BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGUYỄN THỊ NGÂN MỐI QUAN HỆ GIỮA VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
VỚI VIỆC BẢO TỒN, PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ
DI SẢN VĂN HÓA HUẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Đà Nẵng – Năm 2015
BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGUYỄN THỊ NGÂN



MỞ ĐẦU 1
1.Tính cấp thiết của vấn đề: 1
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: 5
4. Phƣơng pháp luận,phƣơng pháp nghiên cứu: 6
5. Kết cấu của luận văn: 6
6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu: 6
CHƢƠNG 1. VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN, BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY
DI SẢN VĂN HÓA Ở NƢỚC TA HIỆN NAY - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ
THỰC TIỄN 11
1.1.VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN. 11
1.1.1.Văn hóa và cấu trúc, của văn hóa: 11
1.1.2. Phát triển và các quan điểm về phát triển xã hội 14
1.1.3. Mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển kinh tế- xã hội. 15
1.2. BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA Ở
NƢỚC TA HIỆN NAY. 18
1.2.1. Lý luận chung về Di sản văn hoá : 18
1.2.2. Quan điểm bảo tồn và phát huy di sản văn hóa ở nƣớc ta hiện
nay 29
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 33
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN
HUẾ THỜI GIAN QUA 35
2.1. TỔNG QUAN VỀ DI SẢN VĂN HÓA HUẾ 35
2.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tỉnh Thừa Thiên
Huế và thành phố Huế 35

2.1.2. Hệ thống Di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế và
thành phố Huế hiện nay 40
2.2. HOẠT ĐỘNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN
HÓA HUẾ - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 49

bảo tồn, lƣu truyền âm nhạc truyền thống Huế, trong đó đặc biệt quan tâm đến
Nhã nhạc cung đình Huế 103
3.2.7. Tăng cƣờng công tác thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm đối với
các di sản văn hóa 105
3.2.8. Tăng cƣờng đầu tƣ ngân sách cho công tác bảo tồn, phát huy di
sản văn hóa 106
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 108
KẾT LUẬN 109
KIẾN NGHỊ 111
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI (bản sao)
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của vấn đề
1.1. Di sản văn hóa không chỉ là tài sản quý giá của các dân tộc, không
chỉ có giá trị trong việc giáo dục tuyên truyền về truyền thống văn hóa, lịch sử
mà còn thực sự là lợi thế lớn trong phát triển kinh tế xã hội. Kinh nghiệm từ
các nƣớc phát triển và ngay tại Việt Nam cho thấy, nếu biết kết hợp chặt chẽ
và hài hòa giữa bảo tồn và khai thác các di sản văn hóa, lịch sử thì luôn luôn
tạo ra đƣợc lợi thế cho sự phát triển, nhất là phát triển kinh tế xã hội của địa
phƣơng, và ngƣợc lại, chính sự phát triển của kinh tế xã hội sẽ tạo điều kiện
tốt hơn cho việc quảng bá và bảo tồn các giá trị di sản văn hóa.
Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI của Đảng ta chỉ rõ một trong những
phƣơng hƣớng của hoạt động chăm lo phát triển văn hóa là “Phát triển sự
nghiệp văn học, nghệ thuật; bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá
truyền thống, cách mạng …Hoàn thiện và thực hiện nghiêm túc các quy định
của pháp luật về sở hữu trí tuệ, về bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá

bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Huế là “Công tác bảo tồn, phát huy giá
trị di tích Cố đô Huế, di tích lịch sử cách mạng, di tích về Chủ tịch Hồ Chí
Minh và bảo tồn các giá trị phi vật thể đƣợc chú trọng; đã đầu tƣ xây dựng,
tôn tạo khu du lịch văn hoá lịch sử Quang Trung - Huyền Trân Công chúa,
Chín hầm, tạo thêm sản phẩm mới về tham quan du lịch; gắn kết chặt chẽ
giữa di sản với văn hoá và du lịch, giữa du lịch, văn hoá với di sản…”, “ Công
tác trùng tu các hạng mục di tích còn chậm, do nguồn ngân sách chƣa đáp
ứng”, “Xây dựng môi trƣờng văn hoá lành mạnh, đậm đà bản sắc văn hoá dân
tộc và văn hoá Huế gắn với bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá truyền
thống, là khâu đột phá để phát triển du lịch Giữ gìn và phát huy giá trị di sản
3
văn hoá vật thể và phi vật thể, xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành trung tâm văn
hoá, du lịch đậm đà bản sắc dân tộc, văn hoá Huế. Gắn kết chặt chẽ công tác bảo
tồn di sản văn hoá với kinh tế du lịch và thông tin đối ngoại nhằm tuyên truyền
sâu rộng các giá trị văn hoá dân tộc, văn hoá Huế. Phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn
hoá - Thể thao và Du lịch tập trung đầu tƣ hoàn thành cơ bản trùng tu Đại Nội và
một số di tích quan trọng, để xứng đáng là trung tâm du lịch đặc sắc của Việt
Nam”

.

[23, tr 38,48,73]
Năm 1981, trong Lời kêu gọi cứu vãn di sản văn hóa Huế tại Hà Nội,
Tổng giám đốc UNESCO lúc bấy giờ - ông M’Bow - đã cho rằng, di sản Huế
đang ở trong tình trạng lâm nguy, đang đứng bên vực thẳm của sự diệt vong
và sự quên lãng…chỉ có “một sự cứu nguy khẩn cấp” với nỗ lực của Chính
phủ Việt Nam cùng cộng đồng quốc tế thì mới có thể giúp Huế thoát ra khỏi
tình trạng trên. Trong thời gian qua; dƣới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh
Thừa Thiên Huế và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTT&DL), sự
lãnh đạo của Đảng bộ Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế…công cuộc bảo

hội Đảng lần thứ XI, Nghị quyết Hội nghị Trung ƣơng 5 khóa VIII, Nghị quyêt
Hội nghị Trung ƣơng 9 khóa XI của Đảng Cộng sản Việt Nam trên lĩnh vực văn
hóa, lĩnh vực bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá truyền thống, cách
mạng…chúng tôi cho rằng việc chọn đề tài “Mối quan hệ giữa văn hóa và phát
triển với việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa Huế” làm luận văn
tốt nghiệp Cao học Triết học là vấn đề có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài
2.1. Mục tiêu
Trên cơ sở những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc bảo tồn và phát
huy di sản văn hóa ; Luận văn phân tích, đánh giá thực trạng giữ gìn và phát
5
huy di sản văn hóa ở Thừa Thiên Huế hiện nay.Từ đó đề xuất một số giải
pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc giữ gìn và phát huy các di sản văn hóa
ở địa phƣơng hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ:
Để thực hiện mục tiêu trên, nhiệm vụ được đặt ra là:
- Làm rõ cơ sở lý luận của vấn đề giữ gìn và phát huy di sản văn hóa ở
nƣớc ta hiện nay. Đặc biệt là làm rõ các khái niệm liên quan đến luận văn nhƣ
: văn hóa, phát triển, di sản văn hóa, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa
- Nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới về bảo tồn
và phát huy di sản văn hóa.Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt
Nam nói chung và tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng.
- Phân tích thực trạng, một số vấn đề đặt ra của việc bảo tồn , phát huy di
sản văn hóa ở Thừa Thiên Huế hiện nay. Trên cơ sở đó, luận văn đƣa ra các
quan điểm làm cơ sở và một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả
của việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa tại địa phƣơng trong thời gian tới.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng
- Nghiên cứu mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển, giữa bảo tồn và
phát huy các giá trị di sản văn hóa.

