Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
I - Phần mở đầu
I.1. Lý do chọn đề tài:
Năm học 2009- 2010 với chủ đề: Năm học đổi mới quản lý và nâng cao
chất lợng giáo dục. Với nhiệm vụ trọng tâm của toàn ngành là tiếp tục thực
hiện các cuộc vận động: Học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí
Minh; Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo
dục; Mỗi thầy cô giáo là một tấm gơng đạo đức tự học và sáng tạo; Xây
dựng trờng học thân thiện học sinh tích cực. Phòng giáo dục và Đào tạo
Huyện Đông Triều cũng phát động phong trào thi đua: Xây dựng trờng học
thân thiện học sinh tích cực trong toàn ngành nhằm nâng cao chất lợng giáo
dục đặc biệt là giáo dục đạo đức, nhân cách và kỹ năng cho học sinh.
Hơn nữa trong sự nghiệp đổi mới đất nớc, Đảng và nhà nớc ta cũng đánh
giá cao về giáo dục và đào tạo. Nghị quyết trung ơng II khóa VIII có nêu quan
điểm: Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu và Con ngời đợc coi là
mục tiêu, là động lực quan trọng trong sự nghiệp phát triển của toàn xã hội.
Sinh thời Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội,
trớc hết cần có những con ngời xã hội chủ nghĩa theo Bác thì việc Bồi dỡng
thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết.
Chính vì thế Bác nói Vì lợi ích mời năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm
thì phải trồng ngời . Trong lĩch vực giáo dục Bác cũng yêu cầu phải chú trọng
đủ các mặt: Đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa kỹ thuật
lao động và sản xuất, đào tạo thế hệ trẻ thành ngời thừa kế xây dựng xã hội chủ
nghĩa vừa hồng vừa chuyên. Nh vậy, đạo đức và tài năng là cả hai nội dung
không thể thiếu đợc đối với nhiệm vụ bồi dỡng giáo dục trong đó đạo đức là
gốc.
Ngời nói: Dạy cũng nh học phải biết chú trọng cả tài lẫn đức. Điều 23-
Luật giáo dục cũng đã nêu rõ:
Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về
đạo đức, trí tuệ, thể chất thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân
cách con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa .

Ngữ Văn ở cấp THCS một cách có hiệu quả giúp thế hệ trẻ các em trở thành
những ngời công dân có ích trong thế kỷ XXI, đáp ứng đợc mục tiêu của ngành
giáo dục nói chung và bộ môn Ngữ văn nói riêng.
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
2
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
Nghiên cứu đề tài này là tôi mong muốn sẽ cùng với các bạn đồng nghiệp
cùng nhau đa ra những giải pháp thiết thực góp phần nhỏ bé của mình vào việc
giáo dục tình cảm đạo đức cho học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà tr-
ờng.
I.3. Thời gian và địa điểm thực hiện đề tài:
- Thời gian: 2 năm (Từ tháng 09/2008 đến tháng 04/2010)
- Đối tợng thực nghiệm là chơng trình ngữ văn lớp 8, 9
- Địa điểm thực nghiệm: Học sinh Lớp 8A, 9A- Trờng THCS Tràng An.
I.4. Đóng góp mới về phần lý luận và thực tiễn:
I.4.1. Về lý luận:
Thông qua nội dung bài viết này tôi muốn đóng góp thêm với các bạn đồng
nghiệp dạy bộ môn Ngữ văn lớp 8, 9 nói riêng và bộ môn Ngữ văn cấp THCS
nói chung về thực trạng vấn đề giáo dục đạo đức học sinh trong tình trạng hiện
nay. Một vấn đề mà toàn xã hội đang quan tâm và đề cập đến rất nhiều những
vấn đề về phạm trù đạo đức, vấn đề giáo dục đạo đức trong trờng học và giáo
dục tình cảm đạo đức cho học sinh thông qua bộ môn văn hóa.
I.4.2. Về thực tiễn:
Trờng THCS Tràng An nằm trên địa bàn vùng nông thôn, là một xã thuần
nông. Vì điều kiện cuộc sống nên thờng thì gia đình phó mặc việc giáo dục con
em họ cho nhà trờng. Trong mấy năm gần đây hành vi đạo đức của học sinh
trong trờng đã có những biểu hiện không tốt. Hiện tợng học sinh vô lễ với thầy
cô giáo hoặc gây gổ đánh nhau, phá hoại cơ sở vật chất của nhà trờng có dấu
hiệu gia tăng. Đi sâu vào chuyên đề giáo dục đạo đức học sinh thông qua giảng
dạy bộ môn mình phụ trách là tôi muốn đa ra một số biện pháp mà bản thân tôi

