1

Lời cam đoan Tên tôi là: Đinh Thị Huỳnh
Sinh viên lp: K33 GDTC - GDQP

Tôi xin cam oan ti: Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập
nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà
cho đội tuyển bóng chuyền nữ trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình
l công trình nghiên cu ca riêng tôi, ti không trùng vi kt qu nghiên
cu ca các tác giả khác. Ton b nhng vn nêu ra trong ti l nhng
vn mang tính cp thit v đúng thc t khách quan ca trng THPT Bắc
Kiến Xơng - Thái Bình.

H Ni, ngy . Tháng . nm 2011

Sinh viên
Đinh Thị Huỳnh



3 DANH MụC các biểu bảng và biểu đồ S BIU
BNG

NI DUNG TRANG
Bng 3.1
Thực trạng đội ngũ giáo viên trờng THPT Bắc
Kiến xơng - Thái Bình
20
Bng 3.2
Thc trng c s vt cht phc v cho ging dy v
hc tp môn GDTC
21

Bng 3.3
Thực trạng sử dụng một số bài tập nâng cao hiệu
quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy
đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trờng THPT
Bắc Kiến Xơng - Thái Bình.

22
Bng 3.7
Kết quả kiểm tra đánh giá trớc thực nghiệm
(n
A
= n
B
= 9).

33
Bng 3.8
Bng tin trỡnh thc nghim (5 tun).
35
Bng 3.9
Kết quả kiểm tra đánh giá sau thực nghiệm
(n
A
= n
B
= 9)

36
Biu
3.1
Biu din kt qu test bật với có đà ca 2 nhóm
trc v sau thc nghim (cm).
37
Biu
3.2

1.3. Các yếu tố ảnh hởng đến hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính
diện theo phơng lấy đà 9
1.4. Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT 10
Chơng 2: nhiệm vụ, phơng pháp và tổ chức
nghiên cứu 14
2.1. Nhiệm vụ nghiên cứu 14
2.2. Phơng pháp nghiên cứu 14
2.3. Tổ chức nghiên cứu 17
Chơng 3: kết quả nghiên cứu 19
3.1. Đánh giá thực trạng trình độ kỹ thuật đập bóng chính diện theo
phơng lấy đà của đội tuyển nữ trờng THPT Bắc Kiến Xơng
- Thái Bình 19
3.2. Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập kỹ thuật
đập bóng chính diện theo phơng lấy đà cho đội tuyển bóng
chuyền nữ trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình 25
Kết luận và kiến nghị 39
Tài liệu tham khảo 41
Phụ lục

6

đặt vấn đề

Đất nớc ta đang trong tiến trình đi lên Chủ Nghĩa Xã Hội cùng với sự
phát triển không ngừng về kinh tế, chính trị, xã hội. Trong thể dục thể thao, Việt
Nam cũng đã có những bớc tiến đáng ghi nhận, tạo cho mình chỗ đứng vững
chắc trong khu vực và ngày càng vơn xa hơn với tầm châu lục và thế giới.
Môn thể thao bóng chuyền xuất hiện lần đầu tiên ở Mỹ vào năm 1895
do một giáo viên thể dục, ở thành phố Geliok - Mastrusets có tên là Wiliam
Morgan nghĩ ra. Lúc đầu môn thể thao này chỉ chỉ là môn thể thao đơn giản,

trờng THPT còn có những hạn chế nhất định về kỹ thuật bóng chuyền, đặc
biệt là kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà, điều này đã làm ảnh
hởng không nhỏ tới thành tích thi đấu của các trờng THPT cũng nh của
đội tuyển bóng chuyền nữ trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình. Vì vậy
chúng tôi đã tiến hành lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao
hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà cho đội tuyển bóng
chuyền nữ trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình.
Trong bóng chuyền cần sự phối hợp của các yếu tố (sức nhanh, sức
mạnh, sức bền, khéo léo và khả năng kết hợp vận động). Trong trờng ĐHSP
Hà Nội 2, môn bóng chuyền cũng có một số tác giả nghiên cứu nh: Nghiên
cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng
thấp tay bằng hai tay trớc mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trờng THPT
Mỹ Hào - Hng Yên của tác giả Lơng Văn Tình, lớp k32 khoa GDTC -
GDQP trờng ĐHSP Hà Nội 2. Lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu
quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trớc mặt cho đội tuyển bóng
chuyền nam trờng THPT Lý Thờng Kiệt - Long Biên của tác giả Lê Văn
Thành lớp k32 khoa GDTC - GDQP trờng ĐHSP Hà Nội 2. Hiện nay trong
các trờng THPT có những đội tuyển bóng chuyền, ở mỗi đội có hệ thống
những bài tập khác nhau phù hợp với từng đối tợng để nâng cao hiệu quả kỹ
thuật, và đội tuyển nữ tại trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình cũng vậy