Chương 3: Phƣơng hƣớng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa Huế trong thời gian tới.
6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu:
6.1. Các công trình khoa học liên quan đến lĩnh vực văn hóa; bảo tồn
và phát huy giá trị di sản văn hóa được công bố
+ Sách
7
Phan Thanh Hải: Với di sản văn hóa Huế, Nxb Thuận Hóa 2012. Trung
tâm bảo tồn di tích cố đô Huế: (Tập ảnh giới thiệu) 30 năm bảo tồn và phát
huy giá trị văn hóa Huế, Huế 2012. Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế: Di
sản văn hóa Huế - Nghiên cứu và bảo tồn, Huế 2012. Phƣơng Lựu (1984), Từ
trong di sản, NXB Tác phẩm mới, Hà Nội. Nguyễn Văn Sáu - Hồ Văn Thông
(chủ biên) (2001), Cộng đồng làng xã Việt Nam hiện nay, NXB Chính trị
Quốc gia, Hà Nội. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Văn kiện Đảng, Toàn
tập, Tập 52, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.Đảng Cộng sản Việt Nam
(1998), Văn kiện Hội nghị lần thứ năm BanChấp hành Trung ƣơng khóa VII,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Đảng
Cộng sản Việt Nam (204), Các nghị quyết của Trung ƣơng Đảng (2011-
2014), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
+ Hội thảo, Kỷ yếu
+ PGS, TS Lê Văn Đính: Vấn đề bảo tồn và phát huy những giá trị của
di sản văn hóa Huế trong bối cảnh toàn cầu hóa, Hội thảo “Tổng kết 15 năm
nghị quyết Trung ƣơng 5 khóa VII về xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên
tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Hội thảo do Học viện CT – HC Khu vực III tổ
chức năm 2013. TS. Phan Thanh Hải : Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn
hóa cố đô Huế theo tinh thần nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Hội thảo
“Tổng kết 15 năm nghị quyết Trung ƣơng 5 khóa VII về xây dựng nền văn
hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Hội thảo do Học viện CT –
HC Khu vực III tổ chức năm 2013

cảnh hội nhập quốc tế, Tạp chí Lý luận chính trị số 12/2009. Lê Hữu Ái, Ảnh
hưởng của văn hóa truyền thống đến phát triển kinh tế vIệt Nam trong bối
9
cảnh toàn cầu hóa , Tạp chí Lý luận chính trị số 12/20010. Nguyễn Hồ Minh
Trang: Một số nhân tố tác động đến sự phát triển ngành du lịch ở Tỉnh Thừa
Thiên – Huế, Tạp chí Sinh hoạt lý luận, Số 3 (112). 2012. PGS, TS Nguyễn
Ngọc Hòa: Phát huy tính đặc thù của bản sắc văn hóa trong việc thúc đẩy sự
phát triển kinh tế - xã hội ở các tỉnh miền Trung, Tạp chí Sinh hoạt lý luận,
Số 1 (104). 2011. Phan Công Tuyên: Văn hóa Huế, nhìn từ góc độ hội nhập,
Tạp chí Sinh hoạt lý luận, Số 1 (104). 2011. PGS, TS Nguyễn Hồng Sơn: Xây
dựng đời sống văn hóa tinh thần ở các tỉnh miền Trung – Tây Nguyên thời kỳ
2005 – 2010 và tầm nhìn đến năm 2020, Tạp chí Sinh hoạt lý luận, Số 1
(110). 2012. Nguyễn Ngọc Hòa: Những thách thức trong giao lưu văn hóa và
hội nhập hiện nay , Tạp chí Văn hóa học, tháng 6/ 2012 ; TS Nguyễn Văn Lý
– TS Nguyễn Tiến Dũng: Ảnh hƣởng của biến đổi khí hậu đối với việc bảo
tồn và phát huy văn hóa lễ hội ở thành phố Huế hiện nay, Tạp chí Sinh hoạt lý
luận, Số 2 (111). 2012. Nguyễn Văn Lý – Nguyễn Tiến Dũng: Ảnh hƣởng của
biến đổi khí hậu đối với việc bảo tồn và phát huy văn hóa lễ hội ở thành phố
Huế hiện nay, Tạp chí Sinh hoạt lý luận, Số 5 (114). 2012.Nguyễn Hoàng
Thân – Phan Thị Huyền Trâm: Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Tuồng ở
Đà Nẵng, Tạp chí Phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng số 38/ 2013. Nhiều tác
giả: Văn hoá - Nguồn lực nội sinh, Báo Đại đoàn kết (số ra từ ngày 18 đến
22/05/2012)
+ Các Luận án Tiến sĩ, Luận văn Thạc sĩ, Cử nhân
- Nguyễn Thị Thảo: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và vấn đề xây
dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc ở Việt Nam hiện nay, Luận
văn Thạc sĩ Triết học, Đại học Đà Nẵng năm 2013. Trịnh Thị Hợp: Mối quan hệ
giữa văn hóa và phát triển trong việc xây dựng nếp sống văn hóa khu dân cưa
trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, Luận văn Thạc sĩ Triết học, Đại học Đà Nẵng
năm 2013.Nguyễn Thị Hằng: Xây dựng văn hóa công sở trong các cơ quan hành

VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN, BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY
DI SẢN VĂN HÓA Ở NƢỚC TA HIỆN NAY –
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
1.1.1. Văn hóa và cấu trúc của văn hóa
a. Định nghĩa văn hóa
Hiện nay có nhiều định nghĩa về văn hóa; mỗi một định nghĩa thường
chỉ đề cập đến một nét nào đó của bản chất văn hóa.
Văn hóa là phạm trù đa nghĩa, tinh tế, cho nên khi luận bàn về văn hóa,
Đảng ta đã tạm thời sắp xếp vào 3 loại định nghĩa sau đây:Văn hóa theo nghĩa
rộng bao gồm cả trình độ phát triển về vật chất và tinh thần.Văn hóa hiểu theo
nội dung bao gồm cả khoa học, kỹ thuật, giáo dục, văn học nghệ thuật.Văn
hóa đặc biệt trong phạm vi lối sống, nếp sống, đạo đức xã hội, văn hóa nghệ
thuật [32 ]
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin thì văn hóa chỉ gắn liền với
con ngƣời và xã hội loài ngƣời. Cội nguồn của sự tồn tại và phát triển văn hóa
là ở hoạt động sáng tạo của con ngƣời. Đó là hoạt động nhằm để hiểu biết,
khám phá và sáng tạo. Thực hiện hoạt động đó con ngƣời vừa sáng tạo ra bản
thân mình với tƣ cách là ngƣời vừa đồng thời sáng tạo ra “thiên nhiên thứ
hai” của chính mình. “Thiên nhiên thứ hai” ấy không phải cái gì khác hơn là
thế giới của văn hóa.
Chủ tịch Hồ Chí Minh – danh nhân văn hóa nhân loại cũng tiếp cận văn
hóa theo nghĩa rộng của từ này. Ngƣời đã viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục
đích của cuộc sống, loài người đã sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ
viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công
cụ sinh hoạt hằng ngày về ăn, ở, mặc và các phương thức sử dụng khác. Toàn
12
bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp
của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã
sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh

Các giá trị văn hóa tồn tại trong các sản phẩm vật chất, tinh thần đƣợc
thể hiện trong lối sống, nếp sống, truyền thống, phong tục, tập quán, tín
ngƣỡng … đƣợc xem nhƣ là tài sản vô giá của cộng đồng, dân tộc đƣợc tích
lũy và trao truyền từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác
ngƣời ta gọi là di sản văn hóa. Di sản văn hóa cũng bao gồm di sản văn hóa
vật thể và di sản văn hóa phi vật thể.
- Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử -văn hóa,
khoa học, thẩm mỹ, nó bao gồm các di tích lịch sử -văn hóa, danh lam thắng
cảnh, các di vật, cổ vật và bảo vật quốc gia.
- Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử văn
hóa, khoa học, thẩm mỹ đƣợc lƣu truyền bằng miệng, truyền nghề trình diễn
và các hình thức lƣu giữ, lƣu truyền khác. Nó bao gồm tiếng nói, chữ viết, tác
phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, ngữ văn truyền miệng, diễn xƣớng dân
gian, lối sống, nếp sống, lễ hội, bí quyết về nghề thủ công truyền thống, tri
thức về y dƣợc học cổ truyền, về trang phục truyền thống dân tộc, trí thức dân
gian khác.
Di sản văn hóa vật thể và phi vật thể gắn kết với nhau tạo nên một hệ
thống các giá trị chuẩn mực xã hội và khẳng định bản sắc riêng của một cộng
đồng, một dân tộc, cho nên sự phân biệt di sản văn hóa vật thể và phi vật thể
chỉ có tính chất tƣơng đối. Chẳng hạn, trong các di sản văn hóa vật thể nhƣ
các công trình kiến trúc, đình chùa, miếu mạo… nó đã bao hàm các giá trị văn
hóa phi vật thể, đó là trí tuệ, tình cảm, thị hiếu cảm xúc thẩm mỹ, sự sáng tạo
14
theo quy luật của cái đẹp của ngƣời thiết kế, thi công và những di sản văn hóa
phi vật thể nó lại đƣợc “vật chất hóa” thành lễ hội, nhạc khí, văn hóa ẩm thực,
trang phục, cƣ trú.
1.1.2. Phát triển và các quan điểm về phát triển xã hội
a. Phát triển
Mọi sự vật, hiện tƣợng luôn luôn vận động và phát triển không ngừng
Phát triển là khuynh hƣớng vận động từ thấp lên cao, từ đơn giản đến

phát triển của cơ sảo hạ tầng, mà cả trong sự phát triển của kiến trúc thƣợng
tầng; không chỉ trong sự phát triển của tồn tại xã hội, mà cả trong sự phát
triển của ý thức xã hội; không chỉ trong việc nâng cao mức sống của con
ngƣời, làm cho con ngƣời thoát khỏi mọi áp bức bất công, mà còn đƣợc phát
triển toàn diện và tự làm chủ cuộc sống của mình
* Trên cơ sở phân tích nói trên, có thể quan niệm phát triển xã hội ở hai
phương diện
- Thứ nhất, theo nghĩa rộng, Phát triển xã hội là sự vận động của các
hình thái kinh tế - xã hội từ trình độ thấp đến trình độ cao; là quá trình tạo ra
những điều kiện, nhân tố tự phủ định làm cho lịch sử tiến lên một hình thái
kinh tế - xã hội cao hơn - xã hội xã hội chủ nghĩa.
- Thứ hai, theo nghĩa hẹp, Phát triển xã hội là sự vận động có định hƣớng
của mỗi quốc gia, dân tộc nhằm đạt tới mục tiêu: tăng trƣởng kinh tế, ổn định
chính trị, công bằng, dân chủ, văn minh.
1.1.3. Mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển kinh tế- xã hội.
Văn hóa có mối quan hệ thống nhất biện chứng với kinh tế, chính trị; xây
dựng và phát triển kinh tế phải nhằm mục đích cuối cùng là văn hóa. Trong
mỗi chính sách kinh tế - xã hội luôn bao hàm nội dung và mục tiêu văn hóa.
16
Văn hóa có khả năng khơi dậy tiềm năng sáng tạo của con ngƣời.
Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội:
Theo Unessco: Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống
động mọi mặt của cuộc sống diễn ra trong quá khứ cũng nhƣ trong hiện tại;
nó cấu thành một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống mà
trên đó từng dân tộc tự khẳng định bản sắc riêng của mình.
Các giá trị nói trên tạo thành nền tảng tinh thần của xã hội vì nó đƣợc
thấm nhuần trong mỗi con ngƣời và trong cả cộng đồng, đƣợc truyền lại, tiếp
nối và phát huy qua các thế hệ, đƣợc vật chất hóa và khẳng định vững chắc
trong cấu trúc xã hội của từng dân tộc; đồng thời, nó tác động hàng ngày đến
cuộc sống, tƣ tƣởng, tình cảm của mọi thành viên xã hội bằng môi trƣờng xã

