Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần I : Đặt vấn đề
Dới ngọn cờ lãnh đạo tài tình của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh và
Bác Hồ vĩ đại, nhân dân ta đã từng đánh bại 2 đế quốc hùng mạnh nhất thế giới: đế
quốc Pháp và đế quốc Mĩ. Ngày nay trong công cuộc xây dựng kinh tế đất nớc,
Đảng lại lãnh đạo nhân dân đi hết từ thành công này đến thành công khác, mang
lại sự đổi thay từng ngày từng giờ cho nền kinh tế Việt Nam, cũng nh mang đến
sức sống mới cho nhân dân cả nớc. Tuy rằng trớc đây chúng ta đã duy trì kinh tế
bao cấp, việc đó làm trì trệ nền kinh tế, thế nhng Đảng ta đã nhanh chóng nắm bắt
tình thế và đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào tình hình mới, thời đại
mới, Đảng ta đã chủ trơng chuyển từ kinh tế bao cấp sang kinh tế thị trờng có sự
quản lý của Nhà nớc vào năm 1986. Công cuộc xây dựng kinh tế thị trờng đã đa n-
ớc ta thoát khỏi khủng hoảng trầm trọng sang phát triển nhanh chóng. Hiện nay
Việt Nam chúng ta là một nớc có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, năng động bậc
nhất trên thế giới, đợc bạn bè thế giới đánh giá cao và ghi nhận.
Dựa trên cơ sở quan điểm toàn diện của triết học Mác - Lênin để nhìn nhận
những thành tựu đã đạt đợc sau 15 năm đổi mới, có thể khẳng định đờng lối lãnh
đạo của Đảng và Nhà nớc là hoàn toàn đúng đắn, hợp với ý nguyện của nhân dân.
Tuy nhiên trong quá trình xây dựng kinh tế thị trờng đã làm nảy sinh nhiều vấn đề
khiến chúng ta phải băn khoăn suy nghĩ, nhiều vấn đề về lí luận và thực tiễn cũng
nh nhiều quan điểm cần đợc làm sáng tỏ.
Ngay từ khi mới xây dựng kinh tế thị trờng đã có không ít ý kiến cho rằng
kinh tế thị trờng là mô hình kinh tế của t bản, chúng ta xây dựng kinh tế thị trờng
là từ bỏ xã hội chủ nghĩa là quá độ sang t bản chủ nghĩa, cũng có ngời cho rằng đã
xây dựng kinh tế thị trờng (KTTT) thì không thể định hớng xã hội chủ nghĩa đợc
và còn rất nhiều ý kiến trái ngợc nhau đứng trên quan điểm toàn diện mà xét thì
chúng đều có rất nhiều hạn chế, không ít những quan điểm sai lạc, xuyên tạc, trái
với chủ trơng, đờng lối của Đảng.
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nhng những ý kiến phản hồi từ nhân dân cũng có nhiều ý kiến đúng đắn mà

1. Cơ sở lí luận của việc xây dựng kinh tế thị trờng
a. Quan điểm toàn diện và cơ sở khách quan của quan điểm toàn diện
Một là: Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến
Ngay từ khi mới ra đời, triết học Mác - Lênin đã khẳng định đợc vai trò định
hớng, phơng pháp luận cho mọi khoa học, là kim chỉ nam cho mọi hành động của
con ngời trong cuộc sống đầy biến động và phức tạp này, giúp con ngời nhận thức
đúng hơn về thế giới. Mỗi một quan điểm của nó là một cách nhìn nhận về cuộc
sống, đặc biệt là quan điểm toàn diện trong triết học Mác - Lênin với nội dung:
"Các sự vật và hiện tợng muôn hình muôn vẻ trong thế giới, không cái nào tồn
tại một cách cô lập, biệt lập mà chúng là một thể thống nhất, trong đó các sự vật
hiện tợng tồn tại bằng cách tác động nhau, ràng buộc nhau quy định và chuyển
hoá lẫn nhau. Mối liên hệ này chẳng những diễn ra ở mọi sự vật hiện tợng trong
tự nhiên, trong xã hội, trong t duy mà còn diễn ra đối với các mặt, các yếu tố,
các quá trình của mỗi sự vật và hiện tợng" [Chủ biên: PGS. Vũ Ngọc Pha - Giáo
trình "Triết học Mác - Lênin" - NXB Giáo dục, 1997, trang 130]. Mối liên hệ phổ
biến là khách quan, là cái vốn có của các sự vật hiện tợng, nó bắt nguồn từ tính
thống nhất của vật chế của thế giới biểu hiện trong các quá trình tự nhiên, xã hội
và t duy.