Thế nhng điều quan trọng là giáo dục nh thế nào bởi vì giáo dục đạo đức
không chỉ là việc truyền thụ khái niệm tri thức đạo đức mà quan trọng hơn là
kết quả giáo dục phải đợc thể hiện thành tình cảm, niềm tin, hành động thực tế
của học sinh. Giáo dục đạo đức nó là cả một quá trình lâu dài phức tạp đòi hỏi
phải có công phu kiên trì liên tục. Muốn làm đợc điều này ngời giáo viên dạy
văn phải nắm đợc đặc trng của bộ môn mình phụ trách. Ai cũng biết rằng môn
Ngữ văn có vị trí đặc biệt ngoài việc giúp các em bớc đầu có năng lực cảm thụ
các giá trị chân, thiện, mỹ trong nghệ thuật, năng lực sử dụng Tiếng Việt nh
một công cụ để t duy và giao tiếp thì việc bồi dỡng tâm hồn, tình cảm cho học
sinh góp phần hình thành ở học sinh biết thơng yêu, quý trọng gia đình, bạn bè,
có lòng yêu quê hơng đất nớc, lòng nhân ái bao dung, tinh thần tôn trọng lẽ
phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác. Mà điều này ngời giáo viên
văn lại có cơ hội hơn các bộ môn khoa học khác.
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
4
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
Chính vì vậy, trong đề tài này tôi muốn đa ra một số thực nghiệm về vấn đề
kết hợp giáo dục tình cảm đạo đức cho học sinh thông qua:
- Giờ đọc hiểu văn bản
- Giờ tập làm văn
- Hoạt động ngoại khóa văn học
II.2. Chơng II: Nội dung vấn đề nghiên cứu:
Đạo đức là một hiện tợng xã hội, là sản phẩm quan hệ giữa con ngời với con
ngời, giữa cá nhân con ngời với tập thể, với cộng đồng xã hội. Đạo đức là yếu tố
cơ bản của nhân cách, là nền tảng của bản chất con ngời. Để vơn tới sự hoàn
thiện trớc hết con ngời phải vơn lên về đạo đức. Vậy mà trong xã hội hiện nay
lại còn không ít những hiện tợng tiêu cực, những hành vi xấu thiếu nhân cách
đã và đang từng bớc làm tổn hại đạo đức truyền thống của thế hệ trẻ chúng ta.
Vì vậy việc giáo dục đạo đức học sinh thông qua các môn học trong nhà trờng
là hết sức cần thiết và cấp bách. Ngời giáo viên lên lớp ngoài nhiệm vụ là hớng

