BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
TRẦN MINH LUÂN
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN
TỈNH ĐỒNG THÁP
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGHỆ AN – NĂM 2014
1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_______________________
TRẦN MINH LUÂN
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN
TỈNH ĐỒNG THÁP
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. NGUYỄN THỊ HƯỜNG
NGHỆ AN – NĂM 2014
2
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS.
Nguyễn Thị Hường đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này.
Xin chân thành cảm ơn tập thể các thầy giáo, cô giáo khoa Quản lý
giáo dục, phòng Quản lý Khoa học - Thư viện trường Đại học Vinh đã tận
tình giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu.
PGS.TS – Phó giáo sư tiến sỹ
PHT – Phó hiệu trưởng
QL – Quản lý
SL – Số lượng
SV – Sinh viên
TC – Tổng cộng
TH S – Thạc Sỹ
THCS – Trung học cơ sở
THPT – Trung học phổ thông
TL – Tỉ lệ
TS – Tiến Sỹ
UBND – Ủy ban nhân dân
4
MỤC LỤC
Nội dung Trang
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài
1
2. Mục đích nghiên cứu
2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
2
4. Giả thuyết khoa học
2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
2
6. Phạm vi nghiên cứu
3
7. Phương pháp nghiên cứu
3
2.4. Đánh giá chung về thực trạng
52
Kết luận chương 2
60
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN TỈNH
ĐỒNG THÁP
61
3.1. Các nguyên tắc đề xuất giải pháp
61
3.2. Các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường THPT
chuyên tỉnh Đồng Tháp giai đoạn từ nay đến năm 2020
62
3.3.Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các giải pháp
83
Kết luận chương 3
88
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
89
Kết luận
89
Kiến nghị
90
TÀI LIỆU THAM KHẢO
93
PHỤ LỤC NGHIÊN CỨU
6
DANH MỤC CÁC BẢNG
1. Bảng 2.1 Thống kê trình độ GV toàn ngành Giáo dục Đồng Tháp
(tính đến thời điểm 3/7/2014)
17. Bảng 3.2 Đánh giá tính khả thi của các giải pháp được đề xuất (n=
130)
8
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Điều 15 Luật Giáo dục đã khẳng định: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định
trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục” [4; tr5].
Đội ngũ giáo viên THPT quyết định chất lượng giáo dục THPT nói
chung và đặc biệt khẳng định trên thể hiện càng rõ nét hơn trong các trường
THPT chuyên. Phát triển giáo viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, có
năng lực chuyên môn vững vàng đủ sức phát hiện và bồi dưỡng những học
sinh có năng lực học tập tốt để tạo nguồn tiếp tục phát triển thành nhân tài
phục vụ cho địa phương và cho đất nước là sứ mạng mà mọi trường chuyên
phải thực hiện.
Chất lượng giáo dục luôn là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của các cơ sở
giáo dục đào tạo trong đó có các trường THPT chuyên. Đội ngũ giáo viên
đóng vai trò quan trọng, chủ yếu trong việc đảm bảo, nâng cao chất lượng
giáo dục của mỗi nhà trường nói riêng và toàn hệ thống giáo dục nói chung.
Với mục tiêu “Các trường trung học phổ thông chuyên sẽ là hình mẫu tương
lai của các trường phổ thông về cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo và tổ chức
các hoạt động giáo dục”, Đề án Phát triển hệ thống trường THPT chuyên giai
đoạn 2010-2020 ban hành kèm theo Quyết định số 959/QĐ-TTg ngày 24
tháng 6 năm 2010 Thủ tướng chính phủ đã xác định: “Chú trọng xây dựng đội
ngũ giáo viên đầu đàn về hoạt động chuyên môn trong hệ thống trường THPT
chuyên, tạo điều kiện giúp họ trở thành những nhân tố tích cực, là tấm gương
trong việc rèn luyện đạo đức, tự học, sáng tạo và xây dựng mạng lưới hoạt
động của đội ngũ này trên toàn quốc” [24].
Hiện nay, đội ngũ giáo viên cốt cán trong các trường THPT chuyên ở
Đồng Tháp đang còn bất cập về số lượng, cơ cấu, năng lực tổ chức hoạt động
9
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Gồm các phương pháp: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa những vấn
đề lý luận và những kết quả nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước
nhằm xác lập cơ sở lý luận của đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Gồm các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp quan sát:
Nhằm thu thập chứng cứ hỗ trợ và kiểm chứng kết quả nghiên cứu
của những phương pháp nghiên cứu khác.
- Phương pháp phỏng vấn
Phương pháp này được sử dụng để phỏng vấn các Hiệu trưởng,
phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn và các GV
giỏi có nhiều kinh nghiệm về công tác qui hoạch phát triển đội ngũ, công tác
dạy chuyên sâu, bồi dưỡng HS giỏi.
