MỤC LỤC
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI… ……………………………………….………………… 1
II. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ……………………………………… 3
1. Cơ sở lí luận: …………………………………………………… ….……………… 3
1. Cơ sở thực tiễn: …………………………… ……………………….……………… 4
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ CÁC GIẢI PHÁP 8
1. Tổ chức thực hiện:………………………….………… ……….………… 8
2. Các giải pháp:………………………………………………….………… 9
IV. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI… ……………… ………… ….…………… 16
V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ, KHẢ NĂNG ÁP DỤNG ….………… 19
1. Kết luận…………………………………………………….………………….… 19
2 Kiến nghị……………………………………………………………………… … 20
3. Khả năng áp dụng……………………………………….………………….… 20
V. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ………….………………….… 21
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Văn nghị luận nói chung và nghị luận xã hội nói riêng là loại văn trong
đó người viết (người nói) trình bày ý kiến của mình bằng cách dùng lí luận bao
gồm cả lí lẽ và dẫn chứng để làm rõ một vấn đề thuộc về chân lí nhằm làm cho
1
người đọc người nghe hiểu, tin đồng tình với những ý kiến của mình, và hành
động theo những điều mà mình đã đề xuất.
Trong những năm gần đây, trong các kỳ thi Tốt nghiệp THPT và Đại học,
Cao đẳng và kể cả thi chọn học sinh giỏi, phần câu hỏi nghị luận xã hội có một
vị trí hết sức quan trọng. Câu hỏi nghị luận xã hội vừa là cơ sở để đánh giá chất
lượng của đề thi, vừa là câu hỏi chiếm tỉ lệ điểm tương đối cao (từ 3 đến 4 điểm
trong thang điểm 10) góp phần làm nên thành công của bài thi. Câu hỏi nghị
luận xã hội là phần mà thí sinh thích nhất, bởi nó không bị gò bó, luôn đem đến
sự mới mẻ, sáng tạo cho thí sinh. Tuy nhiên, hiện nay nhiều học sinh rất ngại và
lười viết văn nói chung và càng lười hơn khi viết phần mở bài, nên khi làm bài
văn nghị luận xã hội, thường lúng túng và mắc nhiều lỗi, thậm chí không biết
viết. Điều này tất yếu dẫn đến kết quả các bài làm chất lượng không cao, điểm

đề, phù hợp với tính chất của từng kỳ thi. Nếu trong kỳ thi tốt nghiệp trước đây
chỉ yêu cầu học sinh với những kiến thức và kỹ năng cơ bản thì kỳ thi tốt nghiệp
tới đây đòi hỏi học sinh phải vận dụng thành thục những kỹ năng đó để có thể
viết được một bài văn nghị luận xã hội không chỉ đầy đủ luận điểm, dẫn chứng,
lí lẽ mà còn hay, hấp dẫn, lôi cuốn người đọc.
Nghị luận xã hội thực chất là đưa ra những dẫn chứng, lí lẽ để bàn luận,
đánh giá về một vấn đề xã hội thông qua hệ thống luận điểm. Những câu hỏi
nghị luận xã hội trong đề thi giúp học sinh có cơ hội thể hiện đầy đủ quan niệm,
suy nghĩ, nhận thức của học sinh về một vấn đề xã hội. Trong những kỳ thi gần
đây, dạng đề văn nghị luận xã hội ngày càng khó hơn, đa dạng hơn. Đề thi mang
tính tổng hợp chứ không còn tách biệt giữa nghị luận về một hiện tượng đời
sống và nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Câu hỏi nghị luận xã hội hết sức đa
dạng. Khi làm bài phải phụ thuộc vào cách nhìn nhận của học sinh về những vấn
đề xã hội. Trước một vấn đề, mỗi học sinh có thể có cách tiếp cận không giống
nhau. Vì thế, việc dẫn dắt của học sinh vào vấn đề cũng khác nhau.