của mình. Đó là nội dung mà tôi muốn đặt ra trong bài viết này.
* Nội dung và biện pháp thực hiện:
Môn Văn là một môn có tầm quan trọng đặc biệt trong nhà trờng, thế nhng
dạy văn không giống nh bất kỳ môn học nào khác. Giáo viên dạy Lịch sử thì
quan tâm đến sự kiện, giáo viên Địa lý quan tâm đến các yếu tố tự nhiên và xã
hội, dạy Toán chú ý đến các con số lạnh lùng. Dạy văn không chỉ cần đến kiến
thức là đủ mà thêm vào đó là cảm xúc, tình cảm sự rung động của con tim, cái
xuất thần của tâm hồn, cần đến cái không khí văn, chất văn trong lớp học trong
mỗi cá nhân thầy và trò. Trong bài viết này tôi chỉ xin nêu nội dung và biện
pháp thực hiện trong ba hoạt động của quá trình dạy học môn Ngữ Văn.
Thứ nhất: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua giờ đọc- hiểu
văn bản
Theo các nhà tâm lý học thì lứa tuổi học sinh cơ sở là lứa tuổi nằm trong
những năm tháng mà con ngời đang mở ra cho mình những cảm xúc và hứng
thú mới mẻ. Đây là lứa tuổi giàu cảm xúc nhất trong một đời ngời. Thế giới nội
tâm và quan hệ xã hội xung quanh của lứa tuổi này rất phức tạp về hành vi. Các
em còn mang tính trẻ con nhng ý thức lại cho mình là ngời lớn. Các em thờng
mâu thuẫn giữa hành động bên ngoài và nội tâm bên trong. Các em đã có hứng
thú và cảm xúc mới mẻ, phơng pháp hiếu động, các em ngồi học không yên,
hay nói chuyện riêng, thiếu tập trung trong giờ học. Để ổn định do làn sóng này
là điều rất khó. Nhng chính cái hiếu động cảm xúc ấy bản thân nó lại bao hàm
một năng lực sáng tạo to lớn, cụ thể là năng khiếu sáng tạo biểu hiện rõ trong
văn học. Các em dễ dàng đồng cảm với nhân vật, nhập cuộc sống với tác giả,
lứa tuổi các em đã xuất hiện một chuyển biến đáng kể về năng lực cảm thụ văn
học. Sự đánh giá nhìn nhận của các em đã có ý thức. Dựa vào đặc
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
6
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
điểm tâm lý này mà ngời giáo viên văn phải biết tạo hứng thú học, học sinh có
thích học bộ môn thì mới nói đến chuyện bồi dỡng cho các em tình cảm, thái độ

Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
7
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
ánh năng lực t duy bằng ngôn ngữ và thông qua ngôn ngữ. Riêng đối với văn
học, đọc phản ánh những tình cảm, những ý chí, những ớc vọng, những động
lực của tâm hồn và cùng với tiếng lòng của nhà văn thể hiện trong tác phẩm.
Đọc là tiếng đồng vọng của con ngời trớc thời đại và lịch sử. Đọc nó giống nh
một hoạt động tinh thần, một hoạt động nhận thức. Đọc cũng giúp con ngời có
ý thức khám phá những giá trị chân, thiện, mỹ.
Chính vì thế dạy văn không thể không hớng dẫn học sinh đọc văn phải h-
ớng dẫn các em đọc chuẩn văn bản có nghĩa là phải đọc đúng, đọc rõ, đọc diễn
cảm, đọc hay, đọc nh là một sự tự biểu hiện, nh là sự tự cảm nhận nên khi đọc
phải hớng dẫn các em dựa trên đặc điểm thể loại của văn bản, tính cách của
nhân vật, phong cách của tác giả để điều chỉnh giọng đọc cho phù hợp. Ngời
giáo viên văn phải coi phơng pháp đọc sáng tạo là phơng pháp đặc biệt đối với
môn văn mà trong đó đọc diễn cảm chỉ là một phần của đọc sáng tạo. Giáo viên
phải biết vận dụng phơng pháp này trong suốt giờ học cho đến khi bài học kết
thúc, chứ không phải chỉ là đọc gây không khí đầu giờ học nh một số ngời th-
ờng nghĩ.
Tóm lại đọc là một hoạt động quan trọng hàng đầu cho sự cảm nhận và
hiểu biết, trong hoạt động đọc thì phần đọc mẫu của giáo viên vô cùng quan
trọng trong một giờ dạy văn. Cô giáo có giọng đọc truyền cảm, hấp dẫn tự
nhiên sẽ làm cho học sinh chú ý, háo hức theo dõi. Vì đối với nghệ thuật của
văn chơng, sự tồn tại của âm thanh ngôn từ vô cùng quan trọng. Ví dụ khi dạy
một bài thơ trữ tình nếu giáo viên luyện cho học sinh đọc ngân vang lên bằng
âm điệu tiết tấu, bằng cái vỏ âm thanh của ngôn từ thì sẽ góp phần tạo nên
những rung động sâu xa, những cảm xúc thẩm mỹ trong tâm hồn học sinh. Nh
vậy là chúng ta đã góp phần giáo dục, giáo dỡng tâm hồn, tình cảm học sinh
qua giờ văn học.
Nhìn chung thì việc dạy học văn ở trờng phổ thông có hai mục đích chính.

