1


KHOA KINH T & QUN TR KINH DOANH
  



TRONG SN XUT LÚA C


: 62 62 01 15

TÓM T
C HOÀN THÀNH TI
I HC C ng dn khoa h - Phn bin 1: TS Thái Anh Hòa
- Phn bin 2: PGS.TS Nguyn Phú Son Lun án s c bo v c Hng chm lun án cng
Hp t
Vào h 

Có th tìm hiu lun án ti:
n Quc gia Vit Nam
+ Trung tâm thông tin - u
ng
3

1
GII THIU

1.1. Lý do ch tài
TP. Cn - vi din tích lúa gn 89.000 ha và h s s dt khong 2,50
ln - sn xut bình quân trên 1 triu tn lúa mi c bit, n3, sng lúa

2.1.3. Ni dung nghiên cu

1
Nguồn: .
4

 vào mc tiêu v cp, lun án có các n
(i) Mô t tng quan tình hình nghiên c  lý
thuy xut trong lun án.
 lý thuyt v phân tích hiu qu kinh t và các nghiên cu thc
nghic, lun án xây dng hiu qu kinh t và các
yu t n hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông h  TP. C
(iii) Da trên s liu th cp thu thc và kt qu ca các nghiên cu có liên
quan, lun án mô t thc trng v tình hình sn xut lúa ca nông h  TP. C
 s liu thu thp t 815 nông h trc chn ngu nhiên
 TP. Cng hiu qu kinh t và ng ca các yu t n
hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông h  TP. C
(v) Da trên kt qu nghiên cu, lu xut gii pháp nâng cao hiu qu
kinh t trong sn xut lúa cho nông h  TP. C  khu vc

1.3. Phm vi nghiên cu

- 

- Phân tích thc trng sn xut và tiêu th lúa ca nông h  TP. C
- ng hiu qu kinh t và phân tích các yu t n hiu qu
kinh t trong sn xut lúa ca nông h  TP. C  xut gii pháp nâng
cao hiu qu kinh t trong sn xut lúa cho nông h  TP. C



- H th lý thuyt v ng hiu qu kinh t 
ng các yu t n hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông h mt
.
- Mô t c thc trng sn xung hiu qu kinh t và các yu t
n hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông h  TP. C
- Giúp các nhà lp chính sách, các nhà qu khc phc
nhng yu kém dn phi hiu qu kinh t trong sn xut lúa.

2
TNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CU

Hiu qu sn xut nông nghip nói chung và hiu qu trong sn xut lúa nói
c nhiu hc gi nghiên cu t khá sm, ni bt nht là Theodore (1964),
Rizzo (1979) và Ellis (1993).  các nhà kinh t hng s d
phân tích bao d liu (DEA) hay u nhiên 
ng hiu qu k thut, hiu qu phân phi và hiu qu kinh t trong sn xut
nông nghip nói chung và trong sn xut lúa ca nông h nói riêng.
2.1. Các nghiên cc ngoài
2.1.1. Các nghiên cu s dháp phân tích bao d liu (DEA)
Bu t     liu (DEA)
c s quan tâm ca nhiu nhà nghiên cn 2005, Coelli & cng s 
thit l   ng hiu qu kinh t. V  a
Charnes, thut ng Data Envelopment Analysis   nên ph bin t 
1978. Ngoài ra, các tác gi 
c bit Coelli 
trình ng di hai hình th
bng theo các yu t u vào (input-orientated measuresu ra
(output-orientated measures).
6


háp phân tích bao d lic Quan Minh Nht (2005) s dng
 ng kh i và hiu qu quy mô ca nông h trong hai mô hình
c la chn  huyn Ch Mi (An Giang). Phm Lê Thông (1998), Hien
& Suzuki (2003), Phm Lê Thông & cng s (2010), Khai & Yabe (2011), Linh
(2012), Hoang & Yabe (2012) và Nguyn Hng (2012)  dng hàm sn xut
và hàm li nhun biên ng ng các mc hiu qu k thut, hiu qu
phân phi và hiu qu kinh t mà nông h c. Ngoài ra, Hung Huy &
cng s (2008) phân tích hiu qu quy mô và k thut ca 261 h sn xut lúa ti

