BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
NGUYỄN THỊ HÀ
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRƯỜNG TRUNG CẤP Y TẾ BÌNH PHƯỚC
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Nghệ An, 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
___________________
NGUYỄN THỊ HÀ
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRƯỜNG TRUNG CẤP Y TẾ BÌNH PHƯỚC
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. ĐINH XUÂN KHOA
Nghệ An, 2014
LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm kính trọng và chân thành, tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:
- Ban giám hiệu, các phòng chức năng trường Đại Học Vinh;
- Phòng Sau Đại học trường Đại Học Vinh đã tạo điều kiện cho tôi được
học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn;
- Quý thầy, cô giáo, cán bộ giảng dạy trường Đại Học Vinh đã trực tiếp
giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu;
- Ban giám hiệu trường Đại học Đồng Tháp đã tạo điều kiện, cơ sở vật chất
phục vụ lớp học;
LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG CẤP Y TẾ
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 06
1.2. Một số khái niệm cơ bản 08
1.2.1. Giáo viên, Giáo viên Trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) và đội ngũ
giáo viên Trường TCCN 08
1.2.2. Chất lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên Trường TCCN 12
1.2.3. Nâng cao và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trường TCCN 15
1.2.4. Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
Trường TCCN 16
1.3. Người giáo viên Trường Trung cấp y tế trong giai đoạn hiện nay 16
1.4. Vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trường Trung cấp y tế
Bình Phước trong điều kiện KT-XH hiện nay 20
ii
1.4.1. Vấn đề cần thiết nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trường Trung
cấp y tế Bình Phước 20
1.4.2. Nội dung nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trường Trung cấp y
tế Bình Phước 23
1.4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
Trường Trung cấp y tế Bình Phước 31
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 36
Chương 2. THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN TRƯỜNG TRUNG CẤP Y TẾ BÌNH PHƯỚC
2.1. Giới thiệu về Trường Trung cấp y tế Bình Phước 37
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển 37
2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Trường Trung cấp y tế Bình Phước 38
2.1.3. Tổ chức bộ máy của nhà trường 40
2.1.4. Cơ sở vật chất, các cơ sở thực tập lâm sàng của trường 41
2.1.5. Kết quả đào tạo, bồi dưỡng từ năm 1999 – 2013 44
2.1.6. Định hướng phát triển trong thời gian tới 45
2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên Trường Trung cấp y tế Bình Phước 47
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 96
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
iv
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CBQL: Cán bộ quản lý
CKI/CKII: Chuyên khoa I/ Chuyên khoa II
CNH, HĐH: Công nghiệp hoá, Hiện đại hóa
CSVC: Cơ sở vật chất
ĐNGV: Đội ngũ giáo viên
GV: Giáo viên
GD-ĐT: Giáo dục – Đào tạo
KT-XH: Kinh tế - Xã hội
NXB: Nhà xuất bản
TCYT: Trung cấp y tế
UBND: Ủy ban nhân dân
v
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào việc xây dựng, phát triển một nền giáo dục
vững mạnh là nhân tố then chốt, quyết định để thúc đẩy xã hội phát triển. Chỉ thị
số 40CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban bí thư khóa IX về việc xây dựng, nâng cao
chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đã khẳng định “Giáo dục
và đào tạo là quốc sách hàng đầu và là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn
xã hội” [1]. Chất lượng nhân cách, phẩm chất đạo đức và lý tưởng của đội ngũ
giáo viên như thế nào sẽ ảnh hưởng to lớn và trực tiếp đến sản phẩm mà họ trực
tiếp đào tạo ra đó chính là những con người, những công dân xây dựng xã hội.
Sinh thời Bác Hồ đã nói “Không có thầy giáo thì không có giáo dục…”. Do đó,
xây dựng, phát triển nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên không chỉ là vấn đề
bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho nhân dân, nhưng cũng còn nhiều hạn
chế và yếu kém chưa đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ công nghiêp hóa, hiện
đại hóa đất nước, của thời kỳ hội nhập kinh tế thế giới.
Xuất phát từ tình hình thực tế, nhu cầu phát triển của nhà trường trong thời
kỳ hội nhập, nhiều cạnh tranh, cùng với quá trình hội nhập kinh tế thế giới, giáo
dục đang có xu hướng quốc tế hóa ngày càng mạnh mẽ. Tuy nhiên, xu hướng
này cũng đặt ra nhiều thách thức cho các trường học trong việc cạnh tranh thu
hút người học, giáo viên trình độ cao. Hơn nữa, có nhiều loại hình trường phát
triển đa dạng về ngành nghề, đông về số lượng mà số lượng người học có hạn,
2
dẫn đến sự cạnh tranh giữa các trường. Nhất là mô hình trường trung cấp chuyên
nghiệp ngày càng khó khăn về việc tuyển sinh, đào tạo. Chính vì vậy, các trường
đã chú trọng vào việc làm sao để duy trì và phát triển nhà trường.
Giáo viên trường Y nói chung, Trường TCYT Bình Phước nói riêng là vừa
giảng dạy lý thuyết và thực hành tại trường, vừa tham gia công tác khám chữa
bệnh, giảng dạy cho học sinh tại các bệnh viện. Do đó, đòi hỏi giáo viên phải có
năng lực thực sự về nghề thầy thuốc và nghiệp vụ thầy giáo. Đội ngũ giáo viên
của trường đa số có trình độ đại học và hầu hết các giáo viên được đào tạo tại các
trường Y, Dược, nghiệp vụ sư phạm còn yếu.
Với những khó khăn trên về đội ngũ giáo viên, xác định được tầm quan
trọng của ĐNGV trong sự sống còn và phát triển của nhà trường, nhằm giải
quyết những vấn đề còn tồn tại. Hơn nữa, Trường TCYT Bình Phước là nơi đào
tạo chuyên ngành điều dưỡng, hộ sinh và dược sĩ và hoạt động theo cơ chế tự
chủ cao. Do đó, phải có đội ngũ mạnh về số lượng và chất lượng, luôn đổi mới,
nhanh nhạy, tự chủ, sáng tạo và học tập không ngừng. Mỗi cán bộ giáo viên
trong trường phải là những người vững chuyên môn, nghiệp vụ, có đạo đức.
Trong Quyết định số 138/QĐ-UBND, ngày 15 tháng 01 năm 2010 của
Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước đã phê duyệt Quy hoạch phát triển ngành giáo
dục và đào tạo tỉnh Bình Phước đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020, trong
đó đề cập “Giai đoạn 2010-2015, chuẩn bị điều kiện để đầu tư nâng cấp Trường
tiễn đội ngũ giáo viên Trường TCYT Bình Phước. Bao gồm các phương pháp:
- Phương pháp điều tra bằng phiếu
Sử dụng phương pháp điều tra để thu thập ý kiến, làm rõ thực trạng và đề ra các
giải pháp nâng cao chất lượng ĐNGV Trường TCYT Bình Phước.
- Phương pháp thống kê toán học
Dùng phương pháp thống kê toán học để xử lý kết quả số liệu điều tra, nghiên
cứu.
7. Đóng góp của luận văn
- Về mặt lý luận: Góp phần làm sáng tỏ một số nội dung lý luận về nâng
cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trường TCYT Bình Phước phù hợp với nhu
cầu và yêu cầu của xã hội hiện nay.
- Về mặt thực tiễn: Đánh giá được thực trạng và đưa ra giải pháp phù hợp
nâng cao chất lượng ĐNGV Trường TCYT Bình Phước.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn
gồm có 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
Trường Trung cấp y tế
Chương 2. Thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trường
Trung cấp y tế Bình Phước
Chương 3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
Trường Trung cấp y tế Bình Phước.
5
Chương 1. CỞ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG CẤP Y TẾ
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Công tác nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên là một vấn đề hết sức
quan trọng đối với các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp
trong giai đoạn hiện nay, không chỉ có ở Việt Nam mà ngay cả những nước có
nền giáo dục phát triển: Hoa Kỳ, Úc, Thái Lan, Nhật Bản và một số nước khác.
bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; đổi
mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học; đổi mới cơ chế quản lý
giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo. Tập
trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối
sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành. Đẩy mạnh đào tạo nghề đáp ứng nhu
cầu phát triển đất nước. Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt
chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội; xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội
và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời” [5].
Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo nêu rõ “Giai đoạn 1 (2011 - 2015): thực hiện đổi mới quản lý giáo dục;
hoàn thiện cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân; xây dựng khung trình độ quốc
gia; triển khai xây dựng một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học chất
lượng cao và trường đại học theo định hướng nghiên cứu; đổi mới nội dung và
7
phương pháp đào tạo ở các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp;
đào tạo bồi dưỡng và thực hiện các chính sách tạo động lực phát triển đội ngũ
nhà giáo và đội ngũ cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” [3].
Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục “Một số giải pháp nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên các trường Trung cấp chuyên nghiệp quận Thanh Xuân,
Hà Nội”, tác giả Nguyễn Hồng Hải [14].
Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục “Những giải pháp nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên trường Trung học Kinh tế Hà Tĩnh”, tác giả Hoàng Kim
Thuật [23].
Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục “Những giải pháp nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên trường Trung cấp sư phạm mẫu giáo nhà trẻ Hà Nội”,
tác giả Đỗ Ngọc Văn [31].
Tóm lại:
- Đảng ta luôn coi trọng “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, trong đó
ĐNGV nói chung và ĐNGV các trường TCCN và dạy nghề nói riêng. Chăm lo
đào tạo, bồi dưỡng và tiêu chuẩn hóa ĐNGV hiện nay cả về chính trị, tư tưởng,
d) Lý lịch bản thân rõ ràng [18].
Như vậy bản chất của người giáo viên, đó là: người làm nhiệm vụ giảng
dạy, giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở đào tạo khác nhằm thực hiện mục
tiêu của giáo dục là xây dựng và hình thành kỹ năng và nhân cách cho người
học, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển xã hội.
9
1.2.1.2. Giáo viên trung cấp chuyên nghiệp
Chương 5 điều 35 Thông tư 54/2011/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào
tạo về việc Ban hành điều lệ trường TCCN quy định:
a. Tiêu chuẩn giáo viên TCCN
- Có phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt.
- Có bằng tốt nghiệp đại học sư phạm hoặc có bằng tốt nghiệp đại học và
chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm.
- Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp.
- Lý lịch bản thân rõ ràng.
b. Nhiệm vụ của GV TCCN
- Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lý giáo dục, thực hiện đầy đủ
và có chất lượng chương trình giáo dục.
- Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và
điều lệ trường TCCN.
- Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng nhân cách của
người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng
của người học.
- Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ
chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu gương
tốt cho người học.
- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.
c. Quyền của giáo viên
- Ðược giảng dạy theo chuyên ngành đào tạo.
- Ðược đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ.
thống mục đích, có nhiệm vụ trực tiếp giảng dạy và giáo dục học sinh, chịu sự
ràng buộc của những quy tắc có tính hành chính của ngành, của nhà nước.
1.2.2. Chất lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên Trường trung cấp
chuyên nghiệp
1.2.2.1. Chất lượng
Chất lượng luôn là vấn đề quan trong nhất của tất cả các trường đại học,
cao đẳng và TCCN và việc phấn đấu nâng cao chất lượng đào tạo bao giờ cũng
được xem là nhiệm vụ quan trọng nhất của bất kỳ cơ sở đào tạo nào. Mặc dù có
tầm quan trọng như vậy nhưng chất lượng vẫn là một khái niệm khó định nghĩa,
khó xác định, khó đo lường, và cách hiểu của người này cũng khác với cách hiểu
của người kia.
Xung quanh khái niệm chất lượng có nhiều quan niệm khác nhau:
Chất lượng là “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự
vật, sự việc”.
Theo ISO 9000-2000, chất lượng là “mức độ đáp ứng các yêu cầu của một
tập hợp các đức tính vốn có”.
Chất lượng cũng được đánh giá bằng “đầu vào”, “đầu ra”, bằng “giá trị gia
tăng”, “giá trị học thuật”, bằng “văn hóa tổ chức riêng”, bằng “kiểm toán”
Chất lượng là sự phù hợp với mục đích.
Chất lượng là sự phù hợp với các tiêu chuẩn.
Chất lượng là hiệu quả của việc đạt mục đích do trường đề ra.
12
Chất lượng là đáp ứng nhu cầu của khách hàng (người sử dụng lao động
được đào tạo) [16].
1.2.2.2. Chất lượng đội ngũ giáo viên Trường trung cấp chuyên
nghiệp
Từ những khái niệm về chất lượng như đã nêu ở trên ta có thể hiểu chất
lượng đội ngũ giáo viên là toàn bộ thuộc tính, những đặc điểm cấu trúc của đội
ngũ giáo viên. Những thuộc tính cấu trúc này gắn bó với nhau trong một tổng thể
thống nhất tạo nên giá trị và sự tồn tại của đội ngũ giáo viên và làm cho đội ngũ
giáo viên với quan điểm từ từng cá nhân thì chất lượng thể hiện ở hiệu quả đào
tạo (kết quả học tập của học sinh), khả năng chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên
là tiêu chí để đánh giá chất lượng giáo dục của đội ngũ giáo viên nhà trường.