văn 7 hay Phong cách Hồ Chí Minh- Ngữ văn lớp 9, giáo viên đâu có phải
cung cấp cho học sinh kiến thức thế nào là sống giản dị mà từ hệ thống câu hỏi
tìm hiểu bằng những từ ngữ câu văn giàu hình ảnh, điểm vài lời nhận xét, so
sánh ý nhị, ngời giáo viên dẫn dắt các em vào thăm nơi ăn, chốn ở của Ngời nh
vào một bảo tàng vừa bình dị vừa thiêng liêng. Từ chiếc nhà sàn vẻn vẹn vài
phòng với những đồ đạc đơn sơ vừa để ăn ngủ vừa để họp bộ chính trị bàn về
vấn đề sinh tử của triệu con ngời. Từ những bộ quần áo bà ba nâu đến đôi dép
lốp thô sơ. Một vị Chủ tịch nớc nhng chỉ ăn, chỉ hởng thụ những món nh cá
kho, rau luộc, cà ghém, cháo hoa những sản vật vừa thân quen vừa tinh túy
của đất Việt tự ngàn năm chắt lọc, thức ăn giản dị mà thân thơng đậm hơng sắc
quê nhà. Từ cuộc sống giản đơn của vị lãnh tụ mà bồi dỡng cho các em
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
9
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
niềm yêu kính tự hào để các em hiểu sâu hơn về những biểu hiện của đức tính
giản dị và nh vậy trong các em sẽ hình thành ý thức tự nguyện học tập theo tấm
gơng Hồ Chí Minh và các em sẽ tin rằng tấm gơng về nhân cách Việt Nam sẽ
muôn đời tỏa sáng. Nh vậy ngời giáo viên văn không chỉ củng cố cho các em
kiến thức của bài Giáo dục công dân mà còn bồi dỡng cho các em t tởng tình
cảm, đạo đức của con ngời.
Hoặc khi dạy bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt (Ngữ văn 9- tập I). Từ hình
ảnh cái Bếp lửa bình thờng giản dị và phổ biến trong mọi gia đình Việt Nam.
Nhng nó cũng thật thiêng liêng kỳ diệu vì nó lại luôn gắn liền với Bà- Ngời
nhóm lửa, giữ lửa, ngời tạo nên tuổi ấu thơ của cháu. Bếp lửa trở thành một
mảnh tâm hồn, một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của ngời
cháu ở nơi xa. Bằng một hệ thống ngôn từ, nghệ thuật ẩn dụ đặc sắc, ngời giáo
viên văn đã phả vào tâm hồn học sinh tình cảm đẹp đẽ và thấm đẫm của bà đối
với cháu và cháu đối với Bà trong lúc hiện thực xã hội còn có những hiện tợng
tiêu cực: Con chửi lại cha, cháu cãi lại bà thì vấn đề gắn với giáo dục đạo đức
học sinh qua giờ Ngữ văn là rất cần thiết, làm sao để qua một giờ học văn giáo

của ba nhân vật chính trong văn bản.
2. Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng phân tích nhân vật qua diễn biến tâm trạng theo mạch cốt
truyện.
3. Thái độ:
- Giáo dục học sinh lòng yêu thơng bè bạn và mở rộng ra đó là tình yêu th-
ơng con ngời.
B. Chuẩn bị:
- Của thầy: Chân dung của tác giả Môpa xăng, máy chiếu
- Của trò: Đọc và nghiên cứu trớc văn bản, trả lời câu hỏi gợi ý SGK
C. Phơng pháp:
- Đàm thoại, phân tích, giảng bình
- Tổ chức hoạt động cá nhân- nhóm
D. Tiến trình giờ dạy:
I. ổn định tổ chức:
II. Kiểm tra bài cũ:
? Nhân vật Rô- Bin- Xơn hiện lên qua lời tự thuật nh thế nào? Qua đoạn
trích bộ lộ phẩm chất gì của nhân vật?
* Yêu cầu: Rô- Bin- Xơn sống một cuộc sống khác thờng thiếu thốn và khắc
nghiệt một mình nơi đảo hoang trong thời gian dài. Anh đã tự chế tạo ra
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
11
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
những trang phục và trang bị những kỳ cục (dẫn chứng) trông anh giống nh một
vị chúa đảo-> bộc lộ một con ngời có nghị lực, sống lạc quan trong mọi hoàn
cảnh.
III. Bài mới:
Tục ngữ Việt Nam có câu: Con có cha nh nhà có nóc. Cái nóc của ngôi
nhà sẽ che chắn cho suốt cuộc đời mỗi đứa con. Nhng nếu vì một lý do nào đó
mà đứa con mất đi Lá chắn của mình thì chúng sẽ ra sao? Đoạn trích Bố của

Là nhà văn hiện thực pháp, sáng
tác với số lợng lớn, phản ánh sâu
sắc xã hội Pháp cuối thế kỷ
XIX.
2. Tác phẩm:
- Văn bản trích trong truyện
ngắn cùng tên
3. Đọc, hiểu chú thích:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
12
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
thiệu trong SGK. Một em hãy tóm tắt lại nội
dung đoạn trích?
(Xi- Mông là con trai của chị B lăng sốt, khi
đó nó khoảng 7- 8 tuổi lần đầu tiêu đến trờng
bị bạn bè chế giễu là không có bố. Nó rât
buồn và đau khổ, nó ra bờ sông định nhảy
xuống sông cho chết đuối. Gặp bác Phi- líp,
bác đa nó về nhà và hứa sẽ cho nó một ông
bố. Sáng hôm sau đến trờng nó hãnh diện
khoe với bạn bè bố nó tên là Phi- líp).
? Em hiểu thế nào là lầm lỡ?
? Từ ác ý đợc hiểu nh thế nào?
? Văn bản thuộc thể loại nào? đoạn trích đợc
viết theo phơng thức biểu đạt nào?
- Tự sự, miêu tả, biểu cảm
? Truyện đợc kể theo ngôi kể nào? có tác
dụng gì trong việc biểu đạt nội dung?
- Ngôi kể thứ ba=> ngời kể dấu mình=> kể
tự do nhìn thấy hết đợc những gì diễn ra với

truyện.
Giáo viên: Đoạn trích có 3 nhân vật chính
nhng sự việc lại đợc bắt đầu từ nhân vật nào?
? Em hiểu gì về nhân vật Xi- Mông qua lời
giới thiệu?
? Lý do vì sao Xi- Mông đi ra bờ sông một
mình?
Giáo viên: Xi- Mông ra bờ sông và sự việc gì
đã diễn ra với em ở bờ sông-> quan sát kênh
chữ SGK.
? Qua đoạn 1 em hiểu Xi- Mông ra bờ sông
trong một tâm trạng nh thế nào?
- Buồn đau khổ
? Em hiểu vì sao Xi- Mông đau khổ?
- Vì em không có bố
? Nỗi đau ấy đã đợc nhà văn khắc họa nh thế
nào qua ý nghĩ? Tâm trạng và cách nói năng
của em?
- ý nghĩa: Muốn chết
- Hành động: Bỏ nhà ra bờ sông
? Thế nhng tại sao khi ra bờ sông em lại từ
2. Phân tích:
a. Nhân vật Xi- Mông:
* Tâm trạng của em khi ở bờ
sông:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
14
Xi-
Mông
Con trai của chị B lăng sốt

? Vì sao có thể nói nỗi đau không có bố là
nỗi đau tinh thần lớn nhất của Xi- Mông?
- Nỗi khổ đau tinh thần không
thể giải thoát đến nỗi tuyệt
vọng.
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
15
Trời ấm dễ chịu
Mặt trời êm đềm
Nớc lấp lánh
=> Thiên nhiên
đẹp hấp dẫn
Thấy khoan khoái

dễ chịu
Thèm đợc ngủ
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
- Chỉ vì bị chế giễu không có bố-> muốn
chết
- Thiên nhiên đẹp hấp dẫn-> nghĩ không có
bố-> nức nở
- Thể hiện ở nỗi khát khao, ở những cơn nức
nở cùng với những câu nói đứt quãng của
em.
- Giáo viên bình: Thế mới biết tình cảm gia
đình là thiêng liêng bất diệt nếu em bé trong
bài Mây và sóng của TaGo sẵn sàng từ
chối mọi sự cám dỗ của thiên nhiên để đợc ở
nhà với mẹ còn Xi- Mông thì dù thiên nhiên
có đẹp đẽ hấp dẫn đến đâu, dù em có phải

