BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

PHẠM THỊ THÙY LIÊN VẬN DỤNG MÔ HÌNH ARMA – GARCH
TRONG DỰ BÁO CHỈ SỐ VNINDEX
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đà Nẵng - Năm 2014

Đà Nẵng - Năm 2014
LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa được ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác gi lu"n v$n

PHẠM THỊ THÙY LIÊN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1
1. Tính c&p thi't c)a +, tài 1
2. M-c tiêu nghiên c.u 1
3. 12i t/4ng và ph6m vi nghiên c.u 2
4. Ph/5ng pháp nghiên c.u 3
5. B2 c-c +, tài 3
6. T7ng quan tài li9u 3

KdT LUeN CH>@NG 1 32
CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 33
2.1. THU THeP VÀ Xf LÝ SH LIFU 33
2.1.1. Thu th"p s2 li9u 33
2.1.2. Xg lý s2 li9u 33
2.2. KIhM 1<NH TÍNH DiNG 34
2.3. VeN DjNG NGUYÊN LÝ BOX-JENKIN TRONG >kC L>NNG
VÀ KIhM 1<NH MÔ HÌNH 35
2.3.1. Nh"n di9n mô hình 35
2.3.2. >[c l/4ng các thông s2 c)a mô hình ARMA(p,q) 36
2.3.3. Kiam tra chuln +oán mô hình 36
2.3.4. D_ báo 41
KdT LUeN CH>@NG 2 42
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ DỰ BÁO CHỈ SỐ VNINDEX VÀ CÁC
KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI NHÀ ĐẦU TƯ VÀ NHÀ HOẠCH ĐỊNH
CHÍNH SÁCH TRONG ĐẦU TƯ VÀ SỬ DỤNG MÔ HÌNH 44 3.1. KHÁI QUÁT V: S] BIdN 1mNG COA CHG SH VNINDEX GIAI
1OnN 01/01/2007 1dN NAY 44
3.2. KdT QUo THU THeP VÀ Xf LÝ SH LIFU 59
3.3. KdT QUo KIhM 1<NH TÍNH DiNG 60
3.4. KdT QUo VeN DjNG NGUYÊN LÝ BOX-JENKIN TRONG
>kC L>NNG VÀ KIhM 1<NH MÔ HÌNH 61
3.4.1. K't qu v"n d-ng nguyên lý Box- Jenkin trong /[c l/4ng 61
3.4.2. Kiam +Cnh mô hình 65
3.5. KIhM 1<NH CHOW 65
3.6. KdT QUo D] BÁO 67
3.6.1. TS su&t l4i t.c và chQ s2 VnIndex 67
3.6.2. Ph/5ng sai sai s2 có +i,u ki9n (r)i ro) 73

hình
Tên hình Trang
1.1
B ng phân ph2i xác su&t tau statistic (

).
22
3.1 Kiam +Cnh Dickey Fuller 61
3.2 Kiam +Cnh LM c)a Breusch-Godfrey mô hình MA(1) 62
3.3
Kiam +Cnh LM c)a Breusch-Godfrey mô hình
ARMA(1,1)
62
3.4 Tiêu chuln Akaike (AIC) 63
3.5
>[c l/4ng thông s2 c)a mô hình ARMA(0,1) theo
ph/5ng pháp bình ph/5ng bé nh&t
63
3.6 Kiam +Cnh nh h/png c)a ARCH(7) 64
3.7 >[c l/4ng mô hình GARCH(1,1) 64

DANH MỤC CÁC HÌNH

S2 hi9u
hình
Tên hình Trang
1.1 Xu h/[ng gi m theo thEi gian 15

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tr i qua 13 n$m, mqt chung +/Eng không ph i là dài +2i v[i lCch sg thC
tr/Eng ch.ng khoán Vi9t Nam n'u nh/ +em so sánh v[i các thC tr/Eng ch.ng
khoán tiên ti'n khác. Tuy nhiên, thC tr/Eng ch.ng khoán Vi9t Nam +ã tr i qua
nhvng th$ng trZm nh/: t$ng t2c, t$ng tr/png bong bóng, lao d2c không phanh,
kh)ng ho ng, sideway. Su2t chi,u dài lCch sg phát trian c)a thC tr/Eng ch.ng
khoán, các nhà làm chính sách, t7 ch.c t/ v&n và nhà +Zu t/ luôn c2 gsng d_
báo s_ bi'n +qng c)a thC tr/Eng thông qua chQ s2 Vnindex nh/ng các nhân t2
tác +qng vào thC tr/Eng Vi9t Nam r&t +a d6ng và bi'n +7i khó l/Eng. Bên
c6nh +ó, y'u t2 hành vi chi ph2i phZn l[n bi'n +qng thC tr/Eng và s_ bi'n
+qng này t/5ng +2i ph.c t6p h5n so v[i thC tr/Eng th' gi[i. Vi9c phân tích và
d_ báo s_ bi'n +qng c)a thC tr/Eng d_a vào kiam soát m2i t/5ng quan giva
các bi'n kinh t' vw mô và bi'n +qng thC tr/Eng d/Eng nh/ không m&y hi9u
qu và th/Eng t6o ra k't qu sai l9ch so v[i th_c t'. Nên vi9c d_ báo v, tài
chính ngày càng +/4c nhi,u ng/Ei quan tâm trong b2i c nh phát trian kinh t'
xã hqi. Mqt công c- hvu ích +/4c các nhà nghiên c.u kinh t' th' gi[i áp d-ng
trong d_ báo chuXi giá ch.ng khoán +ó là s_ k't h4p mô hình ARMA -
GARCH. Chính vì v"y, qua quá trình nghiên c.u và +/4c s_ h/[ng dxn c)a
PGS.TS.Võ ThC Thúy Anh tôi +ã l_a chtn +, tài: “Vận dụng mô hình ARMA
– GARCH trong dự báo chỉ số Vnindex”. nhym xây d_ng mô hình d_ báo
hi9u qu +a d_ báo t2t nh&t xu h/[ng v"n +qng c)a chQ s2 Vnindex trong giai
+o6n hi9n nay. Qua +ó, +/a ra mqt s2 ki'n nghC cho nhà +Zu t/ và nhvng nhà
ho6ch +Cnh chính sách trong vi9c sg d-ng mô hình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Th. nh&t, h9 th2ng hóa c5 sp lý lu"n v, mô hình ARMA – GARCH
cho dv li9u thEi gian và cách v"n d-ng các mô hình vào d_ báo s_ bi'n +qng

2


d-ng mô hình ARMA – GARCH trong d_ báo chQ s2 Vnindex.
Thời gian: 1, tài sg d-ng s2 li9u +/4c thu th"p là giá +óng c)a chQ s2
Vnindex t` ngày 02/01/2007 – 29/04/2014 v[i 1817 quan sát.
Không gian: Dv li9u sg d-ng trong bài t"p trung phân tích chuXi thEi
gian trong quá kh. c)a Vnindex, +/4c thu th"p t` trang .
4. Phương pháp nghiên cứu
1, tài sg d-ng mô hình ARMA – GARCH d_ báo chuXi VnIndex trong
ngsn h6n.
Ph/5ng pháp ti'p c"n d_a trên nguyên lý Box-jenkin gbm 4 b/[c lup:
nh"n d6ng, /[c l/4ng, kiam tra và d_ báo.
5. Bố cục đề tài
1, tài gbm 3 ch/5ng:
Chương 1: C5 sp lý lu"n v, mô hình ARMA-GARCH trong d_ báo
chuXi thEi gian tài chính.
Chương 2: Thi't k' nghiên c.u.
Chương 3: K't qu d_ báo chQ s2 VnIndex và các khuy'n nghC +2i v[i
nhà +Zu t/ và nhà ho6ch +Cnh chính sách trong +Zu t/ và sg d-ng mô hình.
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
1, tài này sz cung c&p cho các nhà +Zu t/ mqt công c- +a d_ báo tS
su&t l4i t.c c)a danh m-c thC tr/Eng. 1bng thEi, k't qu nghiên c.u sz giúp
cho nhà +Zu t/ crng nh/ các nhà ho6ch +Cnh chính sách sz nh"n +Cnh +/4c
m.c l4i nhu"n và s_ bi'n +qng c)a thC tr/Eng +a +/a ra quy't +Cnh +úng +sn
trong vi9c nsm giv các lo6i c7 phi'u.
6. Tổng quan tài liệu
Mô hình ARMA - GARCH chQ m[i +/4c khpi x/[ng t` vài n$m trp l6i
+ây, nh/ng v[i s_ phát trian c)a khoa htc công ngh9, th' gi[i +ã và +ang
nghiên c.u mô hình ARMA - GARCH p m.c +q ngày càng sâu. Vì v"y, +a