- Phương pháp điều tra
Sử dụng bảng hỏi để điều tra thực trạng công tác phát triển đội ngũ ở
các trường THPT chuyên. Đối tượng điều tra gồm Hiệu trưởng, phó Hiệu
trưởng và một mẫu điều tra gồm tổ trưởng chuyên môn, GV được chọn ngẫu
nhiên.
- Phương pháp chuyên gia
Tham khảo ý kiến của các CBQL có nhiều kinh nghiệm trong quản lý
hoạt động dạy học ở các trường chuyên trong tỉnh Đồng Tháp, Sở Giáo dục
và Đào tạo về các giải pháp đã đề xuất.
7.3 Phương pháp thống kê toán học
Để phân tích và xử lý các số liệu điều tra về mặt định hướng nhằm
định hướng các kết quả nghiên cứu.
8. Đóng góp của luận văn
11
8.1. Về mặt lý luận
Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ nói chung, phát
chuyển sang một hệ thống học tập phân bậc Bachelor và Master với các bằng
tốt nghiệp được công nhận tương đương toàn châu Âu, cải thiện quá trình
đảm bảo chất lượng cũng như gia tăng tính linh hoạt trong lĩnh vực đại học,
cùng phát triển mạnh mẽ hơn ( gọi tắt là quá trình Bologna).Với quá trình này
những thay đổi lớn đã diễn ra trong hệ thống đào tạo GV ở Đức.Tính đến nay
đã có 46 nước tham gia.
Lịch sử cho thấy chất lượng của một nền giáo dục phụ thuộc trước hết
vào chất lượng những người thầy cô giáo, và thành công của các cuộc cải
cách giáo dục luôn phụ thuộc vào ý chí muốn thay đổi của người GV.
R.Roysinngh, nhà canh tân giáo dục nổi tiếng của Ấn Độ từng khẳng
định dứt khoát rằng“ không một hệ thống giáo dục nào có thể vươn cao quá
tầm những giáo viên làm việc cho nó”.
Ở các nước tiên tiến, GV cốt cán được lựa chọn từ những GV giỏi
( Thuỵ Điển); GV tài năng (Hoa Kỳ); GV suất sắc, GV chất lượng cao (Anh);
GV thành công (Hồng Kông).
13
GV suất sắc ở Anh được xác định là những GV có chiều sâu, chiều
rộng của các kinh nghiệm, các kỹ năng sư phạm, tư vấn và các kỹ năng giáo
dục một cách xuất sắc. Họ là những mẫu hình sư phạm cho các GV khác và là
người tạo nên thành tích học tập của HS, người làm chủ môn học mà mình
giảng dạy. Theo David G.Imig & Scott R.mig (2007), GV chất lượng cao là
GV làm chủ một loại các kĩ năng và kiến thức, các kinh nghiệm, sự cam kết
và niền tin nghề nghiệp đối với học sinh và đồng nghiệp.
Như vậy trong hầu hết chiến lược phát triển của các nền giáo dục tiên
tiến trên thế giới thì chất lượng đội ngũ các thầy giáo cô giáo luôn được xem
là khâu then chốt, mang tính quyết định trong việc nâng cao chất lượng giáo
dục đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội.
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Cho đến nay, sau hơn 45 năm hình thành và phát triển kể từ khi các lớp
chuyên toán đầu tiên được thành lập (1965) tại Đại học Tổng hợp (cũ) và sau
nghiên cứu GD – Trường Đại học sư phạm TP.HCM) đưa ra quan điểm muốn
nâng cao năng lực GV cần thiết phải thực hiện được 2 vấn đề cơ bản là GV
phải có mức lương đủ sống để nuôi gia đình mà không phải làm thêm nghề
khác, GV được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ thiết thực để nâng cao tay
nghề.
Trong những năm gần đây có một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu về
công tác nâng cao chất lượng đội ngũ GV như:
– “Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ GV ở các trường
THPT thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An” (2009) [14] của tác giả Nguyễn Văn
Cường.
– “Một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông
tỉnh Long An giai đoạn 2011-2015”(2012) [18] của tác giả Trương Thị Thu
Hà.
15
– Đặc biệt năm 2004 tại trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã có đề tài “
Nghiên cứu xây dựng qui trình đào tạo GV phổ thông chất lượng cao trong
trường Đại học đa ngành, đa lĩnh vực” do PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc chủ
trì. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra những hướng đi thích hợp trong việc chuẩn
bị nguồn GV cho các trường THPT chuyên đáp ứng nhu cầu nguồn GV chất
lượng cao trong hệ thống các trường chuyên trên toàn quốc.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu về phát
triển đội ngũ GV trong các trường THPT chuyên ở tỉnh Đồng Tháp.
