Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 1 LỜI MỞ ĐẦU
Khi mức sống được nâng lên thì con người rất quan tâm đến sức khỏe, vì
vậy trong quá trình ăn uống hàng ngày con người rất chú trọng đến những loại
thực phẩm đảm bảo an toàn vệ sinh. Trong khi đó, hiện nay, tiêu thụ thực phẩm
của người tiêu dùng chủ yếu từ các hệ thống phân phối truyền thống (chợ) và
hiện đại (siêu thị, trung tâm thương mại). Đối với siêu thị, trung tâm thương mại
việc đầu tư cơ sở hạ tầng, cũng như trang thiết bị bảo quản đáp ứng yêu cầu vệ
sinh an toàn thực phẩm (VSATTP).
Thời gian qua, công tác truyền thông về VSATTP đã có tác dụng tích cực,
nhận thức của người kinh doanh có chuyển biến, đa số các hộ kinh doanh đều có
ý thức chấp hành các qui định về VSATTP. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điều bất
cập và có khả năng tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro về mức độ lây nhiễm, nhất là
những mặt hàng thực phẩm tươi sống như rau xanh, thủy hải sản, Nguyên
nhân chính là do công tác quản lý nhà nước còn có những hạn chế yếu kém dẫn
đến có những hàng hóa chưa kiểm tra được về nguồn gốc, xuất xứ, chất bảo
quản, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, … trước khi đưa vào lưu thông tại chợ,
mặt khác những người kinh doanh tại chợ cũng chưa thật sự quan tâm và thậm
chí có một số hộ kinh doanh cũng chưa biết đến các quy định về VSATTP. Về
cơ sở vật chất phục vụ cho kinh doanh hàng thực phẩm, ngoài các chợ được đầu
tư xây mới hoặc nâng cấp, cải tạo có thiết kế, trang bị đáp ứng yêu cầu
VSATTP, còn thì đa số các chợ (nhất là chợ nông thôn) đã xuống cấp, cơ sở vật
chất còn cũ kỷ, hư hỏng, sử dụng bằng vật liệu khó đảm bảo vệ sinh (như quầy,
sạp bằng gỗ, sắt rỉ sét, ) hoặc người dân bày bán hàng thực phẩm trên rỗ, mẹt,
thậm chí bán ngay trên nền chợ, … đã ảnh hưởng rất lớn về đảm bảo an toàn vệ
gia của nhiều ngành, nhiều khâu có liên quan đến thực phẩm như nông nghiệp,
thú y, cơ sở chế biến thực phẩm, y tế, người tiêu dùng.
1.1.2. Sự cần thiết phải bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm:
- Đối với sức khỏe, bệnh tật: Trước mắt, thực phẩm là nguồn cung cấp
chất dinh dưỡng cho sự phát triển của cơ thể, đảm bảo sức khỏe con người
nhưng đồng thời cũng là nguồn có thể gây bệnh nếu không đảm bảo vệ sinh.
Không có thực phẩm nào được coi là có giá trị dinh dưỡng nếu nó không đảm
bảo vệ sinh.
Về lâu dài thực phẩm không những có tác động thường xuyên đối với sức
khỏe mỗi con người mà còn ảnh hưởng lâu dài đến nòi giống của dân tộc. Sử
dụng các thực phẩm không đảm bảo vệ sinh trước mắt có thể bị ngộ độc cấp tính
với các triệu chứng ồ ạt, dễ nhận thấy, nhưng vấn đề nguy hiểm hơn nữa là sự
tích lũy dần các chất độc hại ở một số cơ quan trong cơ thể sau một thời gian
mới phát bệnh hoặc có thể gây các dị tật, dị dạng cho thế hệ mai sau. Những ảnh
hưởng tới sức khỏe đó phụ thuộc vào các tác nhân gây bệnh. Những trẻ suy dinh
dưỡng, người già, người ốm càng nhạy cảm với các bệnh do thực phẩm không
an toàn nên càng có nguy cơ suy dinh dưỡng và bệnh tật nhiều hơn.
- Sự tác động đến kinh tế và xã hội: Đối với nước ta cũng như nhiều
nước đang phát triển, lương thực thực phẩm là một loại sản phẩm chiến lược,
ngoài ý nghĩa kinh tế còn có ý nghĩa chính trị, xã hội rất quan trọng.
Vệ sinh an toàn thực phẩm nhằm tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường
quốc tế. Để cạnh tranh trên thị trường quốc tế, thực phẩm không những cần được
sản xuất, chế biến, bảo quản phòng tránh ô nhiễm các loại vi sinh vật mà còn
không được chứa các chất hóa học tổng hợp hay tự nhiên vượt quá mức quy định
cho phép của tiêu chuẩn quốc tế hoặc quốc gia, gây ảnh hưởng đến sức khỏe
người tiêu dùng.
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015
Tại tuyến tỉnh, thực hiện Nghị định 79/2008/NĐ-CP của Chính phủ, đến
nay đã có 63/63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập Chi cục An toàn
vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) trực thuộc Sở Y tế với trung bình khoảng 11 biên
chế hành chính; 47/63 tỉnh đã thành lập Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm
sản và Thuỷ sản, các địa phương còn lại có Phòng Quản lý chất lượng nông lâm
thủy sản thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm đầu
mối tổ chức các nhiệm vụ quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm.
Tại tuyến huyện, ước cả nước số người tham gia quản lý chất lượng ATTP
là 1.949 người (trung bình là 3,0 người/huyện).
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 4
Tại tuyến cấp xã, ước cả nước số người tham gia quản lý chất lượng
ATTP là 11.516 người (trung bình là 1,05 người/xã) (không chuyên trách) nên
chưa được trả lương vì hiện tại cấp xã/phường không được giao chức năng quản
lý về ATTP.
b) Thanh tra chuyên ngành vệ sinh an toàn thực phẩm:
Tại Trung ương đã thành lập Thanh tra Chi cục ATVSTP và Thanh tra
Chi cục Quản lý chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản. Tại tuyến tỉnh có Thanh
tra Chi cục ATVSTP với tổng số cán bộ là 171 người và Thanh tra Chi cục Quản
lý chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản với 1-3 cán bộ/tỉnh. Ngoài ra, trong
Ngành nông nghiệp còn có hệ thống thanh tra chuyên ngành về thú y, bảo vệ
thực vật từ Trung ương đến địa phương cũng góp phần vào công tác thanh tra,
đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm.
c) Hệ thống kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm:
Thực hiện Nghị định 79/2008/NĐ-CP, mạng lưới kiểm nghiệm ATTP
đang được kiện toàn từ Trung ương đến địa phương. Theo thống kê của Cục An
điều kiện và được phép xuất khẩu vào Việt Nam.
1.3 Những quy định của nhà nước về an toàn vệ sinh thực phẩm:
Vệ sinh an toàn thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân và sự phát
triển của giống nòi. An toàn thực phẩm đang được sự quan tâm của Đảng, Nhà
nước, Chính phủ, các Bộ Ngành và toàn xã hội. Từ đó, hàng loạt các văn bản
quy phạm pháp luật đã ra đời, tạo hành lang pháp lý cho công tác quản lý an toàn
thực phẩm: Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 được Quốc hội nước
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 17
tháng 6 năm 2010 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2011 thay thế
Pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm số 12/2003/PL-UBTVQH11 là bước
chuyển biến rõ nét, tích cực, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và Chính
phủ đối với vấn đề an toàn thực phẩm. Theo sau Luật An toàn thực phẩm là hàng
loạt các Nghị định, Thông tư hướng dẫn đã ra đời: Nghị định 38/2012/NĐ-CP
Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật an toàn thực phẩm được Chính
phủ ban hành ngày 25 tháng 4 năm 2012 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 11
tháng 6 năm 2012; Thông tư 15/2012/TT-BYT, Thông tư 16/2012/TT-BYT,
Thông tư 19/2012/TT-BYT, Thông tư 26/2012/TT-BYT, Thông tư 30/2012/TT-
BYT, Nghị định 91/2012/NĐ-CP, Quyết định số 11/2006/QĐ-BYT ngày
09/3/2006 về việc ban hành quy định cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn
vệ sinh thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nguy cơ cao;
Quyết định số 80/2005/QĐ-BCT ngày 17/11/2005 về việc quy định mức thu,
nộp, quan lý và sử dụng phí, lệ phí quản lý chất lượng vệ sinh an toàn thực
phẩm; Quyết định số 39/2005/QĐ-BYT ngày 28/11/2005 về việc ban hành Quy
định về điều kiện vệ sinh chung đối với cơ sở sản xuất thực phẩm; Thông tư số
32/2012/TT-BYT ngày 05/12/2012 quy định về điều kiện an toàn thực phẩm đối
với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, kinh doanh thức ăn đường phố; Hệ
thống văn bản quy phạm pháp luật ngày càng chặt chẽ và hoàn thiện là nền tảng
vững chắc cho công tác quản lý an toàn thực phẩm.
Tóm lại: Bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm giữ vị trí quan trọng trong
sự nghiệp bảo vệ sức khỏe nhân dân, góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh, duy trì và
thành phố tỉnh lỵ Long Xuyên, Châu Đốc, 01 thị xã (Tân Châu) và 8 huyện, với
156 xã, phường và thị trấn. Dân số trung bình tỉnh An Giang năm 2010 là
2.149.457 người, là tỉnh có số dân đông nhất trong vùng đồng bằng sông Cửu
Long và xếp thứ 4 toàn quốc (chỉ sau TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đồng Nai).
Diện tích đất nông nghiệp của tỉnh vào khoảng 297.433,4 ha. Đất ở An
Giang được hình thành bởi sự kết hợp giữa biển và sông ngòi, nên rất đa dạng,
không chỉ phù hợp cho phát triển nông nghiệp mà còn thích hợp với một số loại
cây công nghiệp ngắn ngày. Với hệ thống sông ngòi dày đặc nên An Giang có
nguồn nước ngọt dồi dào, nguồn nước mặt phong phú cung cấp trực tiếp cho các
hoạt động sản xuất và đời sống dân cư. Với nguồn lợi thủy sản phong phú và đa
dạng, An Giang có lợi thế hơn các tỉnh trong vùng về điều kiện khai thác và phát
triển ngành nuôi trồng, chế biến thủy hải sản. Các loại thủy hải sản chủ yếu gồm
cá, tôm, cua, … dù có trữ lượng hạn chế, nhưng với diện tích mặt nước lớn,
nguồn lợi thủy sản lại đa dạng về chủng loại nên khai thác được quanh năm (trừ
mùa bão, lũ, …). Nguồn khoáng sản chủ yếu bao gồm các loại đá, cát, vật liệu
trang trí, … phân bố dàn trải trên toàn tỉnh, cát xây dựng tập trung ở khu vực
lòng các con sông, ngoài ra, còn có các loại khoáng sản có tiềm năng chưa được
khai thác như: Than bùn dùng để sản xuất phân hữu cơ; vỏ sò để sản xuất xi
măng trắng và làm phối liệu trong phân NPK; …
- An Giang là một trong số 10 tỉnh có GDP lớn nhất cả nước. Năng lực
cạnh tranh của tỉnh năm 2010 tiếp tục nằm trong nhóm “Tốt” của Việt Nam (vị
trí 14/63). Giá trị tăng thêm (GDP) của An Giang tính đến năm 2010 là 16,8
ngàn tỷ đồng (theo giá so sánh 1994), gấp 1,6 lần so với năm 2005; năm 2011
đạt 18,6 ngàn tỷ đồng, tăng 10,2% so năm 2010. Giá trị tăng thêm theo giá hiện
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 7
nuôi gia cầm đạt tốc độ tăng nhanh với mức bình quân giai đoạn 2006 - 2010 là
8,7%/năm, số lượng đàn heo lại có xu hướng giảm (giảm mạnh vào các năm
2006 và 2007) với tốc độ âm -2,4%/năm, tuy nhiên đã tăng nhẹ vào 2009 và
2010. Số lượng đàn trâu, bò vẫn giữ ở mức ổn định, hàng năm sự tăng giảm
không đáng kể.
+ Ngành thủy sản: Tốc độ tăng GTSX ngành thuỷ sản giai đoạn 2006-
2010 đạt bình quân 10,7 %/năm. Xét về tỷ trọng, GTSX thuỷ sản trong tổng
GTSX ngành nông lâm ngư nghiệp có xu hướng tăng, từ 16,5% năm 2005 lên
21% năm 2010 và năm 2011 chỉ còn 20,7%. Lĩnh vực nuôi trồng thủy sản phát
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 8
triển mạnh, sản lượng năm 2010 đạt 279.773 tấn, bằng 1,5 lần so năm 2005, năm
2011 đạt 295.216 tấn, tăng 5,5% so năm 2010, góp phần đáng kể vào kim ngạch
xuất khẩu thủy sản của tỉnh. Thủy sản vốn là mặt hàng có nhiều tiềm năng và lợi
thế của tỉnh, tuy nhiên vẫn chưa được khai thác xứng tầm, do tiến bộ khoa học,
kỹ thuật chưa được áp dụng rộng rãi, nhất là ứng dụng quy trình nuôi sạch, an
toàn. Mặt khác, do khai thác quy mô nhỏ lẻ, bán chuyên nghiệp, công cụ thô sơ,
người dân không đăng ký hoạt động khai thác thuỷ sản theo qui định, không tuân
thủ theo mùa vụ, khiến nguồn lợi thủy sản tự nhiên cạn kiệt, môi trường sinh
sản bị thu hẹp.
- Tỉnh có khả năng hợp tác phát triển một số lĩnh vực với các tỉnh, thành
phố trong vùng như liên kết khai thác du lịch, phát triển ngành chế biến nông
sản, thủy sản, đào tạo nhân lực cung cấp lao động cho các khu công nghiệp trong
vùng, … Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhiều đề tài, kết quả
nghiên cứu đã được chuyển giao, ứng dụng có hiệu quả như: chọn tạo giống lúa,
nếp, bắp, đậu các loại, cá tra, cá lăng nha, cá leo, cá ngát; thu gom, xử lý chất
phạm vi trao đổi hàng hóa rộng lớn để phân phối hàng hóa cho toàn địa bàn
huyện, thị, thành phố.
+ Về đối tượng tham gia trao đổi: Đối tượng chủ yếu tham gia trao đổi
trên chợ là các hộ tư thương, người sản xuất nhỏ bán trực tiếp, người tiêu dùng
trên địa bàn, các công ty tư nhân. Ngoài ra, còn có đội ngũ thương nhân trong và
ngoài tỉnh ở các chợ thực hiện các hoạt động thu gom, tích trữ và phát luồng
hàng hoá đến các thị trường tiêu thụ bên ngoài.
- Phương thức giao dịch: Phương thức giao dịch chủ yếu là bán lẻ và bán
buôn.
- Cơ sở vật chất - kỹ thuật, dịch vụ hỗ trợ kinh doanh: Mặt bằng chợ được
đầu tư xây dựng kiên cố bằng xi măng, sắt thép như nhà lồng chợ. Các dịch vụ
hỗ trợ kinh doanh hầu như chưa phát triển, chủ yếu là các loại hình đơn giản như
bốc vác, vận chuyển, Có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt
động của chợ và tổ chức các dịch vụ tối thiểu tại chợ: Trông giữ xe, bốc xếp
hàng hoá, kho bảo quản hàng hoá, dịch vụ đo lường.
Toàn tỉnh hiện chỉ có 07 siêu thị và trung tâm thương mại, tập trung tại
thành phố Long Xuyên, thị xã Châu Đốc và thị xã Tân Châu; còn chợ truyền
thống hiện có 282 chợ bố trí khắp các xã, phường trên địa bàn tỉnh. Thực tế, chợ
là kênh phân phối thực phẩm được nhiều người tiêu dùng lựa chọn phục vụ cho
bữa ăn hàng ngày nhất.
2.1.3. Tình hình bảo đảm VSATTP tại các chợ trung tâm trên địa bàn
tỉnh:
* Về nhận thức của thương nhân, người tiêu dùng và cán bộ quản lý chợ
về việc bảo đảm VSATTP trong các chợ:
- Vấn đề VSATTP ngày càng được các ngành, các địa phương chú trọng
và xã hội đặc biệt quan tâm. Thời gian qua, các văn bản pháp luật về VSATTP
ngày càng hoàn thiện, chặc chẽ; các ngành chức năng thường xuyên kiểm tra,
hướng dẫn nghiệp vụ VSATTP cho các thương nhân, từng bước đã tác động đến
nhận thức, cũng như kiến thức về VSATTP của người sản xuất, người kinh
doanh; điều kiện về cơ sở vật chất ngày càng được cải thiện đã cơ bản đáp ứng
an toàn thực phẩm của những người tham gia chế biến còn hạn chế. Một số hộ
kinh doanh còn bày thịt gia súc, gia cầm vào những mẹt nhỏ, vỏ bìa cattông đặt
ngay dưới nền đất ẩm, không quan tâm tới vấn đề ô nhiễm thực phẩm, … Bên
cạnh đó, vệ sinh môi trường ở các chợ cũng cũng là tác nhân làm hạn chế việc
đảm bảo VSATTP, do phần lớn cơ sở vật chất của chợ đã xuống cấp, hệ thống
xử lý nước thải và chất thải không đạt yêu cầu, gây ô nhiễm môi trường.
2.2. Những kết quả đạt được và nguyên nhân trong công tác quản lý
nhà nước về an toàn vệ sinh thực phẩm:
2.2.1. Kết quả:
* Về chủ trương, quy định về việc bảo đảm VSATTTP:
- Các văn bản chỉ đạo và qui định của tỉnh về VSATTP đã ban hành:
Luật An toàn thực phẩm đã được Quốc hội thông qua ngày 17 tháng 6
năm 2010 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2011. Đây là bước ngoặc quan
trọng, thể hiện sự quyết tâm của Đảng, Nhà nước đối với công tác quản lý về an
toàn vệ sinh thực phẩm và nằm trong hệ thống quản lý an toàn vệ sinh thực
phẩm từ Trung ương đến địa phương. An Giang đã triển khai kế hoạch 5 năm và
kế hoạch hoạt động chi tiết của từng năm, thiết lập hệ thống quản lý và tổ chức
thực hiện công tác ATVSTP từ tỉnh đến huyện, xã. Toàn tỉnh có 16.324 cơ sở
thực phẩm được phân cấp quản lý, trong đó tỉnh quản lý 160, huyện quản lý
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 11
5.114 và xã quản lý 11.050 cơ sở. Uỷ ban nhân dân tỉnh đã ban hành quyết định
số 321/QĐ-UBND ngày 24/02/2009 về việc thành lập Chi cục An toàn vệ sinh
thực phẩm trực thuộc Sở Y tế tỉnh An Giang. Mạng lưới ATVSTP triển khai ở
100% xã, phường.
Uỷ ban nhân dân tỉnh An Giang đã ban hành Chỉ thị số 08/2007/CT-
- Cơ chế, chính sách và biện pháp của tỉnh đã ban hành nhằm khuyến
khích tạo điều kiện để các chủ thể sản xuất, kinh doanh thực phẩm thực hiện tốt
các quy định về VSATTP:
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 12
Hiện nay trên địa bàn tỉnh, công tác về VSATTP được thực hiện theo Luật
An toàn thực phẩm; Căn cứ Nghị định số 38/2012/NĐ-CP ngày 25 tháng 4 năm
2012 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật an toàn thực phẩm;
Thông tư số 47/2010/TT-BCT ngày 31/12/2010 của Bộ Công Thương quy định
việc kiểm tra chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm đối với sản phẩm thực phẩm
trong quá trình sản xuất thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Công Thương; Thông
tư số 15/2012/TT-BYT, ngày 12/9/2012 của Bộ Y tế về Quy định về điều kiện
chung bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực
phẩm; Quyết định số 41/2005/QĐ-BYT của Bộ Y tế về việc ban hành Quy định
điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh, dịch vụ, phục vụ
ăn uống.
- Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và cơ chế, chính sách về
VSATTP (trong đó có chợ) trên địa bàn tỉnh:
Công tác tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện các quy định của
pháp luật về VSATTP trong thời gian qua được thực hiện khá tốt, bám sát các
chủ đề của “Tháng hành động”, Tết Nguyên Đán, Tết Trung thu, các đợt có vấn
đề về một số thực phẩm và dịch bệnh xảy ra. Kết quả tuyên truyền từ năm 2006
đến 9 tháng đầu năm 2012:
Số
TT
10,570,223
7
Truyền hình
257
0
8
Báo viết
48
0
9
Băng ron, khẩu hiệu
5,305
0
Poster, áp phích
27,474
0
Băng đĩa
2,612
0
SP khác (bản tin, bài viết, …)
23,299
0
Nguồn: Chi cục VSATTP- Sở Y tế
Qua đó, cho thấy hoạt động tuyên truyền, giáo dục về VSATTP trên địa
bàn tỉnh ngày càng được tăng cường, các buổi lễ phát động tháng hành động vì
chất lượng VSATTP được tổ chức quy mô với sự hưởng ứng của các ban,
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
tra tại các chợ, các cơ sở sản xuất chế biến thực phẩm, các cơ sở kinh doanh,
dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, Kết quả, cơ sở thực phẩm thực hiện VSATTP
đúng quy định qua từng năm như sau:
Đơn vị tính: %
Số
TT
Loại hình
Năm
2006
Năm
2007
Năm
2008
Năm
2009
Năm
2010
Năm
2011
09
tháng
2012
1
Cơ sở sản xuất
67
74
57
66
76
79
Thời gian qua, hoạt động liên ngành Y tế, Quản lý thị trường, Cảnh sát
môi trường và Thú y … đã có sự phối hợp đồng bộ đi vào nề nếp và thường
xuyên triển khai thực hiện công tác VSATTP như tuyên truyền các quy định của
pháp luật về VSATTP, công tác kiểm tra và xử lý vi phạm theo kế hoạch của
Ban Chỉ đạo liên ngành VSATTP của tỉnh. Đặc biệt là trong công tác phòng
chống ngộ độc thực phẩm, thực phẩm không an toàn và nguồn thực phẩm gia
súc, gia cầm trong mùa dịch bệnh. Điều đó giúp cho việc kiểm tra được thực
hiện thuận lợi, đi vào nề nếp và cơ sở thực hiện an toàn thực phẩm nghiêm túc.
Bên cạnh, công tác đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm còn được nhiều đoàn thể
khác tham gia như Giáo dục, Phụ nữ, Văn hóa thông tin, Từ đó tập hợp được
một sức mạnh, tạo thuận lợi chuyển biến mạnh mẽ ý thức tại các cấp, các ngành,
ý thức của nhà sản xuất, kinh doanh.
2.2.2. Nguyên nhân:
- Xuất phát từ thực trạng thực phẩm bán trên thị trường đặc biệt là tại các
chợ không đảm bảo vệ sinh ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, ảnh hưởng
đến tình hình sản xuất.
- Mức sống của người dân ngày càng cao nên họ rất khắc khe trong việc
chọn lựa hàng hóa khi mua sắm, khi hơn 80% nhu cầu mua sắm hàng ngày của
người dân đều thông qua chợ; vì vậy vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm luôn
được quan tâm chú trọng của các ngành các cấp nhằm bảo vệ sức khỏe người
tiêu dùng, thúc đẩy sản xuất phát triển.
- Chuyển dần hình thức kinh doanh theo hướng văn minh hiện đại, kinh
doanh của thời kỳ hội nhập.
- Sự quan tâm và chỉ đạo sâu sát, có sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả của
cấp các ngành trong công tác đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm tại các chợ.
- Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về VSATTP được các ngành,
các cấp xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.
2.3. Những hạn chế và nguyên nhân của công tác quản lý nhà nước về
an toàn vệ sinh thực phẩm:
2.3.1. Hạn chế:
doanh thực phẩm quá hạn sử dụng, sử dụng hóa chất độc hại trong bảo quản thực
phẩm, sản phẩm không rõ nguồn gốc, ….). Tỷ lệ thực phẩm ô nhiễm ở các chợ
còn cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm và bệnh lây truyền
qua đường thực phẩm, …
2.3.2. Nguyên nhân:
- Tỉnh chưa có chính sách ưu đãi để thu hút, khuyến khích doanh nghiệp
vào đầu tư cơ sở hạ tầng, kinh doanh khai thác chợ. Tập trung đầu tư dàn trải
thiếu trọng tâm trọng điểm cho những chợ dẫn đến hạ tầng chợ yếu kém, không
đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
- Tập quán tiêu dùng, kinh tế còn kém phát triển, kiến thức về ATVSTP
còn hạn chế và công tác quản lý nhà nước về an toàn vệ sinh thực phẩm tại chợ
chưa thật sự hiệu quả.
- Lực lượng cán bộ quản lý, cán bộ thanh tra chuyên ngành rất mỏng lại
phân tán, việc xử lý vi phạm chưa kiên quyết. Tính thống nhất, đồng bộ trong
quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm còn chưa cao.
- Kinh phí đầu tư cho công tác quản lý chất lượng ATTP ở mức quá thấp;
trang thiết bị kiểm nghiệm còn thiếu và lạc hậu; thiếu các phương tiện kiểm tra
cơ động và trang thiết bị kiểm tra nhanh.
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 16
- An Giang là tỉnh có đường biên giới khá dài kể cả đường bộ và đường
thủy nên việc thanh, kiểm tra của các lực lượng chức năng trong công tác phòng
chống buôn lậu gặp rất nhiều khó khăn.
- Các cơ quan có thẩm quyền chưa thực thi nghiêm túc chế tài đối với
những đối tượng vi phạm
- Ý thức chấp hành pháp luật về quản lý chất lượng ATTP và trách nhiệm
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 17
Tóm lại:
Công tác bảo đảm VSATTP tại các chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh đã
được các cấp chính quyền, các ngành chức năng quan tâm và tổ chức triển khai
đạt hiệu quả, tình trạng vi phạm các quy định của pháp luật về VSATTP đã được
hạn chế. Thông qua công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định về đảm bảo
VSATTP, nhận thức về vệ sinh an toàn thực phẩm trong các hộ kinh doanh,
người quản lý và một bộ phận người tiêu dùng đã được nâng lên một bước
Bên cạnh, các lực lượng chức năng thường xuyên triển khai công tác kiểm tra,
xử lý hành vi vi phạm góp phần hạn chế tình trạng vi phạm các quy định của
pháp luật về VSATTP tại các chợ.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được trong công tác quản lý nhà
nước về chợ ATVSTP còn những hạn chế nên vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm
tại các chợ trung tâm còn là vấn đề lo lắng của người tiêu dùng, là niềm chăn trở,
băng khoăn của những người có trách nhiệm, những nhà quản lý.
bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm nói chung, an toàn vệ sinh thực phẩm tại các
chợ trung tâm nói riêng.
- Phấn đấu đến năm 2015, các chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh An Giang
đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường và văn minh thương
mại.
- Cải thiện điều kiện cơ sở vật chất chợ, áp dụng các tiêu chuẩn kinh tế kỹ
thuật vào xây dựng và thiết kế chợ, tăng cường công tác quản lý vệ sinh môi
trường và vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng cao trình độ văn minh thương nghiệp
trên chợ. Đảm bảo 100% số chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh An Giang đạt tiêu
chuẩn về môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm.
- Chủ động trong việc bảo vệ sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng thực
phẩm. Tổ chức lại hoạt động thương mại trên địa bàn tỉnh theo hướng văn minh
và hiện đại để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.
- Nâng cao tính cạnh tranh với mô hình kinh doanh hiện đại nhằm bảo tồn
bản sắc truyền thống trong kinh doanh thương mại.
- Nâng cao ý thức về an toàn vệ thực phẩm giữa đơn vị kinh doanh và đơn
vị sản xuất, chế biến và phân phối sản phẩm. Đẩy mạnh lưu thông hàng hóa sản
xuất trong nước, cạnh tranh với hàng hóa nhập khẩu.
- Trật tự, kỷ cương trên thị trường được khôi phục đáng kể; hoạt động
buôn lậu, kinh doanh hàng giả, hàng không bảo đảm chất lượng, kinh doanh trái
phép, bước đầu bị kiềm chế, góp phần bảo vệ sự tăng trưởng của sản xuất,
hiệu quả của kinh doanh thương mại và lợi ích của người tiêu dùng.
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 19
3.2. Giải pháp:
Thực trạng về vệ sinh an toàn thực phẩm trên các chợ trung tâm của tỉnh
toàn sinh học có kiểm soát chặt chẽ.
+ Đối với nuôi thủy sản: Tập trung vào vật nuôi phù hợp điều kiện địa
phương và nhu cầu thị trường, không sử dụng các loại hoá chất kháng sinh độc
hại cấm sử dụng trong nuôi trồng thuỷ sản, áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật vào
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 20
sản xuất, kiểm soát tốt quá trình sản xuất, đảm bảo sản phẩm an toàn cho người
tiêu dùng.
- Tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi thực hiện tốt quy trình chăn
nuôi đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm để có nguồn thịt sạch cung cấp vào các
hệ thống phân phối, trong đó có chợ.
b) Quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn để cung cấp cho chợ:
Tập trung quy hoạch phát triển vùng sản xuất rau an toàn cho toàn tỉnh
thành vùng sản xuất hàng hoá ứng dụng công nghệ cao. Nhà nước hỗ trợ và
khuyến khích các cơ sở sản xuất rau an toàn theo Viet GAP, GLOBALGAP, tạo
ra nhiều sản phẩm rau an toàn đảm bảo sức khoẻ cho người tiêu dùng và cộng
đồng. Cần chú ý đến công nghệ bảo quản sau thu hoạch để nâng giá trị thương
phẩm, đảm bảo chất lượng sạch. Bên cạnh đó, phải có sự kết nối cung ứng - tiêu
thụ sản phẩm giữa các đơn vị đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất
rau an toàn với các vựa, chợ đầu mối nơi tập trung cung cấp sản phẩm cho các
chợ trên địa bàn.
c) Quy hoạch các khu giết mổ gia súc, gia cầm tập trung đảm bảo vệ
sinh an toàn thực phẩm:
Trên cơ sở quy hoạch các khu giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa
bàn tỉnh, cần rà soát lại quy hoạch để điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tình
hình thực tế, đảm bảo đủ lượng gia súc gia cầm giết mổ phục vụ nhu cầu về thực
vị với cơ cấu hợp lý trong điều kiện nhà lưới và ngoài tự nhiên có áp dụng các
tiến bộ kỹ thuật mới trong sản xuất rau an toàn.
Các mô hình này sẽ được đầu tư thường xuyên, hàng năm thông qua việc
hỗ trợ xây dựng các chương trình nghiên cứu, thử nghiệm và mô hình khuyến
nông trên địa bàn. Mục tiêu nhằm tạo ra các mô hình điểm thực sự hiệu quả kinh
tế để cho người dân học tập và làm theo, từ đó nhân rộng diện tích ra toàn vùng.
* Đối với vật nuôi:
Tăng cường các biện pháp thú y tại các cơ sở chăn nuôi tập trung và nuôi
phân tán tại các thôn, xã. Kiểm soát chặt chẽ khâu lưu thông tiêu thụ thực phẩm,
các chợ bán buôn trước khi đưa sản phẩm bán lẻ đến người tiêu dùng.
3.2.4. Nhóm giải pháp về chính sách khuyến khích, hỗ trợ đối với các
chủ thể tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng đảm bảo tiêu chí chợ vệ sinh an
toàn thực phẩm:
a) Huy động triệt để nguồn vốn tham gia đầu tư:
- Ngân sách Trung ương: Tập trung hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, một số
trang thiết bị, dụng cụ phục vụ kinh doanh thực phẩm tại chợ hỗ trợ đầu tư xây
dựng hệ thống cấp, thoát nước, hệ thống chiếu sáng khu vực kinh doanh hàng
thực phẩm, hàng ăn uống,
+ Ngân sách tỉnh hỗ trợ: Đầu tư xây dựng mới, nâng cấp cải tạo chợ; hệ
thống xử lý nước thải và rác thải, môi trường, phòng chống cháy nổ trong khu
vực chợ. Nghiên cứu đề xuất các chính sách hỗ trợ về vốn, cây con giống nhằm
khuyến khích người nông dân trồng rau an toàn, người chăn nuôi, giết mổ đúng
qui trình, hợp vệ sinh bảo đảm quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng.
+ Vốn huy động xã hội: Đóng mới quầy, tủ, mua sắm trang thiết bị phục
vụ kinh doanh, các điều kiện để tổ chức tuyên truyền triển khai chủ trương của
nhà nước, của tỉnh đến các thương nhân kinh doanh thực phẩm tại chợ.
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015
toàn thực phẩm, cạnh tranh không lành mạnh, … nhất là đối với các tổ chức, cá
nhân kinh doanh chế biến, ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng.
- Các ngành chức năng như: Sở Y tế, Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp
và phát triển Nông thôn chủ động tham mưu cho tỉnh ra các quyết định thanh tra,
kiểm tra đảm bảo phù hợp với các quy định hiện hành của pháp luật. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực
phẩm tại chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh AG từ nay đến năm 2015 23
c) Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình các cấp, các ngành
làm tốt chức năng quản lý nhà nước về VSATTP:
Bên cạnh thực hiện công tác vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định
chung của Trung ương, của tỉnh. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục tăng cường
công tác tham mưu, hướng dẫn công tác vệ sinh an toàn thực phẩm theo chức
năng quản lý của ngành. Chỉ đạo các phòng, ban, các đơn vị thuộc ngành đẩy
mạnh công tác tuyên truyền cũng như công tác thanh, kiểm tra để thực hiện tốt
nhiệm vụ được giao.
Xây dựng và ban hành các văn bản nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm
của hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực phẩm trên cơ
sở tăng cường sự phối hợp liên ngành, trong đó ngành y tế là cơ quan chịu trách
nhiệm chính.
d) Tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo về vệ sinh an toàn thực phẩm
của chính quyền các cấp tại địa phương:
- Đẩy mạnh việc phân cấp, nâng cao vai trò trách nhiệm của các địa
phương, các Ban Quản lý chợ trong công tác đảm bảo an toàn thực phẩm tại các
chợ.
dẫn các cách thực hành, lựa chọn thực phẩm an toàn. Ngoài ra, các thương nhân
còn được tìm hiểu các văn bản qui định về điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm,
quy định xử phạt đối với các thương nhân kinh doanh thực phẩm không đảm bảo
vệ sinh, để chủ động phòng ngừa, góp phần hạn chế ngộ độc thực phẩm và các
bệnh lây truyền qua thực phẩm.
Thời gian tập huấn, hướng dẫn có thể dài, ngắn khác nhau song cần bố trí
nội dung phù hợp với độ tuổi, trình độ tiếp thu và không làm ảnh hưởng đến thời
gian bán hàng của thương nhân.
b) Quan tâm tổ chức cho đơn vị quản lý chợ và các hộ kinh doanh đi
khảo sát thực tế công tác vệ sinh an toàn thực phẩm tại một số chợ trong và
ngoài tỉnh:
Để tăng cường công tác quản lý chợ cũng như nâng cao chất lượng đảm
bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong các chợ trung tâm trên địa bàn tỉnh, cần tạo
điều kiện cho đơn vị quản lý chợ và các hộ kinh doanh đi học tập kinh nghiệm,
khảo sát thực tế công tác vệ sinh an toàn thực phẩm tại một số chợ trong và
ngoài tỉnh.
3.2.7. Nhóm giải pháp xử lý các hành vi vi phạm quy định pháp luật
về vệ sinh an toàn thực phẩm hiện hành:
a) Xử lý các hành vi vi phạm quy định pháp luật về VSATTP theo
quy định:
Công tác đảm bảo VSATTP trong những năm qua ở nước ta đã từng bước
được hoàn thiện về hệ thống văn bản quản lý, tổ chức bộ máy, năng lực cán bộ
và nguồn lực tài chính nhằm đáp ứng các đòi hỏi, bức xúc của xã hội. Tuy nhiên,
công tác đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm hiện đang phải đối mặt với nhiều
khó khăn, thách thức mà đặc biệt là tình hình vi phạm pháp luật về vệ sinh an
toàn thực phẩm vẫn diễn biến hết sức phức tạp, xảy ra ở hầu hết các lĩnh vực. Xử
lý các hành vi vi phạm quy định pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm là một
trong những nhiệm vụ quan trọng để tăng cường công tác đảm bảo vệ sinh an
toàn thực phẩm tại các chợ trên địa bàn tỉnh hiện nay.
Các hành vi vi phạm thường gặp như: Sản xuất, kinh doanh các loại nông
Copyright: Tài liệu đại học ©