4


báo xu h/[ng chQ s2 giá TSEWSI c)a thC tr/Eng ch.ng khoán 1ài Loan trong
trung h6n theo mô hình ARIMA (1,2,1). V[i k't qu này vi9c d_ báo cho thC
tr/Eng ch.ng khoán 1ài Loan cho 6 tuZn t[i v[i +q chính xác ch&p nh"n +/4c
và t2t h5n các mô hình d_ báo khác. 1, tài th_c hi9n d_ báo d_a trên gi +Cnh
ph/5ng sai c)a tS su&t sinh l4i không thay +7i theo thEi gian, nh/ng th_c t'
chQ s2 TSEWSI là chuXi thEi gian có tính bi'n +qng cao nên gi +Cnh trên
không phù h4p.
Công trình nghiên c.u c)a nhóm tác gi Ravindran, Ganisen và Roslan
(2008) v[i +, tài: “Exchange rate Forecasting – An Application of higher
order ARIMA and GARCH model” Tác gi +ã h9 th2ng hóa c5 sp lý lu"n v,
ARIMA – GARCH. Tuy nhiên ch/a nêu b"t /u nh/4c +iam c)a 2 mô hình
+ó. 1a ti'n hành d_ báo, tác gi +ã sg d-ng 4 mô hình +a mô ph|ng và d_ báo
tS giá h2i +oái giva +bng US dollas và Malaysian Ringgit (US
XR
). Trong +ó 2
mô hình ARIMA(1,1) –GARCH(1,1) và ARIMA(2,1) –GARCH(1,1) dùng +a
mô ph|ng và 2 mô hình +a d_ báo ARIMA(2,1) –GARCH(1,2) và
ARIMA(2,1) –GARCH(2,2). K't qu mô ph|ng và d_ báo cho th&y sau khi
sg d-ng 4 mô hình v`a nêu trên thì tS giá US
XR
d_ báo hZu nh/ là trùng kh[p
v[i tS giá US
XR
th_c t' t` n$m 2007-2008. 1, tài ch/a xem xét mô hình có
thay +7i c&u trúc giva các thEi k\ hay không.
Công trình nghiên c.u c)a nhóm tác gi A.Angabini và
S.Wasiuzzaman (2011) : “GARCH Models and the Financial Crisis-A Study
of the Malaysian Stock Market”. Tác gi +ã gi[i thi9u mqt s2 nghiên c.u liên
quan +ã sg d-ng mô hình ARMA-GARCH, h9 th2ng hóa c5 sp lý lu"n v, 2
mô hình trên. 1, tài +ã nghiên c.u s_ thay +7i trong bi'n +qng c)a thC tr/Eng

lý Box-Jenkin. Muc dù, k't qu d_ báo cho th&y giá trC d_ báo x&p xQ v[i giá
trC th_c t' v[i kho n tin c"y 95% crng ch.a giá trC th_c t' nh/ng do nhi,u y'u
t2 nh/ tâm lý nhà +Zu t/, thay +7i trong chính sách c)a chính ph)…làm sai s2