1.2.CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI
1.2.1. Giáo viên THPT và đội ngũ giáo viên THPT
1.2.1.1. Giáo viên THPT
Theo Từ điển GD học: “GV là chức danh nghề nghiệp của người dạy
học trong các trường phổ thông, trường nghề và trường mầm non, đã tốt
nghiệp các trường sư phạm sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, đại học hoặc sư
phạm mẫu giáo. GV là người truyền thụ toàn bộ các kiến thức và kỹ năng
quy định trong chương trình bộ môn của bậc học, cấp học” [25, tr.70].
cho rằng: Đội ngũ GV là những chuyên gia trong lĩnh vực GD, họ nắm vững
tri thức và hiểu biết dạy học và GD như thế nào và có khả năng cống hiến
toàn bộ tài năng và sức lực của họ cho GD.
Đội ngũ GV là một tập hợp những GV được tổ chức thành một lực
lượng, cùng chung nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu GD đã đặt ra cho tổ
chức đó.
Đội ngũ giáo viên THPT:
Được cụ thể hoá từ khái niệm trên, đội ngũ GV THPT là một tập thể
GV cùng thực hiện nhiệm vụ giảng dạy nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo của
trường THPT là: giúp HS phát triển toàn diện đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
17
mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực của cá nhân, tính năng động và
sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây
dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hoặc
đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Khi xem xét đội ngũ GV THPT chúng tôi xem xét trên các yếu tố:
– Cơ cấu đội ngũ.
– Phẩm chất, năng lực.
– Chức năng nhiệm vụ.
1.2.2. Phát triển và phát triển đội ngũ giáo viên
1.2.2.1. Phát triển
Theo từ điển tiếng Việt “ Phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ
ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp” [ 26; tr.769].
Theo quan điểm này thì sự vật hiện tượng, con người, xã hội hoặc là
biến đổi để tăng tiến về số lượng, chất lượng hoặc dưới tác động của bên
ngoài làm cho biến đổi tăng tiến đều được coi là phát triển.
1.2.2.2. Phát triển đội ngũ giáo viên
Phát triển đội ngũ giáo viên là tạo ra một đội ngũ (một tổ chức) giáo
viên cho một trường đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng, có trình độ, được
đào tạo đúng quy định, có phẩm chất đạo đức, có năng lực trong các hoạt
– Tính hiệu quả: giải pháp phải giải quyết được vấn đề đặt ra và không
làm nảy sinh những vấn đề mới phức tạp hơn.
– Tính khả thi: giải pháp không bị các yếu tố chi phối, nó ràng buộc ở
góc độ cao.
1.2.3.2. Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên
Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên là hệ thống các cách thức tổ
chức, điều khiển hoạt động phát triển đội ngũ giáo viên.
19
Từ đó, đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên thực chất là
đưa ra các cách thức tổ chức, điều khiển có hiệu quả hoạt động phát triển đội
ngũ giáo viên.
1.3. NGƯỜI GIÁO VIÊN THPT CHUYÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN
NAY
1.3.1. Vị trí, vai trò của người giáo viên THPT chuyên
Trong thời kì hội nhập quốc tế, nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố
quan trọng của sự phát triển đất nước. Hệ thống các trường chuyên có sứ
mạng và có điều kiện đáp ứng yêu cầu tạo nguồn nhân lực chất lượng cao
trong thời kì mới.
Với giáo dục đại trà, GV trường chuyên phải là nòng cốt của đội ngũ GV
các trường trung học về nghiên cứu đổi mới nội dung, đổi mới phương pháp
dạy học. Với giáo dục chuyên sâu, người GV trường chuyên phải có những
đột phá của việc phát triển chương trình, tài liệu, để dạy và học đáp ứng nhu
cầu xã hội; dạy và học phải giải quyết được nhiều vấn đề do thực tiễn đặt ra.
Khả năng chuyên môn của GV trường chuyên phải thể hiện bằng năng lực
tự nghiên cứu, có tư duy độc lập trong NCKH, có khả năng tổng hợp vấn đề,
thường xuyên có ý thức tự nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngoại
ngữ, tin học và khả năng nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, đáp ứng
nhu cầu đổi mới giáo dục toàn diện trong giai đoạn mới.
1.3.2. Chức năng, nhiệm vụ của người giáo viên THPT chuyên
Theo thông tư số 06/2012/TT-BGDĐT ngày 15 tháng 02 năm 2012 của Bộ
nghiệp; có ý thức xây dựng tập thể tốt để cùng thực hiện mục tiêu giáo dục.