Trong vấn đề bảo vệ môi trƣờng vì sự phát triển bền vững, văn hóa giúp
hạn chế lối sống chạy theo ham muốn quá mức của “xã hội tiêu thụ”, dẫn đến
chỗ làm cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trƣờng sinh thái.
Văn hóa cổ vũ và hƣớng dẫn cho một lối sống có chừng mực, hài hòa, nó
đƣa ra mô hình ứng xử thân thiện giữa con ngƣời với thiên nhiên vì sự phát
triển bền vững của hiện tại và tƣơng lai.
Văn hóa là một mục tiêu của phát triển:
Mục tiêu xây dựng một xã hội Việt Nam “dân giàu, nƣớc mạnh, dân chủ,
công bằng, văn minh” chính là mục tiêu văn hóa.
Trong chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội 1991-2000, Đảng ta xác
định: “Mục tiêu và động lực chính của sự phát triển là vì con ngƣời, do con
ngƣời”. Đồng thời, nêu rõ yêu cầu “tăng trƣởng kinh tế phải gắn với tiến bộ
và công bằng xã hội, phát triển văn hóa, bảo vệ môi trƣờng”. Phát triển hƣớng
tới mục tiêu văn hóa - xã hội mới bảo đảm phát triển bền vững, trƣờng tồn.
18
Để làm cho văn hóa trở thành động lực và mục tiêu của sự phát triển,
chúng ta chủ trƣơng phát triển văn hóa phải gắn kết chặt chẽ và đồng bộ với
phát triển kinh tế - xã hội.
Văn hóa có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bồi dƣỡng, phát huy
nhân tố con ngƣời và xây dựng xã hội mới:
Việc phát triển kinh tế - xã hội cần đến nhiều nguồn lực, trong đó, tri
thức của con ngƣời là nguồn lực vô hạn, có khả năng tái sinh và tự sinh,
không bao giờ cạn kiệt. Các nguồn lực khác sẽ không đƣợc sử dụng có hiệu
quả nếu không có những con ngƣời đủ trí tuệ
Có thể thấy đƣợc ý nghĩa của vấn đề văn hóa và phát triển ở những khía
cạnh sau đây:
Một là mọi thành tựu của các mô hình phát triển không chỉ do các nhân tố
kinh tế đơn thuần mà tạo ra nhƣ vốn, tài nguyên, kỹ thuật…mà còn do các nhân
tố phi kinh tế nhƣ nội lực tinh thần, truyền thống văn hóa, môi trƣờng sáng tạo.
Hai là văn hóa không phải là lĩnh vực ăn theo kinh tế mà còn định hƣớng

các tác phẩm văn học mà các thế hệ trƣớc để lại cho hậu thế mai sau.
Đại hội đồng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp
quốc, gọi tắt là UNESCO họp phiên thứ 32 tại Paris từ 29-9 đến 17-10-2003
đã bàn thảo và ra Công ước về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể. Công ƣớc đã
ghi nhận: Các quá trình toàn cầu hóa và chuyển đổi cơ cấu xã hội cùng với
các điều kiện khác đã tạo nhiều cơ hội đối thoại mới giữa các cộng đồng,
đồng thời cũng làm nảy sinh những mối đe dọa về sự suy thoái biến mất và
hủy hoại các di sản văn hóa phi vật thể.
Luật Di sản văn hoá của nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
xác định: “di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn