Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của nhân dân
trong cuộc vận động giải phóng dân tộc
từ 1925 đến 1945

Vũ Thị Lan Trường Đại Khoa học xã hội và Nhân Văn
Luận văn ThS. Khoa học chính trị; Mã số: 60 31 02 04
Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Hồng Tung
Năm xuất bản: 2014
102tr. Keywords:Tư tưởng Hồ Chí Minh;Giải phóng dân tộc; Thời kỳ 1925-1945

Content:
1. Tính cấp thiết của đề tài
“Dân là gốc của nước”, “nước lấy dân làm gốc” là một truyền thống tốt đẹp của các dân tộc
phương Đông nói chung và dân tộc Việt Nam nói riêng được Chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa, vận
dụng sáng tạo và phát triển trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình. Cùng với sự tổng kết
từ bài học kinh nghiệm của các cuộc cách mạng trên thế giới và cách mạng Việt Nam, khi khẳng
định vai trò của nhân dân, Người nói: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới
không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân… Trong xã hội, không gì tốt đẹp, vẻ vang
bằng phục vụ cho lợi ích của nhân dân”. Cho nên, “Chính phủ và Đảng chỉ mưu giải phóng cho
nhân dân, bất cứ việc gì cũng vì lợi ích của nhân dân mà làm và chịu trách nhiệm trước nhân dân. Đó
là một lẽ rất đơn giản, rõ ràng” [58, tr. 285]. Người nhắc nhở các cán bộ để lãnh đạo được nhân dân,
để dân tin, dân yêu, dân kính, dân ủng hộ thì từ cách làm việc, cách tổ chức, cách nói chuyện, tuyên
truyền khẩu hiệu… phải từ trong dân chúng ra. Về sâu trong quần chúng”. “Bất cứ việc to việc nhỏ,
phải xét rõ và làm cho hợp với trình độ văn hóa, thói quen, sinh hoạt, trình độ giác ngộ, kinh nghiệm
tranh đấu, lòng ham, ý muốn, tình hình thiết thực của quần chúng” [58, tr. 288].

Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Lê Mậu Hãn (2001): Sức mạnh dân tộc của cách mạng Việt Nam dưới ánh sáng tư tưởng
Hồ Chí Minh, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Đỗ Quang Hưng, Phùng Hữu Phú, Bùi Đình Phong (2003): Bác Hồ với giai cấp công nhân
và công đoàn Việt Nam, Nxb. Lao động, Hà Nội.
Nguyễn Đức Bình, Đặng Xuân Kỳ, Lê Mậu Hãn (2003): Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xã hội, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Phạm Hồng Chương (2003): Tư tưởng Hồ Chí Minh về một số vấn đề cơ bản của cách
mạng Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Phạm Văn Đồng (2009): Hồ Chí Minh - Tinh hoa và khí phách của dân tộc, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
Văn Thị Thanh Mai (2009): Hồ Chí Minh những chặng đường cách mạng, Nxb. Văn hoá
thông tin, Hà Nội.
Trần Văn Giàu (2010): Hồ Chí Minh - Vĩ đại một con người, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà
Nội.
Vũ Khiêu (2010): Hồ Chí Minh - Ngôi sao sáng trên bầu trời Việt Nam, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
Phạm Hồng Chương: Hồ Chí Minh và sự lựa chọn con đường Cách mạng Tháng Mười - từ
góc nhìn văn hóa, , ngày 14-5-2010.
Nguyễn An Ninh: Hồ Chí Minh với cuộc đổi mới tư duy đầu tiên của cách mạng Việt Nam
để tìm đường cứu nước, , ngày 06-06-2011.
Bùi Đình Phong: Người tìm đường, mở đường, dẫn đường và thiết kế tương lai, Báo điện
tử, số ra 25/6/2011.
Bùi Đình Phong: "Dân là gốc, dân là chủ", , ngày 02-12-2011
Vũ Đình Hòe: Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp giải phóng dân tộc và chấn hưng đất
nước, , ngày 13-07-201.
Các công trình nghiên cứu trên đã trình bày một cách có hệ thống những nội dung cơ bản
của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc: con đường cách mạng, nhiệm vụ cách
mạng, tính chất cách mạng, phương pháp cách mạng, động lực cách mạng… Hoặc nhìn nhận tư
tưởng cách mạng giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh từ một khía cạnh cụ thể chứ chưa có sự phân

Nhìn chung, những công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu một cách khá toàn diện về
phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh từ khái niệm phương pháp đến hệ thống cách phương
pháp cụ thể, từ khái niệm phong cách đến hệ phong cách Hồ Chí Minh, cũng như đã đưa ra hệ quan
điểm văn hoá chính trị Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, nghiên cứu những phương pháp phát huy vai trò và
năng lực của nhân dân trong cuộc vân động giải phóng dân tộc thì chưa có công trình nào nghiên
cứu.
2.3. Nhóm một số đề tài khoa học bàn về vai trò của nhân dân trong cuộc vận động giải
phóng dân tộc.
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng: “Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do
nhân dân và vì nhân dân theo tinh thần đổi mới của Đảng” (1995) của Nguyễn Sanh Châu, Học viện
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành triết học: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng
dân tộc” (1995), của Nguyễn Chính, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và vận
dụng vào công tác dân vận ở tỉnh Hải Dương”, (2008), của Lê Văn Thuỷ, Học viện Chính trị quốc
gia Hồ Chí Minh.
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng lực
lượng cách mạng trong tiến trình vận động khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945”, (2012), của
Nguyễn Thị Nam, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn.
Luận án tiến sĩ chuyên ngành chính trị học: “Nâng cao văn hoá chính trị của cán bộ lãnh
đạo ở nước ta trong giai đoạn hiện nay” (2000) của Lâm Quốc Tuấn, Học viện Chính trị quốc gia
Hồ Chí Minh.
Luận án tiến sĩ chuyên ngành lịch sử: “Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề dân tộc và giai cấp
trong cách mạng Việt Nam” (2001) của Trần Văn Hải, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Trên đây là những luận văn, luận án đã bảo vệ và có những nội dung liên quan đến đề tài của
tác giả. Hai luận văn của tác giả Nguyễn Sanh Châu, Nguyễn Chính đã phân tích nguồn gốc hình
thành quan điểm Hồ Chí Minh “cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”
cũng như những quan điểm và giải pháp thực hiện tư tưởng: sự nghiệp cách mạng là của dân, do
nhân dân và vì nhân dân của Đảng ta. Luận văn của tác giả Nguyễn Thị Nam đã trình bày được một
số phương pháp xây dựng lực lượng cách mạng, nhưng chủ yếu phân tích và làm rõ quá trình xây

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở vận dụng những lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác -
Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc, các quan điểm về vai trò của văn
hoá chính trị đối với hoạt động của nhà chính trị, và các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính
sách của Đảng về vai trò nhân dân trị đối với sự phát triển đất nước hiện nay.
5.2. Phương pháp nghiên cứu và cách tiếp cận
Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử và những phương pháp
truyền thống như phân tích, lôgic - lịch sử, so sánh, tổng hợp, thống kê, tổng kết thực tiễn… Đặc biệt
luận văn sử dụng cách tiếp cận liên ngành của môn nghiên cứu văn hóa chính trị để triển khai thực
hiện các nội dung nghiên cứu.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Luận văn đi sâu phân tích đánh giá quan niệm của Hồ Chí Minh về nhân dân và vai trò của
nhân dân trong cách mạng giải phóng dân tộc, những phương pháp vận động, tập hợp, lãnh đạo nhân
dân của Hồ Chí Minh từ những năm 1925 đến 1945 từ đó làm căn cứ thực tiễn để hình thành những
quan điểm và giải pháp phát huy các nguồn lực của dân làm lợi cho dân trong công cuộc xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo phục vụ cho việc nghiên cứu và giảng
dạy tư tưởng Hồ Chí Minh.
7. Kết cấu của luận văn
Kết cấu luận văn gồm: Phần mở đầu; nội dung; kết luận; danh mục tài liệu tham khảo. Phần
nội dung của luận văn gồm 2 chương, 6 tiết.
References.
1. Phạm Ngọc Anh (2012), Phát huy các nguồn lực của dân làm lợi cho dân theo tư tưởng Hồ Chí
Minh, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
2. Ban nghiên cứu lịch sử (1977), Các tổ chức tiền thân của Đảng, Nxb. Sự thật, Hà Nội.
3. Ban nghiên cứu lịch sử (1977), Văn kiện Đảng 1930 - 1945, Nxb. Sự thật, Hà Nội.

Tháng Tám, tập 3, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
23. Trần Văn Giàu (2010), Hồ Chí Minh - Vĩ đại một con người, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội
24. Trần Hải (1997), “Đồng chí Nguyễn Văn Cừ và quyết định chuyển hướng chỉ đạo chiến lược
cách mạng Việt Nam những năm 1938 -1939”, Nguyễn Văn Cừ - Một tổng bí thư tài năng của Đảng,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
25. Lê Mậu Hãn (2000), Tư tưởng Hồ Chí Minh rọi sáng con đường độc lập tự do của dân tộc Việt
Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
26. Lê Mậu Hãn (2001), Sức mạnh dân tộc của cách mạng Việt Nam dưới ánh sáng tư tưởng Hồ
Chí Minh, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
27. Lê Mậu Hãn (2009), Các cương lĩnh cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
28. Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2007): Lich sử Đảng Cộng sản Việt Nam (tập bài
giảng), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
29. Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phân viện Báo chí và Tuyên truyền - Khoa Chính trị
học (2001), Lịch sử tư tưởng chính trị, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
30. Dương Hồng, Vương Thành Trung, Nhiệm Đại Viện, Lưu Phong (2003): Tứ thư, Đại hoc,
Nxb, Quân đội nhân dân.
31. Dương Hồng, Vương Thành Trung, Nhiệm Đại Viện, Lưu Phong (2003): Tứ thư, Luận ngữ,
Nxb, Quân đội nhân dân.
32. Hội đồng Trung ương (2003),Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà
Nội.
33. Hợp tuyển thơ văn Việt Nam, tập 2 , Nxb. Văn học nghê thuật, 1987.
34. Hợp tuyển thơ văn yêu nước và cách mạng đầu thế kỷ XX (1900-1930) (1972), Nxb. Văn học,
Hà Nội.
35. Lê Thị Thu Huyền (2013): Bàn thêm về vấn đề dự đoán thời cơ, chớp thời cơ tiến lên tổng khởi
nghĩa giành chính quyền trong cách mạng Tháng Tam năm 1945.
36. Nguyễn Văn Huyên (2010), Con người Việt Nam truyền thống và hiện đại, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nôi
37. Đỗ Quang Hưng (1999), Bác Hồ với giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam, Nxb. Lao
động, Hà Nội.

62. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb. Chính trị quốc gia Hà Nội
63. Nguyễn Quang Ngọc (2009), Tiến trình lịch sử Việt Nam, Nxb. Giáo dục.
64. Vũ Dương Ninh (2007), Việt Nam - Thế giới và hội nhập (Một số công trình tuyển chọn), Nxb.
Giáo dục Việt Nam.
65. Vũ Dương Ninh (2011), Lịch sử văn minh thế giới, Nxb. Giáo dục Việt Nam.
66. Phùng Hữu Phú (1995), Chiến lược đại đoàn kết dân tộc Hồ Chí Minh, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội.
67. Phùng Hữu Phú (1997), Hồ Chí Minh với phật giáo Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà
Nội.
68. Phùng Hữu Phú (2010), Bí quyết thành công Hồ Chí Minh, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
69. Dương Trung Quốc (2002), Việt Nam - Những sự kiện lịch sử (1919 - 1945), Nxb. Giáo dục.
70. Nguyễn Ái Quốc (1987), Những bài đăng trên báo Le Paria (Người cùng khổ), Nxb. Sự thật,
Hà Nội.
71. Dương Kinh Quốc (1978), Giai cấp công nhân Việt Nam những năm trước khi thành lập
Đảng, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
72. Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Thái Nguyên, tập 103, số 03, tr. 103 – 110
73. Nguyễn Thành (1986), Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội, Nxb. Thông tin lý luận,
1986.
74. Nguyễn Thành (2006), Góp phần tìm hiểu Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh, Nxb. Công an
nhân dân.
75. Song Thành (2010), Hồ Chí Minh, tiểu sử, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
76. Mạch Quang Thắng (2010), Hồ Chí Minh - con người của sự sống, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội
77. Thích Huệ Tông (2005), Những đặc điểm của Đức Phật, Nxb. Tôn giáo
78. Tìm hiểu xã hội Việt Nam thời Lý - Trần (1981), Nxb Khoa học xã hội.
79. Trần Dân Tiên (1994), Những mẫu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch, Nxb. Trẻ, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
80. Phạm Hồng Tung (2010), Văn hoá chính trị và lịch sử dưới góc nhìn văn hóa chính trị, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
81. Phạm Hồng Tung (2013), Lịch sử cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam, Nxb.