2.3. Kt lun
Các nghiên cu trên cho thy, sn xut lúa ca nông h s 
nông h(k thut sn xut) l(k
a chu vào) trong sn xu
ng thi, hu ht các
nghiên cu s d bin nh phân tích hiu qu kinh t,
7

ng tham s ng phi tham s. Song,
b  c
ph(phn sai s không th kim soát bc
ng).    khc phc hn ch c    ng phi tham s,
p              
(Stochastic frontier analysis - SFA) vi phn sai s hn hp c nhiu nghiên cu
áp dng. Vì vy, lun án s tip tc k tha các nghiên c
phân tích SFA. C th, lun án s s dng tham s thông qua
hàm li nhun biên ngu nhiên (stochastic profit frontier function)  ng hiu
qu kinh t ca nông h sn xut lúa  TP. C d
phân tích h ng ng ca các yu t n hiu qu này.

Ch

x

nông h sn xu
i

 
iTEiTEiTE
uv 

(3.3)
iTE
v

(phn nhiu), vi 
iTE
v

),0(
2
vTE
N


iTE
u
, vi 
iTE
u

na chun

)(
iTE
u
eETE



(3.4)
, hiu qu phân b ng thông qua hàm chi phi biên ngu
nhiên có dng:
)(
),,(
iAEiAE
uv
iAEiii
eypfC



(3.5)
i
C
n xut lúa ca nông h.
i
p
n xut lúa ca
nông h.
iAE
v






 ca nông h
sn xu
 
)(
iAE
u
eEAE 

(3.6)

Da vào Biu tha nông h sn xunh

 
 
)(
)(
iAEiTE
u
u
eEeEAETEEE 

(3.7)
ng hiu qu kinh t thông qua hàm sn xut và hàm chi phí
biên ngu nhiên không thích hp khi giá bán lúa ca các nông h khác nhau (Ali &
Flinn, i nhun biên ngu nhiên s c s d ng
hiu qu kinh t ca nông h sn xut lúa (Ali & Flinn, 1989; Ali & cng s, 1994;

uv 

(3.9)
i
v


),0(
2
v
N

.
i
u

 va chun
),0(
2
u
N

. Thc hi
9

i vi Biu thc (3.8) s 
i


sai

CAYXOITHUHOACH
TUOITIEULAODONGPHANPHAN
GIONGGIONGNONGDUOCNONGDUOC



109
87
2
65
2
43
2
210



(3.1)
Trong Mô hình (3.11),

là logarit t nhiên ca li nhun chun hóa ca nông h,
ng bng li nhun t hong sn xut lúa chia cho giá bán 1 kg lúa.
4

n và k vng v di vi các h s
i

trong Mô hình 3.11
c trình bày trong Bng 3.1.
Ba các bin và k vng v du ca các

2
NONGDUOC
CP

  a bin
NONGDUOC
CP

-
Ali & Flinn, 1989; Ali &
cng s, 1994; Rahman,
2003; Nwachukwu &
Onyenweaku, 2007;
Tanko & Jirgi, 2008
GIONG
CP

Logarit t nhiên ca chi phí lúa
ging chun hóa (giá mua 1 kg
lúa ging chia cho giá bán 1 kg
lúa ca nông h)
+
Ali & Flinn, 1989; Ali &
cng s, 1994; Rahman,
2003; Nwachukwu &
Onyenweaku, 2007;
Tanko & Jirgi, 2008

4


CP

Logarit t nhiên ca chi phí
phân bón chun hóa (giá bình
quân gia quyn 1 kg các loi
  c s dng chia
cho giá bán 1 kg lúa)
+
Ali & Flinn, 1989; Ali &
cng s, 1994; Rahman,
2003; Nwachukwu &
Onyenweaku, 2007;
Tanko & Jirgi, 2008
2
PHAN
CP

a bin
PHAN
CP

-
Ali & Flinn, 1989; Ali &
cng s, 1994; Rahman,
2003; Nwachukwu &
Onyenweaku, 2007;
Tanko & Jirgi, 2008
LAODONG
CP



CAYXOI
CP

Logarit t nhiên ca các khon
chi phí khác trong sn xut lúa
ca nông h ng/1.000
m
2
)
-

Nguồn: Tng hp t các nghiên c cp trong biu bng.

3.2. Các yu t n hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông h
 lý thuyt
Các nghiên cu nhn thy mi quan h có dng ch a quy mô din tích
t canh tác vi hiu qu kinh t trong sn xut nông nghip (Dorward, 1999). C th,
khi quy mô din t nh n mt mc nhnh thì hiu qu kinh t trong
sn xut ca nông h s t canh tác ca
nông h t quá gii hn hp lý, nông h s phng và khó kim
11

c ca l s
cng yu t u vào lc các loi yu t m
bo chng. H qu là hiu qu kinh t trong sn xut ca nông h s gim dn.
n hiu qu kinh t ca nông h. Nu
nông h có th bán lúa trc tip cho doanh nghic bit là khi thông qua hng
c ký kc), giá lúa s i ít b  có th ch ng
honh k hoch sn xut (nhn s dng yu t u vào - khía


nhiên, th  có th s dng hp lý các loi yu t u vào (nht là phân
 m bt cho cây lúa và chng sn phm (Strauss
& cng s, 1991).
Các nông h sng gn trung tâm xã, huyn hay th xã s  i tip cn
thông tin th ng và kin thc v k thut sn xu u qu kinh
t trong sn xut lúa (Mu & van de Walle, 2007; Yamano & Kijima, 2010; Tadesse &
c h tr tip cn kin thc và các nguu vào (ging, phân
và thuc) cht c mua chu vào vi lãi sut thp, nông h
có th ch ng trong vin tt cao
 c cung cp thông tin th ng hay h tr bao tiêu sn phu
ra s có giá bán cao hu qu kinh t ca h.
3.2.2. Mô hình nghiên cu ng ca các yu t n hiu qu trong
sn xut lúa ca nông h
 lý thuyt vc trình bày  phc cho phép hình thành mô hình
ng ng ca các yu t n hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông
h  thành ph C










OHOTRODAUVAHOTRODAURA
KCTRUNGTAMHOCVANKINHNGHIEM
LDGIADINHITIENNHANROATTUQUENDAILYV

nông h (1.000m
2
)
+
Heltberg, 1998;
Dorward, 1999
DIENTICH
2

t
canh tác ca nông h

Heltberg, 1998;
Dorward, 1999
PTBANLUA
Là 1 nu bán lúa trc tip
cho DN và là 0 nc
+
Fafchapms & Hill,
2005
13

Tên bin

K vng
v du
i vi
các
i


ng tin nhàn ri ca
nông h (tring)
+
Feng & cng s,
2010; Rahman,
2003
LDGIADINH
S 
gia sn xui)
+
Heltberg, 1998;
Dorward, 1999
KINHNGHIEM
Kinh nghim trng lúa
ca ch h 
+
Labarthe &
Laurent, 2013
HOCVAN
Hc vn ca ch h (s
lp hc)
+
Strauss & cng
s, 1991; Hunh
ng Huy, 2007
KCTRUNGTAM
Khong cách t  
sng ca nông h n th
t, th trn, th xã hay
thành ph (km)

Nguồn: Tng hp t các nghiên c cp trong biu bng.

14

u
ng pháp thu thp s liu
Số liệu thứ cấp. S liu th cp ca luc thu thp t u quan.
Số liệu sơ cấp.  mu kho sát có th i din cho các nông h sn xut lúa  TP.
Cng cách s d(1967):

399
05,0733.1141
733.114
05,011
222







N
N
eN
N
n
(3.13)
n nông h ti thi, N nông h tham gia sn
xut lúa  TP. Ce.

100,0
 liu
- ng kê mô t c s dng nhm mô t thc trng hong
sn xut lúa ca nông h.
-  ng hiu qu kinh t ca nông h sn xut lúa TP. Cn án
s dng tham s thông qua hàm li nhun biên ngu nhiên
(stochastic profit frontier function) vi phn sai s hn hp.
- n án s dn ng
ng ca các yu t n hiu qu kinh t ca nông h sn xut lúa TP. C
- Cui cùng, lun án s dng kt qu nghiên c khoa h 
xut các gii pháp nâng cao hiu qu kinh t cho nông h sn xut lúa TP. C

5
Nguồn
6
Nguồn
7
o sát

15 
THC TRNG SN XUT LÚA  THÀNH PH C

4.2. 
Dân số và lao động. Theo Tng cc Thng kê, dân s ca TP. C
20i, m i/km
2
, gp 2,04 ln m dân s ca vùng

nhn, còn li là t ly lúa ca v  làm ging cho v sau nên ch
16

cao, chng loi gu.
+ Về vật tư nông nghiệp, trong thc t h thng phân phi vp
bao gm nhiu cp trung gian (t i lý cp 1, cp 2, cp 3, v.v.)
u có nhiu cách th khai thác nhng ym c
 hc vn thp, d tin và thiu vn kinh doanh trip ca
nông h h  tr i lý vp.
- Thị trường lao động. ng tr  tìm vic nên
tình trng thing  nông thôn là tt yu và ngày mt gay gt.
- T
hị trường vốn.

i vi nông h trng lúa  TP. Cng vn vay
a nông h là 63,84 trin chính thc ch
chim 23,4%, ngun bán chính thc 1,4%, còn li ngun phi chính thc chim ti
75,2%.
8- T
hị trường KH - CN.

Quy mô hong ca th ng KH - CN  TP. C
còn hn ch bi ch yu trông cy vào ngun kinh phí bao cp ít i ca ngân sách.

4.4.2. Thc trng kênh phân phi

lúa go  TP. C

5.1.2. Kt qu sn xut lúa ca nông h
S liu kho sát cho thy, có ti 88,5% nông h  TP. Cn xut lúa 3
v ng rut qu kho sát còn cho thy, chi phí
sn xut lúa v ng/ha (thng 6,3% so vi chi phí
sn xut lúa v  u kin t nhiên thun
li nht.
Bng 5.1. Chi phí sn xut lúa phân theo v ca nông h  TP. C
Khon mc
chi phí

Hè thu

S tin
(1.000

T
trng
(%)
S tin
(1.000

T
trng
(%)
S tin
(1.000

T
trng
(%)

6,7
1.176,1
6,4
1.180,2
6,4
i tiêu
610,5
3,5
663,1
3,6
660,1
3,6
Cày xi
1.264,9
7,3
1.359,7
7,4
1.350,4
7,3
Tng cng
17.304,5
100,0
18.470,2
100,0
18.468,2
100,0
Nguồn: Kt qu phân tích s liu t kh

Chi phí phân bón chim t trng cao nht trong quá trình sn xut lúa ca nông
h (ng chi phí sn xut lúa). V  trng chi phí phân bón

Li nhun/chi phí (ln)
1,7
0,6
0,5
Nguồn: Kt qu phân tích s liu t kh2013.

Do phn ln nông h u phi vay v sn xut lúa và thi bo
qun và d tr lúa nên h ng php và d b
 ng/kg),
ng/kg so vi giá bán lúa v 
v lúa mang li hiu qu nht cho nông h. Nguyên nhân là do v lúa Hè thu và Thu
u kin canh tác không thun lch bnh xng
m cht go thp.
ng hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông h TP. C
Kt qu ng Mô hình (3.11) trình bày trong Bng 5.3. cho thy, h s
ng ca hu ht các bin trong mô hình nghiên cng kê. C
th, h s ng ca bin
NONGDUOC
CP
có tr s 
)931,0(
1


và h s c
ng ca bin
2
NONGDUOC
CP
có tr s âm

CP

0,985***
(3,990)
1,012***
(4,180)
0,833***
(2,920)
0,931***
(3,720)
2
NONGDUOC
CP

-0,071***
(-3,400)
-0,073***
(-3,720)
-0,060**
(-2,580)
-0,067***
(-3,260)
GIONG
CP

0,087
(1,170)
0,054
(0,630)
-0,035

Hè thu

C 
(1)
(2)
(3)
(4)
2
PHAN
CP

0,461***
(4,100)
0,437***
(3,310)
0,434***
(2,820)
0,440***
(3,360)
LAODONG
CP

-0,259**
(-2,290)
-0,467***
(-3,230)
-0,286**
(-2,140)
-0,340***
(-2,750)

(1,750)
0,015***
(3,390)
S quan sát
815
795
690
815

2


407,740
251,680
204,230
313,530


0,000
0,000
0,000
0,000

likelihood
-813,119
-985,707
-878,056
-882,689
H s Gamma
0,730

ly,
ng có ng nghch chin hiu qu ca nông h sn xut lúa.
H s ng ca bin
PHAN
CP
có tr s âm
)693,0(
5


, ng
kê vi m      s  ng ca bin
2
PHAN
CP
có tr s 
)440,0(
6


v
 cp, hu ht nông h u s dc
khuyn cáo nhiu và chi phí phân bón ca nông h chim t trng cao nht trong chi
phí sn xut lúa ca h (Bng 5.1).
H s ng ca bin
LAODONG
CP
và bin
TUOITIEU
CP


100
1
0,12
80

< 90
36
4,42
70

< 80
141
17,30
60

< 70
208
25,52
50

< 60
165
20,25
< 50
264
32,39
Tng cng
815
1

6,4
7,2
7,3
8,3
12,0
Nhân khu
i)
4,4
4,6
4,8
4,9
5,0
4,0
S ng
tham gia sn
xui)
2,2
2,3
2,2
2,2
2,4
2,0
ng tin vay
ca h (triu
ng/h)
41,8
52,5
63,3
89,4
172,6

n hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông h
Bin
Trung
bình
Nh
nht
Ln nht
 lch
chun
Mode
Trung
v
HIEUQUA
55,8
3,6
91,2
16,8
68,0
59,0
DIENTICH
14,5
1,0
85,0
10,8
10,0
12,0
TIENMUAVATTU
61,0
0,0
100,0

27,0
HOCVAN
6,9
0,0
15,0
3,3
9,0
7,0
KCTRUNGTAM
20,8
2,7
44,3
10,1
19,0
19,8
Nguồn: Kt qu phân tích s liu t kh

Kt qu ng  Bng 5.7 cho thy, nhiu bin trong mô ng
ng cn hiu qu
kinh t trong sn xut lúa ca nông h là phi tuyn, có di kt qu
HIEUQUA theo DIENTICH:
842,50DIENTICH

(hay 5,0842 ha) thì quy mô diu qu kinh t
trong sn xuc lý gii  ph lý thuyt. Tuy nhiên,
khi di5,0842 ha thì nông h s phn lao
ng và khó kic ca h nên hiu qu kinh t s gim.
22
DIENTICH
2

