SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
ĐỀ TÀI
:
:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC
KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TH
KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TH
Ơ
Ơ
NG QUA CÁC
NG QUA CÁC
MƠN HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A GIAI ĐOẠN 2010-2012
MƠN HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A GIAI ĐOẠN 2010-2012
PHẦN: MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Trong những năm gần đây nước ta phát triển nhanh chóng, tồn diện, bền
vững đặc biết là kể từ khi gia nhập WTO mà ở đó lĩnh vực Giáo dục - Đào tạo và
khoa học cơng nghệ ln giữ vai trò hết sức quan trọng, giáo dục đào tạo được
coi là chìa khóa để mở “mã nguồn hội nhập” để duy trì phát triển đất nươc trong
giai đoạn tiếp theo chúng ta khơng chỉ trơng chờ vào cơng lao, sự nghiệp, tâm
huyết của những thế hệ đi trước và thế hiện tại, mà chúng ta những người đang
mang trong mình trách nhiệm trước hết phải quan tâm giáo dục bồi dưỡng ươm
mần tài năng các thế hệ trẻ Bác đã viết: “Non sơng Việt Nam có trở nên tươi
đẹp hay khơng, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với
các cường quốc năm châu được hay khơng, chính là nhờ một phần lớn ở cơng
học tập của các em” Trong giai đoạn hiện nay chúng ta đã, đang tập trung cho
thế hệ tương lai của đất nước với rất nhiều chương trình cụ thể mang tính thực
tiễn, tính nhân văn cao cả. Tuy nhiên để thể hệ các em mạnh mẽ, tự tin tiếp thu
các cấp học và trong nội dung các tiêu chí xây dựng "Trường học thân thiện -
học sinh tích cực".
Trong những năm qua, bằng nhiều hình thức khác nhau, cách nay hay cách
khác vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh nói chung và học sinh tiểu học
nói riêng được các cấp, các ngành rất quan tâm chú trọng. Chương trình giáo dục
kỹ năng sống của Bộ Giáo dục - Đào tạo được lồng ghép vào các mơn học tiết
học chính khóa, ngoại khóa, bên cạnh đó ở những nơi có điều kiện kinh tế, văn
hóa xã hội phát triển còn có các trung tâm dạy kỹ năng sống ngồi giờ cho nhiều
đối tượng, mang hình thức chun nghiệp bài bản, chun sâu về các lĩnh vực
khác nhau.
Ngay từ những ngày đầu khi mới nhận nhiệm vụ ở trường Tiểu học Long
Hà A, (tháng 09 năm 2010) bản thân đã tìm hiểu nắm bắt được tình hình thực tế
trong trường học, với cương vị là người phụ trách các mảng hoạt động của đơn
vị, bản thân tơi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh thơng qua các mơn học ở trường tiểu học Long Hà A giai đoạn
2010-2012”. Mục tiêu là nghiên cứu thực hiện nhằm nâng cao chất lượng học
sinh của trường Tiểu học Long Hà A qua đó phấn đấu hồn thành mục tiêu xây
dựng trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia Mức độ 2 vào năm 2013-2014. Góp
một phần cơng sức của mình vào việc thực hiện hiện Nghị quyết của Đảng bộ xã,
huyện, tỉnh, từng bước nâng dần chất lượng Giáo dục - Đào tạo trong giai đoạn
hiện nay và các năm tiếp theo.
II. MỤC ĐÍCH & NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.
1. Mục đích nghiên cứu.
Thơng qua việc nghiên cứu, thực hiện đề tài này, chúng tơi muốn tìm ra
được những phương pháp, biện pháp, lựa chọn hình thức giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh thơng qua các tiết học chính khóa, ngoại khóa, nhằm thực hiện rõ
vấn đề “giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thơng qua các mơn học chính
khóa, ngoại khóa” ở trường Tiểu học Long Hà A trong giai đoạn 2010-2012 và
các năm học tiếp theo.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu.
đến cán bộ, giáo viên trong đơn vị, tổ chức hội thảo chun đề bàn biện pháp đưa
giáo dục kỹ năng sơng đến với học sinh thơng qua bài học chính khóa và các tiết
dạy ngoại khóa, sinh hoạt tập thể cùng các chủ đề giáo dục khác …
Bên cạnh đó Ban giám hiệu nhà trường cũng phối hợp với các đồn thể
tun truyền vận động, định hướng giáo viên tích cực tham gia tự học, tự rèn để
nâng cao trình độ chun mơn nghiệp vụ đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước
của ngành trong giai đoạn hiện nay và các năm tiếp theo. Nêu cao tính gương
mẫu trong các hoạt động giáo dục, thực hiện vai trò người giáo viên thời đại, thật
sự là tấm gương tự học sáng tạo.
Tổ chức kiểm tra đánh giá tư vấn giúp đỡ, định hướng cho đội ngũ cán bộ,
giáo viên có được cái nhìn xa hơn, rộng hơn trong sự nghiệp “trồng người”. Kết
hợp điều chỉnh về hình thức, nội dung, phương pháp dạy học chú ý tập trung vào
việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh khơng chỉ qua các bài có nội dung lồng
ghép mà qua các hoạt động vui chơi, các tiết sinh hoạt chủ điểm, sinh hoạt chủ
nhiệm, kinh nghiệm thực tế của cuộc sống hàng ngày.
Hàng năm, xây dựng quy chế hoạt động của đơn vị, tập trung vào hoạt
động chun mơn, nâng cao chất lượng giáo dục tồn diện cho học sinh và hiệu
quả đào tạo. Tổ chức phân cơng cơng việc rõ ràng cụ thể, giao trách nhiệm cho
các thành viên cấp dưới, giáo viên phối hợp thực hiện mục tiêu giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh thơng qua bài dạy chính khóa, ngoại khóa, các tiết sinh hoạt
khác trong suốt năm học.
Phân tích đánh giá so sánh kết quả, chất lượng giáo dục qua các năm học
thực hiện việc thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thơng qua các mơn
học chính khóa, ngoại khóa, các buổi sinh hoạt chủ điểm, có biện pháp điều
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
3
giảng dạy, các buổi hội thảo chun đề, chun mơn. Tham gia đầy đủ những
buổi bồi dưỡng, học tập do cấp trên tổ chức. Áp dụng chương trình đổi mới thay
sách giáo khoa, chương trình lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, giáo dục mơi
trường, an tồn giao thơng, modum, dự án vào bài soạn, bài dạy.
III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Để hồn thành mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài này bản thân tơi đã
sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau:
1. Phương pháp nghiên cứu lý luận.
Các Nghị quyết, quyết định có liên quan: “Nghị quyết Trung Ương 2
khố VIII, Nghị quyết Đại hội Đảng Khố XI”.
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
4
Quyết định số 2994/QĐ-BGDĐT ngày 20 tháng 7 năm 2010 của Bộ Giáo
dục và Đào tạo về kế hoạch tập huấn, Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD&ĐT ngày
22/7/2008 về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thơng giai đoạn 2008-2013
Triển khai giáo dục kỹ năng sống trong một số mơn học và hoạt động giáo
dục ở các cấp học; dựa trên cơ sở những định hướng của đợt tập huấn Tăng
cường giáo dục kỹ năng sống trong các mơn học của Sở cho cán bộ, giáo viên
các trường tiểu học vào hồi tháng 10 năm 2010
Báo cáo tổng kết các năm học trước đây của trường tiểu học Long Hà A kể
từ năm học 2008-2009 đến năm học 2009-2010.
2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
Quan sát q trình giảng dạy của giáo viên, người tổ chức các hoạt động
giáo dục, tinh thần, thái độ học tập q trình tiếp nhận kiến thức nội dung bài học
có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống của học sinh.
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
5
điều hành các hoạt động giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục
của đơn vị.
2. Giới hạn về thời gian.
Chúng tơi tổ chức nghiên cứu tìm giải pháp đưa giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh thơng qua các mơn học, các tiết dạy chính khóa ngoại khóa, định hướng
điều hành các hoạt động giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục
của đơn vị trong giai đoạn 2010-2012 và các năm học tiếp theo.
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
6
PHẦN: NỘI DUNG.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI.
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI.
Như chúng tơi đã trình bày, đất nước ta đang bước vào giai đoạn hết sức
quan trọng, mang tính quyết định, giai đoạn đổi mới giáo dục phổ thơng theo tinh
thần Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X, Nghị quyết số 40 của Quốc hội và chỉ
thị số 14 của Thủ tướng Chính phủ vấn đề được đặt ra: “Để thực hiện được mục
tiêu giáo dục là, đào tạo con người Việt Nam phát triển tồn diện có đạo đức,
tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp; trung thành với lý tưởng độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất
và năng lực của cơng dân đáp ứng u cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Luật
Giáo dục) thì đất nước, xã hội và Ngành giáo dục & đào tạo cần có những nhà
7
Để thực hiện được nhiệm vụ quan trọng mang tính chiến lược này, đòi hỏi
rất nhiều thời gian, cơng sức, yếu tố cần và đủ của người quản lý giáo dục cở sở
nói riêng là ở các tâm, có tầm nhìn trong sự nghiệp cao cả mà Đảng, nhà nước,
nhân dân đã giáo phó.
II. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI.
2.1 Cơ sở khoa học giáo dục.
Chúng tơi tập trung nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích nâng cao khả
năng hoạt động độc lập, tính tự lập, lòng tin về chính bản thân của học sinh, rèn
kỹ năng, khả năng ứng phó vào cuộc sống thực tế hàng ngày thơng qua bài dạy
trên lớp cũng như các hoạt động ngồi giờ khác.
