SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị TRƯỜNG BỔ TÚC VĂN HÓA TỈNH
Mã số:
(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHÁT HUY HOẠT ĐỘNG GỢI ĐỘNG CƠ MỞ ĐẦU
TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 10
Người thực hiện: NGUYỄN THỊ HUYỀN
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn: TOÁN
(Ghi rõ tên bộ môn)
- Lĩnh vực khác:
(Ghi rõ tên lĩnh vực)
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2014-2015
BM 01-Bia SKKN
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
––––––––––––––––––
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Nguyễn Thị Huyền.
2. Ngày tháng năm sinh: 10/11/1985.
3. Nam, nữ: Nữ.
4. Địa chỉ: 68/1/22A, khu phố 3, Trảng Dài, Biên Hòa, Đồng Nai.
5. Điện thoại: (CQ)/ ; ĐTDĐ: 0985299121
6. Fax: E-mail: [email protected]
7. Chức vụ: giáo viên.
8. Nhiệm vụ được giao (quản lý, đoàn thể, công việc hành chính, công việc
chuyên môn, giảng dạy môn, lớp, chủ nhiệm lớp,…): giảng dạy môn toán lớp 10A3, 10A4,
sẽ nói những điều tương tự với nhà giáo dục khi ông ta chưa xác định được rõ ràng và
chính xác cho anh về mục đích của hoạt động giáo dục của ông ta” .
Qua thực tế dạy học và quan sát tôi nhận thấy học sinh không thích môn Toán
phần lớn do các em mất căn bản từ lớp dưới, không theo kịp chương trình đang học;
học sinh ngồi học trong lớp không tập trung theo dõi bài giảng vì không thấy sự cần
thiết của bài học đó và vì chưa có động lực học tập. Đối với học viên của hệ Giáo dục
thường xuyên thì vấn đề đó càng khó khăn hơn nữa vì trình độ tiếp thu của các em
thấp hơn rất nhiều so với học sinh phổ thông. Làm thế nào để học sinh quan tâm đến
bài học ngay từ phần mở đầu, trả lời cho các em câu hỏi học để làm gì là cả một nghệ
thuật soạn giáo án của người giáo viên. Vì thế tôi chọn đề tài “ Phát huy hoạt động
gợi động cơ trong giảng dạy môn Toán lớp 10 ”.
II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:
Động cơ hoạt động là một trong các thành tố cơ sở của phương pháp dạy học
môn Toán. Việc học tập tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo đòi hỏi học sinh phải có
ý thức về những mục đích đặt ra và tạo được động lực bên trong thúc đẩy bản thân họ
hoạt động để đạt được được mục đích đó. Và gợi động cơ là nhằm làm cho những
mục đích sư phạm biến thành những mục đích của cá nhân học sinh, có mục đích cụ
thể học sinh sẽ định hướng đúng đắn cho hành vi của mình. Có nhiều loại gợi động cơ
BM03-TMSKKN
: mở đầu, trung gian và kết thúc. Trong bài viết này, tôi muốn đề cập và khai thác sâu
hơn về hoạt động gợi động cơ mở đầu trong việc dạy môn Toán cho học sinh lớp 10.
Trên thực tế hai lớp 10 tôi giảng dạy, qua phần khảo sát chất lượng đầu năm và
phiếu thăm dò ý kiến hỏi các học viên lớp 10 về việc học môn Toán, số lượng các học
viên cho là khó, không thích học, không thấy bộ môn này liên quan đến thực tế đời
sống được thống kê như sau:
LỚP SỐ LƯỢNG TỈ LỆ
10A3 30/35 85,71%
10A4 41/46 89,13%
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP:
1. Cách thức tổ chức thực hiện giải pháp:
cho học viên tiếp thu tốt nhất là bài học được mô tả gần với thực tế. Dạy cho đối
tượng này là nhiệm vụ khá khó khăn, nói về cái gì đó quá khó, mang tính hàn lâm thì
các em không hiểu được. Vì thế mà giáo viên cần nhiều sự trợ giúp và tôi chọn trợ
giúp của lịch sử của toán học, kiến thức về các môn khoa học có liên quan,… để làm
cho kiến thức mà ta truyền đạt bớt khô khan, biến toán học thành một môn học hấp
dẫn, thích thú đối với học sinh, làm cho các giờ toán trở nên sôi nổi, hứng thú hơn với
các em.
Với chương trình Toán 10 dạy cho đối tượng học viên hệ GDTX, điều này thật
sự cần thiết, vì các em mới bước từ trường THCS lên THPT, kiến thức mỗi bài nhiều
và khó hơn, cách học cũng phải thay đổi sao cho phù hợp. Thực hiện hoạt động gợi
động cơ khi bắt đầu bài học của một chương hay một bài, tôi chọn hướng đan xen với
cách nói đơn giản là giới thiệu nội dung các em học trong chương, vận dụng kiến thức
đó để làm gì là các câu chuyện về những nhà Toán học nổi tiếng mà cuộc đời của họ
có thể sẽ mang lại cho các em những bài học thú vị về giáo dục nhân cách và lối
sống.
2. Minh chứng quá trình thực nghiệm giải pháp:
Ví dụ với Chương I của Đại số 10, tôi thực hiện như sau:
“ Chương I Mệnh đề - Tập hợp sẽ cung cấp cho chúng ta những kiến thức mở đầu
về logic toán và tập hợp. Các khái niệm về mệnh đề và các phép toán về tập hợp sẽ
giúp các em diễn đạt nội dung toán học thêm rõ ràng và chính xác, đồng thời giúp
chúng ta hiểu đầy đủ hơn về suy luận và chứng minh trong toán học. Bởi vậy chương
này có ý nghĩa quan trọng với việc học tập môn toán.”
Với bài học về Tập Hợp trong Chương I , tôi lồng ghép một câu chuyện về nhà
toán học mà cuộc đời của ông mãi là tấm gương sáng về nghị lực sống :
“Tập hợp là một trong những khái niệm cơ bản của toán học mà các em đã làm
quen ở lớp dưới. Hôm nay trước khi vào bài học cô muốn kể cho các em nghe một
câu chuyện về một nhà toán học. Ông là người sáng lập nên lí thuyết tập hợp, tên ông
là Ghê-ooc Canto (1845-1918) – nhà toán học Đan Mạch gốc Nga – sinh ra trong
một gia đình có bố là một thương gia, mẹ là một nghệ sĩ. Ba mẹ muốn ông trở thành
một kĩ sư vì nghề này kiếm được nhiều tiền hơn nên đã có những hành động ngăn
khách quan và rút ra nhiều thông tin ẩn chứa trong các số liệu đó. Vì thế thống kê
cần thiết cho mọi lực lượng lao động. Ví dụ như khi một nhà sản xuất tung ra thị
trường một loạt sản phẩm mới, sau một thời gian họ cần tham khảo ý kiến người tiêu
dùng, khi đó họ phải đi thu thập, tìm kiếm thông tin, số liệu, phân tích và xử lí chúng
để vạch ra chiến lược kinh doanh và phương hướng sản xuất mặt hàng nào , phân
phối ở đâu để lợi nhuận cao nhất. Và đó là nhiệm vụ của thống kê. Ngay từ đầu thế kỉ
XX, khi Thống kê mới xuất hiện, nhà khoa học người Anh, Oen đã dự báo rằng trong
tương lai không xa, kiến thức về thống kê sẽ trở thành một yếu tố không thể thiếu
được trong học vấn phổ thông của mỗi công dân, giống như khả năng biết đọc, biết
viết vậy. Thế kỉ XXI đang chứng minh điều đó. Học về thống kê, chắc chắn chúng ta
sẽ tìm thấy các ứng dụng ngay trong các hoạt động của trường học và cuộc sống
hàng ngày.”
“Như mọi khoa học khác, Lượng Giác phát sinh từ nhu cầu của đời sống con
người: sự phát triển của ngành hàng hải đòi hỏi phải biết xác định vị trí của tàu bè
ngoài biển khơi theo mặt trời lúc ban ngày và theo vì sao lúc ban đêm, cuộc sống xã
hội với các hoạt động sản xuất đòi hỏi đo đạc ruộng đất, thiết lập bản đồ,… Và trong
lich sử Toán học, người có công xây dựng lí thuyết về lượng giác là nhà toán học Lê-
ô-na Ơ-le, người Thụy sĩ. Cuộc đời ông là một tấm gương cho cả nhân loại về sự say
mê và cần cù trong công việc. Ông không từ chối bất kì việc gì dù là khó đến đâu.
Suốt 15 năm cuối đời mình mặc dù bị mù cả hai mắt, ông vấn tiếp tục lao động sáng
tạo, không ngừng cống hiến xuất sắc cho khoa học. Để ghi nhận công lao ông đã viết
trên 800 công trình về toán học, thiên văn và Địa lí, tên của ông đã được đặt cho một
miệng núi lửa ở phần trông thấy của Mặt trăng .”
Phần Hình học 10, chương đầu tiên là một khái niệm hoàn toàn mới và có phần
khó hiểu với học viên, tôi chọn cách giới thiệu tổng quát nhất những gì các em sẽ
được học, sự liên kết với các môn khoa học khác và ứng dụng của Vec tơ:
“ Ở cấp THCS, các em đã biết một số kiến thức về hình học phẳng. Chương trình
hình học 10 nhằm bổ sung thêm và hoàn thiện một số kiến thức của bộ môn hình học.
Trong chương đầu tiên, các em sẽ được tiếp cận với một khái niệm hoàn toàn mới, đó
là vec tơ và các phép toán về vec tơ. Bằng công cụ vec tơ, các em sẽ tập làm quen với
thường, một người to béo khiêu khích :
- Người Ai Cập chúng ta tài giỏi nhất thế giới mà phải chịu bó tay không đo
được, huống hồ người Hi Lạp nhỏ bé với cái thước ngắn kia làm sao mà đo nổi
ngọn tháp cao ngất trời này chứ?
Không phản ứng, nhà Toán học đề nghị người vừa nói giúp ông thực hiện công
việc:
- Phiền ngài vui lòng đứng dưới chân tháp để tôi đo chiều cao của ngài! Rồi tôi
sẽ cho ngài biết chiều cao của tháp!
Mặt trời mỗi lúc một lên cao và cứ qua một khoảng thời gian nhất định, Talet lại
đo cái bóng của ông ta. Tiếp đó nhà Tóan học chuyển sang đo bóng của kim tự tháp
đang đổ dài trên mặt cát. Sau một lúc tính toán, ông công bố kết quả:
- Chiều cao của kim tự tháp Kê-ôp là 146 m!
Rồi ông giải thích thêm:
- Dựa vào tính toán khoa học, tôi để ngài và kim tự tháp cùng đứng trên một
đường thẳng. Khi mặt trời chiếu một góc 45
0
thì độ dài của cái bóng và chiều
cao của ngài bằng nhau. Lúc đó tôi chỉ cần đo cái bóng của kim tự tháp.
Mọi người ồ lên tán thưởng cách làm thông minh và đầy thuyết phục của Ta-let.
Kết thúc câu chuyện chúng ta thấy ngay từ thời xa xưa, nhân loại đã biết vận dụng tri
thức để làm những gì mà tưởng như vượt qua sức người và bây giờ cũng vậy, các em
sẽ thấy được nhiều ứng dụng của kiến thức toán học trong đời sống hàng ngày. ”
Với chương cuối cùng của Hình học 10, tôi chọn cách nhấn mạnh về vai trò của
phương pháp tọa độ trong mặt phẳng đối với bộ môn Hình học
“ Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng được trình bày dựa trên kiến thức về vec
tơ và các phép tính về vec tơ, từ đó có thể giải quyết các bài toán hình học bằng việc
tính toán thuần túy. Các em sẽ được làm quen với một phương pháp tư duy mới, tư
duy hình học bằng những con số, tìm hiểu tính chất của đường thẳng, đường tròn,
đường elip thông qua phương trình của chúng. Đó là một công cụ mới để suy luận và
tư duy một cách chặt chẽ và chính xác, tránh được các hiểu lầm do trực giác mang
So với bảng thống kê ban đầu có thể thấy số lượng học viên thấy việc học bộ môn
toán bớt nặng nhọc, cần thiết và thấy được ứng dụng của môn học này với thực tế
tăng lên đáng kể:
• Lớp 10A3 tăng 60%.
• Lớp 10A4 tăng 67,39%.
V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Với khả năng cũng như kinh nghiệm còn hạn chế, khi trình bày đề tài này tôi
mong muốn sẽ được học hỏi nhiều hơn từ đồng nghiệp, từ các thầy cô có kinh nghiệm
hơn và từ ban giám hiệu nhà trường để góp phần vào việc nâng cao trình độ chuyên
môn và làm cho học sinh thích học môn toán. Trong quá trình thực hiện đề tài chắc
chắn vẫn còn nhiều thiếu sót, kính mong các thầy cô góp ý để bài viết này hoàn chỉnh
hơn nữa. Xin chân thành cảm ơn.
VI. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trần Văn Hạo ( tổng chủ biên) – Đại số 10 ( Ban cơ bản) – NXBGD – 2010.
2. Trần Văn Hạo ( tổng chủ biên) – Sách giáo viên Hình học 10 – NXBGD –
2010.
3. Trần Văn Hạo ( tổng chủ biên) – Sách giáo viên Đại số 10 –NXBGD – 2010.
4. Trần Văn Hạo ( tổng chủ biên) – Đại số 10 ( Ban nâng cao) –NXBGD –
2010.
5. Trần Văn Hạo ( tổng chủ biên) – Hình học 10 ( Ban cơ bản) –NXBGD –
2010.
6. Trần Văn Hạo ( tổng chủ biên) – Hình học 10 ( Ban nâng cao) –NXBGD –
2010.
7. Nguyễn Bá Kim –Phương pháp dạy học môn Toán –NXB ĐHSP – 2003 .
VII. PHỤ LỤC:
Phiếu khảo sát thăm dò ý kiến học sinh
Họ và tên học sinh:
Lớp:
CÓ KHÔNG
Em có thực sự thích học môn Toán?
tác giả tổ chức thực hiện và có hiệu quả cho đơn vị
2. Hiệu quả (Đánh dấu X vào 1 trong 5 ô dưới đây)
- Giải pháp thay thế hoàn toàn mới, đã được thực hiện trong toàn ngành có hiệu quả cao
- Giải pháp thay thế một phần giải pháp đã có, đã được thực hiện trong toàn ngành có hiệu quả
cao
- Giải pháp thay thế hoàn toàn mới, đã được thực hiện tại đơn vị có hiệu quả cao
- Giải pháp thay thế một phần giải pháp đã có, đã được thực hiện tại đơn vị có hiệu quả
- Giải pháp mới gần đây đã áp dụng ở đơn vị khác nhưng chưa từng áp dụng ở đơn vị mình, nay
tác giả tổ chức thực hiện và có hiệu quả cho đơn vị
3. Khả năng áp dụng (Đánh dấu X vào 1 trong 3 ô mỗi dòng dưới đây)
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách:
Trong Tổ/Phòng/Ban Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT Trong ngành
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện và dễ đi vào cuộc sống:
Trong Tổ/Phòng/Ban Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT Trong ngành
- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả trong phạm vi rộng:
Trong Tổ/Phòng/Ban Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT Trong ngành
Xếp loại chung: Xuất sắc Khá Đạt Không xếp loại
Cá nhân viết sáng kiến kinh nghiệm cam kết và chịu trách nhiệm không sao chép tài liệu của
người khác hoặc sao chép lại nội dung sáng kiến kinh nghiệm cũ của mình.
Tổ trưởng và Thủ trưởng đơn vị xác nhận đã kiểm tra và ghi nhận sáng kiến kinh nghiệm này đã
được tổ chức thực hiện tại đơn vị, được Hội đồng chuyên môn trường xem xét, đánh giá; tác giả
không sao chép tài liệu của người khác hoặc sao chép lại nội dung sáng kiến kinh nghiệm cũ của
chính tác giả.
Phiếu này được đánh dấu X đầy đủ các ô tương ứng, có ký tên xác nhận của tác giả và người có
thẩm quyền, đóng dấu của đơn vị và đóng kèm vào cuối mỗi bản sáng kiến kinh nghiệm.
NGƯỜI THỰC HIỆN SKKN XÁC NHẬN CỦA TỔ THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
BM04-NXĐGSKKN
(Ký tên và ghi rõ họ tên) CHUYÊN MÔN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
(Ký tên, ghi rõ