CUỘC THI “VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ
GIẢI QUYẾT THỰC TIỄN TÌNH HUỐNG DÀNH CHO
HỌC SINH TRUNG HỌC”
I/ GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TÌNH HUỐNG:
1. Tên tình huống:
“Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy” với trách nhiệm của con
người đối với đất nước và gia đình.
2. Mục tiêu giải quyết tình huống:
Thông qua việc mở rộng theo hướng tích hợp liên môn vừa để tự củng cố
kiến thức vừa giúp cho mỗi công dân tự nhận thức trách nhiệm của bản thân đối
với đất nước và gia đình để từ đó có thể hoàn thành đúng và đủ trách nhiệm bản
thân, biết ứng xử phù hợp giữa hai trách nhiệm.
3. Giải pháp giải quyết tình huống và tổng quan về các nghiên cứu liên quan
Trong chương trình THPT, cũng như các môn KHTN, các môn KHXH có
liên kết và hỗ trợ, bổ sung cho nhau rất nhiều. Đặc biệt ở lớp 10 khi học bài đọc
văn “Truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy” có nhiều kiến thức
liên quan đến “Các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam (bài 14 môn Lịch
sử) và bài 11 “Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học”, bài 12 “Công dân
với tình yêu, hôn nhân và gia đình”, bài 14 “Công dân với sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ tổ quốc” (môn GDCD). Vậy khi học một trong các bài này
chúng ta có thể liên hệ mở rộng theo hướng tích hợp liên môn để kiến thức được
củng cố sâu sắc hơn. Bài viết sau đây sẽ phân tích “Truyện An Dương Vương và
Mị Châu- Trọng Thủy” trên cơ sở như vậy để hiểu vấn đề kĩ lưỡng, toàn diện.
II/THUYẾT MINH TIẾN TRÌNH GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1. Qúa trình thực hiện:
- Tìm hiểu tình huống từ văn bản “Truyện An Dương Vương và Mị Châu –
Trọng Thủy”.
- Phân tích những ý nghĩa văn học từ văn bản.
1
- Phân tích ý nghĩa giáo dục nhân cách, trách nhiệm của mỗi con người với
gia đình và đất nước (Sách GDCD lớp 10 bài 11, 12, 14).

chi tiết An Dương Vương được một con Rùa Vàng “nói sõi tiếng người…thông
tỏ việc trời đất, âm dương, quỷ thần” giúp đỡ xây thành Cổ Loa, rồi trước khi ra
về còn tháo vuốt cho vua làm lẫy nỏ chiến thắng quân Triệu Đà. Thực chất đó là
thứ vũ khí do Cao Lỗ – một tướng tài ba của An Dương Vương và nhân dân ta
chế tạo thành nỏ bắn một phát tiêu diệt được nhiều giặc. Ở đây sự đan quyện
giữa cái lõi lịch sử và sự hư cấu tưởng tượng của nhân dân đã tạo nên sức hấp
dẫn cho câu chuyện. Sự ra đi của An Dương Vương được bất tử hóa qua chi tiết
“Vua cầm sừng tê bảy tấc, Rùa vàng rẽ nước dẫn vua đi xuống biển”. Mặc dù
việc để mất nước vào tay Triệu Đà theo cách giải thích của truyền thuyết là do
An Dương Vương mất cảnh giác để lộ vũ khí quốc gia và sự chủ quan không hề
phòng bị sau chiến thắng, cùng với thái độ nghiêm khắc của nhân dân dân ta còn
thấy được thái độ trân trọng công lao đóng góp của An Dương Vương với đất
nước, đó là bài học muôn đời đã được đúc kết qua câu chuyện dân gian. Bên
cạnh đó ngoài việc nghiêm khắc kết tội An Dương Vương về trách nhiệm với
quốc gia, truyền thuyết còn hư cấu để xây dựng nhân vật đậm nét thông qua
những chi tiết đời thường như “mải đánh cờ”, để con rể thoải mái đi lại trong
cung, chưa chuẩn bị sẵn sàng cho con gái đảm nhiệm vị trí là công chúa thì cần
ứng xử sao cho phù hợp với địa vị của mình…
\
Triệu Đà (Nguồn: Internet)
2. Nhân vật Mị Châu : Có thể tích hợp với môn GDCD qua bài 11 “Một số
phạm trù cơ bản của đạo đức học” và bài 12 “Công dân với tình yêu, hôn
nhân và gia đình”
5
Trước hết xác định tình cảm của Mị Châu với Trọng Thủy, lúc đầu xuất
phát từ việc ngoại giao giữa hai nước láng giềng mà hai người trở thành vợ
chồng, nhưng về sau với Mị Châu tình cảm trở nên gắn bó với Trọng Thủy và
Mị Châu đã hành xử mọi việc bằng vị trí của người vợ trong gia đình theo chế
độ phong kiến thời xưa là luật tam tòng. Nàng nhất nhất nghe theo chồng mà
không suy xét tính đến vị trí công chúa nước Âu Lạc (cho Trọng Thủy xem vũ