Bên cạnh đó tạo tiền đề cho việc hồn thiện nhân cách học sinh, nâng cao
chất lượng học tập, tình thương u con người, cảnh vật thế giới xung quanh,
giáo dục học sinh có lòng nhân ái, tinh thần tương thân giúp đỡ bạn bè, tính hợp
tác, tính nhân văn …
Như chúng ta đã biết, hoạt động chun mơn ở trường tiểu học, chủ yếu là
dạy và học; dạy học là trung tâm của mọi hoạt trong nhà trường, nó được diễn ra
liên tục trong suốt năm học. Thơng qua đó giúp học sinh lĩnh hội kiến thức, tri
thức, kỹ năng và những giá trị thơng qua người dạy cùng các hoạt động hỗ trợ
khác. Hoạt động chun mơn trường tiểu học thể hiện rõ nhất ở hai lĩnh vực đó là
hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, nhằm mang lại hiệu
quả giáo dục tốt nhất cho nước nhà
Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong phạm vi giáo dục tiểu học
mang đậm tính nhân văn khác hẳn với tất cả các hoạt động khác, việc giáo dục kỹ
năng sống nhằm mục đích đào tạo ra con người Việt Nam có nhân cách tốt, tinh
thần dân tộc, đủ kiến thức, bản lĩnh hòa nhập vào sự phát triển của thế giới, của
nhân loại phù hợp với xu thế phát triển tồn diện con người.
2. Cơ sở khoa học quản lý.
Đề tài “Một số biện pháp nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
thơng qua các mơn học ở trường tiểu học Long Hà A giai đoạn 2010-2012” mà
giai đoạn 2010-2012
9
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG CƠNG TÁC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG Ở
TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A TRONG NHỮNG NĂM QUA.
I. VÀI NÉT VỀ TÌNH HÌNH ĐỊA PHƯƠNG VÀ TRƯỜNG TIỂU
HỌC LONG HÀ A.
1.Tình hình địa phương. Trường tiểu học Long Hà A là trường vùng sâu,
vùng xa của huyện Bù Gia Mập. Trường được thành lập ngay từ những năm 1977
của thế kỷ trước. Hiện nay trên địa bàn xã có 2 trường mần non, 3 trường Tiểu
học; 1 trường Trung học cơ sở và 1 trường Trung học phổ thơng.
Mối quan hệ giữa nhà trường với chính quyền, đồn thể, thơn ấp rất tốt,
bệnh cạnh đó được sự quan tâm hỗ trợ nhiệt tình của các doanh nghiệp tư nhân,
các mạnh thường qn và đơng đảo các bậc phụ huynh học sinh… Có được sự
qn tâm, ủng hộ nhiệt tình của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã và Phòng Giáo
dục & Đào tạo
2.Tình hình nhà trường.
a. Tổ chức Đảng, Đồn thể trong trường.
Trường có chi bộ độc lập hiện tại có 7 đảng viên; 4 nữ, 1 người trong số đó
đã hồn thành chương trình Trung cấp Lí luận Chính trị.
Có tổ chức Cơng đồn với 40 cơng đồn viên, 34 nữ.
Các tổ chức chính trị trong nhà trường thực hiện tốt quan điểm Đảng lãnh
đạo, nhà nước quản lí điều hành, các đồn thể tun truyền, vận động cán bộ,
giáo viên thực hiện nhiệm vụ chính trị chun mơn.
b. Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh.
Ban giám hiệu 02 người, có sức khoẻ tốt, năng động sáng tạo đáp ứng
được nhu cầu cơng tác trong giai đoạn hiện nay và các năm sau, có năng lực quản
lý trường học, đạt chuẩn về trình độ chun mơn, (2 Đại học Sư phạm) 1/2 người
đã học xong chương trình Trung cấp Lý luận Chính trị.
Thư viện 01 có năng lực, trình độ chun mơn, làm tốt cơng tác thư viện.
%
KHÁ
%
TB
%
YẾU
%
Khối 1
33.3 21.9 44.8 39.6 33.8 24.7 1.65
Khối 2
43.5 15.9 40.6 45.6 32.0 21.3 0.97
Khối 3
30.7 12.5 56.8 43.0 28.4 26.1 2.30
Khối 4
12.7 32.9 54.4 15.2 31.5 40.2 1.08
Khối 5
22.0 26.0 52.0 26.3 28.9 44.7 0
TỔNG
25.7 21.2 48.7 35.4 31.0 30.0 3.44
II. THỰC TRẠNG TRONG CƠNG TÁC GIÁO DỤC KỸ NĂNG
SỐNG Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A CÁC NĂM TRƯỚC NHƯ
SAU:
Những năm học vừa qua, Ban giám hiệu, các đồn thể, giáo viên bước đầu
đã có những định hướng trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua kinh
nghiệm của cuộc sống. Tuy nhiên vấn đề này khơng được duy trì thường xun,
chưa có tính thống nhất đồng bộ mà chủ yếu mang tính tự phát vì vậy vẫn tồn tại
một số nhược điểm trong cơng tác chỉ đạo, quản lý, giảng dạy.