3
Trong bài làm văn nghị luận xã hội, phần mở bài có vai trò hết sức quan
trọng góp phần làm nên thành công cho cả bài văn. Phần mở bài vừa làm cơ sở
cho phần thân bài, vừa tạo tâm thế, gợi cảm hứng cho người đọc. Phần mở bài
phải đạt những yêu cầu, nêu được vấn đề một cách ngắn gọn, định hướng cách
giải quyết vấn đề đặt ra của đề bài. Tuy nhiên, trong thang điểm, phần mở bài
thường chiếm số điểm không nhiều nhưng trong quá trình chấm, mở bài đảm
bảo yêu cầu đúng, đủ, hay có tầm quan trọng nhất định. Để một mở bài hay, hấp
dẫn người đọc, đòi hỏi mở bài phải có tính sáng tạo. Mỗi dạng đề văn nghị luận
xã hội thường có những cách mở bài phù hợp. Từ yêu cầu, tính chất của từng kỳ
thi sẽ đòi hỏi học sinh cách mở bài tương ứng.
2. Cơ sở thực tiễn:
a. Thực trạng về thời lượng
Trong phân phối chương trình Ngữ văn hiện nay, phần làm văn nghị luận
xã hội chỉ được sắp xếp với một thời lượng tương đối ít (chỉ từ 2 đến 3 tiết học).

sáng tạo đã kích thích hứng thú cho học sinh.
Trái lại, thực tế của nhiều năm đi chấm thi và trực tiếp dạy học, ôn luyện
cho học sinh thi học sinh giỏi, thi Đại học - Cao đẳng, tôi nhận thấy, phần mở
bài trong bài làm văn nghị luận xã hội của học sinh còn tồn tại rất nhiều hạn chế.
Nhiều học sinh không biết mở bài. Thực ra, trong quá trình học, học sinh phần
lớn chưa chú ý mở bài sao cho đúng, cho hay. Một số lỗi thường gặp của học
sinh khi viết mở bài cho đề văn nghị luận xã hội:
- Nhiều học sinh làm bài không có không có mở bài, không giới thiệu yêu
cầu đề. Hay nói chính xác hơn, học sinh không xác định được bố cục bài viết
nên làm bài không phân biệt được mở bài hay thân bài. Vì vậy, học sinh làm bài
là trực tiếp giải quyết vấn đề mà thiếu phần đặt vấn đề. Nhiều học sinh chép lại
y nguyên yêu cầu đề để thay cho phần mở bài
- Mở bài không nêu đúng vấn đề đặt ra trong đề bài. Khi thiếu kỹ năng làm
bài văn nghị luận xã hội, học sinh sẽ không biết phân tích đề, xác định trọng tâm
yêu cầu đề. Chính vì vậy, mở bài không giới thiệu được yêu cầu đề. Nếu mở bài
5
không giới thiệu được yêu cầu sẽ không đảm bảo yêu cầu của phần mở bài đồng
thời khi viết bài sẽ diễn đạt lan man, thiếu luận điểm để làm rõ vấn đề đặt ra.
- Mở bài dài dòng, không nêu được giới hạn, phạm vi vấn đề cần nghị luận.
Viết mở bài dài dòng sẽ khiến mất thời gian, cạn kiệt ý tưởng cho phần thân bài.
Mở bài dài dòng sẽ gây nhàm chán cho người đọc đồng thời có thể dẫn đến xa
đề, lạc đề ở phần thân bài.
- Mở bài bằng việc dẫn dắt ngôn từ sáo rỗng, gượng ép. Khi học sinh không
hiểu yêu cầu của đề bài, không phân tích đề ra thường “bịa ra” mở bài để dẫn
dắt vấn đề. Điều này sẽ gây cho người đọc cảm giác mơ hồ, khó chịu về sự giả
tạo.
c. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế khi viết mở bài văn nghị luận xã
hội.
Những hạn chế của học sinh khi viết mở bài cho bài văn nghị luận xã hội
xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau:

luận nhưng đồng thời đó cũng là bước hết sức quan trọng để có thể viết được
một mở bài hay. Không tiến hành thao tác phân tích đề, dẫn đến học sinh trong
quá trình làm bài nghĩ đến đâu, viết đến đó. Đây là nguyên nhân đa số học sinh
gặp phải kể cả với những học sinh học khối để ôn thi ĐH & CĐ, cả học sinh ôn
thi chọn học sinh giỏi.
+ Bên cạnh đó còn có nguyên nhân: học sinh không chịu khó rèn luyện trong
quá trình học. Chính điều này làm cho học sinh không thành thạo khi viết mở
bài. Ngay cả với học sinh giỏi, việc tự viết bài để rèn luyện và hoàn thiện kỹ
năng cũng rất ít. Học sinh phần lớn chỉ chờ giáo viên đọc chép, không có ý thức
tự mày mò, tìm kiếm. Chính vì vậy, để ôn thi học sinh phải học thuộc cách viết
của giáo viên hoặc viết theo các bài văn mẫu của sách tham khảo.
- Nguyên nhân xuất phát từ giáo viên:
Hạn chế trong viết mở bài cho đề văn Nghị luận xã hội còn xuất phát từ
phương pháp dạy học của giáo viên: Trong quá trình dạy học, giáo viên tập
trung hướng dẫn học sinh phân tích đề, lập dàn ý, xây dựng hệ thống luận điểm.
7
Giáo viên không dành thời gian hình thành kỹ năng viết mở bài cho học sinh.
Bên cạnh đó, một số giáo viên hiện nay lại chủ yếu tập trung vào việc cung cấp
kiến thức về mặt lý thuyết, ít chú ý rèn luyện kỹ năng thực hành. Vì vậy, một
tiết học trên lớp, học sinh ít có cơ hội rèn luyện kỹ năng viết mở bài của mình
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ CÁC GIẢI PHÁP
1. Tổ chức thực hiện
Thực hành là bước quan trọng nhất của việc làm văn nói chung và làm
văn nghị luận xã hội nói riêng. Thông qua thực hành giúp học sinh rèn luyện các
kĩ năng tư duy cách tìm hiểu đề, lập dàn ý trong quá trình thành lập văn bản
Một bài văn nghị luận xã hội hay cần nhiều kỹ năng song mở bài là một kỹ năng
quan trọng cho thấy người viết đã xác định đúng và trúng vấn đề, tạo tâm thế
cho người đọc tiếp nhận bài viết. Mục đích của phần mở bài là giới thiệu và dẫn
dắt vào vấn đề nghị luận đồng thời gây hứng thú cho người đọc, lôi cuốn sự chú
ý của người đọc đối với vấn đề cần nghị luận. Đó cũng là hai bước không thể

thể trực tiếp giới thiệu vấn đề nghị luận. Cách mở bài này sẽ không bị xa đề, lạc
đề. Mặt khác, mở bài trực tiếp sẽ không bị mất nhiều thời gian. Mở bài trực tiếp
có thể hạn chế tính sáng tạo, không tạo được hứng thú mới mẻ cho người đọc.
Tuy nhiên, trước khi hướng dẫn học sinh viết bài theo những cách khác, giáo
viên cần rèn luyện học sinh thành thạo cách viết mở bài theo hướng trực tiếp.
Cách viết mở bài theo hướng trực tiếp là tiền đề cho những cách viết mở bài
khác với những yêu cầu cao hơn, khó hơn.
Hướng dẫn học sinh cách viết mở bài trực tiếp:
- Xác định trọng tâm yêu cầu đề. Đây là thao tác quan trong nhất trong việc
phân tích đề. Yêu cầu đề thường nằm ở phần giới hạn của đề. Trọng tâm đề có
vai trò then chốt đối với cách mở bài trực tiếp.
- Từ yêu cầu trọng tâm của đề, học sinh phải đưa ra được những hiểu biết,
đánh giá của mình về những ảnh hưởng, tầm quan trọng của vấn đề đặt ra.
9
- Cuối cùng, dẫn dắt vào yêu cầu đề. Với cách mở bài trực tiếp, khi có thể
đưa ra nhận định của mình về vấn đề ngay từ phần mở bài. Tuy nhiên, dẫn dăt
phải ngắn gọn.
Bài tập vận dụng:
Ví dụ 1:
Đề 1: Bình luận câu tục ngữ: Trăm hay không bằng tay quen
Các bước tiến hành viết mở bài:
- Xác định trọng tâm yêu cầu đề: khẳng định tầm quan trọng của thực hành
trong thực tế cuộc sống
- Ảnh hưởng, tầm quan trọng của vấn đề: trong thời đại ngày nay đang cần
rất nhiều người giỏi nghề, thực hành hơn lí thuyết
- Đưa ra nhận định về vấn đề để dẫn dắt vào yêu cầu đề
Viết mở bài :
Học sinh có thể viết đơn giản như sau:
Bàn về mối quan hệ giữa tri và hành, giữa lí thuyết và thực hành, tục ngữ có
câu: Trăm hay không bằng tay quen

Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày quan điểm của anh /
chị về ý kiến trên.