Hai là: Vì sao cần phải thực hiện quan điểm toàn diện của triết học Mác - Lênin.
Nguyên lí về mối liên hệ phổ biến đòi hỏi chúng ta phải có quan điểm toàn
diện khi nghiên cứu sự vật hiện tợng, bởi vì trong đánh giá nhìn nhận một vấn đề
chúng ta thờng nhìn nhận phiến diện, một chiều bỏ qua nhiều yếu tố tác động do
đó khi giải quyết các công việc trong cuộc sống chúng ta thờng thất bại do nhiều
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
tình huống bất ngờ, không lờng trớc. Mà thực ra nếu vận dụng đúng quan điểm
toàn diện thì mọi công việc có thể trở nên suôn sẻ, đơn giản: "Nguyên lí mối liên
hệ phổ biến đòi hỏi chúng ta phải có quan điểm toàn diện khi nghiên cứu sự vật,
hiện tợng, tức là xem xét sự vật hiện tợng phải đặt nó trong mối quan hệ với sự
vật, hiện tợng khác, xem xét tất cả các mặt, các yếu tố, kể cả các khâu trung

c. Vận dụng quan điểm toàn diện vào hoạt động kinh tế.
Trong hoạt động kinh tế, vấn đề cơ bản là phải làm thế nào để tiết kiệm công
nhân tối đa, sử dụng nguồn nhân lực có hiệu quả cao, tiết kiệm chi phí và tổ chức
sản xuất tốt nhất cùng với phân phối hàng hoá nhanh chóng (chu kì luân chuyển
vốn ngắn) để thu hồi đợc vốn nhanh nhất, đạt hiệu quả cao nhất trong sản xuất
kinh doanh. Đó là những vấn đề nóng bỏng đối với các doanh nghiệp hiện nay. Do
đó chúng ta phải có một cái nhìn tổng thể, toàn diện để tìm ra giải pháp tốt nhất.
Chúng ta phải thấy đợc trong nền kinh tế, không có một sự kiện nào tồn tại trong
trạng thái cô lập, tách rời những sự kiện khác, nên ta phải nắm bắt đợc quy luật
cung - cầu, quy luật giá cả của thị trờng, chủng loại hàng hoá để xác định mặt
hàng cần sản xuất để tiêu thụ nhanh chóng, đem lại hiệu quả cao. Chúng ta phải
thấy đợc mối liên hệ giữa thị trờng hàng hoá, thị trờng vốn, thị trờng lao động,
chúng có sự chế ớc lẫn nhau, tác động qua lại lẫn nhau và có thể gây ra các biến
động lan truyền. Ví nh khi thị trờng lao động giảm thì thị trờng hàng hoá cũng
giảm theo dẫn đến thị trờng vốn cũng giảm xuống. Hơn nữa bản thân nền kinh tế
có mối quan hệ chặt chẽ với chính trị, ngoại giao, pháp quyền, khoa học,... khi có
biến động của chính trị hoặc các nhân tố khác thì giá cả của thị trờng cũng biến
động theo gây ra những tác động mạnh đối với nền kinh tế. Do đó khi nghiên cứu
một sự kiện kinh tế chúng ta phải xét trên quan điểm toàn diện. Khi tính toán đến
càng nhiều mối liên hệ càng tránh đợc rủi ro, thất bại. Chính các nhà t bản phơng
Tây là những ngời biết áp dụng tài tình quan điểm này vào hoạt động kinh tế, đã
đem lại cho họ nguồn lợi vô cùng lớn, trong đó không ít trong số họ là những ngời
giàu nhất thế giới, góp phần đa kinh tế nớc họ phát triển vợt bậc. Đến đây chúng ta
có thể khẳng định quan điểm toàn diện của triết học Mác - Lênin có ý nghĩa to lớn
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
với lĩnh vực hoạt động kinh tế, đặc biệt là vai trò đó đợc phát huy tích cực trong
nền KTTT. Đó là điều kiện quan trọng bậc nhất cho sự thành công.
2. Xây dựng kinh tế thị trờng.
a. Thực trạng kinh tế Việt Nam trớc Đại hội VI của Đảng và yêu cầu đổi mới

đích xây dựng xã hội chủ nghĩa vì dân giàu nớc mạnh, một xã hội của dân do dân
và vì dân.
Vì sao Đảng và Nhà nớc ta lại chủ trơng chuyển kinh tế nớc ta sang nền
KTTT theo định hớng xã hội chủ nghĩa nhng phải có sự quản lý của Nhà nớc.
Chúng ta đã biết rằng "cơ chế thị trờng không phải là hiện thân của sự hoàn hảo,
mà nó vốn có những khuyết tật đặc biệt về mặt xã hội" [Chủ biên: PTS. Trần Sĩ
Lộc - Giáo trình Kinh tế chính trị - NXB Giáo dục, 1998, trang 151]. Với mục
đích hoạt động kinh tế của các doanh nghiệp là lợi nhuận tối đa. Vì vậy không
chăm lo đến đời sống ngời lao động, gây ô nhiễm môi trờng sống mà xã hội phải
gánh chịu, do đó hiệu quả kinh tế xã hội không đợc bảo đảm. Sự tác động của cơ
chế thị trờng đa đến sự phân hoá giàu nghèo trong xã hội, tác động đến đạo đức,
tình cảm con ngời. Hơn nữa sự phát triển của KTTT dễ dẫn đến sự chệch hớng xã
hội chủ nghĩa, trái ngợc hoàn toàn với mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội với ớc
muốn ngàn đời của nhân dân ta là đợc giải phóng mình, đợc sống trong một xã hội
xã hội chủ nghĩa, xã hội của tự do dân chủ: "một nền kinh tế do cơ chế thị trờng
điều tiết khó tránh khỏi những thăng trầm, khủng hoảng có tính chu kỳ" [Chủ
biên: PTS. Trần Sĩ Lộc - Giáo trình "Kinh tế chính trị" - NXB Giáo dục, 1998,
trang 152]. Cùng với nó là nạn thất nghiệp, lạm phát nghiêm trọng đẩy các doanh
nghiệp đến chỗ phá sản, ngời lao động cơ cực. Trớc đây, dới sự điều tiết của "Bàn
tay vô hình" (Cơ chế thị trờng tự do - do A.Smith đề xớng) chủ nghĩa t bản đã trải
qua nhiều cuộc khủng hoảng trầm trọng, đặc biệt là cuộc khủng hoảng năm 1929-
1933 đẩy lùi sự phát triển của các nớc này xuống 30-40 năm. Và sau đó chủ nghĩa
t bản đã phải phát triển KTTT có sự quản lý và điều tiết vĩ mô của Nhà nớc theo lí
thuyết "Bàn tay hữu hình" của Samealson. Do đó trong thời kì hiện nay, chúng ta
xây dựng KTTT không thể thiếu sự điều tiết của Nhà nớc đồng thời phải thực hiện
7