Nếu xem xét giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên với quan
điểm cả tập thể thì chất lượng đó được thể hiện ở số lượng, chất lượng đào tạo,
bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đã đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ của nhà trường
hay chưa, từ đó đề ra chiến lược đào tạo bồi dưỡng đội ngũ này.
Vì vậy, nghiên cứu việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên phải đề cập
đến cả hai phương diện – vừa là cá nhân, vừa là tập thể. Có như vậy mới đánh
14
giá đúng thực trạng và đề ra được giải pháp để nâng cao chất lượng cho toàn bộ
ĐNGV, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giai đoạn mới.
1.2.3. Nâng cao và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trường trung
cấp chuyên nghiệp
1.2.3.1. Nâng cao
Nâng cao là làm tăng thêm. Ví dụ: Nâng cao tinh thần trách nhiệm
Nâng cao là nâng từ bậc thấp lên bậc cao hơn. Ví dụ: Nâng cao trình độ
chuyên môn [25]
1.2.3.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trường trung cấp
chuyên nghiệp
Với mục tiêu và nhiệm vụ của giáo dục nước ta hiện nay là nâng cao dân
trí, đào tạo nhân lực bồi dưỡng nhân tài, phát triển GD-ĐT sẽ tạo ra động lực
trực tiếp đến mọi mặt đời sống xã hội, tạo lập nguồn vốn con người, nguồn lực
quan trọng nhất của quá trình phát triển đất nước.
Muốn nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thì cần phải xác định trình độ
hiện có của đội ngũ thầy cô giáo và kì vọng về đội ngũ này trong tương lai. Chất
lượng ĐNGV luôn là vấn đề quan tâm của các nhà quản lý giáo dục. Trong chiến
lược phát triển của nhà trường mục tiêu “Nâng cao chất lượng đội ngũ GV” luôn
là mục tiêu yêu tiên hàng đầu. Chất lượng ĐNGV còn được xem xét đến mức độ,
khả năng đáp ứng yêu cầu GD-ĐT trước mắt cũng như lâu dài, đặc biệt là trong
quyết định chất lượng của giáo dục. Muốn trò giỏi phải có thầy giỏi. Khâu then
16
chốt của chiến lược phát triển giáo dục đào tạo là đội ngũ những người thầy giáo
làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục.
Giáo dục đóng góp một vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược của
mỗi quốc gia. ĐNGV là lực lượng cốt cán biến các mục tiêu giáo dục thành hiện
thực, giữ vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục. Xu thế đổi mới giáo
dục để chuẩn bị con người trong tình hình mới đang đặt ra những yêu cầu về
phẩm chất, năng lực, làm thay đổi vai trò và chức năng của người GV.
Sự đánh giá cao vai trò và vị trí cũng chính là sự đòi hỏi giáo viên hiện
nay có sứ mệnh đi đầu để chuẩn bị cho cuộc cách mạng thực sự về giáo dục, theo
chiến lược giáo dục 2009-2020. Vai trò tiên phong của nhà giáo phải nâng cao
rất nhiều so với trước đây, trước sự khoa học công nghệ phát triển không ngừng.
ĐNGV là lực lượng chủ yếu, giá trị cơ bản cũng như vốn quý nhất của trường
TCCN với tri thức tài nghệ và kinh nghiệm, sự hiểu biết sâu sắc về bản chất quá
trình đào tạo, là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục và đào tạo,
góp phần hình thành nhân cách nhà chuyên môn có trình độ cao theo mục tiêu
đào tạo bằng giảng dạy, giáo dục và tổ chức.
Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII) đã chỉ rõ: “Giáo viên phải có đủ
đức, đủ tài”,… “phải nâng cao phẩm chất và năng lực cho đội ngũ giáo viên”[4] .
Phẩm chất (đức) và năng lực (tài) là hai bộ phận tạo nên cấu trúc nhân cách của
mỗi con người, trong đó có giáo viên. Nói đến phẩm chất là nói đến hệ thống
những thuộc tính tâm lý biểu hiện các mối quan hệ xã hội cụ thể của mỗi người,
thường được thể hiện ra những thái độ, hành vi ứng xử. Nói đến năng lực là nói
đến những thuộc tính tâm lý, sinh lý tạo cho con người khả năng hoàn thành một
hoạt động nào đó với chất lượng cao. Phẩm chất và năng lực hòa quyện vào
nhau, chi phối lẫn nhau.
17
- Phẩm chất người giáo viên: Thế giới quan là nền tảng, định hướng thái
độ, hành vi ứng xử của GV trước các vấn đề của thế giới tự nhiên, thực tiễn xã