Bộ giáo dục v đo tạo
Viện chiến lợc v chơng trình
giáo dục
------
D
8
E
-----
NGUYễN THị ThúY HƯờNG
TháI độ Đối với việc rèn luyện
nghiệp vụ SƯ PHạM Của sinh
viên cao đẳng s phạm Chuyên ngành:
tâm lý học CHUYÊN NGNH
M số: 62.31.80.05

TóM TắT Luận án tiến sĩ tâm lý học
H nội - 2007

Công trình đợc hoàn thành tại Viện


Có thể tìm hiểu luận án tại th viện Viện
chiến lợc và Chơng trình Giáo dục, th viện
Quốc gia, Hà nội.

Những công trình đ đợc công bố
Liên quan đến luận án 1. Một số giải pháp rèn luyện nghiệp vụ
cho SV Cao đẳng SP. Tạp chí GD số 101/11 - 2004,
trang 22.

2. Hình thành thái độ tích cực rèn luyện
nghiệp vụ cho SV Cao đẳng SP. Tạp chí Tâm
lý học số 3/2007.
chất lợng đào tạo của nhà trờng, đáp ứng yêu cầu đào tạo đội ngũ GV
THCS trong giai đoạn đổi mới GD hiện nay.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt mục đích trên, đề tài cần giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau:
3.1. Xác định cơ sở lý luận của vấn đề thái độ đối với việc RLNVSP.
3.2. Đánh giá thực trạng thái độ đối với việc RLNVSP của SVCĐSP và
phân tích các điều kiện và nguyên nhân ảnh hởng đến thực trạng đó.
3.3. Đề xuất một số biện pháp SP nhằm hình thành thái độ tích cực đối
với việc RLNVSP cho SV CĐSP và tổ chức thực nghiệm nhằm xác định
tính khả thi và hiệu quả của 4 trong số các biện pháp SP đã đề xuất.
4. Đối tợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tợng nghiên cứu: Thái độ đối với việc RLNVSP của SV CĐSP.
4.2 Khách thể nghiên cứu: 1058 SV, 150 GV của các trờng CĐSP Nha
Trang, Tây Ninh, Đà Lạt; 12 cán bộ chỉ đạo thực tập SP của các tỉnh này.
4.3. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu chủ yếu trên 1058
SV hệ chính qui của trờng CĐSP Nha Trang, Tây Ninh, Đà Lạt. 27 GV
dạy các môn nghiệp vụ (TLH, GDH, PPGD các môn học).
5. Giả thuyết khoa học
Đa số SV CĐSP cha biểu hiện thái độ tích cực đối với việc RLNV 2

SP. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, trong đó nguyên nhân
chủ yếu là do các trờng CĐSP cha giúp SV nhận thức đầy đủ, sâu sắc
về NVSP, RLNVSP và biến những nhận thức đó thành tình cảm, hành vi
đối với việc RLNVSP. Vì vậy, để hình thành và nâng cao thái độ tích
cực đối với việc RLNVSP cho SV, các trờng CĐSP cần GD cho SV
đầy đủ, sâu sắc cả ba mặt này.
6. Các phơng pháp nghiên cứu đề tài

công tác đào tạo NVSP cho SV tại các trờng CĐSP hiện nay đó là
KNSP nói chung, KN giáo dục, KN xử lý THSP của SV còn yếu kém.
- Thử tổ chức thực nghiệm chứng minh tính khả thi và hiệu quả của hệ
thống biện pháp hình thành, nâng cao thái độ tích cực đối với việc
RLNVSP cho SVCĐSP.
- Những kết quả đạt đợc của đề tài là tài liệu tham khảo có giá trị và
thực sự hữu ích đối với SV, GV các trờng CĐSP trong việc tổ chức
RLNVSP cho SV trong giai đoạn hiện nay.
3