8

có những hệ thống bài tập riêng, vì vậy để nâng cao thành tích thi đấu của đội
tuyển bóng chuyền nữ trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình chúng tôi đã
tiến hành nghiên cứu đề tài:
Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ
thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền
nữ trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình.
* Mục đích nghiên cứu.

trình tuyển chọn và huấn luyện VĐV đóng vai trò quyết định, điều đó đòi hỏi
VĐV không những có chiều cao, sức bật tốt mà còn có t duy chiến thuật tốt
và đa dạng cùng với tâm lý vững vàng trong các cuộc thi đấu. Ngày nay bóng
chuyền đã có những thay đổi về nhiều mặt, đặc biệt là thay đổi về chất. Bóng
chuyền hiện đại đã xuất hiện nhiều xu hớng mới trong huấn luyện và thi đấu.
Xu hớng chính là:
+ Xu hớng tuyển chọn VĐV có tố chất, có chiều cao và sức bật tốt,
chú ý đến đặc điểm cá nhân. Đặc biệt là những VĐV chuyền hai có kỹ thuật
tốt, linh hoạt, có trình độ thể lực cao, dũng cảm, tâm lý, trí tuệ đảm bảo thi
đấu tốt trong mọi điều kiện.
+ Xu hớng trong huấn luyện các tố chất sức mạnh, sức mạnh tốc độ,
sức mạnh bền, sức bền bật nhảy, sức bền chuyên môn, tăng dần lợng vận
động và cờng độ bài tập.
+ Xu hớng chuyền hai chuyên môn hoá cao ở mọi vị trí, chuyền chính
xác trong mọi điều kiện nhằm đảm bảo phối hợp chiến thuật tấn công, phản
công nhanh và chuyền hai điều chỉnh phản công xa lới.
+ Xu hớng phòng thủ chuyên môn hoá cao ở mọi vị trí, phòng thủ
hàng sau. Sử dụng Libero một cách rộng rãi với tổng thời gian huấn luyện
phòng thủ chiếm khoảng 50% khối lợng huấn luyện.
+ Xu hớng tấn công mở rộng, VĐV đập bóng ở trên cao, xa lới để
tránh tay chắn đối phơng. đặc biệt là tấn công hàng sau đem lại hiệu quả cao
bằng uy lực và sức mạnh phát huy tấn công đa dạng ở mọi vị trí trên sân.

10

Trong thi đấu có rất nhiều tình huống xẩy ra bất ngờ và đặc biệt là trong xu
hớng mới, sự đòi hỏi khả năng kỹ thuật ngày càng cao. VĐV các đội đều
đợc trang bị một cách đầy đủ nh hàng rào chắn tầm cao, hàng thủ bền bỉ.
Do đó đòi hỏi trong trận đấu VĐV chuyền hai phải phán đoán đợc tình thế,
tạo đợc những yếu tố bất ngờ để tạo ra một tốc độ tấn công nhanh, rút ngắn

phơng, là phơng tiện chủ yếu của mặt tấn công, để đột phá qua mặt đối lập
đó chính là chắn bóng và phòng thủ hàng sau của đố phơng, để giành đợc
điểm, giành thắng lợi chận đấu.
Kỹ thuật tấn công trong bóng chuyền bao gồm: Đập bóng, chuyền
bóng, phát bóng. Trong đó đập bóng là kỹ thuật tấn công chủ yếu, mang lại
hiệu quả cao trong thi đấu bóng chuyền.
Kỹ thuật chắn bóng tuy mang tính tấn công, nhng lại là một hình thức
phòng thủ tích cực nhất, đợc thực hiện mang tính đối kháng quyết liệt giữa
các cầu thủ nhằm ngăn cản mọi hình thức tấn công của đối phơng [7].
1.2.2. Đặc điểm kỹ thuật phòng thủ trong bóng chuyền.
Trong thi đấu bóng chuyền hiện đại, với uy lực tấn công nhanh, mạnh,
từ các quả phát và đập bóng của đối phơng, thì kỹ thuật phòng thủ cũng rất
đa dạng, bao gồm: Chắn bóng, yểm hộ, đỡ phát và đỡ đập bóng. Nhiệm vụ của
phòng thủ là cố gắng đỡ bóng tấn công của đối phơng, lên vị trí thuận lợi
nhất để tổ chức chuyền hai cho cầu thủ tấn công của đội nhà, với các miếng
phối hợp khác nhau, để đạt đợc mục đích là giành điểm. Phần lớn khi đỡ phát
bóng VĐV thờng sử dụng kỹ thuật đệm bóng thấp tay bằng hai tay, trong
một vài trờng hợp có thể biến dạng thành chuyền bóng cao tay bằng hai tay,
nếu quả phát bóng không mạnh lắm [7].
1.2.3. Đặc điểm kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà.
Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà là một kỹ thuật cơ
bản có vai trò vô cùng quan trọng, nó là tiền đề để thực hiện các kỹ thuật đập
bóng biến dạng, vận dụng trong chiến thuật thi đấu nh: Đập bóng xoay tay,
đập bóng nhanh, tên bắn, đập bóng kết hợp với động tác giả.
Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà có thể chia thành 4
giai đoạn sau:

12

- Giai đoạn chuẩn bị.

ra trớc lên cao. Kết thúc giai đoạn chạy đà bật nhảy khi hai tay ở tầm ngang
mặt, đồng thời chân duỗi mạnh gần nh thẳng. Qua nghiên cứu ngời ta thấy
rằng: Độ cao của bật nhảy phụ thuộc vào sự phối hợp động tác vung tay và
mức độ gập ở khớp gối hợp lý. Thông thờng góc độ gập này không nên nhỏ
hơn 90.
- Giai đoạn trên không đánh bóng.
Khi hai chân rời khỏi mặt đất, cơ thể của cầu thủ chuyển động lên cao
hơi chếch ra trớc, để giảm tốc độ bay theo hớng nằm ngang, thân trên ngả
ra sau, kết hợp với động tác mở vai và đánh lăng của tay để cơ thể xoay quanh
trục đứng tạo thành mô men quay. Để tăng biên độ nhằm tạo xung lực khi
đánh bóng, cẳng tay đa ra sau ngang đầu, bàn tay hớng lên trên ra trớc,
khuỷu tay phải luôn cao hơn vai, tay trái kết hợp vung sang ngang, các nhóm
cơ ngực căng ra, thân ngời tạo thành hình cánh cung, hai chân hơi co tự
nhiên ở khớp gối. Động tác đánh bóng đợc thực hiện bằng việc vai tiếp tục
đẩy lên cao, thân ngời xoay quanh trục đứng ra trớc tạo nên vận tốc ban đầu
của tay đánh bóng. Tay phải duỗi mạnh ở khớp khuỷu, vơn lên cao ra trớc
đón đánh vào sau trên của bóng bằng một chuyển động vụt nhanh, mạnh
(thông thờng góc nghiêng của tay khi tiếp xúc bóng khoảng 75). Khi chạm
bóng vai phải tiếp tục chuyển động ra trớc theo đà, bàn tay nhanh chóng gập
tích cực ở khớp cổ tay ra trớc xuống dới (ngời tập phải tạo cảm giác ôm
chọn gọn bóng trong lòng, bàn tay khum và gập cổ tay nhanh). Tốc độ chuyển
động của cánh tay tăng dần, tới khi tiếp xúc bóng là lúc đạt vận tốc cao nhất.
Để tăng lực đánh bóng cầu thủ cần kết hợp gập thân tích cực, đầu hơi cúi
xuống, tay phải duỗi hết [7].
- Kết thúc động tác.
Sau khi đánh bóng cầu thủ thực hiện giai đoạn tiếp đất bằng một chân,
hoạc hai chân hơi khuỵu ở khớp gối, hai tay co lại để giảm biên độ chuyển
động của cơ thể, tránh trờng hợp qua đờng giữa sân, hoặc chạm lới khi làm
động tác tiếp đất.



15

1.3.2 Yếu tố chiến thuật.
Ngày nay trong bóng chuyền hiện đại hệ thống chiến thuật phòng thủ
rất chắc chắn đó là chắn bóng quyết liệt và phòng thủ bọc lót kín. Do đó nếu
không có chiến thuật tấn công đa dạng thì khó có thể thoát khỏi sự bám chắn
của đối phơng. Vì vậy để thực hiện đựơc chiến thuật một cách đa dạng đòi
hỏi kỹ thuật điêu luyện kết hợp chiến thuật thi đấu hợp lý. Đập bóng chính
diện theo phơng lấy đà là sự kết hợp chặt chẽ giữa ngời đập bóng với ngời
chuyền hai, có nh vậy mới tạo ra uy lực tấn công và đem lại hiệu quả đập
bóng cao nhất.
1.3.3. Yếu tố thể lực.
Trong tập luyện thi đấu bóng chuyền đòi hỏi VĐV phải có trình độ thể
lực cao, nh sức nhanh rất cần thiết để tạo nên bất ngờ cho đối phơng, tố chất
sức mạnh để tạo nên uy lực trong đập bóng và chắn bóng. Ngoài ra đối với
mỗi VĐV cần phải phát triển tất cả các tố chất thể lực: Sức nhanh, sức mạnh,
sức bền, khéo léo và khả năng phối hợp vận động. Do đó việc nâng cao kỹ
thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà phải gắn liền với việc nâng cao
các tố chất thể lực chuyên môn tơng ứng cho từng VĐV[4].
1.3.4. Yếu tố tâm lý.
Trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền thành tích của VĐV bóng
chuyền không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật, thể lực, lứa
tuổi, giới tính, điều kiên sống, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố tâm lý.
Vì vậy để nâng cao kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà ngoài
việc huấn luyện kỹ thuật, thể lực cho VĐV thì cần giáo dục tâm lý cho VĐV
một cách thờng xuyên.
1.4. Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT.
1.4.1. Đặc điểm sinh lý chung.
ở lứa tuổi THPT, có thể đã phát triển tơng đối hoàn chỉnh, các bộ phận

của hệ tuần hoàn trong vận động tơng đối rõ rệt, nhng sau vận động mạch
huyết áp hồi phục nhanh chóng. Vì vậy ở lứa tuổi này có thể tập luyện những

17

bài tập có khối lợng và cờng độ tơng đối lớn nhng vẫn phải thận trọng và
thờng xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khỏe của các VĐV [3].
1.4.5. Hệ hô hấp.
Hệ hô hấp đã phát triển và tơng đối hoàn thiện, dung lợng phổi tăng
lên nhanh chóng lúc 16 - 18 tuổi là 3 - 4 lít, tần số hô hấp gần giống với ngời
lớn, tuy nhiên các cơ hô hấp vẫn còn yếu nên sức co giãn của lồng ngực ít, chủ
yếu là co giãn cơ hoành. Vì vậy trong tập luyện cần thở sâu tập trung chú ý
thở bằng ngực và các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt dã có tác dụng tốt
đến phát triển hệ hô hấp [3].
1.4.6. Trao đổi năng lợng.
Đặc điểm chính là quá trình đồng hóa chiếm u thế so với quá trình dị
hóa. Nhu cầu phát triển và hình thành cơ thể, một phần đáng kể năng lợng ở
lứa tuổi này đợc sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu đó [3].
1.4.7. Đặc điểm sinh lý trong giảng dạy và huấn luyện thể thao thanh
thiếu niên.
Đặc điểm quan trọng của công việc huấn luyện thể thao cho thanh thiếu
niên, là quá trình huấn luyện diễn ra trên một cơ thể đang phát triển, điều đó
làm cho công tác huấn luyện VĐV thêm phức tạp, và đòi hỏi phải nắm vững
các đặc điểm lứa tuổi, cũng nh áp dụng phù hợp với mục tiêu và nội dung
huấn luyện.
Cần lu ý rằng trong huấn luyện thể thao đối với thanh thiếu niên,
không chỉ cần quán triệt các đặc điểm sinh lý lứa tuổi mà, các đặc điểm tâm lý
cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng. Vì vậy trong khoa học TDTT
thờng tồn tại khái niêm tâm sinh lý lứa tuổi. Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi
đợc xem xét một cách hữu cơ, trong toàn bộ quá trình huấn luyện thể thao
19

Chơng 2
Nhiệm vụ, phơng pháp và tổ chức nghiên cứu

2.1. Nhiêm vụ nghiên cứu.
Để đạt đợc mục đích nghiên cứu, đề tài tiến hành giải quyết 2 nhiệm
vụ sau:
2.1.1. Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng trình độ kỹ thuật đập bóng chính diện
theo phơng lấy đà của đội tuyển bóng chuyền nữ trờng THPT Bắc Kiến
Xơng - Thái Bình.
2.1.2. Nhiệm vụ 2: Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập
kỹ thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền
nữ trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình.
2.2. Phơng pháp nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài sử dụng các phơng pháp nghiên cứu
sau đây:
2.2.1. Phơng pháp đọc và phân tích, tổng hợp tài liệu.
Chúng tôi sử dụng phơng pháp này trong quá trình nghiên cứu, với
mục đích tìm hiểu lựa chọn tổng hợp các bài tập, nhằm nâng cao hiệu quả kỹ
thuật đập bóng chính diện theo phơng lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ
trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình. Trong các tài liệu chuyên môn,
chúng tôi tìm hiểu tham khảo các bài tập, sử dụng trong huấn luyện ở một số
cơ sở khác nhau để có đợc những bài tập hợp lý, u tiên nhất trong huấn
luyện đập bóng chính diện.

- Nhóm thực nghiệm: Gồm 9 em tập theo các bài tập mà chúng tôi đã
lựa chọn.
- Nhóm đối chứng: Gồm 9 em tập theo các bài tập trong giáo án giảng
dạy và kế hoạch cũ. 21

2.2.6. Phơng pháp toán học thống kê.
Là phơng pháp mà chúng tôi sử dụng để xử lý các số liệu đã thu thập
đợc trong quá trình nghiên cứu.
- Tính giá trị trung bình cộng (ký hiệu
x
):

n
i
i 1
x
x
n




Trong đó: x
i
: Là giá trị của từng cá thể

x

n n



(n < 30)
Trong đó:
A
x
: Là số trung bình của nhóm A.
B
x
: Là số trung bình của nhóm B.
2

: Phơng sai
n
A
: Kích thớc tập hợp mẫu nhóm A.
n
B
: Kích thớc tập hợp mẫu nhóm B.

22

2.3. Tổ chức nghiên cứu.
2.3.1. Thời gian nghiên cứu.
Đề tài đợc tiến hành nghiên cứu từ tháng 11 năm 2010 đến tháng 5

- Đánh giá thực trạng kỹ
thuật đập bóng chính diện
theo phơng lấy đà cho đội
tuyển bóng chuyền nữ
trờng THPT Bắc Kiến
Xơng - Thái Bình.
- Tiến hành lựa chọn một
số bài tập cho đội tuyển
bóng chuyền nữ trờng
THPT Bắc Kiến Xơng -
Thái Bình.
- Thực nghiệm một số bài
tập cho đội tuyển bóng
Từ tháng 1 năm
2011 đến tháng 3
năm 2011.
- Tổng quan vấn đề và
hệ thống một số bài
tập nhằm nâng cao
hiệu quả kỹ thuật đập
bóng chính diện theo
phơng lấy đà cho đội
tuyển bóng chuyền nữ
trờng THPT Bắc Kiến


2.3.2. Địa điểm nghiên cứu.
- Trờng THPT Bắc Kiến Xơng - Thái Bình.
- Trờng ĐHSP Hà Nội 2.
2.3.3. Đối tợng nghiên cứu.
Một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện
theo phơng lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trờng THPT Bắc Kiến
Xơng - Thái Bình.
24

Chơng 3
Kết quả nghiên cứu

3.1. Đánh giá thực trạng trình độ đập bóng chính diện theo
phuơng lấy đà của đội tuyển bóng chuyền nữ truờng THPT Bắc

ln cho vic thc hin nhim v GDTC trong nh trng nh: Ging dy, t
chc tp luyn TDTT, ch o phát trin phong tro TDTT cho hc sinh.
Ngi có thâm niên công tác cao nht l 25 nm, ngi ít nht l 3 nm. Tuy
nhiên, s lng giáo viên tr chim khá ln nên còn thiu kinh nghim trong
ging dy vì vy cht lng ging dy vn còn hn ch (bng 3.1).
Bng 3.1: Thc trng i ng giáo viên TDTT trng THPT Bắc Kiến
Xơng - Thái Bình.
Tui i Tng s giáo
viên
Giáo viên
n
Giáo viên
nam
> 50
> 35 < 35
3 4 1 3 3 7
42,86% 57,14% 14,29% 42,86% 42,86%

3.1.1.2. Thc trng c s vt cht phc v cho công tác GDTC.
Mc dù đã c nh trng quan tâm u t trang thit b, c s vt
cht phc v cho vic ging dy v hun luyn GDTC, song vn còn hn ch
v cht lng v s lng. Vì vy cha m bo tt cho vic hc tp ni khóa
cng nh ngoi khóa ca hc sinh. c bit i vi hc sinh trong i tuyn
ca trng thì yêu cu v sân bãi, dng c phc v cho hun luyn phát
trin th lc l rt cn thit. Tuy nhiên vi iu kin hin ti ngoi vic tip
tc ngh nh trng nâng cấp sân bãi, dng c thì vic khc phc bng
cách la chn nhng phng pháp ging dy v hun luyn, bi tp hp lý,
phù hp vi iu kin thc t l vic ht sc cp bách (bng 3.2).