trong lúc em phải chịu về nỗi đau tinh thần,
trong lúc em đang tuyệt vọng nh vậy liệu có
ai giải thoát cho em không? và tâm trạng của
Xi- Mông sẽ nh thế nào nếu nh em có một
ông bố?
- Một em đọc tiếp Bỗng một bàn tay-> bỏ
đi rất nhanh
? Sự việc gì đã xảy ra với Xi- Mông trong lúc
em đang đau đớn và tuyệt vọng?
- Gặp bác Phi- líp
? Xi- Mông tỏ thái độ nh thế nào khi em gặp
bác Phi- líp ở bờ sông?
- Trả lời mắt đẫm lệ- nghẹn ngào
? Em hiểu thế nào là đẫm lệ?
? Câu trả lời nghẹn ngào trong tiếng khóc cố
kìm nén chứng tỏ tâm trạng Xi- Mông nh thế
nào?
? Xi- Mông đã nói với bác Phi- líp nh thế
nào? câu nói đó thể hiện điều gì?
- Khát khao có bố
? Khi bác Phi- líp nhận lời sẽ làm bố của em
thì thái độ của Xi- Mông nh thế nào?
- Xi- Mông khẳng định chắc nịch: Bác là bố
cháu-> Xi- Mông hết buồn-> vui sung sớng
* Tâm trạng của Xi- Mông khi
gặp bác Phi- líp:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
17
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
? Thái độ của em nh thế nào trớc những sự

? Tác giả tả chân dung bác thợ rèn Phi- líp
Tâm trạng hạnh phúc niềm vui
pha chút hãnh diện khi em có
bố.
b. Nhân vật B lăng sốt:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
18
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
nh thế nào? Em có nhận xét gì về bác?
- Phi- líp là một ngời lao động lơng thiện,
yêu nghề khỏe mạnh, nhân hậu, yêu trẻ.
? Vì sao bác lại an ủi và đa Xi- Mông về
nhà?
- Bác nhận ra sự đau khổ của Xi- Mông,
thông cảm với nỗi bất hạnh của em.
? Tại sao bác lại trở nên rụt rè ấp úng khi nói
với chị Blăng sốt?
- Bác là ngời đàn ông đứng đắn biết tự trọng
và tôn trọng ngời khác, lúc đầu có ý định đùa
cợt-> nể trọng-> lời lẽ trở nên trang trọng.
? Tại sao bác nhanh chóng nhận lời làm bố
của Xi- Mông?
- Thơng cảm, yêu quý Xi- Mông
- Cảm mến chị Blăng sốt
- Muốn bù đắp sự mất mát cho Xi- Mông
? Chi tiết Bác nhấc bổng Xi- Mông lên hôn
em nói lên tâm trạng của Bác lúc đó nh thế
nào?
- Sự xúc động đột ngột của bác về quyết định
của chính mình có phần ngợng ngùng xấu

3. Ghi nhớ: SGK- T144
IV. Củng cố:
- Một em đọc lại văn bản
V. Hớng dẫn về nhà:
- Tập phân tích 3 nhân vật
- Ôn tập lại toàn bộ truyện
E. Rút kinh nghiệm:Hay tôi lấy ví dụ khác: Sau khi hớng dẫn các em đọc thêm văn bản Con
Cò- Ngữ Văn 9- tập II, tôi có cho một bài tập về nhà với yêu cầu nh sau:
Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về hai câu thơ đợc đúc rút nh một quy
luật:
Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con.
Em Thu Hằng học sinh lớp 9B đã cảm nhận nh sau:
Mỗi đứa trẻ dù đã khôn lớn trởng thành, vững vàng trong cuộc sống
vẫn luôn là đứa con bé bỏng cần sự ôm ấp che chở từ tình yêu thơng ấm áp
của ngời mẹ. Để trên mỗi bớc đờng đời khi vấp ngã họ có thể trở về với vòng
tay mẹ bao dung, tìm lại mối giao hòa và điểm tựa vững chắc nơi suối
nguồn tình cảm Dù con đã lớn khôn nhng mẹ lúc nào cũng là chiếc bóng
âm thầm bên đời con trên vạn ngả, bởi con là tất cả vui buồn của lòng mẹ
yêu thơng. Vậy nên:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
20
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn thơng con.
Hay một dẫn chứng khác: Sau khi học xong bài thơ Mây và sóng của nhà
thơ Ta-Go (Ngữ văn 9- tập II) tôi ra một bài tập về nhà nh sau:

