Trong cuộc sống, không phải lúc nào con người cũng gặp những thuận lợi, may
mắn để tồn tại và phát triển. Trái lại, những rủi ro từ nguyên nhân khách quan, chủ
quan, từ thiên nhiên, từ quá trình lao động, từ những bất hạnh của hoàn cảnh…
thường đe dọa cuộc sống của mỗi cá nhân khiến họ phải tìm cách bảo vệ mình.
Sáng kiến thiết lập quỹ tài chính từ sự đóng góp bắt buộc của các bên trong
quan hệ lao động, đặt dưới sự hỗ trợ, đảm bảo của Nhà nước và mang tính xã hội
sâu sắc, không vì mục đích kinh doanh trên phạm vi rộng được hình thành. Đây
chính là hình thức BHXH được đề xuất đầu tiên ở Đức nhằm bảo vệ NLĐ trong
trường hợp mất thu nhập vì ốm đau, bệnh tật sau đó mở rộng dần việc bảo hiểm
với các trường hợp rủi ro khác như tai nạn nghề nghiệp, tuổi già và tàn tật…
Tuy nhiên, không phải tất cả mọi thành viên xã hội đều tiếp cận được với cơ
chế BHXH tiến bộ này. Một bộ phận dân chúng, đặc biệt là những người nghèo
khổ, không có thu nhập, không tham gia quan hệ lao động, không đủ khả năng
tham gia vào cơ chế cùng đóng góp, cùng chia sẻ rủi ro. Lúc này, cơ chế chia sẻ rủi
ro mang tính xã hội với đảm bảo chắc chắn từ Nhà nước trở thành cần thiết hơn
bao giờ hết. Tất cả các cách thức, biện pháp chống lại các rủi ro bảo vệ cuộc sống
của con người trong xã hội do Nhà nước tổ chức và bảo đảm thực hiện…đã dần
dần hình thành nên mạng lưới bảo vệ an toàn cho cuộc sống của các thành viên
trong xã hội và được gọi là An sinh xã hội (ASXH). Để hiểu thêm về vấn đề này
sau đây tôi xin trình bày khái niệm cũng như đặc điểm của An sinh xã hội
1. Khái niệm An sinh xã hội:
Chúng ta có thể hiểu:
An sinh xã hội là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình, trước hết
và chủ yếu nhằm đảm bảo thu nhập, sức khỏe và các điều kiện sinh sống thiết yếu
khác thông qua các biện pháp như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội
hay ưu đãi xã hội
2. Đặc điểm của pháp luật về An sinh xã hội:
Theo khái niệm trên thì, An sinh xã hội có một số đặc điểm sau đây:
Thứ nhất: Về chủ thể của quan hệ pháp luật An sinh xã hội:
Trong quan hệ pháp luật An sinh xã hội, thông thường có một bên tham gia là
Nhà nước.

bản chất của An sinh xã hội vừa là nguyên tắc thực hiện, mục tiêu phấn đấu của
mỗi quốc gia. ILO cũng đã từng khuyến cáo mỗi quốc gia phải chú trọng đến độ
bao phủ của An sinh xã hội:
“Điều lý tưởng nhất là tất cả các thành viên cộng đồng đều được bảo vệ bởi An
sinh xã hội, bất kỳ cá nhân đó đang ở giai đoạn nào của cuộc đời và điều lý tưởng
hơn nữa là phạm vi sự bảo vệ đó trở nên thực sự phổ quát và đồng nhất”, trên cơ sở
đó mới thiết lập hệ thống chế độ bảo vệ theo tiêu chí phân loại nhóm đối tượng. Xu
thế chung của An sinh xã hội hiện đại là mỗi quốc gia đều cố gắng hết sức để mở
rộng phạm vi đối tượng hưởng trong mỗi chế độ nhằm cung cấp khả năng bảo vệ
cao nhất cuộc sống của mỗi thành viên.
Chủ thể hưởng An sinh xã hội có quyền tham gia quan hệ pháp luật này ngay từ
khi được sinh ra.
Đặc điểm này cũng xuất phát từ vấn đề về nhân quyên của con người như đã
trình bày ở trên. Nó là vấn đề đạo đức và nhân văn của xã hội loài người, không
phụ thuộc vào sự cho phép của pháp luật, hay việc thực hiện nghĩa vụ của các cá
nhân thành viên trong xã hội.
Thứ hai: Về nội dung của quan hệ pháp luật An sinh xã hội:
Nội dung của An sinh xã hội chính là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên
của mình.
Sự bảo vệ này được thực hiện thông qua các biện pháp công cộng với sự tham
gia của nhiều chủ thể như Nhà nước, gia đình, tổ chức, cá nhân… từ đó thiết lập hệ
thống các chế độ bảo vệ An sinh xã hội. Xem xét lịch sử phát triển An sinh xã hội
ở các quốc gia cho thấy không một quốc gia nào ngay từ đầu đã thiết lập được
mạng lưới bảo vệ đáp ứng được các yêu cầu ứng phó với mọi rủi ro và cũng chưa
một quốc gia nào cho rằng hệ thống An sinh xã hội của mình là hoàn thiện. Đây là
một quá trình phát triển, tùy thuộc vào sự xuất hiện nhu cầu bảo vệ và khả năng
đáp ứng nhu cầu đó mà các quốc gia bổ sung dần từng chế độ, thậm chí trong một
chế độ cũng có sự hoàn thiện dần.
Hiện nay, có nhiều quan hệ được thiết lập để chia sẻ rủi ro trong đời sống con
người. Trong đó, có những quan hệ hình thành trên cơ sở tình cảm, đạo đức hoặc

Mục đích của An sinh xã hội là nhằm chống lại những rủi ro, biến cố bất lợi
đảm bảo an toàn cho cuộc sống của các thành viên trong xã hội. Trong cuộc sống,
con người phải đối mặt với rất nhiều rủi ro, biến cố dẫn đến những biến động theo
chiều hướng bất lợi. Hậu quả của nó là những túng quẫn về mặt kinh tế, những khó
khan về mặt xã hội và từ đó xuất hiện nhu cầu cần được bảo vệ. Vì sự đa dạng của
rủi ro, biến cố và mức độ yêu cầu đảm bảo khác nhau mà mục đích của An sinh xã
hội lại có phạm vi và mức độ khác nhau. Về cơ bản, mục đích của An sinh xã hội
nhằm giúp cho con người thoát khỏi những khó khan, túng quẫn về kinh tế, và đảm
bảo sự tồn tại. Cao hơn thế, mục đích của An sinh xã hội không chỉ dừng lại ở việc
đảm bảo mà còn nhằm ổn định và phát triển cuộc sống. Các quốc gia có điều kiện
kinh tế phát triển, nhu cầu bảo vệ của người dân không chỉ dừng lại với các tiêu chí
cơ bản đó nữa mà hơn thế nữa là nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ cả những
người giàu có không bị nghèo đi, thúc đẩy sự thịnh vượng và phát triển kinh tế.
Vấn đề là ở chỗ các quốc gia xác định mục tiêu cụ thể của An sinh xã hội như thế
nào và thể chế hóa đảm bảo thực hiện ra sao. Điều này phụ thuộc rất nhiều vào
điều kiện riêng của từng quốc gia, trong từng giai đoạn phát triển khác nhau. Đề
cập vấn đề này, ILO cũng khẳng định rõ:
“mục đích của An sinh xã hội là bảo đảm an toàn cuộc sống cho các thành viên
xã hội trước những rủi ro, biến cố. Để đạt được mục đích này, các quốc gia xây
dựng các chương trình hành động với mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn phát
triển”.