7

d_ báo t$ng cao. H6n ch' c)a +, tài +ã gi +Cnh ph/5ng sai sai s2 c)a chuXi
ch.ng khoán là không +7i theo thEi gian nh/ng th_c t' chQ s2 VnIndex là
chuXi thEi gian có tính bi'n +qng cao và ph/5ng sai có +i,u ki9n.
Muc dù mô hình ARMA và GARCH +ã +/4c .ng d-ng và gi[i thi9u
+'n cqng +bng nghiên c.u htc thu"t Vi9t Nam nh/ng r&t hi'm +, tài liên
quan +'n ch.ng khoán +/4c trình bày mqt cách h9 th2ng và c"p nh"t. Lu"n
v$n m[i sz k' th`a ph/5ng pháp ti'p c"n là nguyên lý Box-Jenkin và các mô
hình ARMA – GARCH t` các công trình nghiên c.u tr/[c nh/ng +2i t/4ng
nghiên c.u +/4c c"p nh"t p thEi gian gZn nh&t +a tìm ra mô hình d_ báo chQ
s2 VnIndex trong giai +o6n hi9n nay, và h9 th2ng hóa /u +iam và nh/4c +iam
c)a các mô hình +a có cái nhìn t7ng quát h5n v, mô hình ARMA – GARCH
trong d_ báo chuXi thEi gian tài chính có tính bi'n +qng. Ngoài ra, lu"n v$n
m[i còn sg d-ng ph/5ng pháp kiam +Cnh tính 7n +Cnh c&u trúc c)a mô hình
+ã xây d_ng +a xem xét s_ b&t 7n +Cnh c&u trúc c)a mô hình có nh h/png
+'n k't qu d_ báo không và th_c hi9n nh"n +Cnh l6i k't qu d_ báo nhym
+ánh giá k't qu d_ báo so v[i k't qu th_c t'. Bên c6nh +ó, +, tài còn nêu ra
mqt s2 khuy'n nghC cho N1T houc các nhà ho6ch +Cnh chính sách trong vi9c
sg d-ng mô hình d_ báo thu th"p +/4c.

8

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH ARMA – GARCH
TRONG DỰ BÁO CHUỖI THỜI GIAN

nhiên, +ó có tha là TTCK t"p trung houc phi t"p trung.
Tính t"p trung p +ây là mu2n nói +'n vi9c các giao dCch +/4c t7 ch.c
t"p trung theo mqt +Ca +iam v"t ch&t. Hình thái +ian hình c)a TTCK t"p trung
là Sp giao dCch ch.ng khoán (Stock exchange). T6i Sp giao dCch ch.ng khoán
(SGDCK), các giao dCch +/4c t"p trung t6i mqt +Ca +iam; các l9nh +/4c
chuyan t[i sàn giao dCch và tham gia vào quá trình ghép l9nh +a hình thành
nên giá giao dCch.
TTCK phi t"p trung còn gti là thC tr/Eng OTC (over the counter). Trên
thC tr/Eng OTC, các giao dCch +/4c ti'n hành qua m6ng l/[i các công ty
ch.ng khoán phân tán trên khsp qu2c gia và +/4c n2i v[i nhau byng m6ng
+i9n tg. Giá trên thC tr/Eng này +/4c hình thành theo ph/5ng th.c tho thu"n.
b. Các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán
Các t7 ch.c và cá nhân tham gia thC tr/Eng ch.ng khoán có tha +/4c
chia thành 3 nhóm sau: ch) tha phát hành, ch) tha +Zu t/ và các t7 ch.c
có liên quan +'n ch.ng khoán.
b1. Chủ thể phát hành
Ch) tha phát hành là ng/Ei cung c&p các ch.ng khoán – hàng hóa
c)a thC tr/Eng ch.ng khoán. Các ch) tha phát hành bao gbm: Chính ph),
các doanh nghi9p và mqt s2 t7 ch.c khác nh/: các Qu• +Zu t/; t7 ch.c tài
chính trung gian…
- Chính ph) và chính quy,n +Ca ph/5ng là ch) tha phát hành các
ch.ng khoán: Trái phi'u Chính ph); Trái phi'u +Ca ph/5ng; Trái phi'u công
trình; Tín phi'u kho b6c.