1. Việc lập kế hoạch đưa giáo dục kỹ năng sống vào bài dạy chính
khóa, ngoại khóa.
Trong những năm học vừa qua trường tiểu học Long Hà A đang phấn đấu
chun mơn chưa mạnh dạn, chủ động sáng tạo trong việc điều hành hoạt động
chun mơn của tổ, vẫn còn phụ thuộc q nhiều vào cấp trên.
Việc tổ chức hội thảo chun đề, sinh hoạt chun mơn chủ yếu dựa vào
kế hoạch chỉ đạo của ngành, cấp trên. Chưa tập trung nghiên cứu nội dung dạy
học gắn với việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thơng qua các giờ
dạy trên lớp, ngồi giờ …
Chưa nắm bắt được nhu cầu cần thiết, bức xúc của người học để lựa chọn
tổ chức hội thảo chun đề, sinh hoạt chun mơn cho thực tế và mang lại hiệu
quả và mục tiêu giáo dục.
Việc tổ chức hoạt động dạy và học còn dập khn máy móc, chưa vận
dụng tốt nội dung, hình thức tổ chức dạy học mới vào bài soạn, bài dạy một cách
sâu rộng, khơng phát huy được óc sáng tạo, khả năng tiềm tàng, tính tích cực của
các thành viên trong đơn vị. Việc chuẩn bị tư liệu dạy học có giáo dục kỹ năng
sống còn rất hạn chế, chưa có định hướng cụ thể cho tập thể cán bộ giáo viên
nhân viên ứng dụng cơng nghệ thơng tin vào quản lý, giảng dạy.
Các tổ chun mơn sinh hoạt gần như biệt lập với nhau, khơng có sự trao
đổi, học hỏi kinh nghiệm về nội dung, hình thức, phương pháp áp dụng dạy học
đặc thù của giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dựa theo tâm sinh lý lứa tuổi.
Nắm bắt được kết quả thực trạng của đơn vị qua các năm học trước và
tình hình thực tế của đơn vị trong giai đoạn hiện nay. Chúng tơi đề xuất một
số giải pháp nhằm đưa giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thơng qua bài dạy
chính khóa, ngoại khóa ở trường Trường Tiểu học Long Hà A như sau:
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
12
CHƯƠNG 3
chơi bãi tập phục vụ cho việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua các buổi
sinh hoạt ngồi giờ cũng như việc giáo dục khác …
Địa bàn trường cách xa trung tâm hành chính huyện nên việc giao lưu học
hỏi, trao đổi nghiệp vụ chun mơn nghiệp vụ với các trường trọng điểm còn rất
hạn chế. Cán bộ giáo viên chưa chú trong đến việc dạy học ứng dụng cơng nghệ
thơng tin vào bài soạn, bài dạy để làm cho các tiết học được sinh động hơn qua
hình ảnh. Chưa chú trọng đến việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thơng qua
bài dạy chính khóa, ngoại khóa, các buổi sinh hoạt ngồi giờ
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
13
Chưa khai thác hết được khả năng tiềm tàng của đội ngũ cán bộ, giáo viên,
trong đơn vị, những việc làm trong thời gian qua chỉ tập trung thực hiện kế hoạch
do cấp trên giao cho.
B. MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐƯA GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG VÀO
CÁC TIẾT DẠY CHÍNH KHĨA, NGOẠI KHĨA Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
LONG HÀ A GIAI ĐOẠN 2010-2012 NHƯ SAU:
I. CƠNG TÁC TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ.
1. Kế hoạch tun truyền:
Để các thành viên thấu hiểu nhiệm vụ chính trị quan trọng mà Đảng, Nhà
nước, của ngành, nhà trường của người giáo viên trên mặt trận tư tưởng, chính
trị, đòi hỏi những người làm cơng tác quản lý giáo dục, các bộ phận đồn thể
trước hết phải làm tốt cơng tác giáo dục, tun truyền, nêu cao tính tiên phong
gương mẫu trong mọi lĩnh vực. Bản thân tích cực tự học tự rèn để nâng cao trình
độ chun mơn, nghiệp vụ quản lý điều hành trường tiểu học trong xu thế phát
triển như hiện nay.
Tổ chức hội thảo tun truyền chủ trương của Đảng của ngành đối với sự
14
Bước đầu tập trung mọi nguồn lực cho việc xây dựng, bồi dưỡng nâng cao
trình độ nghiệp vụ chun mơn cho đội ngũ các bộ cốt cán của đơn vị, bên cạnh
đó đồng thời lập kế hoạch xác định mục tiêu nhiệm vụ trọng tâm là đưa chương
trình lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào các tiết dạy chính khóa, ngoại khóa ở
trường tiểu học Long Hà A theo từng giai đoạn, bám chắc vào lộ trình kế hoạch
của ngành của địa phương.
Xây dựng kế hoạch đưa những đặc điểm riêng biệt phù hợp với đời sống,
nét văn hóa của nhân dân, học sinh địa bàn, nhưng nội dung chỉ giới hạn ở các
bài ngoại khóa và các tiết sinh hoạt chủ điểm ngồi trời, các hoạt động ở khu dân
cư
Phối hợp tổ chức các ngày sinh hoạt chủ điểm đa dạng phong phú, huy
động nhiều đối tượng tham gia với các loại hình sinh hoạt vui chơi khác nhau,
mời cán bộ phụ trách phong trào của địa phương các bậc phụ huynh học sinh có
uy tín cùng tham gia tổ chức, hướng dẫn một trò chơi tiêu biểu, điểm hình phù
hợp với văn hóa địa phương.
II. KẾ HOẠCH ĐƯA GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG VÀO CÁC TIẾT
DẠY.
1.1 Đối với Ban giám hiệu.
Tổ chức triển khai đầy đủ nội dung Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD&ĐT ngày
22/7/2008 về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thơng giai đoạn 2008-2013 và
Quyết định số 2994/QĐ-BGDĐT ngày 20 tháng 7 năm 2010 của Bộ Giáo dục và
Đào tạo về kế hoạch tập huấn, triển khai giáo dục kỹ năng sống trong một số mơn
học và hoạt động giáo dục ở các cấp học.
Tập trung nghiên cứu nội dung chương trình sách giáo khoa của các mơn
học có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống ở các khối lớp, tổ chức hội thảo bàn biện
pháp thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, của ngành trong đó tập trung chú ý đến
phạm vi giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
Giao nhiệm vụ cho các thành viên trong đơn vị theo dõi kiểm tra đơn đốc
+ Nhóm kỹ năng xã hội:
Kỹ năng giao tiếp bằng ngơn ngữ
Kỹ năng giao tiếp khơng lời
Kỹ năng thuyết trình và nói được
đám đơng
Kỹ năng diễn đạt cảm xúc và phản
hồi xúc cảm
Kỹ năng từ chối
Kỹ năng hợp tác
Kỹ năng làm việc nhóm
Kỹ năng vận động và gây ảnh hưởng
Kỹ năng ra quyết định
+ Nhóm kỹ năng quản lý bản thân:
Kỹ năng làm chủ cảm xúc
Vượt qua lo lắng, sợ hãi
Khắc phục sự tức giận
Quản lý thời gian
Nghỉ ngơi tích cực
Giải trí lành mạnh
+ Nhóm kỹ năng giao tiếp
Xác định đối tượng giao tiếp
Xác định nội dung và hình thức giao
tiếp
Sử dụng ngơn ngữ hình thể (phi ngơn
ngữ) trong giao tiếp
Tham mưu với các bộ phận đồn thể trong và ngồi đơn vị cùng phối hợp
tổ chức hội thảo chun đề đưa giáo dục kỹ năng sống vào bài dạy chính khóa,
ngoại khóa để lãnh đạo chính quyền các đồn thể, các bậc phụ huynh học sinh
nắm bắt được nội dung mục đích, ý nghĩa tầm quan trong trọng việc giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh tiểu học nói riêng.
nghiệp vụ chun mơn cho đội ngũ thơng qua các buổi sinh hoạt chun mơn
như: tổ chức dự giờ, thao giảng, hội giảng, nội dung gắn liền với việc thực hiện
việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thơng qua các buổi dạy bài
dạy có nội dung liên quan. Tăng cường kiểm tra đánh giá giờ dạy có lồng ghép
giáo dục kỹ năng sống, tư vấn định hướng cho người dạy nên lựa chọn hình thức,
phương pháp dạy học theo hướng đổi mới tập trung vào học sinh, hướng dẫn học
sinh thực hành kỹ năng sống qua bài học, bên cạnh đó cần đảm bảo tính khoa học
giáo dục, phù hợp với đặc điểm của địa phương.