ra. Cuối cùng nàng đã bị thần Kim Quy, thay mặt nhân dân kết tội. Vậy là một
con người như Mị Châu: trung hiếu mà trở thành kẻ tội đồ, một người hết lòng
tin yêu chồng mà bị bội phản, từng khát khao hạnh phúc và đoàn tụ mà kết cục
là tan vỡ chia ly. Tất cả là vì Mị Châu lẽ ra trong hoàn cảnh tổ quốc lâm nguy
phải đạt trách nhiệm với Đất nước lên trên hạnh phúc gia đình và cá nhân thì
Mị Châu lại không làm được điều đó. Nàng không biết rắng khi đất nước có
chiến tranh thì gia đình đâu có thể nào yên ổn được. Phải chăng qua hình tượng
Mị Châu, nhân dân muốn gửi thông điệp tới tất cả mọi người về trách nhiệm
cá nhân với quốc gia trong từng hoàn cảnh của đất nước.
Trong phần kết thúc Mị Châu đã tỉnh ngộ, nàng không xin tha tội chết
mà chỉ mong được người đời cảm thông và thấu hiểu mối oan tình, điều đó được
thể hiện qua lời khấn trước khi bị chém đầu: “Thiếp là phận gái, nếu có lòng
phản nghịch mưu hại cha, chết đi sẽ biến thành cát bụi. Nếu một lòng trung hiếu
mà bị người lừa dối, chết đi sẽ biến thành châu ngọc để rửa sạch mối nhục
thù”…
3/ Nhân vật Trọng Thuỷ.
- Trọng Thuỷ là một trong ba nhân vật chính của tác phẩm. Hắn là con trai của
7
Triệu Đà, con rể của An Dương Vương, là chồng của Mị Châu công chúa. Sang
Âu Lạc theo mưu kế nham hiểm của cha mình, Trọng Thuỷ lấy Mị Châu không
phải vì tình yêu mà chỉ để lợi dụng nàng thực hiện một mưu đồ chính trị, để
hoàn thành nhiệm vụ gián điệp được cha hắn giao phó mà thôi.
Như vậy theo tài liệu GDCD lớp 10 thì Hôn nhân chân chính và tiến bộ
phải là hôn nhân tự nguyện dựa trên tình yêu chân chính (trang 80) thì giữa
Trọng Thủy và Mị Châu không phải là như vậy vì thế nên có kết cục bi thảm mà
chính Trọng thủy khi đứng ở đỉnh cao của chiến thẳng và hưởng địa vị bậc nhất
mà không thể yên ổn, cuối cùng đã phải lao đầu xuống giếng chết.
Trọng Thủy ôm xác Mị Châu (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa, nguồn:
Internet)
Với danh nghĩa một người chồng, Trọng Thuỷ đã hoàn thành xuất sắc vai trò

cùng của tác phẩm khi tác giả dân gian miêu tả tâm trạng của Trọng Thuỷ sau
cái chết của Mị Châu. Không đắm mình trong hào quang, danh vọng, trong hạnh
phúc của sự thống trị uy quyền, sau khi Mị Châu chết, Trọng Thuỷ luôn sống
trong nỗi niềm thương nhớ, trong nỗi ân hận dày vò và cuối cùng bế tắc, cùng
đường hắn đã tự tìm cho mình cái chết. Trọng Thuỷ quyên sinh không phải chỉ
là hành động sám hối cho một sai lầm mù quáng, mà còn là sự thức tỉnh của
lương tâm, sự phủ nhận chiến tranh, sự từ chối mọi vinh quang quyền lực tìm về
với cõi thiên thu để có được một tâm hồn thanh thản.
Trong bài 11 GDCD lớp 10 định nghĩa “Lương tâm là năng lực từ đánh giá
và điều chỉnh hành vi đạo đức của bản thân trong mối quan hệ với người
khác và xã hội. Lương tâm tồn tại ở hai trạng thái: trạng thái thanh thản
lương tâm và trạng thái cắn rứt lương tâm” (trang 70)
Với Trọng Thủy đó là trạng thái thứ hai.
Nguyễn Thủy Nguyên
Nguyễn Lê Thục Anh
11Anh2
10