giờ tối rồi, cả nhà em đợi mãi mà không thấy bố em đi củi về. Em buồn và lo
cho bố lắm, không biết vì sao mà hôm nay bố em lại đi rừng về muộn nh vậy.
Em chờ mãi rồi bố em cũng về, trên chiếc xe đạp cũ kỹ bố em thồ hai bó củi
rất to và nặng. Nhìn quần áo bố bẩn lấm lem, mặt ớt đẫm mồ hôi, em thấy th-
ơng bố quá. Chỉ vì lo lấy tiền cho chúng em ăn học mà ngày nào bố em cũng
phải đi rừng nh thế. Em vội chạy vào nhà rót cho bố em một cốc nớc vối nguội
mời bố uống rồi lấy chiếc quạt nan quạt cho bố. Sau khi nghe bố kể em mới biết
hôm nay bố về muộn là do cái xe đạp của bố bị bục săm. Những dòng nớc mắt
của em cứ chảy dài, em thơng bố nhiều lắm.
Lời văn bộ bạch chân thành của em học sinh đó khiến lòng tôi bồi hồi xúc
động. Tình thơng yêu ngời cha của một em học sinh vùng nông thôn còn nhiều
khó khăn thiếu thốn nó là nh vậy đấy. Có phải đâu là một cốc nớc chanh đá mát
lạnh hay một làn gió mát của chiếc quạt điện mà đó chỉ là một cốc nớc vối
nguội trong một chiếc bình sứ ta vẫn thờng gặp ở những vùng nông thôn dân
dã lời kể rất thật của em đã bộc lộ đ ợc lòng yêu thơng mẹ cha, biết cảm thông
với nỗi vất vả của cha mẹ. Phải chăng chính tình thơng yêu cha mẹ đã khơi
nguồn cảm xúc để các em có thể cho ra đời những đoạn văn, bài thơ mộc mạc,
chân thành đến nh vậy.
Thứ hai: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh qua giờ tập làm văn
Thực tế cho thấy không ít học sinh hiện nay rất yếu kém về văn hóa giao
tiếp, nhiều đồng chí giáo viên đã từng phàn nàn về chuyện học sinh nói leo một
cách hồn nhiên hay ngang nhiên nói chuyện riêng trong giờ học, rồi chuyện học
sinh nói tục, chửi thề, xng hô không đúng trong giao tiếp. Đặc biệt điểm yếu dễ
nhận ra của học sinh phổ thông ở vùng nông thôn là rất rụt rè, lúng túng trong
giao tiếp do tâm lý e ngại hoặc khi đứng trớc tập thể không biết nói nh
thế nào. Bớc vào một môi trờng văn hóa là nhà trờng nhng đa số học sinh vẫn
mang theo tâm lý và lối ứng xử hồn nhiên thờng ngày. Tôi thiết nghĩ là ngời
làm công tác giáo dục đặc biệt là giáo viên Ngữ Văn cần chú trọng giáo dục văn
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
22

