PHẦN 2

ĐÁNH GIÁ RỦI RO THẢM
HỌA DỰA VÀO CỘNG
ĐỒNG VÀ CÁC BIỆN
PHÁP GIẢM NHẸ RỦI RO
TRONG THẢM HỌA
Quản lí rủi ro thiên tai thảm họa dựa vào cộng đồng
1. ĐÁNH GIÁ RỦI RO DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
cộng
 xếp rủi ro theo mức độ nghiêm trọng.
ợp để
ển cộng đồng.

giảm nhẹ rủi ro.
 Đưa ra chỉ số để ước lượng những thay đổi về tình trạng dễ bị
tổn thương và rủi ro.
 Nâng cao hiểu biết của cộng đồng về những rủi ro tiềm ẩn tại
địa phương mình.
 Lồng ghép việc giảm thiểu thiên tai vào các chương trình phát tri
Sử dụng kết quả đánh giá để xác định nhu cầu cấp thiết và kêu gọi cứu trợ trong tr
hợp khẩn cấp.
1 i dung của v
(i) Đánh giá hiểm họa
ễ bị tổn thương (ii) Đánh giá tình trạng d
(iii) Đánh giá về khả năng
(iv) Đánh giá mức độ rủi ro
ánh giá hiểm họa:
 Xác định và phân tích nh
đến cộng đồng.
Hiểm Họa
Sự ki ện vật lý hay
tạo có tiềm nnhân ăng
gây ra thảm họa.
 Xác định khả năng xuất hiện, mức độ thường xuyên, phạm
vi, thời gian và khả năng mà các loại hiểm họa có thể xảy ra
và gây thiệt hại cho cộng đồng.
nh giá Hiểm họa cần chú ý đến

¼ Bản chất của Hiểm họa:
o Gió, nước (mưa, lũ l
Đất (sạt lở đất, bồi lo ắng, lũ bùn).
Lửa (cháy rừng, cháy nhà...). o
Công nghiệp (ô nhiễm, phát nổ...) o

Thời gian xảy
ra trong
tháng/ năm
Thời gian
kéo dài
Lũ lụt
Bão
Lốc xoáy
Hạn hán
Sét

2.1.2 Đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương
 Cộng đồng tự xác định những yếu tố dẫn đến rủi ro cho cộng
đồng;
 Phân tích những nguyên nhân sâu xa của những rủi ro đó;
 Quá trình đánh giá cần chú trọng đến tình trạng dễ bị tổn
thương giửa các đối tượng khác nhau trong cộng đồng như :
nam giới, phụ nữ, trẻ em hay các đối tượng giàu, nghèo, trẻ,
già...

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng dễ bị tổn thương:

năng phòng chống và
ứng phó của một cộng
đồng đối với tác hại
của các hiểm họa.

Các điều kiện
không an toàn

Các nguyên
nhân gốc rễ

Các áp lực
thay đổi

Hiểm họa
Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2)

Trang

22
Quản lí rủi ro thiên tai thảm họa dựa vào cộng đồng
Hiểm hoạ Các điều kiện
không an toàn
Các áp lực
thay đổi
Các nguyên
nhân gốc rễ
Lũ lụt

Bão

Thiếu sự tham gia tích cực của
cộng đồng vào quá trình đưa ra
quyết định .

Sự gia tăng dân số

Tăng xuất khẩu hay sản lượng
sản phẩm địa phương bị giảm.

Chuyển đổi đất đai

Phá rừng

Thiếu nguồn tài chính hỗ trợ.
Các chính sách không hợp
lý về nguồn lực, dịch vụ và
chuyển giao quyền lực.

Tư tưởng và suy nghĩ khác
nhau về vai trò của giới,
quyền, kinh tế, chính trị...

Nội dung đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương
¼ Dễ bị tổn thương về vật chất
o Tài sản của nhân dân, của cộng đồng, nhà cửa, đất canh tác, hạ tầng cơ sở,
đường sá...
o Phương tiện phục vụ cho sản xuất (đất đai, vật tư nông ngư nghiệp, nông ngư
cụ, vốn, giống cây trồng, vật nuôi, công cụ sản xuất hàng thủ công...)
o An ninh lương thực (lương thực không đảm bảo)
o Thiếu các dịch vụ cơ bản như: giáo dục, y tế, nước sinh họat, điện và hệ thống

tác động tiêu cực của nó nhằm đảm bảo ổn định được đời sống
của họ bằng cách:
o Tìm hiểu những kinh nghiệm dân gian của người dân
Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2)

Trang

23
Quản lí rủi ro thiên tai thảm họa dựa vào cộng đồng
về những thảm hoạ đã xảy ra trước đây.
o Phân tích những nguồn lực tại địa phương và cách sử dụng nguồn lực đó.

 Khả năng có thể phân theo:
o Khả năng về vật chất
o Khả năng về tổ chức / xã hội
o Khả năng về thái độ / động cơ

1.2.4 Đánh giá mức độ rủi ro

 Đánh giá rủi ro nhằm để hiểu rõ hơn các nhận thức khác nhau của người dân trong
cộng đồng về rủi ro liên quan với các yếu tố như xã hội, kinh tế, dân chủ, văn
hoá,v..v...có thể làm ảnh hưởng đến đời sống của các thành viên trong cộng đồng.
 Rủi ro được đánh giá bằng việc cân nhắc những tác động tiêu cực so với những lợi ích
trước mắt.
 Một số ví dụ về những hạn chế tồn tại trong các cộng đồng dân cư như:
o Việc đương đầu với những mối đe doạ lớn kéo dài (thiếu đói).
o Thiếu các nguồn lực và năng lực.
o Thiếu kiến thức, thiếu hiểu biết về hiểm họa (tỷ lệ mù chữ cao, thiếu điều kiện
để tiếp cận thông tin).
o Nhận thức của người dân về rủi ro bị giảm do khoảng thời gian giữa các lần


Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2)

Trang

24
Quản lí rủi ro thiên tai thảm họa dựa vào cộng đồng

Bảng 2.1: Tham khảo nội dung, công cụ một tiến trình đánh giá rủi ro trong quản lí thiên tai
thảm họa

Nội dung đánh giá Công cụ thường sử dụng Kết quả / thông tin mong đợi
1. Đánh giá hiểm
hoạ
Bản đồ hiểm hoạ,
Thông tin lịch sử,
Lịch mùa vụ,
Xếp hạng
⇒ Xếp hạng các Hiểm họa

Loại Hiểm họa nào có tần suất xảy
ra cao (mức độ thường xuyên)?

Hiểm họa nào có thời gian xảy ra
lâu nhất?

Hiểm họa nào có ảnh hưởng
nghiêm trọng (mức độ gây hại)
đến người và của cải vật chất?


Hiện trạng (những
tổn thương gì, vấn đề
dễ bị tổn thương nào)
Nguyên nhân (Tại
sao?)
Đề xuất các giải pháp
đề khắc phục
VẬT CHẤT
TỔ CHỨC
THÁI ĐỘ, ĐỘNG
CƠ, NHẬN THỨC

Lưu ý: Chỉ nêu tình trạng dễ bị tổn thương các tổn thương chính:
 Tình hình hiểm họa
 Các điều kiện không an toàn
 Các áp lực thay đổi
 Các nguyên nhân gốc rễ
 Những nguyên nhân chính, cơ bản
 Các giải pháp chính để giải quyết các nguyên nhân và vấn đề mà cộng đồng đang có.

Bảng 2.3 Khung tham khảo phân tích tóm lược khả năng cộng đồng