Bộ giáo dục và đào tạo
Trờng đại học s phạm hà nội
------------ ------------ Đỗ trọng dũng ĐáNH GIá ĐIềU KIệN Tự NHIÊN
Để pháT TRIểN DU LịCH SINH THáI ở TIểU VùNG DU LịCH
MIềN NúI TÂY BắC VIệT NAM
Chuyên ngành : Địa lý tự nhiên
Mã số : 62.44.70.01

Tóm tắt LUậN áN TIếN Sĩ ĐịA Lý
Có thể tìm hiểu Luận án tại th viện
- Quốc gia
- Trờng Đại học S phạm Hà Nội

NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA LÝ 1. Nguyễn Ngọc Khánh, Đỗ Trọng Dũng (1998), Hệ sinh thái núi cao Phanxipăng
và ý nghĩa DLST, Thông báo khoa học số 1 Đại học Quốc gia Hà Nội Trường đại học Sư
phạm. (Trang 62 - 66).
2. Viện nghiên cứu phát triển du lịch, Tổng cục du lịch Việt Nam (1998), Cơ sở
khoa học để phát triển DLST Việt Nam, Hà Nội. (Trang 1 - 15).
3. Đỗ Trọng Dũng (1999), DLST nhân văn vùng Tây Bắc, Thông báo khoa học
số 2 Đại học Quốc gia Hà Nội Trường ĐHSP. (Trang 78 - 83).
4. Đặng Duy Lợi, Đỗ Trọng Dũng (2000), Khai thác các khu BTTN ở vùng núi Tây
Bắc phục vụ phát triển DLST, Thông báo khoa học số 4. Đại học Sư phạm Hà Nội. (Trang
100 - 107).
5. Đỗ Trọng Dũng (2000), Đánh giá điều kiện địa lý tự nhiên Sa Pa", Đề tài
khoa học cấp trường ĐHSP – ĐH Thái Nguyên.
6. Đỗ Trọng Dũng (2001), Đánh giá điều kiện tự nhiên để phát triển DLST
Tây Bắc Việt Nam, Trường ĐHSP Hà Nội. Tạp chí khoa học số 2, Hà Nội.
(Trang 97 - 107).
7. Phạm Trung Lương, Đỗ Trọng Dũng (2007), Phát triển du lịch sinh thái ở
các VQG, Khu BTTN với việc tham gia của cộng đồng. Tạp chí du lịch Việt Nam, số
tháng 12. Hà Nội.
chung ở miền núi Tây Bắc
2.2. Nhiệm vụ
- Tổng quan những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn phát triển DLST
ở Việt Nam và đánh giá điều kiện tự nhiên (ĐKTN) phục vụ phát triển DLST.
- Đánh giá tiềm năng (các ĐKTN và các giá trị tài nguyên) và hiện
trạng phát triển DLST ở miền núi Tây Bắc
- Nghiên cứu đề xuất tổ chức không gian lãnh thổ Tiểu vùng du lịch
miền núi Tây Bắc phục vụ phát triển DLST
- Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp chủ yếu đảm bảo cho sự phát
triển DLST và mô hình quản lý hoạt động DLST ở Tiểu vùng du lịch miền
núi Tây Bắc

2
3. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
3.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở Việt Nam và trên thế giới
Việc đánh giá các điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên phục vụ
mục đích du lịch, nghỉ ngơi, an dưỡng, chữa bệnh đã được các nhà địa lý, y
học, tâm lý học và những người yêu thích thiên nhiên quan tâm. Nhiều nhà
địa lý Xô viết (A.G.Ixatsenko; V.G. Preobragienxki; L.I Mukhina...) xác
định đây là một hướng ứng dụng quan trọng của địa lý bên cạnh việc phục
vụ các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, xây dựng và quy hoạch.
Nhiều công trình nghiên cứu về địa lý du lịch đã được công bố. Đặc
biệt là ở Liên Xô (cũ), những công trình của I.U.A Veđenhin (1971) đưa ra
khái niệm hệ thống nghỉ ngơi theo lãnh thổ [80], Kađaxkia (1972) Sepfer
(1971) nghiên cứu sức chứa và sự ổn định của các địa điểm du lịch; L.I
Mukhina (1973) xây dựng quy hoạch các vùng nghỉ mát ven biển; B.N.
Likhanôp (1973), E.D. Xminrnôva, V.B Nhefedôva, L.G. Svirtrenco nghiên
cứu các vùng thích hợp cho du lịch nghỉ dưỡng.
Các nhà địa lý Pháp nghiên cứu sâu về các điểm du lịch, dòng du lịch hoặc
chính sách không gian du lịch. Các nhà địa lý Mỹ đề xuất các nguyên tắc,