-0,020***
(-0,020)
-0,019***
(-0,018)
-0,018***
(-0,018)
-0,019***
(-0,019)
PTBANLUA
1,761
(1,757)
3,996*
(3,919)
6,175**
(6,018)
4,336***
(4,310)
PTCANHTAC
3,166**
(3,150)
TIENMUAVATTU
-0,048***
(-0,048)
-0,055***

0,466
(0,464)
KINHNGHIEM
0,045
(0,045)
0,050
(0,049)
0,010
(0,009)
0,013
(0,013)
HOCVAN
0,188
(0,188)
0,136
(0,133)
0,081
(0,079)
0,213
(0,212)
KCTRUNGTAM
-0,181***
(-0,181)
-0,244***
(-0,239)
-0,350***
(-0,341)
-0,191***
(-0,191)
HOTRODAURA


0,000
0,000
0,000
0,000

-3.097,795
-3.329,856
-2.912,987
-3.233,024
Ghi chú
i


 
)/(
i
XHIEUQUA 

10%.
Nguồn: Kt qu phân tích s liu t kh
23

Bên c   s  ng ca bin PTBANLUA có tr s 
 
336,4
3


vi mu ht nông h ph thuc rt ln vào các tác nhân

,  mn nhàn
ri (tin gi tit kim hay tin tham gia hi) càng nhiu nông h s càng ch ng
vi ci
thin hiu qu kinh t trong sn xut lúa.
Khong cách t ng nông h n th t, th trn có ng nghch
chin hiu qu kinh t ca nông h,  m
 
191,0
11


. Hia
bàn sn xut lúa ch yu ca TP. Cit lp vi các trc
l m chu này lý gii vì sao hiu qu kinh
t trong sn xut lúa ca nông h  TP. C cp.
c li, bin HOTRODAURA ng tích cn hiu qu kinh t ca
nông h
 
983,1
12


,  m th, khi nông h c h tr tip cn th
u ra, h s nc thông tin th ng tn xuu
th ng, ít b  u qu kinh t
trong sn xut lúa s , bin HOTRODAUVAO  s 
 
581,2
13


+ Thứ tư là giải pháp về mua vật tư,  giúp nông h không phi vay phi chính
thi hình thc mua chu vp) cn phi phát trin th ng tín
d kp thi h tr tín dng chính thc cho nông h.
+ Thứ năm là giải pháp về tiền nhàn rỗi,  giúp cho nông h ng hóa thu
nhp, nâng cao thu nhp các nhà qun lý cn trin khai thc hin có hiu qu 
trình mc tiêu quc gia gim nghèo bn vng nông thôn mi.
+ Thứ sáu là giải pháp về phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng để rút ngắn
khoảng cách từ nông hộ đến trung tâm, nhm thun tin cho vi
các yu t u ra cho nông h.
+ Thứ bảy là giải pháp về hỗ trợ đầu ra,  h tr nông h d nm bt thông tin
v th u ra, Chính ph (nhà qun lý) cn giúp nông h bình n giá lúa và
phát trin th ng lúa go. Khi giá lúa nh và có th d c, nông h s
ch ng la chn thc bán lúa có l nâng cao
hiu qu kinh t.
+ Thứ tám là giải pháp về hỗ trợ đầu vào, khi nông h c h tr tip cn kin
thc và các nguu vào (ging, phân, thuc) chc mua chu
vào vi lãi sut thp, h có th ch ng trong vi
trin t
25

Ch
KT LUN VÀ KIN NGH
7.1. Kt lun
 kt qu ng c kt hp vi kt qu phân tích
v thc trng sn xut lúa ca nông h  TP. C xut các nhóm
gii pháp tng hp t phía các nhà qun lý và bn thân c phía nông h. Các gii pháp
này da trên các yu t c ch ra t ng ng ca các yu t
n hiu qu kinh t trong sn xut lúa ca nông h các gii pháp này phát huy tác
dng thit thc, cn có s quan tâm h tr c cn lý nhà
c, các ving và c DN vì li ích chung - n ngh ca lun án.