Các bước tiến hành viết mở bài:
- Xác định trọng tâm yêu cầu đề: Sự tụt hậu về lòng nhân ái và đạo đức.
- Ảnh hưởng, tầm quan trọng của vấn đề đặt ra: Đó là mối lo ngại lớn trong cuộc
sống hiện nay.
- Đưa ra nhận định về vấn đề để dẫn dắt vào yêu cầu đề
Viết mở bài :
Những thành tựu kì diệu của kỹ thuật công nghệ làm nên những thay đổi
mạnh mẽ về nhiều mặt của đời sống. Nhưng, cuộc sống càng hiện đại con người
phải đối mặt với nhiều nguy cơ, thử thách. Trong đó có nguy cơ tụt hậu về kinh
tế, xuống dốc về đạo đức, về lòng yêu thương, tình nhân ái. Nguy cơ tụt hậu về
11
lòng nhân ái, về đạo đức đã thể hiện qua tình trạng người nhà bệnh nhân hành
hung bác sĩ. Trước tình trạng đó, trên báo điện tử Dantri.com Lê Chân Nhân đã
đưa ra nhận định: “Nơi nào mà lòng nhân ái và đạo đức tụt hậu thì sự lo ngại
còn lớn hơn sự tụt hậu về kinh tế”. (Trích từ bài làm của học sinh)
b. Mở bài gián tiếp:
Mở bài gián tiếp là cách người viết đi từ vấn đề khác có liên quan để bắt
cầu giới thiệu vấn đề nghị luận. Khi mở bài gián tiếp thường bắt đầu bằng cách
trích dẫn một ý kiến, một câu chuyện, lối sống, cách ứng xử, làm cơ sở đề dẫn
dắt vào yêu cầu của đề đặt ra.
Mở bài gián tiếp tạo cho bài viết có chất văn chương, sáng tạo hơn, đem
đến những sáng tạo mới mẻ, bất ngờ cho người đọc. Tuy nhiên, cách mở bài
gián tiếp với những học sinh không thành thạo kỹ năng sẽ rất dễ lan man, dài
dòng, sa đà vào vấn đề khác dẫn đến xa đề hoặc lạc đề. Học sinh không chủ
động khi viết thì mở bài có thể sẽ trích dẫn vòng vo, dài dòng, mất thời gian. Do
vậy cần đọc thật kĩ đề bài, gạch chân những từ ngữ quan trọng để xác định cho
trúng vấn đề nghị luận.
Hướng dẫn học sinh cách viết mở bài gián tiếp:

sống đẹp là thế nào hỡi bạn ?” và sau đó nhà thơ đã tự trả lời: “Sống là cho đâu
chỉ nhận riêng mình”. (Một khúc ca)
* Mở bài theo kiểu quy nạp
Là kiểu lập luận ngược lại so với kiểu diễn dịch, nghĩa là ta phải lập luận
từ những ý, những sự việc cụ thể, riêng lẻ, đặc thù, nhỏ hơn ý, sự việc đặt ra
trong luận đề của đề bài rồi mở rộng dần và tổng hợp khái quát lên để bắt sang
luận đề.
Ví dụ 1
Đề 1: Bình luận câu tục ngữ: Tốt gỗ hơn tốt nước sơn
Các bước tiến hành viết mở bài:
- Xác định trọng tâm yêu cầu đề: khẳng định tầm quan trọng giá trị bên trong
13
- Lựa chọn một câu chuyện, một thông tin, một ý kiến, : từ một nhận định và
một vài hiện tượng cuộc sống
- Dẫn dắt vào yêu cầu đề để giới thiệu vấn đề.
Viết mở bài :
Trong cuộc sống, chúng ta thường phải đứng trước một sự lựa chọn: chọn
người, chọn vật…Chúng ta thường gặp những tình huống khó quyết định bởi vì
không thiếu gì cảnh: người đẹp mà kém, người giỏi thì lại không đẹp, vật đẹp thì
vật lại không bền, vật bền vật lại không đẹp…Đối với những trường hợp như
thế dân gian ta có lời khuyên “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”
Ví dụ 2:
Đề 2: Matin Luther King từng nói: "Trong thế giới này, chúng ta không
chỉ xót xa vì những hành động và lời nói của người xấu mà còn cả vì sự im lặng
đáng sợ của người tốt". Anh (chị) có suy nghĩ gì về ý kiến trên?