khắc sâu thêm kiến thức nội khóa.
Đối với trờng THCS Tràng An thờng phối hợp với tổ văn để tổ chức các buổi
ngoại khóa trong năm nh: Nhân dịp ngày quốc phòng toàn dân 22/12 tôi tổ chức
ngoại khóa về Hình ảnh anh bộ đội qua thơ ca.
Thông qua buổi ngoại khóa có thể bồi dỡng cho các em lý tởng cách mạng,
niềm tự hào về phẩm chất cao đẹp của anh bộ đội cụ Hồ qua các thời kỳ cách
mạng.
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
23
Đề tài: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua bộ môn Ngữ Văn
Nhân dịp ngày quốc tế phụ nữ 8/3 tôi tổ chức ngoại khóa về Hình tợng ng-
ời phụ nữ trong văn học. Nhân dịp ngày sinh nhật Bác 19/5 tôi thờng tổ chức
buổi ngoại khóa Chất tình trong thơ Bác, qua buổi ngoại khóa văn học tôi
giúp các em hiểu hơn những nét đẹp trong phẩm chất của Ngời. Giáo dục các
em lòng kính yêu Bác và tinh thần quyết tâm làm theo lời Bác dạy. Góp phần
không nhỏ vào việc giáo dục các em hởng ứng cuộc vận động học tập và làm
theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh.
Tôi nhận thấy với những buổi ngoại khóa nh thế này vừa thu hút đợc đông
đảo học sinh tham gia, lôi cuốn các em đến trờng góp phần vào việc xây dựng
trờng học thân thiện. Đặc biệt hơn sau khi đọc những bài viết thu hoạch của các
em mới thấy đợc, tổ chức đợc các hoạt động ngoài giờ đặc biệt là bộ môn
Văn sẽ có kết quả rất lớn trong việc bồi đắp t tởng tình cảm, thái độ, nhân cách
đạo đức cho các em học sinh. Tổ chức hoạt động ngoại khóa Văn học không chỉ
bổ trợ đợc kiến thức văn chơng mà còn bồi đắp cho các em t tởng tình cảm tốt
đẹp của con ngời mới.
Trờng THCS Tràng An cũng đã tổ chức nhiều hoạt động ngoài giờ bổ ích
nh tổ chức chơng trình giao lu văn nghệ Nối vòng tay lớn kết hợp với trung
tâm ngời tàn tật tỉnh Quảng Ninh, tổ chức buổi giao lu với chủ đề Những trái
tim không tật nguyền để giáo dục học sinh lòng nhân ái yêu thơng những con
ngời bất hạnh. Qua những buổi giao lu này chúng tôi đã thu đợc kết quả rất lớn.

là ở từng môi trờng đều có nội dung và phơng pháp giáo dục khác nhau. Đặc
biệt gia đình giữ một vị trí đặc biệt đối với sự hình thành và phát triển nhân
cách con ngời ngay từ tuổi ấu thơ. Qua lời ru của mẹ, tình thơng yêu, tấm gơng
và lời khuyên bảo của ông bà, cha mẹ, anh chị. Gia đình
là một hệ thống bảo trợ tốt nhất cho mỗi cá nhân bảo đảm an toàn cho tuổi trẻ
phát triển và là môi trờng để đợc chăm sóc an ủi, động viên. Nhân cách lối sống
của học sinh đợc hình thành, nuôi dỡng từ cái nôi gia đình. Cổ ngữ có câu ở
nhà phải thói, gia đờng khỏi lo nghĩa là nếu đứa trẻ ngoan, tốt ở trong gia đình
thì sẽ Miễn dịch đợc với cái sống ngoài đời. Gia đình còn là một trong những
cội nguồn tạo ra giá trị đạo lý, nhân cách văn hóa con ngời, là trờng học đầu
tiên, là nơi hình thành và phát triển các giá trị đạo lý bản sắc con ngời. Nếu sau
khi học xong bài học về lòng nhân ái học sinh về nhà định cho một bà ăn xin
nắm gạo hay mấy nghìn tiền lẻ thì bị mẹ phản đối, thậm chí các em còn thấy
cha mẹ mình còn thiếu tôn trọng yêu thơng ông bà thì liệu bài học của thầy
cô đối với những em học sinh ấy liệu có còn đáng tin không?. Do đó phải coi
trọng vai trò giáo dục dạy dỗ của gia đình. Còn nhà trờng có chức năng chuyên
trách về giáo dục, là nơi thanh niên đợc học hỏi những kiến thức văn hóa, khoa
học kỹ thuật thông qua sự hớng dẫn của giáo viên và các công cụ nh chơng
trình sách giáo khoa và thiết bị dạy học.
Cho nên ngời làm công tác giáo dục phải nhận thức đúng đắn Giáo dục là
sự nghiệp của quần chúng. Kết quả giáo dục còn tùy thuộc vào sự tham gia
tích cực của các ngành, các cấp, các lực lợng xã hội.
Trách nhiệm giáo dục đạo đức cho học sinh là nhiệm vụ của mọi thành viên
trong nhà trờng. Giáo dục đạo đức là một quá trình thờng xuyên liên tục diễn ra
ở mọi lúc, mọi nơi. Một giờ dạy trên lớp không chỉ đơn thuần là truyền thụ kiến
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trờng THCS Tràng An
25