Phần mở đầu
I.Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, trên sách báo ngời ta thờng nói đến nền kinh tế thị trờng theo
định hớng xã hội chủ nghĩa, nhng nội dung định hớng XHCN của nền kinh tế
đó cụ thể nh thế nào thì cha đợc làm rõ. Có nhiều ngời cho rằng kinh tế thị tr-
ờng không phải là cái riêng của CNTB, nó đã tồn tại, đang tồn tại và sẽ tồn tại
mãi mãi sau nàyĐây là sự nhộ nhận đáng tiếc, dẫn đến đồng nhất kinh tế thị
trờng TBCN với kinh tế thị trờng theo định hớng XHCN.
Thực chất, sự khác nhau giữa hai nền kinh tế thị trờng nói trên là xuất
phát từ hai hệ thống lý luận kinh tế: kinh tế chính trị và kinh tế học.
Kinh tế chính trị nghiên cứu các vấn đề thuần tuý về sản xuất, về của
cải, về làm giàu, tách rời kinh tế với chính trị, lẩn tránh những mâu thuẫn trong
xã hội. Các nhà kinh tế học t sản hiện đại chỉ quan tâm nghiên cứu sản xuất cái
gì mang lại lợi nhuận cao, làm giàu nhanh chóng chứ không quan tâm nghiên
cứu sản xuất mối quan hệ giữa sản xuất với việc chăm lo phát triển toàn diện
con ngời, với việc bảo vệ môi trờng thiên nhiên. Họ khuyến khích con ngời chỉ
biết làm giàu, trở nên ích kỷ với đồng loại, không hề quan tâm gì đến những
vấn đề xã hội của thế giới hiện đại: bóc lột, đói nghèo, bạo lực, suy đồi đạo
đức, ô nhiễm môi trờng
Đối với chúng ta điều quan tâm trớc hết không phải chỉ là kinh tế học
đơn thuần mà là kinh tế chính trị. Do đó, chúng ta không chỉ chăm lo phát
triển sản xuất mà còn chăm lo phát triển các vấn đề xã hội, vấn đề con ngời và
vấn đề bảo vệ môi trờng, tạo điều kiện cần thiết cho việc thực hiẹn bằng đợc
các nhiệm vụ đề ra. Mặc dù hiện nay cha có đủ các điều kiện cần thiết để thực
hiện các nhiệm vụ đó, nhng mọi hoạt động của chúng ta đều phải hớng theo
đó, đó chính là định hớng xã hội chủ nghĩa.
1
II.ý nghĩa của đề tài
Thực hiện định hớng xã hội chủ nghĩa là cả một quá trình hình thành
từng bớc tiền đề vật chất và tinh thần, những điều kiện về khách quan và chủ
quan để quá độ lên chủ nghĩa xã hội. ở những nớc Cách Mạng do giai cấp công

quan bởi các yếu tố quan hệ, môi trờng, động lực và các quy luật kinh tế khách
quan của thị trờng còn gọi là nhóm yếu tố gắn với cơ chế tự điều chỉnh của
nên kinh tế (nhóm yếu tố chịu sự chi phối của bàn tay vô hình).
3
- Sự quản lý của Nhà nớc: Đây là nhóm yếu tố gắn với sự hoạt động chủ
quan của con ngời, của Nhà nớc. Toàn bộ sự tác động của Nhà nớc lên nèn
kinh tế làm cho nó vận động, phát triển theo những mục tiêu xác định. đó là
sự thể hiện vai trò, chức năng kinh tế của Nhà nớc (nhóm yếu tố chịu sự chi
phối của bàn tay hữu hình).
a.Ưu điểm chủ yếu của cơ chế thị trờng.
So với cơ chế tập trung chỉ huy, cơ chế thị trờng có những u điểm chủ
yếu sau:
- Cơ chế thị trờng tạo điều kiện phát huy mọi tiềm năng, thúc đẩy tính
chủ động sáng tạo, phản ứng nhanh nhạy, kịp thời nắm bắt nhu cầu của thị tr-
ờng, thờng xuyên cải tiến phát triển tổ chức quản lý, áp dụng tiến bộ khoa học-
kỹ thuật v.v làm cho nền kinh tế phát triển năng đông và có hiệu quả hơn.
- Cơ chế thị trờng có khả năn tự điều chỉnh, sửa chữa sai lầm kịp thời
hơn. Bởi vậy, hạn chế đợc phạm vi và mức độ tác hại của những sai lầm trong
hoạt động kinh tế.
- Do dựa vào giá cả làm tín hiệu phản hồi khách quan của thị trờng, cho
nên các hoạt động kinh tế sát với thực tế hơn, các yếu tố chủ quan, duy ý chí,
giảm hơn so với cơ chế tập trung chỉ huy.
b. Nhợc điểm chủ yếu của cơ chế thị trờng.
Tuy có nhiều u điểm, song cơ chế thị trờng có những nhợ điểm không
thể tự khắc phục đợc, đó là:
- Cơ chế thị trờng cũng có những yếu tố làm giảm tốc độ phát triển kinh
tế do nảy sinh độc quyền từ cạnh tranh tự do và việc bí mật ví quyết kinh
doanh của từng đơn vị.
4
- Thờng xuyên tạo ra sự mất cân đối, bất hợp lý ở tầm vĩ mô, làm giảm