Các bước tiến hành viết mở bài
- Xác định trọng tâm yêu cầu đề: Sự tim lặng của người tốt
- Lựa chọn một câu chuyện, một thông tin, một ý kiến, : Câu chuyện về anh
thanh niên bị móc ví trên xe buýt
- Dẫn dắt vào yêu cầu đề để giới thiệu vấn đề.

Nick, điều quan trọng nhất là đứng bao giờ từ bỏ khát vọng, hãy luôn yêu
thương và biết tha thứ với mọi người Nick đã đến với con người bằng tất cả
trái tim, bởi với anh: “tôi không có tay để chạm vào tay của người khác nhưng
tôi có trái tim để chạm vào trái tim của người khác”. Trái tim của Nick đã thắp
lên ngọn lửa khát vọng cho bao nhiêu con người vượt lên số phận. Từ nghị lực
phi thường của mình, từ trái tim quả cảm của Nick ta nhận ra rằng: “Con người
bình đẳng, không phải sự sinh ra mà đức hạnh mới tạo nên sự khác biệt”
(Voltaire) (Trích từ bài làm của học sinh)
Ví dụ 4:
15
Đề 4: Có ý kiến cho rằng: “Thời gian là vàng, vì thế phải biết quý trọng
từng phút từng giây”. Ý kiến khác lại cho rằng: “Thời gian không quan trọng,
điều quan trọng là cách con người sử dụng thời gian của bản thân mình”
Anh chị hãy viết bài văn ngắn (khoảng 600 từ) bày tỏ quan niệm của
mình về hai ý kiến trên.
Các bước tiến hành viết mở bài:
- Xác định trọng tâm yêu cầu đề: Cách sử dụng thời gian
- Lựa chọn một câu chuyện, một thông tin, một ý kiến, : từ một câu chuyện về
chim sê
- Dẫn dắt vào yêu cầu đề để giới thiệu vấn đề.
Viết mở bài:
Những chú chim non đi lượm lặt thóc rơi vãi trên cánh đồng rộng lớn để
chuẩn bị nguồn thức ăn cho mùa đông, trong số đó có hai chú chim gần nhau là
sẻ nâu và sẻ vàng. Sẻ nâu cần mẫn từ sáng sớm chỉ mong thu nhặt được nhiều
thứ ngược lại, sẻ vàng luôn nhởn nhơ và nó luôn nghĩ còn nhiều thời gian lắm.
Nhưng mùa động năm đó đến sớm hơn dự định, tuyết phủ trắng cánh đồng và
đàn chim về tổ. Sẽ vàng đã không sống sót qua nổi chỉ vì thiếu lương thực. Câu
chuyện về những chú chim làm ta nghĩ đến những quan niệm khác nhau về cách
sử dụng thời gian. Phải chăng: “Thời gian là vàng, vì thế phải biết quý trọng
từng phút từng giây” hay “Thời gian không quan trọng, điều quan trọng là

hóa với người dân đang đứng xếp hàng phía đằng sau, còn hiên ngang đứng
giữa đường đưa điện thoại ra tạo dáng, chụp ảnh.
- Trong dòng bạn trẻ lễ viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Nhà văn
hóa Thanh niên: Nguyễn Xuân Nguyên - Anh thanh niên cụt cả hai tay, mắt
rưng rưng, quỳ dưới di ảnh của Đại tướng.
Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày quan điểm của anh / chị về hai
hình ảnh trên.
Các bước tiến hành viết mở bài:
- Xác định yêu cầu của đề bài: Cách ứng xử của giới trẻ hiện nay.
17
- Lựa chọn vấn đề đối lập hoặc trái ngược, khẳng định vấn đề đó trong cuộc
sống.
- Lập luận để đặt lại vấn đề theo yêu cầu đề ra.
Viết mở bài :
Khi bà Tưng và người mẫu Ngọc Trinh đăng đàn trên báo chí quan niệm
sống của mình: “yêu không có tiền cạp đất mà ăn à”, “tôi cần những đại gia,
những người giàu có đến với mình”,… đã có nhiều ý kiến lên án quan niệm
sống thực dụng của giới trẻ. Thế nhưng, một bộ phận của giới trẻ hiện nay
không chỉ có sống thực dụng mà vô cảm, thô lỗ, thiếu văn hóa. Hai hình ảnh trái
ngược của nhóm phóng viên VTV và anh thanh niên cụt tay Nguyễn Xuân
Nguyên trong đám tang Đại tưỡng Võ Nguyên Giáp khiến ta phải suy nghĩ về
cách ứng xử của giới trẻ hiện nay. (Trích từ bài làm của học sinh)
Ví dụ 2:
Đề 2: Hãy viết bài văn trình bày quan điểm của anh (chị) về bản chất của
thành công.
Các bước tiến hành viết mở bài:
- Xác định yêu cầu của đề bài: Quan điểm về thành công.
- Lựa chọn vấn đề đối lập hoặc trái ngược, khẳng định vấn đề đó trong cuộc
sống: Sự hoàn hảo trong công việc, thành đạt để có cuộc sống giàu sang,
- Lập luận để đặt lại vấn đề theo yêu cầu đề ra.

- Với lớp 12B3 (Sĩ số 36): không vận dụng hướng dẫn học sinh cách viết
mở bài.
Để đánh giá kết quả dạy học thể nghiệm, tôi sử dụng đề kiểm tra cho thời
gian làm bài 15 phút như sau:
Kết quả thu được:
Lớp Điểm
0,1
Tỉ lệ
%
Điểm
Từ 2 đến 5
Tỉ lệ
%
Điểm
từ 5 đến 8
Tỉ lệ
%
Điểm
8 trở lên
Tỉ lệ
%
12A 1 2,8 10 27,8 22 61,1 3 8,3
12b3 4 11,1 11 30,6 20 55,6 1 2,8
19
* Nhận xét:
Kết quả dược khảo sát qua 3 bài liên tục của học kì một cùa 2 lớp kết quả
đều cho tương tự. Ở tốp điểm khá giỏi ở lớp có sự hướng dẫn bao giờ cũng có
kết quả cao hơn so với lớp chưa được hướng dẫn. Thử nghiệm này cũng được
tiến hành ở 2 lớp 10 với mức độ đề dễ hơn cũng cho kết quả tương tự. Kết quả
của các bài viết cũng nâng lên đáng kể so với trước khi được hướng dẫn.

bó khả năng sáng tạo của học sinh.
3. Khả năng áp dụng
Trong quá trình dạy học các tiết làm văn, giáo viên không chỉ hình thành
cho học sinh kỹ năng viết phần mở bài của đề văn nghị luận xã hội mà còn cần
thiết cả kỹ năng mở bài cho đề văn nghị luận văn học. Với thời lượng dạy học
trên lớp, giáo viên sẽ không có thời gian để hướng dẫn và hình thành kỹ năng
viết phần mở bài cho học sinh. Vì vậy, dạy học cách viết mở bài phải được vận
dụng thường xuyên trong thời gian dạy khối, dạy ôn thi tốt nghiệp, dạy học bài
luyện tập về thao tác luận, đặc biệt là ở tiết trả bài.
Trước một vấn đề tưởng rằng đơn giản nhưng vào thực tế dạy học lại gặp
rất nhiều khó khăn. Trên đây là những trăn trở và tâm huyết của bản thân trong
thực tiễn dạy học nhưng chắc chắn sẽ còn nhiều hạn chế mong được trao đổi
cùng đồng nghiệp.
21
VI. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Muốn viết được bài văn hay – Nguyễn Đăng Mạnh (chủ biên) NXB Giáo
Dục, 1994
2. Mẹo luật viết văn hay Vũ Quốc Anh, Nguyễ Quang Cương, Hà Bình
Trị, Trường Đại học sư phạm Quy Nhơn, 1990
3. Làm Văn 10, 11, 12 – Trần Thanh Đạm (chủ biên) NXB Giáo Dục, 1990,
1991, 1992
4. Làm Văn 10 – Đỗ Hữu Châu (chủ biên) NXB Giáo Dục, 1990
5. Rèn luyện kĩ năn làm văn nghị luận – Bảo Quyến, NXB Giáo Dục 2003
22