LỜI MỞ ĐẦU
Văn minh là sự kết hợp đầy đủ các yếu tố tiên tiến tại thời điểm xét đến để tạo
nên, duy trì, vận hành và tiến hoá xã hội loài người. Các yếu tố của văn minh có thể hiểu
gọn lại là di sản tích luỹ tri thức, tinh thần và vật chất của con người kể từ khi loài người
hình thành cho đến thời điểm xét đến.
(Theo “Văn minh”-Bách khoa toàn thư mở)
Như vậy , Lịch sử văn minh thế giới là lịch sử phát triển của loài người qua
nhiều thế kỷ, từ khi con người xuất hiện đầu tiên trên Trái Đất cho đến nay. Bắt đầu từ
những hoạt động sơ khai như săn bắt, hái lượm bằng các công cụ thô sơ, thì con người,
nhờ vào trí tuệ và sức sáng tạo của mình, đã tìm tòi và tạo ra nhiều thứ cần thiết cho
cuộc sống của họ.Vì vậy, cũng có thể nói rằng, lịch sử những nền văn minh thế giới
chính là lịch sử của trí tuệ và sức sáng tạo của loài người vậy.
Chúng ta đã biết đến về lịch sử văn minh thế giới qua các bài giảng của giáo viên.
Trong mỗi thời đại, xã hội loài người nổi lên một số vùng, mà ở đó xã hội cư dân ở
điểm tập hợp được các giá trị tiên tiến vượt trội trong nhiều lĩnh vực - hình thành nền
văn minh. Riêng thời Cổ Đại có tám nền văn minh lớn được thống kê gồm: nền văn
minh Ai Cập cổ đại, nền văn minh Hy Lạp, nền văn minh La Mã, nền văn minh Tây Á,
nền văn minh Ấn Độ, nền văn minh Trung Hoa, nền văn minh Maya và nền văn minh
Andes.
Tuy nhiên,nói đến lịch sử văn minh thế giới,chúng ta cũng phải nhắc đến sự đóng
góp quan trọng củ những cuộc phát kiến địa lý châu Âu thời trung đại. Qua những cuộc
phát kiến địa lý, con người đã bắt đầu mở rộng vã vẽ thêm vào bản đồ thế giới những
vùng đất mới, những miền đất hứa. Và cũng từ đó,con người đã bắt đầu chinh phục thế
giới tới những miền đất xa xôi, và kết quả xuất hiện giai cấp tư sản và vô sản. Như vậy,
những cuộc phát kiến này là một trong những tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa tư
bản.Vậy, những tiền đề của các Phát kiến lớn về địa lý, quá trình phát kiến địa lý, và
hậu quả của nó ra sao?
Thông qua bài tiểu luận “Những cuộc phát kiến địa lý châu Âu thời trung đại”,
dưói sự hướng dẫn của giáo viên”Nguyễn Tuấn Bình”, chúng tôi sẽ giới thiệu và làm rõ
hơn về vấn đề này.
1

Phát kiến địa lý là tìm ra những vùng đất mới,chưa từng có con người đặt chân đến
hay xa lạ chưa được biết tới, để phục vụ cho nhu cầu khám phá thế giới, mở rộng thị
trường, giao lưu quốc tế, trao đổi văn hóa giữa những nền văn minh phương Đông và
phương Tây. Và từ đó,người ta cũng bổ sung ,hoàn chỉnh vào bản đồ địa lý thế giới.
2
CHƯƠNG II: NGHIÊN CỨU THỰC ĐỊA
I. Nguyên nhân và điều kiện của những cuộc phát kiến địa lý ở Châu Âu thời
Trung đại.
Hoàn cảnh xã hội : Văn hoá Tây Âu thế kỉ V - X dựa trên nền tảng nền kinh tế tự
cung tự cấp, sự giao lưu trao đổi rất hạn chế, văn hoá vì vậy cũng phát triển không đáng
kể.
Tới thế kỉ XIV, với sự phát triển kinh tế công thương ở các thành thị, quan hệ sản
xuất tư bản chủ nghĩa dần dần hình thành và ngày càng lớn mạnh. Các nhà tư tưởng của
giai cấp tư sản không còn chịu chấp nhận những giáo lí phong kiến lỗi thời, họ vận động
khôi phục lại sự huy hoàng của văn hoá Tây Âu thời cổ đại. Họ tìm thấy trong nền văn
hoá cổ đại những yếu tố phù hợp với mình, có lợi cho mình để đấu tranh chống lại
những trói buộc của nền văn hoá trung cổ .
Bước vào thời kỳ quá độ từ chế độ phong kiến sang chủ nghĩa tư bản, xã hội Tây
Âu nảy sinh nhiều mâu thuẫn về kinh tế, xã hội. Một mặt, do sự phát triển của sản xuất
nên nhu cầu về nguyên liệu, vàng bạc ngày một tăng.Các nước Tây Âu đòi hỏi phải mở
rộng thị trường để trao đổi mua bán với các vùng trên thế giới.Thời gian này thị trường
của giai cấp tư sản Tây Âu chỉ trong phạm vi Châu Âu và thông qua vùng phụ cận với
Phương Đông. Việc buôn bán với phương Đông mà người Châu Âu mới tiến hành còn
rất hạn chế.
Các tầng lớp vua chúa, quý tộ,c tầng lớp giàu có lúc bấy giờ cũng mong có nhiều
tiền, vàng để ăn chơi hoang phí, và nhu cầu về các mặt hàng đặc sản, cao cấp có nguồn
gốc từ phương Đông như tiêu, quế, trầm hương, lụa tơ tằm (dâu tằm tơ), ngà voi... tăng
vọt hẳn lên. Phương Đông trong trí tưởng tượng của họ được tô vẽ thành một thế giới
thần tiên giàu có trong các cuốn truyện Ngàn lẻ một đêm, Cuốn sách những chuyện kì
lạ.Vàng và gia vị là đông cơ chủ yếu của việc tìm đuờng sang Phương Đông, khám phá

cuộc nội chiến, khôi phục chiến tranh thì Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã hoàn thành
công cuộc khôi phục và có kì vọng phát triển thành một cường quốc.Giai cấp thống trị
các nước này ủng hộ những chuyến đi tìm đất mới mong chiếm đựợc nhiều của cải để
trở thành giàu có, họ còn đưa ra lời hứa hẹn sẽ phong vương và ban thưởng cho những
ai có nhiều công trạng trong các chuyến vượt biển.
II. Tiến trình phát kiến địa lý
4
Cho đến trước thế kỷ XV, người châu Âu chỉ biết có 3 đại lục : Âu, Á, Phi nối liền
nhau, chung quanh là biển. Nhưng đến thế kỷ XV những hiểu biết của người châu Âu
được bổ sung bằng thuyết qủa đất hình tròn, nhờ vậy mà họ biết rằng muốn sang Ấn độ
thì có thể đi bằng hai cách : Vòng châu Phi hoặc vượt đại dương đi về phía Tây.
Ði đầu trong việc tiến hành những cuộc thám hiểm vĩ đại vào thế kỷ XV là hai
quốc gia Bồ đào nha và Tây ban nha.
1.Các chuyến đi của hoàng tử HENRY
1.1.Tiểu sử
Henri nhà hàng hải
Trong khoảng các năm từ 1385 tới năm 1435, nước Bồ Đào Nha có Vua John I cai
trị. Hoàng tử Henri d'Aviz thấy mình đứng thứ ba trong thứ tự kế vị nên đã từ bỏ Chính
Trị mà quay sang lãnh vực Khoa Học và Thám Hiểm. Henry đã đặt cơ sở khảo cứu trên
mỏm cực nam của xứ Bồ Đào Nha và mỏm đất này như thể một bao lơn nhìn ra ngoài
đại dương bát ngát
Henri thành lập trường hàng hải tại Sagres, miền Nam Portugal.Ông đã tụ tập
chung quanh mình một số học giả và những người đi biển.Những người này đã giúp ông
chuẩn bị những cuộc thám hiểm bằng cách thành lập các toán chuyên về hàng hải, thiên
văn và họa đồ địa lý. Ông đã cho vẽ ra những bản đồ mới. Henri còn cho xây cất một
đài thiên văn để giúp các nhà thủy thủ lái tàu bằng cách xác định vị trí nhờ các vì sao.
Từ 1420, mỗi năm ông đều cho đoàn thám hiểm tìm hiểu đại dương, phát xuất từ Sagres
đi về hướng Nam.
Các con tầu của Hoàng Tử từ phương đông trở về đã chất đầy vải lụa, hương liệu,
còn nếu từ châu Phi, mang theo vàng, ngà voi và các nô lệ da đen. Nhưng mặc dù rất đắt

đây đồn Mina để cướp bóc.
Henry đã dùng những điều hiểu biết do các thủy thủ đem về để vẽ bản đồ, với mục
đích sử dụng trong các cuộc thám hiểm sau. Đồng thời với những kiến thức ngày một
nhiều, cách đóng tầu thuyền cũng tiến bộ. Một thứ tầu biển mới được chế tạo có tên là
Caravelle, đã cho phép các thủy thủ Bồ Đào Nha có thể đi xa hơn trước.
