta đồng tình với khát vọng vươn đến công lí , tự do, luôn
yêu quý và ủng hộ những con người giàu lòng nhân nghĩa…Tất cả những cảm xúc ấy nhờ văn học mà cất
cánh, thăng hoa…
+ Học “ Cố hương “ của Lỗ Tấn, ta thông cảm , thấu hiểu cho đời sống, nhất là về tinh thần của người dân
Trung Quốc thời bấy giờ. Ta cảm nhận , quý trọng tấm lòng nhân đạo của nhà văn lớn Lỗ Tấn…