10

- Công ty là ch) tha phát hành các c7 phi'u và trái phi'u công ty.
- Các t7 ch.c tài chính là ch) tha phát hành các công c- tài chính
nh/các trái phi'u, ch.ng chQ h/png th-… ph-c v- cho m-c tiêu huy +qng
v2n và phù h4p v[i +uc thù ho6t +qng c)a ht theo Lu"t +Cnh.

tr/Eng ch.ng khoán ho6t +qng lành m6nh, an toàn và phát trian b,n vvng. C5
quan qu n lý Nhà n/[c v, TTCK có tha có nhvng tên gti khác nhau, tu\
thuqc t`ng n/[c và nó +/4c thành l"p +a th_c hi9n ch.c n$ng qu n lý
Nhà n/[c +2i v[i thC tr/Eng ch.ng khoán. T6i Vi9t Nam +ã thành l"p c5
quan qu n lý Nhà n/[c v, ch.ng khoán và TTCK tr/[c khi ra +Ei thC tr/Eng
ch.ng khoán Vi9t Nam, +ó là US ban Ch.ng khoán Nhà n/[c, thành l"p theo
NghC +Cnh s2 75 CP ngày 28/11/1996 c)a Chính ph). Theo +ó, US ban
Ch.ng khoán Nhà n/[c là mqt c5 quan thuqc Chính ph) th_c hi9n ch.c n$ng
qu n lý Nhà n/[c +2i v[i thC tr/Eng ch.ng khoán p Vi9t Nam.
- Sp giao dCch ch.ng khoán
Sp giao dCch ch.ng khoán th_c hi9n v"n hành TTCK thông qua bq máy
t7 ch.c và h9 th2ng các quy +Cnh, v$n b n pháp lu"t v, giao dCch ch.ng
khoán trên c5 sp phù h4p v[i các quy +Cnh c)a lu"t pháp và US ban ch.ng
khoán.
- Hi9p hqi các nhà kinh doanh ch.ng khoán
Hi9p hqi các nhà kinh doanh ch.ng khoán là t7 ch.c t_ qu n c)a các
công ty ch.ng khoán và mqt s2 thành viên khác ho6t +qng trong ngành ch.ng
khoán, +/4c thành l"p v[i m-c +ích b o v9 l4i ích cho các thành viên và các
nhà +Zu t/ trên thC tr/Eng.
- T7 ch.c l/u ký và thanh toán bù tr` ch.ng khoán
Là t7 ch.c nh"n l/u giv các ch.ng khoán và ti'n hành các nghi9p v-
thanh toán bù tr` cho các giao dCch ch.ng khoán. Các ngân hàng th/5ng m6i,
công ty ch.ng khoán +áp .ng +) các +i,u ki9n c)a US ban ch.ng khoán sz

12

th_c hi9n dCch v- l/u ký và thanh toán bù tr` ch.ng khoán.
- Các t7 ch.c hX tr4
Là các t7 ch.c +/4c thành l"p v[i m-c +ích khuy'n khích mp rqng và
t$ng tr/png c)a thC tr/Eng ch.ng khoán thông qua các ho6t +qng nh/: cho

.
/
0

Trong +ó:
I
p
: Là chQ s2 giá Passcher
p
t
: Là giá thEi k\ t
p
0
: Là giá thEi k\ g2c

13

q
t
: Là kh2i l/4ng (quy,n s2) thEi +iam tính toán (t) houc c5 c&u
c)a kh2i l/4ng thEi +iam tính toán.
i : Là c7 phi'u i tham gia tính chQ s2 giá
n : Là s2 l/4ng c7 phi'u +/a vào tính chQ s2
ChQ s2 giá bình quân Passcher là chQ s2 giá bình quân gia quy,n giá trC
l&y quy,n s2 là quy,n s2 thEi k\ tính toán, vì v"y k't qu tính sz ph- thuqc
vào c5 c&u quy,n s2 (c5 c&u ch.ng khoán niêm y't) thEi tính toán.
1.2.2. Tỷ suất sinh lợi của thị trường
Su&t sinh lEi c)a thC tr/Eng là thông tin làm c$n c. +a +ánh giá m.c +q
h&p dxn khi +Zu t/ vào thC tr/Eng. Crng gi2ng nh/ su&t sinh lEi c)a mqt c7
phi'u, su&t sinh lEi c)a thC tr/Eng +/4c tính toán d_a vào chuXi dv li9u chQ s2

…, Y
n
} v[i Y
t
là giá trC c)a bi'n Y t6i thEi
+iam t.
M-c +ích chính c)a vi9c d_ báo chuXi thEi gian tài chính là thu +/4c
mqt mô hình d_a trên các giá trC trong quá kh. c)a bi'n quan sát Y
1
, Y
2
,

14

Y
3
,…,Y
t-1
, Y
t
cho phép ta d_ +oán +/4c giá trC c)a bi'n Y trong t/5ng lai, t.c
là có tha d_ +oán +/4c các giá trC Y
t+1
, Y
t+2
,…Y
n
.
1.3.2. Thành phần xu hướng dài hạn

1.3.4. Thành phần chu kỳ
Thành phZn này chQ thay +7i c)a +6i l/4ng X theo chu k\. S_ khác bi9t
c)a thành phZn này so v[i thành phZn mùa là chu k\ c)a nó dài h5n mqt n$m.
1a +ánh gía thành phZn chu k\ các gía trC c)a chuXi tuZn t_ theo thEi gian sz
+/4c quan sát hyng n$m.

Hình 1.3: Thành phần chu kỳ
1.3.5. Thành phần bất thường
Thành phZn này dùng +a chQ nhvng s_ thay +7i b&t th/Eng c)a các gía
trC trong chuXi tuZn t_ theo thEi gian. S_ thay +7i này không tha d_ +oán
byng các s2 li9u kinh nghi9m trong qúa kh., v, mut b n ch&t này không có
tính chu k\.

16

1.4. MÔ HÌNH TỰ HỒI QUY VÀ TRUNG BÌNH TRƯỢT (ARMA)
1.4.1. Hàm tự tương quan
a. Hàm tự tương quan ACF
Khi mqt bi'n +/4c +o l/Eng theo thEi gian, thì các quan sát p các giai
+o6n thEi gian khác nhau th/Eng t/5ng quan v[i nhau. S_ t/5ng quan này
th/Eng +/4c +o byng h9 s2 t/5ng quan. T_ t/5ng quan là s_ t/5ng quan giva
mqt bi'n trễ mqt houc k giai +o6n v[i chính b n thân bi'n +ó. ACF v[i +qi trễ
k, ký hi9u F
G

và Y
t-k
, +o l/Eng m2i quan h9 giva Y
t
và Y
t-k
nh/ng không tính +'n các
liên h9 trung gian giva các bi'n trung gian y
t-1
, , y
t-k+1
, nghwa là PACF +o
l/Eng m2i quan h9 giva hai bi'n khi t&t c nhvng bi'n không liên quan +/4c
lo6i tr`. ^
ab
+/4c /[c l/4ng t` hàm hbi quy:
y
c
= d + ^
ef
y
ghi
&+&^
jk
y
lmn
+& +&^
opqr
y
stu