Lời mở đầu
Trong quá trình chuyển sang kinh tế thị trờng theo định hớng XHCN, vấn đề
phát triển cơ cấu kinh tế nhiều thành phần đợc đặt ra nh một yêu cầu tất yếu đối
với nền kinh tế Việt nam. Kinh tế t nhân là một bộ phận trong cơ cấu ấy, đã có
một thời kỳ bị coi là bộ phận đối lập với kinh tế XHCN, vì vậy nằm trong diện
phải cải tạo, xoá bỏ.
Thực tiễn đã cho thấy quan niệm nh vậy là cực đoan và sự xuất hiện trở lại
của của kinh tế t nhân đã góp phần không nhỏ vào sự thay đổi bộ mặt của nền kinh
tế theo hớng tích cực. Cùng với chủ trơng chuyển nền kinh tế Việt nam sang kinh
tế thị trờng, Đảng và Nhà nớc đã ban hành nhiều chủ trơng, chính sách để khuyến
khích sự phát triển của các thành phần kinh tế, trong đó có kinh tế t nhân.
Nhằm góp phần nhận thức đúng đắn hơn về thành phần kinh tế t nhân, tôi đã
lựa chọn đề tài " Vận dụng quan điểm toàn diện với việc phát triển kinh tế t
nhân trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam".
Trong phạm vi của đề tài, tôi xin giới hạn nghiên cứu quá trình phát triển của
kinh tế t nhân ở Việt Nam từ sau đại hội VI đến nay dới quan điểm toàn diện và
đa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của thành phần kinh tế này.
Nhiệm vụ của đề tài là nghiên cứu các thành phần kinh tế t nhân ở Việt nam
theo quan điểm toàn diện, xem xét thực trạng thành phần kinh tế này từ đó đa ra
một số giải pháp góp phần phát triển đất nớc.
Về mặt lý luận việc nghiên đề tài phần nào giúp ta hiểu sâu sắc hơn lý luận
của chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung, quan điểm toàn diện của chủ nghĩa Mác -
Lênin nói riêng. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu thành phần kinh tế t nhân theo quan
điểm toàn diện có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của
kinh tế t nhân, góp phần phát triển đất nớc cũng nh việc hoạch định những chính
sách đối với các thành phần kinh tế này.
Đề tài đợc nghiên cứu dựa trên cơ sở những nguyên lý và phơng pháp luận
của chủ nghĩa Mác - Lênin, thế giới quan duy vật biện chứng, căn cứ vào một số
quan điểm đờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nớc, nhất là những quan điểm
đổi mới trong lĩnh vực kinh tế từ sau Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ VI.
Trong quá trình nghiên cứu, tác giả chủ yếu sử dụng phơng pháp phân tích - tổng

Theo quan điểm này, các sự vật hiện tợng trên thế giới dù có đa dạng, khác
nhau nh thế nào đi chăng nữa thì chúng cũng chỉ là những dạng tồn tại khác nhau
của một thế giới duy nhất là thế giới vật chất. Ngay cả ý thức, t tởng của con ngời
vốn là những cái phi vật chất cũng chỉ là thuộc tính của một dạng vật chất có tổ
chức cao nhất là bộ óc con ngời, nội dung của chúng cũng chỉ là kết quả phản ánh
của các quá trình vật chất khách quan.
Quan điểm duy vật biện chứng không chỉ khẳng định tính khách quan, tính
phổ biến của sự liên hệ giữa các sự vật hiện tợng, các quá trình, mà nó còn nêu rõ
tính đa dạng của sự liên hệ qua lại: có mối liên hệ bên trong và mối liên hệ bên
ngoài, có mối liên hệ chung bao quát toàn bộ thế giới và mối liên hệ bao quát một
số lĩnh vực hoặc một số lĩnh vực riêng biệt của thế giới, có mối liên hệ trực tiếp, có
mối liên hệ gián tiếp mà trong đó sự tác động qua lại đợc thể hiện thông qua một
hay một số khâu trung gian, có mối liên hệ bản chất, có mối liên hệ tất nhiên và
3
liên hệ ngẫu nhiên, có mối liên hệ giữa các sự vật khác nhau và mối liên hệ giữa
các mặt khác nhau của sự vật. Sự vật, hiện tợng nào cũng vận động, phát triển qua
nhiều giai đoạn phát triển khác nhau, giữa các giai đoạn đó cũng có mối liên hệ
với nhau, tạo thành lịch sử phát triển hiện thực của các sự vật và các quá trình tơng
ứng.
Tính đa dạng của sự liên hệ do tính đa dạng trong sự tồn tại, sự vận động và
phát triển của chính các sự vận động và phát triển của các sự vật hiện tợng.
Mối liên hệ bên trong là mối liên hệ qua lại, là sự tác động lẫn nhaugiữa các
bộ phận, giac các yếu tố, các thuộc tính, các mặt khác nhau của một sự vật, nó giữ
vai trò quyết định đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của sự vật. Mối liên hệ
bên ngoài là mối liên hệ giữa các sự vật, các hiện tợng khác nhau, nói chung nó
không có ý nghĩa quyết định, Hơn nữa, nó thờng phải thông qua mối liên hệ bên
trong mà phát huy tác dụng đối với sự vận động và phát triển của sự vật. Tuy
nhiên, nói nh vậy không có nghĩa là phủ nhận hoàn toàn vai trò của mối liên hệ
bên ngoài đối với sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tợng. Mối liên hệ bên
ngoài cũng hết sức quan trọng, đôi khi có thể giữa vai trò quyết định.

xem xét nó trong mối liên hệ với nhu cầu thực tiễn của con ngời. ứng với mỗi con
ngời, mỗi thời đại và trong một hoàn cảnh lịch sử nhất định, con ngời bao giờ cũng
chỉ phản ánh đợc một số lợng hữu hạn những mối liên hệ. Bởi vậy, tri thức đạt đợc
về sự vật cũng chỉ là tơng đối, không đầy đủ không trọn vẹn. Có ý thức đợc điều
này chúng ta mới tránh đợc việc tuyệt đối hoá những tri thức đã có về sự vật và
tránh xem đó là những chân lý bất biến, tuyệt đối không thể bổ sung, không thể
phát triển. Để nhận thức đợc sự vật , cần phải nghiên cứu tất cả các mối liên hệ,
"cần thiết phải xem xét tất cả mọi mặt để đè phòng cho chúng ta khỏi phạm sai
lầm và sự cứng nhắc."
Quan điểm toàn diện đối lập với quan điểm phiến diện không chỉ ở chỗ nó
chú ý đến nhiều mặt, nhiều mối liên hệ. Việc chú ý tới nhiều mặt, nhiều mối liên
hệ vẫn có thể là phiến diện nếu chúng ta đánh giá ngang nhaunhững thuộc tính,
những quy định khác nhau của của sự vật đợc thể hiện trong những mối liên hệ
khác nhau đó. Quan điểm toàn diện chân thực đòi hỏi chúng ta phải đi từ tri thức
về nhiều mặt, nhiều mối liên hệ của sự vật đến chỗ khái quát để rút ra cái bản chất
chi phối sự tồn tại và phát triển của sự vật hay hiện tợng đó.
Nh vậy, quan điểm toàn diện cũng không đồng nhất với cách xem xét dàn
trải, liệt kê những tính quy định khác nhau của sự vật, hiện tợng. Nó đòi hỏi phải
làm nổi bật cái cơ bản, cái quan trọng nhất của sự vật hiện tợng đó.
Có thể kết luận, quá trình hình thành quan điểm toàn diện đúng đắn với t cách
là nguyên tắc phơng pháp luận để nhận thức sự vật sẽ phải trải qua các giai đoạn
cơ bản là đi từ ý niệm ban đầu về cái toàn thể để để nhận thức một mặt, một mối
liên hệ nào đó của sự vật rồi đến nhận thức nhiều mặt, nhiều mối liên hệ của sự
5
vật đó và cuối cùng, khái quát những tri thức phong phú đó để rút ra tri thức về
bản chất của sự vật.
Quan điểm toàn diện vừa khác chủ nghĩa chiết trung vừa khác thuật nguỵ
biện. Chủ nghĩa chiết trung tuy cũng tỏ ra chú ý tới nhiều mặt khác nhau nhng lại
kết hợp một cách vô nguyên tắc những cái hết sức khác nhau thành một hình ảnh
không đúng về sự vật. Chủ nghĩa chiết trung không biết rút ra mặt bản chất, mối

bản Nhà nớc).
Kinh tế Nhà nớc; Vốn và t liệu sản xuất thuộc sở hữu Nhà nớc, kinh tế Nhà
nớc là thành phần kinh tế bao gồm các doanh nghiệp Nhà nớc; các tài nguyên
quốc gia và tài sản thuộc sở hữu Nhà nớc nh; đất đai, hầm mỏ , rừng , biển, ngân
sách, các quỹ dự trữ ngân hàng Nhà nớc, hệ thống bảo hiểm, kết cấu hạ tầng kinh
tế - xã hội; phần vốn nhà nớc góp vào các doanh nghiệp thuộc những thành phần
kinh tế khác, (Cần phân biệt phạm trù kinh tế Nhà nớc với doanh nghiệp Nhà nớc.
Kinh tế Nhà nớc rộng và mạnh hơn bộ phận doanh nghiệp Nhà nớc).
Kinh tế tập thể; Vốn và t liệu sản xuất thuộc sở hữu tập thể, do những ngời
lao động t nguyện góp vốn và lao động, phân phối theo nguồn vốn và lao động đã
đóng góp. Thành phần kinh tế này tồn tại trong nông nghiệp, thủ công nghiệp và
dịch vụ nhỏ, dới các loại hình hợp tác xã với quy mô và trình độ khác nhau. Đại
hội Đảng VIII gọi là thành phần kinh tế hợp tác, nay gọi là thành phần kinh tế tập
thể.
7