Lập kế hoạch tổ chức giao lưu trao đổi học hỏi kinh nghiệm giảng dạy với
các tổ chun mơn khác, đề xuất những khó khăn, vướng mắc trong việc dạy
lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua bài dạy để Ban giám hiệu định
hướng giải quyết. Mỗi tổ chun mơn cần xây dựng kế hoạch nội dung cụ thể
trong việc dạy giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Tổ chức chun đề dạy mẫu
bài học có nội dung giáo dục, thơng qua đó bàn biện pháp giải quyết những vấn
đề còn vướng mắc…
Đối với các bộ phận đồn thể, chúng tơi tập trung phối, kết hợp tổ chức
tun truyền quan điểm chủ trương chính sách của Đảng, nhà nước trong việc
giáo dục đào tạo hiện nay cụ thể là việc đưa giáo dục kỹ năng sống vào bài dạy
chính khóa, ngoại khóa ở trường tiểu họco Long Hà A giai đoạn 2010-2012. Bên
cạnh đó nghiêm túc qn triệt, thực hiện tốt các cuộc vận động trong đội ngũ cán
bộ, giáo viên, nhân viên như: cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh” đồng thời lồng ghép với cuộc vận động hai khơng với 4
nội dung “Nói khơng với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo
dục, quyết tâm khơng để học sinh khơng đủ điều kiện lên lớp”. Thực hiện cuộc
vận động “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” và từng bước
“Ứng dụng cơng nghệ thơng tin vào quản lý giáo dục và đổi mới cơng tác
quản lý tài chính”
Phối hợp tổ chức các buổi giao lưu văn hố, văn nghệ thể dục thể thao với
các đơn vị bạn, tạo ra bầu khơng khí sơi nổi trong các hoạt động khác. Tổ chức
các buổi thi đấu thể thao nội bộ đưa trò chơi dân gian để án bộ giáo viên, nhân
thân, động viên khuyến
khích các em chia sẻ với
nhau về những sở thích,
ước mơ tương lai cũng như
mong muốn của bản thân với học sinh. Đây là một trong những hoạt động cơ bản
giúp thầy (cơ) trò hiểu nhau hơn, đồng thời cũng tạo một mơi trường học tập tự
nhiên, thân thiện, nơi “Trường học thật sự trở thành ngơi nhà thứ hai của các
em, các thầy (cơ) giáo là những người thân trong gia đình”. Để tạo cho học
sinh và giáo viên có được mối quan hệ gần gũi, thơng qua đó chúng ta tạo điều
kiện cho học sinh phát triển khả năng giao tiếp, ứng phó xử lý các tình huống
trong vui chơi học tập, ý tưởng sáng tạo, vận dụng, thực hành kỹ năng sống của
các em vào thực tế. Chúng ta cũng đã hiểu tâm lý của lứa tuổi học sinh tiểu học
khơng thể mạnh dạn, tự tin trong một mơi trường mà ở đó giáo viên ln khn
mẫu, gò bó và áp đặt.
Những ngày đầu năm học giáo viên cần chú ý việc hướng dẫn học sinh lựa
chọn chỗ ngồi sao cho phú hợp với vóc dáng, đặc điểm của học sinh trong lớp,
giáo viên nhận xét dánh giá, thơng qua việc lựa chọn chỗ ngồi phần nào đó giáo
viên nắm được đặc điểm tính cách của các em: năng động, mạnh dạn hay thu
động, nhút nhát, sơi nổi, thích thể hiện hay lãng mạn Trong những tuần tiếp
theo chúng ta chú ý quan sát những biểu hiện về thái độ học tập, những cử chỉ,
hành vi tại vị trí ngồi mà các em chọn để bắt đầu có điều chỉnh phù hợp.
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
18
Việc giáo dục học sinh nói chung và giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
nói riêng cần có nhiều thời gian, cơng sức, những người làm cơng tác giáo dục
chúng ta cần thể thực hiện trong bất cứ lúc nào, giờ học nào chính khóa hay
như khám phá bản thân, tư duy hiệu quả và đặc biệt kĩ năng làm việc đồng đội.
chúng ta cần tạo khơng khí thân thiện, áp dụng việc đổi mới phương pháp tạo
điều kiện cho các học sinh mạnh dạn, tự tin, tự lập, tự khẳng định và phát huy
chính kiến của bản thân hơn nữa qua việc học nhóm.
Đối với bài: “Cảm ơn, xin lỗi” mơn Đạo đức: khi thực hành chúng ta cần
cho học sinh chuẩn bị những hộp thư: Cảm ơn, xin lỗi và tổng kết lại vào cuối tiết
học. Em nào nhận được nhiều lời cảm ơn nhất sẽ được tun dương, khơng chỉ
dừng lại ở đó chúng ta cần tổ chức khuyến khích học sinh trong lớp tự tìm hiểu
trao đổi với nhau qua các gợi ý:
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
19
- Em nói lời cảm ơn, xin lỗi khi nào?
- Bạn đã cảm ơn em về điều gì?
- Em cảm thấy như thế nào khi được bạn cảm ơn, xin lỗi ? qua đó các em
sẽ bộc lộ những suy nghĩ của mình.
Để việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh có hiệu quả cao chúng ta cần
vận dụng nhiều trong trong các mơn học thơng qua xử lí tình huống hay các trò
chơi học tập có nội dung gần gũi với cuộc sống hằng ngày của các em.
+ Trong mơn Tự nhiên và xã hội:
Ở bài: “Ăn uống hằng ngày” chúng ta nên cho học sinh thảo luận nhóm và
tự lên thực đơn cho các bữa ăn hàng ngày ở nhà mình: bữa sáng, trưa, tối người
giáo viên chủ nhiệm lớp qua sát trợ giúp học sinh định hướng cụ thể vào thực tế
qua các câu hỏi gợi mở chung cho cả nhóm. Cho các nhóm trình bày nội dung,
phần còn lại của lớp nhận xét thực đơn của nhau, học sinh sẽ khắc sâu kiến thức
về một bữa ăn đầy đủ cần đảm bảo các chất
Qua q trình vận dụng thử nghiệm trong một số lớp chúng tơi nhận thấy
giai đoạn 2010-2012
20
Chúng ta tập trung giáo dục kỹ năng bảo vệ, giữ gìn sức khỏe cho học sinh
thơng qua nội dung các bài học mơn Tự nhiện xã hội: “Vệ sinh thân thể; Hoạt
động và nghỉ ngơi; Ơn tập con người và sức khoẻ; Trời nắng, trời mưa ” giáo
dục các em hiểu rằng thân thể sạch sẽ giúp cho chúng ta khoẻ mạnh, biết những
việc nên làm và khơng nên làm để cơ thể ln sạch sẽ, có ý thức tự giác làm vệ
sinh cá nhân hằng ngày, tự giác thực hiện nếp sống vệ sinh, khắc phục những
hành vi có hại cho sức khoẻ. Biết tham gia các hoạt động và nghỉ ngơi một cách
hợp lí để có sức khoẻ tốt, có ý thức giữ gìn, bảo vệ sức khoẻ vào mùa hè, mùa
đơng, đi dưới trời nắng, trời mưa.
Ngồi ra để các em có kĩ năng phòng chống tai nạn giao thơng, đuối nước
và các thương tích khác tơi đã giáo dục các em thơng qua các tiết: An tồn giao
thơng, Tự nhiên và xã hội, hướng dẫn các em phòng chống tai nạn giao thơng và
các thương tích khác bằng cách đưa ra những tình huống cho các em xử lí.
Ví dụ: khi học sinh tham gia giao thơng cùng với bố mẹ hoặc tự đi một
mình giáo viên cần chú ý hướng dẫn học sinh thực hiện theo quy tắc tham gia
giao thơng đường bộ qua một số gợi ý như:
+Khi đi qua ngã tư có đèn tín hiệu gặp đèn đỏ người và xe phải như thế
nào?
+Khi nào thì người và xe mới được phép đi?
+Trẻ em dưới 7 tuổi phải đi cùng với ai khi đi trên đường phố và khi qua
đường? Đi bộ qua đường em phải đi ở đâu?
+Khi đi bộ em đi ở đâu? Nếu đường khơng có vỉa hè thì thế nào?
+Khi ngồi trên xe máy em phải như thế nào? Em hãy nêu cách đội mũ bảo
hiểm? Nêu sự cần thiết phải đội mũ bảo hiểm?
Tổ chức hướng dẫn học sinh tham gia giao thơng bằng mơ hình tại trường
học, qua mơ hình này học sinh được thực hiện tham gia giao thơng nhiều hơn dần
hình thành kỹ năng sống áp dụng vào thực tế của cuộc sống, bên cạnh đó giáo
dục cho học sinh phòng tránh các tai nạn trên đường, biết xứ lý làm chủ tình
+ Chế độ ăn của một người về chất bột đương, chất đạm, chất béo như thế
nào? (học sinh tìm hiểu dưa vào sự hiểu biết, và tháp dinh dưỡng đã học)
+ Hàng ngày bố mẹ cho ăn những chất nhiều hơn quy đinh thì chúng ta sẽ
làm gì?
+ Trong gia đình em, bạn bè người thân có một người có nguy cơ bị bệnh
béo phì nhưng khơng biết cách phòng bệnh em sẽ làm gì?
Giáo dục kỹ ra quyết định:
Chia lớp thành 5 nhóm, phát phiếu cho từng nhóm, u cầu các em ghi tên
của các thành viên trong nhóm vào các cột theo thứ tự và các thành viên lần lượt
kể các món ăn hằng ngày vào các cột tương ứng:
STT HỌ VÀ TÊN
CHẤT BỘT
ĐƯỜNG
CHẤT
ĐẠM
CHẤT
BÉO
RAU
QUẢ
1 Nguyễn Văn Tuấn
2 …
3 …
4 …
5 …
6 …
Tổ chức cho học sinh trình bày bài, giáo viên hướng dẫn nhẫn xét, tổng kết
về các nhóm thức ăn của từng thành viên, giáo viên cho liên hệ cụ thể với học
sinh ăn nhiều thức ăn có thể gây béo phì bằng câu hỏi.