– Lối sống, tác phong: Có lối sống lành mạnh, văn minh, phù hợp với
bản sắc dân tộc và môi trường giáo dục; có tác phong mẫu mực, làm việc
khoa học. Có lẽ sống nhà giáo, cống hiến cho nghĩa lớn.[7]
1.3.3.2. Yêu cầu về năng lực
21
GV cốt cán trong các trường THPT chuyên phải giỏi về chuyên môn và
xuất sắc về nghiệp vụ dạy học, giáo dục; đồng thời phải có khả năng trợ giúp
tích cực đối với các đồng nghiệp của mình trong việc phát triển nghề nghiệp.
Để đóng góp tích cực vào môi trường giáo dục của trường chuyên,
người GV cốt cán phải có năng lực trong các lĩnh vực sau:
– Chuyên gia môn học: Hiểu biết sâu sắc và tâm huyết với việc giảng
dạy môn học; giảng dạy cao hơn so với chuẩn đặt ra; có khả năng bồi dưỡng
học sinh giỏi quốc gia và quốc tế; nghiên cứu và phát triển các ý tưởng đối
với môn học.
– Chuyên gia sư phạm: am hiểu các hoạt động học tập và giáo dục; đưa
ra và phổ biến các mục tiêu, mục đích một cách rõ ràng; đánh giá và phát huy
sáng kiến của học sinh; đánh giá hệ thống và liên tục kết quả học tập của học
sinh; giao tiếp sư phạm tốt.
– Chuyên gia về khoa học sáng tạo: nắm vững phương pháp khoa học
luận sáng tạo và thực hành sáng tạo có kết quả; tổ chức, điều khiển hình
thành, phát triển học tập sáng tạo của học sinh; giúp học sinh bằng nhiều
phương pháp khác nhau; phát triển các kỹ năng trí tuệ bậc cao và khả năng
học tập liên tục cho học sinh.
– Chuyên gia hướng dẫn, tư vấn: hướng dẫn tư vấn cho học sinh về mặt
học tập và các vấn đề có liên quan đến đời sống học đường, lựa chọn nghề
nghiệp cũng như các vấn đề có tính chất riêng tư; hướng dẫn tư vấn về nghề
nghiệp cho đồng nghiệp; hỗ trợ tích cực cho phát triển nghề nghiệp của đồng
nghiệp cùng trường và các trường bạn.
Khi tiếp cận chất lượng của đội ngũ GV thì phải gắn với nhiệm vụ,
ngũ GV cốt cán cho ngành giáo dục và đào tạo, đặc biệt là cho các trường
chuyên là hết sức cấp thiết. Đội ngũ GV cốt cán luôn là một trong những nhân
tố quan trong nhất góp phần vào sự phát triển của một nhà trường, bởi lẽ
23
chính họ là đầu tàu tham gia tổ chức thực hiện có hiệu quả các khâu của quá
trình dạy học, giáo dục và phát triển chuyên môn, phát triển nhà trường.
Chính đội ngũ GV cốt cán là những người đầu đàn về chuyên môn, có những
phảm chất cần thiết của những cán bộ quản lý, tham gia nối dài cánh tay quản
lý của hiệu trưởng. Việc phát triển đội ngũ GV đầu đàn chính là việc góp
phần đổi mới công tác quản lý, nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục trong
các trường chuyên; đồng thời tạo nguồn phát triển đội ngũ cán bộ quản lý nhà
trường phổ thông và ngành giáo dục và đào tạo trong tương lai.
1.4.2. Yêu cầu, nội dung, phương pháp phát triển đội ngũ giáo viên
trường THPT chuyên
1.4.2.1.Yêu cầu phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT chuyên.
– GV chuyên vừa là nòng cốt của đội ngũ GV các trường trung học về
nghiên cứu đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, vừa là lực lượng tạo ra
đột phá trong việc nghiên cứu, phát triển chương trình dạy chuyên sâu để việc
dạy và học đáp ứng được chức năng nhiệm vụ của các trường chuyên.
– Khả năng chuyên môn của GV phải thể hiện bằng năng lực tự nghiên
cứu, có tư duy độc lập trong NCKH, có khả năng tổng hợp vấn đề, thường
xuyên có ý thức tự nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ tin
học, và khả năng nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng đáp ứng nhu cầu
đổi mới giáo dục toàn diện trong giai đoạn mới.
1.4.2.2.Nội dung phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT chuyên.
– Về số lượng: Các trường THPT chuyên phải có đủ số lượng giáo viên
thực hiện GD toàn diện, dạy học các môn học tích hợp, dạy học phân hóa
chuyên sâu, dạy học 2 buổi/ngày; đảm bảo tỉ lệ giáo viên trên lớp theo qui
định của Điều lệ trường chuyên.
– Về chất lượng: Xây dựng GV trường chuyên thành những cá nhân ưu
25
Copyright: Tài liệu đại học ©