Tiền giả định trong câu phủ định bác bỏ tiếng
Việt và ứng dụng vào việc dạy tiếng Việt cho
người nước ngoài Nguyễn Thị Kim Huệ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn Thạc sĩ ngành: Ngôn ngữ học; Mã số: 60 22 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Vũ Văn Thi
Năm bảo vệ: 2014 Keywords. Ngôn ngữ học; Tiền giả định; Câu phủ định bác bỏ; Tiếng Việt

Content
1. Tính cấp thiết, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

1.1. Tính cấp thiết của ðề tài

Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp ðặc biệt quan trọng của con người. Khi con ngýời
muốn truyền ðạt thông tin, tý týởng, ý kiến của mình ðều phải nhờ ðến sự trợ giúp của ngôn ngữ,
qua ðó ngýời ta mới có thể bộc lộ tâm tý, tình cảm, thái ðộ của mình. Ngôn ngữ làm ngýời ta gần
gũi nhau nhýng cũng có thể là nguyên nhân làm cho ngýời ta xa nhau. Chính vì vậy mà ngýời
Việt Nam có câu ca dao: "Chim khôn hót tiếng rảnh rang, ngýời khôn nói tiếng dịu dàng dễ
nghe" sự dịu dàng ở ðây không chỉ là nói nhẹ nhàng, mà là nói có tình có lí, nói phù hợp với
hoàn cảnh Ðặc biệt là khi bác bỏ một ðiều gì ðó thì lời nói càng cần ðýợc chú trọng ðể khỏi gây
sự hiểu lầm vì những yếu tố bác bỏ và ngữ ðiệu gây ra. Ngôn ngữ vốn ðýợc cấu tạo bởi âm thanh

Hành ðộng bác bỏ, câu phủ ðịnh bác bỏ, từ ngữ bác bỏ là ðề tài rộng và thú vị, cho ðến
nay ðã có một số công trình nghiên cứu liên quan ðến vấn ðề này. Tuy nhiên, chýa có công trình
nào nghiên cứu sâu về lĩnh vực này. Vì vậy, chúng tôi ðã chọn nghiên cứu về vấn ðề "tiền giả
ðịnh trong câu phủ ðịnh bác bỏ" thông qua việc phân tích các tác tử bác bỏ và hàm ý của những
tác tử bác bỏ ðó ðể thấy ðýợc ý nghĩa hàm ẩn chứa ðựng trong câu phủ ðịnh nhằm góp phần tìm
hiểu ý nghĩa sâu và tính ða dạng câu PÐBB. Qua ðó có thể thấy ðýợc TGÐ ðýợc liên hệ với việc
sử dụng rộng rãi các tác tử bác bỏ (TTBB), tổ hợp tác tử bác bỏ trong câu thế nào.
Ðồng thời thông qua luận vãn này chúng tôi sẽ trình bày và ðýa ra các ý kiến nhằm ðóng
góp cho việc nghiên cứu TGÐ trong câu phủ ðịnh bác bỏ và ứng dụng vào việc dạy tiếng Việt
cho NNN.

1.2. Ðối týợng nghiên cứu
Trong luận vãn này chúng tôi tập trung nghiên cứu về các kiểu câu PÐBB trong tiếng
Việt, cụ thể là các TTBB (các từ, ngữ sử dụng trong câu PÐBB) thông qua ðó ðể làm nổi bật các
TGÐ ẩn chứa trong câu bác bỏ.

1.3. Phạm vi nghiên cứu
Trong khuôn khổ của ðề tài nghiên cứu, luận vãn tập trung vào các vấn ðề sau:
- Nghiên cứu những khái niệm cõ bản làm cõ sở lý luận cho việc miêu tả các TTBB
trong câu PÐBB.
- Nghiên cứu phân tích và phân loại các TTBB trong câu phủ PÐBB.
- Phân tích TGÐ thông qua các TTBB, ðể thấy ðýợc tác ðộng của hàm ý ðối với nội
dung BB.
- Phân tích thực trạng dạy và học câu PÐBB ðồng thời ðýa ra một số kiến nghị nhằm
nâng cao chất lýợng dạy và học tiếng Việt ðối với NNN hiện nay.

2. Mục ðích nghiên cứu
Mục ðích nghiên cứu của luận vãn là làm nổi bật vấn ðề TGÐ, BB TGÐ cũng nhý mô
hình câu PÐBB, vai trò của các TTBB và tác ðộng của chúng ðối với các TGÐ có trong câu
PÐBB.

- Phýõng pháp so sánh ðối chiếu.
- Phýõng pháp phân tích ngữ cảnh.
- Phýõng pháp phân tích cú pháp và từ vựng.
- Phýõng pháp mô hình hoá.
-
5. Bố cục của luận vãn
Ngoài phần mở ðầu và kết luận, danh mục tham khảo, nguồn tý liệu trích dẫn, bảng chữ
cái viết tắt, luận vãn gồm có 3 chýõng ðýợc sắp xếp nhý sau:
Chýõng 1: Cõ sở lí luận
Trình bày cõ sở lí luận ðể giải quyết các vấn ðề chính của luận vãn, phần này gồm có:
- Lí thuyết về vấn ðề TGÐ
- Vấn ðề về câu phủ ðịnh ðiển hình và câu PÐBB
- Ðiều kiện thực hiện hành vi PÐBB
Chýõng 2: Các phýõng thức bác bỏ và ðiều kiện thực hiện các hành vi bác bỏ
Ở chýõng này, Luận vãn tiến hành khảo sát, phân loại các phýõng thức bác bỏ thýờng
ðýợc sử dụng trong tiếng Việt, ðó là BB thông qua bác bỏ TGÐ và bác bỏ hàm ý ðể từ ðó thấy
ðýợc vấn ðề về PÐBB xuất hiện, tầm quan trọng và ða dạng thế nào trong ngữ pháp cũng nhý
trong giao tiếp tiếng Việt. Bên cạnh ðó chúng tôi ðã ðýa vào phân tích các TTBB với những mô
hình cấu trúc ðiển hình và những biến thể của chúng ðể thấy ðýợc sự phong phú về cách bác bỏ
trong tiếng Việt.
Chýõng 3: Ứng dụng dạy câu PÐBB tiếng Việt cho NNN
Trên cõ sở kết quả nghiên cứu lí thuyết kết hợp ðiều tra, khảo sát thực tế nắm bắt tình
hình dạy và học câu PÐBB của học viên NNN, ở chýõng này chúng tôi sẽ nêu lên thực trạng dạy
và học tiếng Việt nói chung và câu PÐBB nói riêng trong giảng dạy tiếng Việt cho NNN.
Chýõng này luận vãn cũng nêu lên một số những bất cập của một số giáo trình cũng nhý trong
phýõng pháp giảng dạy của giáo viên ðể làm cõ sở ðýa ra một số kiến nghị nhằm góp phần nâng
cao chất lýợng dạy và học, cũng nhý chuyển tải những nét vãn hoá ðộc ðáo thể hiện trong ngôn
ngữ tiếng Việt.
21. Nguyễn Thiện Giáp, Giáo trình Ngôn ngữ học, Nxb ĐHQG, 2008.
22. Nguyễn Thị Kim Dung, Hành động phản Bác trong tiếng Việt, Luận văn Thạc sĩ khoa học Ngôn ngữ,
trường ĐHKH Huế.
23. Lê Đông, Ngữ nghĩa - Ngữ dụng câu hỏi chính danh, luận án PTS khoa học Ngữ văn, ĐHKHXH và
NV Hà Nội, 1996.
24. Lê Đông - Nguyễn Văn Hiệp, Ngữ nghĩa - Ngữ dụng, các tiểu từ tình thái trong tiếng Việt, công trình
khoa học cấp ĐHQG, ĐHQG, 2001.
25. Nguyễn Văn Hiệp, Tiểu từ tình thái cuối câu tiếng Việt và chiến lược lịch sự, báo cáo tại hội thảo
Quốc tế Liên Á lần thứ 5, tại ĐHQGHN, 2005.
26. Nguyễn Văn Hiệp, Về hàm ngôn qui ước (trên tư liệu tiếng Việt), tạp chí Ngôn ngữ số 2 (201), tr.1-
12, 2006.
27. Nguyễn Đức Tồn, Đặc trưng văn hoá - dân tộc của ngôn ngữ và tư duy, Nxb Khoa học và Xã hội,
2008.
28. Trần Ngọc Thêm, Cơ sở văn hoá Việt Nam, Nxb Giáo dục, 1997.
29. Khoa tiếng Việt và Văn hoá Việt Nam cho người nước ngoài, tiếng Việt thực hành dành cho người
nước ngoài, Nxb ĐHQGHN, 1997.
30. Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam, Ngữ pháp tiếng Việt, Nxb Khoa học Xã hội HN, 1983.
31. Levinson Stephen, Pragmatics, Cambridge University Press, 1983.
32. Jule George, Pragmatics, Oxford University Press, 1996.
33. Siriwong Hongsawan, Các phương tiện thể hiện hành động bác bỏ trong tiếng Thái và tiếng Việt,
Nxb ĐHQGHN, 2011.
34. Sophana Srichampa, Các lối nói phủ định và khẳng định trong tiếng Việt và tiếng Thái, Hội thảo
Ngôn ngữ học Liên Á, tại ĐHKHXH và NV Hà Nội, 2004.