Chơng
1: cơ sở lý luận CủA Đề TI
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nghiên cứu thái độ ở nớc ngoài
ở Liên xô (cũ) việc nghiên cứu thái độ chủ yếu dựa trên nền tảng của
Tâm lý học hoạt động và Tâm lý học tâm thế. Các nhà nghiên cứu không
sử dụng khái niệm Thái độ mà dùng khái niệm tơng đơng là Tâm
thế xã hội khi giải thích hành vi xã hội của cá nhân [94]. Vấn đề thái độ
cũng đợc quan tâm nghiên cứu khá kỹ trong TLH xã hội CHDC Đức (cũ), tiêu
biểu là các nhà TLH xã hội nh: H.Hipsơ, M.Phovec, V.Nây zơ, V.Dorxtơ
M.Phovec.

Trong tâm lý học phơng Tây, vấn đề thái độ (attitude)
đợc đặt ra nghiên cứu lần đầu tiên vào năm 1918 do hai nhà TLH
W.I.Thomac và F.Znaniecki và đợc các tác giả Likert, LaPiere,
Allport, Krechfield [90] nghiên cứu mạnh mẽ trong những năm 30,
50 của thế kỷ này.

1.2.1. Lý luận về thái độ
1.2.1.1. Các lý thuyết về thái độ: Lý thuyết hành động hợp lý, Thuyết cân bằng
của Heider; Lý thuyết thái độ theo đánh giá xã hội; Lý thuyết đồng hóa và tơng
phản; Lý thuyết nhấn mạnh.
1.2.1.2. Khái niệm "
t
hái độ": Có nhiều định nghĩa khác nhau về thái độ. Theo
chúng tôi, khái niệm Thái độ hiểu một cách đầy đủ và phù hợp với luận án này
nh sau: "Thái độ là sự đánh giá bền vững - dơng tính hoặc âm tính về con ngời, sự
vật và hiện tợng" (Eagly & Chaiken, 1993; Olson & Zanna , 1993) (84).
1.2.1.3. Cấu trúc của thái độ: Mặc dù có nhiều cách hiểu, cách định
nghĩa khác nhau về thái độ, song phần lớn các nhà tâm lý học đều nhất trí
với cấu trúc ba thành phần của thái độ do Smith.M đa ra (1942) [94]. Theo ông,
thái độ bao gồm tình cảm, nhận thức và hành động của cá nhân với đối tợng.
1.2.1.4. Chức năng của thái độ : Katz (1960) lập luận rằng thái độ phục vụ 4
chức năng khác nhau [23]: Chức năng hiểu biết , chức năng điều chỉnh hay
hiệu dụng, chức năng diễn đạt giá trị, chức năng bảo vệ cái tôi. Tơng
tự, Smith, Bruner và White (1956) cho rằng có 3 chức năng khác của thái
độ là: đánh giá đối tợng, điều chỉnh xã hội và ngoại hiện hóa [23].
TheoB.Krawczyk (1965), M.Vorwerg (1968), H. Schwarz (1970) thái độ
gồm các chức năng cơ bản sau: thích nghi, tiết kiệm trí lực, thể hiện giá trị, tự
vệ, điều chỉnh hành vi và hành động.
1.2.1.5. Các loại thái độ : Nghiên cứu về thái độ, các nhà tâm lý học đã
tiến hành phân loại thái độ. Đứng ở các góc độ khác nhau các nhà tâm lý
học phân loại thái độ theo những cách khác nhau.
Dựa vào tính chất của thái độ V.N.Miasixev đã chia thái độ thành các
loại: Thái độ tích cực hay thái độ tiêu cực, thái độ trung tính hay phân
cực. Biểu hiện của nó có thể là phản ứng hoặc đánh giá thích hay không
thích, đồng ý hay phản đối [Theo 72].
Dựa vào tính chi phối của thái độ B.Ph.Lomov đã chia thái độ thành

- Về mức độ thờng xuyên: Thờng xuyên, thỉnh thoảng, rất ít khi, cha bao giờ.
1.2.1.7. Sự thay đổi thái độ: Một trong những công trình nghiên cứu
tổng quát nhất hơn 50 năm qua trong lĩnh vực này là khảo cứu Yale của
các nhà Tâm lý học xã hội Hovland và cộng sự (Hovland, Janis và
Kelley, 1953) về một thông điệp thuyết phục có tính hiệu quả [84]. Song
song với các nghiên cứu Yale và nghiên cứu về hệ quả, ngời ta cũng đã
xây dựng nhiều lý thuyết cố gắng giải thích sự thay đổi thái độ [92, 22].
1.2.2.
Lý luận về nghiệp vụ SP và rèn luyện nghiệp vụ SP
1.2.2.1. Khái niệm nghiệp vụ SP:
Là sự thể hiện trình độ chuyên môn và tay
nghề của ngời GV trong thực tiễn GD.
NVSP của ngời GV gồm: Trình độ chuyên môn của ngời GV (tri thức
khoa học bộ môn, tri thức khoa học NV), tay nghề của ngời GV (Hệ thống
KNSP, hệ thống NLSP), văn hóa giao tiếp SP.
1.2.2.2. Rèn luyện NVSP: Là quá trình SV thực hành một cách có hệ
thống những KNSP trên cơ sở củng cố, mở rộng, đào sâu những tri thức về
chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao tinh thần trách nhiệm và bồi dỡng tình cảm
nghề nghiệp (d
ới vai trò chủ đạo của GV), giúp họ hoàn thành tốt nhiệm vụ
DH và GD HS mà sau này họ sẽ đảm nhiệm.
1.2.2.3. Vai trò của RLNVSP trong đào tạo GV tại trờng SP: Trờng SP
là loại trờng chuyên ngành, nhằm đào tạo cho ngời học có đợc một
một nghề nghiệp nhất định là: Nghề dạy học. RLNVSP giữ vai trò
trung tâm trong toàn bộ quá trình đào tạo SV ở các trờng SP, đây là công 6

tác trọng tâm nhằm hình thành tay nghề cho SV.

2.3.2.1. Phơng pháp điều bằng phiếu hỏi
2.3.2.2. Phơng pháp trò chuyện
2.3.2.3. Phơng pháp quan sát, dự giờ
2.3.2.4. Phơng pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
2.3.2.5. Phơng pháp chuyên gia
2.3.2.6. Phơng pháp thực nghiệm
a. Mục đích thực nghiệm
b. Nhiệm vụ thực nghiệm 7

c. Nội dung thực nghiệm
d. Khách thể thực nghiệm
e. Qui trình thực nghiệm
* Tiếp xúc và nêu các nhiệm vụ đối với các khách thể tham gia thực nghiệm
Ngày 10/10/2003, trờng CĐSP Nha Trang tiến hành khai giảng năm học
2003 - 2004. Đối với SV năm thứ nhất năm học đầu tiên chính thức đợc bắt
đầu. Ngay từ tuần đầu tiên này chúng tôi đã tiếp xúc trực tiếp với SV lớp Văn -
Nhạc 1 (Khóa 29) và bí mật không cho SV biết việc tiến hành thực nghiệm của
mình trên họ. Sau khi làm quen, tạo ra mối quan hệ thuận lợi, chúng tôi trình
bày trớc SV vị trí, tầm quan trọng, ý nghĩa của việc RLNVSP, tính cấp thiết
phải nâng cao chất lợng RLNVSP trong trờng CĐSP hiện nay và trách nhiệm
của mỗi SV đối với việc nâng cao chất lợng RLNVSP. Chúng tôi khéo léo nêu
yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể đối với SV tham gia thực nghiệm.
* Khảo sát trình độ ban đầu của khách thể thực nghiệm
Ngay từ tuần thứ hai của năm học thứ nhất, trớc khi thực nghiệm, chúng
tôi đã tiến hành khảo sát thái độ đối với việc RLNVSP của SV lớp Văn - Nhạc
1. Sau khi sử dụng phơng pháp an két để khảo sát, chúng tôi thu đợc kết quả
nh sau: (Bảng 2.1)