+ Em ăn nhiều những thức ăn trên thì em có nhận xét gì về cơ thể của
mình?
hợp và dành một khoản riêng để khen thưởng kịp thời động viên các em để tạo
cho các em có một động cơ tốt trong việc duy trì thực hiện. Chúng tơi phân cơng
giáo viên chủ nhiệm, tổng phụ trách đội giáo viên dạy chun theo dõi hằng ngày
qua các đợt thi đua chủ điểm em có biểu hiện tốt tổng hợp xếp loại phận hạng
theo từng lớp, tổ chức khen thường từng lớp, chọn những học sinh xuất sắc tiêu
biểu nhất chọn khen thưởng cấp trường.
Qua mỗi đợt thi đua chào mừng các ngày chủ điểm trong năm học, bên
cạnh việc tổ chức các hoạt động vui chơi ngoại khóa chúng tơi tiến hành tun
dương khen thưởng những học sinh xuất sắc trong các phong trào học tập và các
phong trào khác bằng những phần q nhỏ. Chúng tơi nhận thấy các em rất vui
và hãnh diện khi được tặng những thành tích trong học tập. Vì thế các em khơng
ngừng thi đua cố gắng thực hiện tốt để được nhận những phần thưởng mà nhà
trường, giáo viên thưởng. Đây là một hình thức động viên về tinh thần rất giá trị
và hiệu quả, học sinh sẽ nhanh nhẹn hơn, có đạo đức tốt hơn, mạnh dạn hơn trong
giao tiếp, tự tin hơn trong cuộc sống.
2.3.3 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua các tiết sinh hoạt ngồi
giờ, sinh hoạt chủ điểm, ngoại khóa.
Ngay những ngày đầu tiên khi các em vào năm học mới chúng tơi tập
trung lập kế hoạch phát động các phong trào: “Nói lời hay làm việc tốt” qua cách
ứng xử lễ phép như biết đi thưa về trình, chào hỏi những người lớn tuổi, biết xin
lỗi khi có khuyết điểm, cám ơn khi được tặng q, vui vẻ hồ nhã với bạn bè
u cầu giáo viên tổng kết vào các tiết sinh hoạt lớp hàng tuần. Mỗi giáo viên cần
học cách lắng nghe, tìm hiểu ngun nhân, và dùng lời lẽ mềm mỏng bằng những
tình cảm, cử chỉ u thương của mình khi u cầu điều gì đó với học sinh phù
hợp với nội dung giáo dục sư phạm. Trong thời gian giảng dạy giáo viên cần
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
giờ sinh hoạt lớp, giờ ra chơi chúng tơi hướng dẫn cùng các em tham gia những
trò chơi dân gian hay cùng chia sẻ với nhau những cuốn sách hay câu chun về
các danh nhân, anh hùng dân tộc …
Bên cạnh việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dựa vào nội dung
chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục - Đào tạo cùng các hoạt động giáo dục
chủ điểm, chúng tơi mạnh dạn đưa giáo dục kỹ năng phòng chống đuối nước cho
học sinh thơng qua giờ ngoại khóa. Đối tượng là những học sinh tự nguyện tham
gia tập bơi dưới sự đồng ý, tự nguyện của gia đình, có nhu cầu cho học sinh học
bơi vào buổi chiều trong một số ngày nhất định trong tuần (trường tiểu học Long
Hà A có số lượng học sinh sống chung quanh bờ hồ khoảng trên 80 đến 85 em)
Sáng Kiến Kinh Nghiệm Người thực hiện: Lại Văn Pha
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
24
Hình học sinh tham gia chào cờ
Tun truyền phát động đến các bậc phụ huynh học sinh có con em sống
ven hồ cách phòng chống đuối nước, chúng tơi còn tập trung mở lớp huấn luyện
kỹ thuật bơi, và tập bơi cho một số học sinh có u cầu. Hướng dẫn cho học sinh
hình thành kỹ năng phòng chống đuối nước qua việc vận dụng kỹ năng bơi, cách
cứu người khi có trường hợp xảy ra trong cuộc sống.
Tổ chức cho học sinh học
cách tham gia giao thơng an
tồn, qua các buổi sinh hoạt
ngoại khóa chúng tơi dạy cho
học sinh biết cách tham gia
giao thơng đường bộ đúng luật,
an tồn. Hướng dẫn học sinh
cách phòng tránh tai nạn khi
ĐỀ TÀI : Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học ở trường tiểu học Long Hà
A
giai đoạn 2010-2012
25