Tàu Caravelle
Từ năm 1416, mỗi năm đều có một đoàn thám hiểm ra đi nhưng mỗi đoàn chỉ đi
được một quãng ngắn rồi quay trở về.Năm sau, trên cơ sở kết quả đã thu được, đoàn
khác lại đi xa hơn một ít.Những tiến bộ đó thật chậm chạp, Người Bồ Đào Nha phải mất
tới 82 năm mới đến được Ấn Độ (1416-1498).Trong các chuyến đi đó có hai cuộc thám
hiểm lớn là của B.Dias (1450-1500) và Vasco da Gama(1469-1524).
7
2. Các chuyến đi của Bartolomeu Dias(1450 - 1500)
a.Giới thiệu
Bartolomeu Dias (1450 - 1500), nhà hàng hải Bồ Đào Nha.Năm 1457, Bartolomeu
Dias được sinh ra ở Bồ Đào Nha.Bartolomeu Dias đến từ một gia đình quý tộc Bồ Đào
Nha và cha của ông tham dự tòa án Bồ Đào Nha.Người ta tin rằng Dias đến từ một gia
đình của các thủy thủ và nhà thám hiểm bao gồm Joao Dias người đi thuyền quanh Cape
Bojador năm 1434 và Diniz Dias người phát hiện ra các quần đảo Cape Verde.
Bartolomeu Dias đã được giáo dục tốt nhất và với trình độ của mình Ông đã có
thể được dạy một số ngôn ngữ, vật lý, hình học, toán học và thiên văn học
Ông là thành viên của tòa án Bồ Đào Nha hoàng gia và tổ chức tiêu đề của Sailing
Master của con người của cuộc chiến Sao Cristovao Bồ Đào Nha (San Christovao).
b.Cuộc hành trình của Bartolomeu Dias
Ngày10 tháng 10 Năm 1486: Vua John II của Bồ Đào Nha bổ nhiệm Bartolomeu
Dias vào một đoàn thám hiểm để lãnh đạo để đi thuyền vòng quanh mũi phía nam của
châu Phi với hy vọng tìm ra một tuyến đường thương mại sang Ấn Độ. Bartholomeu
Dias, người đã từng trông coi các kho của hoàng gia ở Lisbon và đã đi một chuyến tàu
caravel xuống bờ biển châu Phi. Sau mười tháng chuẩn bị lâu ngày, tổ chức kỹ lưỡng,
với vốn đầu tư lớn vào tháng bảy hoặc đầu tháng Tám, 1487, với hai caravels vũ trang,

dỡ hàng từ chiếc tàu lương thực rồi đốt bỏ nó, chỉ còn hai con tàu caravel quay về Bồ
Đào Nha vào tháng 12 năm 1488, sau mười sáu tháng và mười bảy ngày lênh đênh trên
biển.Khi hai chiếc tàu caravel tan nát vì thời tiết về tới cảng Lisbon, Christopher
Colômbô đã có mặt ở đó để đợi đoàn thám hiểm. Dạo ấy Christopher Colômbô chưa có
tiếng tăm gì. Ông rất quan tâm đến kết quả chuyến đi của Dias. Tháng12 năm 1488,
Dias trở về Lisbon.Sau khi vắng mặt,Ông đã thể hiện được cách để Vasco da Gama ông
năm 1497 mà đi kèm, nhưng ở một vị trí cấp dưới, như xa như là Cape Verde Islands,
Việc phát hiện ra các đoạn xung quanh châu Phi là quan trọng bởi vì, lần đầu tiên, người
châu Âu có thể thương mại trực tiếp với Ấn Độ và các phần khác của châu Á, bỏ qua
các tuyến đường bộ qua Trung Đông.
Dias ban đầu được đặt tên là Mũi Hảo Vọng là "Mũi bão" (Cabo das
Tormentas). Sau đó nó được đổi tên thành bởi vua John II của Bồ Đào Nha đến Cape of
Good Hope (Cabo da Boa Esperança) bởi vì nó đại diện cho việc mở một tuyến đường
phía đông.và với các thông tin vô giá cho chuyến đi thăm dò tương lai của Bồ Đào Nha.
Những cuộc thám hiểm Bồ Đào Nha đã được lãnh đạo bởi Christopher Columbus ,
9
Vasco da Gama và Pedro Alvares Cabral tất cả những người sử dụng các bảng xếp hạng
do Bartolomeu Dias.Sử dụng kinh nghiệm của mình với du lịch thám hiểm, Dias đã giúp
trong việc xây dựng các Gabriel São và tàu anh em của mình, Rafael Sao đã được sử
dụng bởi Vasco da Gama đi vòng quanh Cape và tiếp tục con đường đến Ấn Độ. Dias
chỉ tham gia vào chân đầu tiên của chuyến đi da Gama, cho đến quần đảo Cape
Verde . Sau đó ông bị một trong các thuyền trưởng của chuyến thám hiểm Ấn Độ thứ
hai, đứng đầu là Pedro Alvares Cabral . Đội tàu này đạt tới trước bờ biển của Brazil , có
tính sở hữu của nó trong 1500, và sau đó tiếp tục hướng về phía đông tới Ấn Độ. Dias
thiệt mạng gần Cape of Good Hope rằng ông presciently có tên là Cape của bão. Bốn tàu
gặp phải một cơn bão lớn đi mũi và bị mất, bao gồm cả Dias, ngày ngày 29 tháng 5 năm
1500. Dias không bao giờ được vua thưởng công xứng đáng và ông trở thành con người
của Kỷ Nguyên Khám Phá của Bồ Đào Nha bị quên lãng. Ông có trông coi việc đóng
những tàu cho Vasco da Gama, nhưng không dự phần trong chuyến hành trình cao điểm
của Gama tới Ấn Độ.

Xích Đạo được Lopo Goncalves băng qua vào năm 1473 mà không một thủy thủ nào bị
cháy thành than! Các thám hiểm vẫn tiếp tục nhưng số lượng vàng bạc mang về xứ không
được nhiều như trước, người thời đó đành hy vọng ở các hương liệu. Câu hỏi đặt ra cho họ
là làm sao tới được Ấn Độ và muốn vậy, châu Phi phải là một lục địa tròn trong khi bờ biển
của lục địa này vẫn tiếp tục trải dài hướng về phía nam.
Sau Bồ Đào Nha, nước Tây Ban Nha bắt đầu chiếm được một số hải cảng trên các
miền bờ biển châu Phi. Đã xảy ra một số tranh chấp giữa hai nước lân bang này. Để
dành riêng châu Phi cho mình và giải quyết mọi tranh chấp, nước Bồ đã trông cậy vào vị
Giáo Hoàng. Trong nhiều thế kỷ, giáo hội Thiên Chúa đã từng là trọng tài của các quốc
gia theo Thiên Chúa giáo, nhưng ảnh hưởng của Giáo Hoàng đã bị kém dần. Tuy thế, từ
năm 1455, nước Bồ Đào Nha đã nhận được một loạt các công bố của Giáo Hoàng cho
họ tất cả các hải đảo và miền đất phía nam Cape Bojador. Năm 1478, Vua Ferdinand và
11
Nữ Hoàng Isabella của các vương quốc Aragon và Castile, đã xin Giáo Hoàng đặc
quyền buôn bán với xứ Guinea và đã bị từ chối trong khi tàu buôn Tây Ban Nha vẫn tiếp
tục đáp vào vịnh Guinea để tìm bắt nô lệ. Tại bến cảng Seville, các con tầu mang về dân
nô lệ da đen là những hình ảnh quen thuộc, chứng tỏ các hoạt động thám hiểm của
người Tây Ban Nha tới các miền đất của châu Phi.
Sau đó, nước Anh cũng xin phép Giáo Hoàng được quyền tới châu Phi và buôn
bán. Trước những cạnh tranh của các quốc gia khác nhau, Vua Bồ Đào Nha John II bèn
ra lệnh cho Diego Cao thực hiện một loạt các thám hiểm để tìm đường đi tới Ấn Độ.
Các tầu viễn du của Diego Cao được cung cấp các cột mốc bằng đá, có ghi rõ bằng tiếng
La Tinh, tiếng Bồ và tiếng Ả Rập để đánh dấu những nơi tìm ra và nhận chủ quyền về
cho nước Bồ Đào Nha. Diego Cao đã đóng một cột đá tại cửa sông Congo vào năm
1483 và một cột khác tại Cape Cross, 22 độ phía nam của Xích Đạo. Nhà thám hiểm
Cao đã đi dọc bờ biển được 1,500 dặm, từ Cape St. Catherine tới Cape Cross nhưng lục
địa châu Phi vẫn tiếp tục trải dài vô tận về phía nam.
Năm 1487, Vua John lại phái Bartolomeu Dias với ba tàu biển, chủ đích đi vòng
lục địa châu Phi và nếu có thể thì bắt liên lạc với Vua Giáo Sĩ Prester John. Kết quả của
các lần đi thám hiểm của Dias vẫn được giữ kín như trước kia và sau này, người ta được