Về không gian lãnh thổ nghiên cứu luận án giới hạn trong phạm vi 5
tỉnh: Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Yên Bái thuộc Tiểu vùng du
lịch miền núi Tây Bắc Việt Nam thuộc Vùng du lịch Bắc Bộ trong Quy
hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2010 đã được Thủ
tướng Chính phủ phê duyệt.
Đề tài tập trung nghiên cứu, đánh giá các điều kiện tự nhiên tại một số
điểm tiêu biểu, điển hình để phục vụ phát triển DLST là Sa Pa, vườn quốc gia
Hoàng Liên, Bắc Hà, Mộc Châu, Điện Biên Phủ và Mường Phăng, hồ Thác Bà,
khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé và khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Nha.
5. PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
5.1. Phương pháp luận
Nội dung chủ yếu của luận án là phân tích, đánh giá các điều kiện tự
nhiên trong tương quan tác động nhiều chiều, có sự tương tác qua lại của
các nguồn lực của miền núi Tây Bắc

4
5.1.1. Quan điểm hệ thống lãnh thổ
5.1.2. Quan điểm môi trường sinh thái
5.1.3. Quan điểm lịch sử
5.2. Các phương pháp nghiên cứu
5.2.1. Phương pháp thu thập, xử lý tài liệu
5.2.2. Phương pháp phân tích tổng hợp
5.2.3. Phương pháp điều tra thực địa
5.2.4. Phương pháp sơ đồ, bản đồ
5.2.5. Phương pháp dự báo
5.2.6. Phương pháp chuyên gia và điều tra xã hội học
6. LUẬN ĐIỂM BẢO VỆ CỦA LUẬN ÁN
Luận điểm 1: Tiểu vùng du lịch miền núi Tây Bắc có đầy đủ các điều
kiện địa lí tự nhiên, các tiềm năng bao gồm các giá trị sinh thái tự nhiên và
văn hoá bản địa phong phú, đa dạng rất thuận lợi để phát triển DLST.

động bảo tồn và được quản lý bền vững về mặt sinh thái.
Theo các nhà khoa học Việt Nam:
“Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá
bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và
phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương”.
Theo tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) khái niệm DLST có những
điểm rất cơ bản:
- DLST bao gồm tất cả những hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên
mà ở đó mục đích chính của khách du lịch là tham quan tìm hiểu về tự nhiên
cũng như những giá trị văn hoá truyền thống ở các vùng thiên nhiên đó.
- DLST phải bao gồm những hoạt động giáo dục và diễn giải về môi trường.
- Thông thường DLST được các tổ chức chuyên nghiệp và doanh
nghiệp có quy mô nhỏ ở nước sở tại tổ chức cho các nhóm nhỏ du khách.
- DLST hạn chế đến mức thấp nhất các tác động đến môi trường tự
nhiên và văn hoá - xã hội.

6
- DLST có sự hỗ trợ cho hoạt động bảo tồn tự nhiên.
1.1.2 Các nguyên tắc cơ bản của du lịch sinh thái
a. Có hoạt động giáo dục và diễn giải nhằm nâng cao hiểu biết về
môi trường, qua đó tạo ý thức tham gia vào các nỗ lực bảo tồn
b. Bảo vệ môi trường và duy trì các hệ sinh thái
c. Bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá bản địa
d. Tạo cơ hội việc làm và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương
1.1.3 Các điều kiện cơ bản để phát triển du lịch sinh thái
Điều kiện thứ nhất cần thiết để có thể tổ chức được DLST là sự tồn
tại của các hệ sinh thái tự nhiên điển hình với tính đa dạng sinh thái cao.
Điều kiện thứ hai có liên quan đến những nguyên tắc cơ bản của DLST ở 2 điểm:
- Đảm bảo tính giáo dục, nâng cao được hiểu biết cho khách DLST.
- Hoạt động DLST đòi hỏi phải có được người điều hành có nguyên

- Đặc điểm sinh hoạt văn hoá với các lễ hội truyền thống gắn với tự nhiên.
- Kiến trúc dân gian, công trình gắn với các truyền thuyết, đặc điểm
tự nhiên của khu vực;
- Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống được sản xuất từ các
nguyên liệu tự nhiên gắn với đời sống cộng đồng;
- Các di tích lịch sử văn hoá, khảo cổ gắn liền với lịch sử phát triển,
tín ngưỡng của cộng đồng.
- Đặc điểm của tài nguyên du lịch sinh thái
a. Tài nguyên DLST phong phú và đa dạng, trong đó có nhiều tài
nguyên đặc sắc có sức hấp dẫn lớn
b. Tài nguyên DLST thường rất nhạy cảm với các tác động
c. Tài nguyên DLST có thời gian khai thác khác nhau
d. Tài nguyên DLST thường nằm xa các khu dân cư và được khai
thác tại chỗ để tạo ra các sản phẩm du lịch
đ. Tài nguyên DLST có khả năng tái tạo và sử dụng lâu dài
1.2.2 Phương pháp đánh giá
- Phương pháp đánh giá theo từng dạng tài nguyên du lịch - Phương
pháp đánh giá tổng hợp - Các bước tiến hành: