Website: Email : Tel : 0918.775.368
PHN I: T VN
Nh chúng ta đã biết tăng trởng và phát triển kinh tế là cơ sở vật chất cho
tiến bộ xã hội và ngợc lại, tiến bộ xã hội thúc đẩy tăng trởng và phát triển
kinh tế. Đối với Việt Nam hiện nay tăng trởng và phát triển kinh tế có tầm
quan trọng hàng đầu không chỉ do điểm xuất phát của nớc ta còn thấp phải
phát triển nhanh để chống nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế ,để sớm đa nớc
ta ra khỏi tình trạng kém phát triển , mà còn là tiền đề để thực hiện những
mục tiêu kinh tế xã hội khác nh chống lạm phát , giảm thất nghiệp , phát
triển giáo dục ,y tế ,văn hoá xã hội, xoá đói giảm nghèo Nhng song song
với tăng trởng phát triển kinh tế là vấn đề bảo vệ môi trờng .Bảo vệ môi trờng
hiện nay đang là một nhiệm vụ phức tạp, cấp bách , đa ngành, liên vùng, liên
quan đến tất cả mọi ngời, mọi đối tợng, mọi tầng lớp trong xã hội trong đó
tầng lớp tri thức trẻ đặc biệt là những sinh viên Kinh tế chúng ta cần: nghiên
cứu tìm hiểu kỹ mối quan hệ giữa tăng trởng phát triển kinh tế và bảo vệ môi
trờng ;từ đó đề ra những giải pháp và cách thức để giải quyết một cách tốt
nhất việc phát triển kinh tế gắn liền với chống ô nhiễm môi trờng. Nhng
thp niên gn ây loi ngi ngy cng ý thc rừ rng hn v nh hng ca
môi trng ti cuc sng v quan tâm nhiu hn ti s phát trin bn vng.
Ô nhim môi trng ngy nay không còn bó hp trong phm vi tng quc
gia m nó lan ti các quc gia lân cn, nh hng ti môi trng khu vc v
ton cu, gây ra nhng hin tng thi tit bt thng, mang li nhiu thm
ho v dn n nhng thit hi vô cùng to ln cho con ngi. Phm vi gii
quyt các vn v môi trng vì vy cng không còn bó hp trong phm vi
tng quc gia m òi hi phi có s liên kt, phi hp hnh ng ca nhiu
quc gia, khu vc v ton cu. Đề tài Mối quan hệ biện chứng giữa phát
triển kinh tế và bảo vệ môi trờng sẽ giúp mọi ngời hiểu rõ hơn, đặt nhiều
sự quan tâm hơn đến một vấn đề quan trọng có tính toàn cầu nh vậy.
Tuy nhiên do những hạn chế khách quan và chủ quan nên đề tài này
không tránh khỏi những điểm cần sửa đổi và bổ sung, vì vậy rất mong đợc sự
đóng góp ý kiến,phê bình của thầy giáo cũng nh của các bạn.

hao hụt lãng phí lớn và ô nhiễm môi trờng ngày càng gia tăng. Vì vậy đòi hỏi
mỗi quốc gia trong từng thời kì nhất định phải tìm ra những biện pháp có
hiệu quả, đảm bảo tăng trởng kinh tế bền vững, giải quyết tốt vấn đề tiến bộ
xã hội gắn với bảo vệ môi trờng sinh thái .
2, Phát triển kinh tế
Phát triển kinh tế là sự tăng trởng kinh tế gắn liền với sự hoàn thiện cơ
cấu, thể chế kinh tế, nâng cao chất lợng cuộc sống và đảm bảo công bằng xã
hội. Phát triển kinh tế có nội dung và ý nghĩa toàn diện, là mục tiêu và ớc
vọng của các dân tộc trong mọi thời đại. Phát triển kinh tế bao hàm trong nó
mối quan hệ biện chứng giữa tăng trởng kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi
trờng. Phát triển kinh tế xã hội gắn cht vi bo v v ci thin môi trng,
bo m s hi hòa gia môi trng nhân to vi môi trng thiên nhiên,
gi gìn a dng sinh hc. Ch ng phòng tránh v hn ch tác ng xu ca
thiên tai, ca s bin ng khí hu bt li v tip tc gii quyt hu qu
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
chin tranh còn li i vi môi trng. Bo v v ci to môi trng l trách
nhim ca ton xã hi, tng cng qun lý nh nc i ôi vi nâng cao ý
thc trách nhim ca mi ngi dân. Ch ng gn kt yêu cu ci thin
môi trng trong mi quy hoch, k hoch, chng trình v d án phát trin
kinh t - xã hi, coi yêu cu v môi trng l mt tiêu chí quan trng ánh
giá các gii pháp phát trin.
II. MI QUAN H BIN CHNG GIA PHT TRIN KINH T V
BO V MễI TRNG
1, Tác động của phát triển kinh tế đến môi trờng
a) Tác động tích cực
Nhà nớc ngày càng nhận thức rõ hơn đợc tầm quan trọng của việc bảo
vệ môi trờng, bảo vệ môi trờng sinh thái cũng chính là bảo vệ cuộc sống của
mỗi con ngời, sẽ là không đúng nếu nh phát triển kinh tế đi kèm với phá hủy
môi trờng sinh thái, làm ảnh hởng đến chất lợng cuộc sống của mỗi ngời dân.

nghiệp, đã có 18/76 khu công nghiệp, khu chế xuất áp dụng công nghệ xử lí
nớc thải tập trung. Tại các cơ sở sản xuất quy mô lớn( nằm ngoài khu công
nghiệp )sản xuất sạch hơn ngày càng đợc các nhà quản lí môi trờng và các
doanh nghiệp quan tâm nh một công cụ hữu hiệu nhằm giảm thiểu ô nhiễm
môi trờng.
Từ những dấu hiệu trên chúng ta đã thấy đợc những tác động to lớn của
phát triển kinh tế đến môi trờng, vì vậy cần tích cực đầu t vào phát triển kinh
tế hơn để phát huy mạnh hơn nữa những thành tựu của một nền kinh tế phát
triển.
b) Tác động tiêu cực
Song song với những tác động tích cực của phát triển kinh tế đến môi tr-
ờng thì bên cạnh đó lại xuất hiện một vấn đề mới, đó là do sự phát triển
nhanh dẫn đến mức ồ ạt ở một số địa bàn trên phạm vi cả nớc , không có sự
cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trờng nên ngoài những thành
tựu mà nền kinh tế phát triển đã đạt đợc thì đó là tình trạng môi trờng ngày
càng bị hủy hoại, bị xuống cấp nghiêm trọng. Đây là một bài toán khó đã làm
đau đầu các nhà kinh tế của chúng ta từ bao lâu nay, một bài toán mà đã đợc
đặt ra từ rất lâu nhng vẫn cha có lời giải đáp.
* Tình trạng ô nhiễm môi trờng tại các đô thị:
Tính đến năm 2003 nớc ta có 656 đô thị, trong đó có 5 thành phố lớn do
Trung ơng quản lí, 81 thành phố, thị xã cấp tỉnh và hơn 570 thị trấn cấp
huyện với tổng dân số 20 triệu ngời( chiếm 25%dân số toàn quốc ). Kinh tế
phát triển ngày càng nhanh kèm theo đó là quá trình công nghiệp hóa hiện
đại hóa đất nớc, vì vậy đô thị hóa đồng thời cũng diễn ra nhanh chóng, sẽ gia
tăng lợng chất thải vào môi trờng bao gồm có khí thải giao thông, nớc thải
và rác thải sinh hoạt. Vấn đề ô nhiễm do bụi và tiếng ồn tại hầu hết các đô
thị đang là vấn đề cấp bách. Tại các đô thị lớn( Hà Nội, TP Hồ Chí Minh )đã
có những khu vực bị ụ nhiễm do khí CO, chất hữu cơ bay hơi VOC. Nguyên
nhân chính là do gia tăng quá mức lợng ô tô và xe máy do chất lợng đờng sá
yếu kém và do tỷ lệ xe cũ cao (số lng xe co 10-20 nm s dung chiếm

18% và 13%; đồng bằng sông Hồng là 18% và 14%; Trung du, miền núi
Bắc Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long chỉ có 10,5% và 7,5%.
Ngoài những lợi ích kinh tế xã hội, sự phát triển các KCN, KCX sinh ra
một khối lượng lớn nước thải, khí thải, chất thải rắn gây tác động nghiêm
trọng tới môi trường và sức khỏe nhân dân trong khu vùc. Nhìn chung việc
xử lý nước thải trong các KCN chưa được coi trọng, ngay cả các KCN có
trạm xử lý nước thải tập trung nhưng việc vận hành cũng chưa tốt, dẫn đến
tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng.

* T×nh tr¹ng « nhiÔm môi trường tại các cơ sở sản xuất
Tại cơ sở sản xuất có quy mô lớn (nằm ngoài khu công nghiệp):
+ C«ng nghÖ xö lÝ khÝ th¶i
Các nguồn gây ô nhiễm không khí tại Việt Nam chủ yếu phát sinh từ
các nhà máy nhiệt điện, xi măng, phân bón, hóa chất, tôn mạ kẽm ... Trong
thời gian qua đã có nhiều doanh nghiệp áp dụng công nghệ xử lý bụi, khí
thải được thiết kế chế tạo tại Việt Nam hay nhập từ nước ngoài nhưng thực
tế hoạt động cho thấy các hệ thống xử lý khí thải đạt hiệu quả chưa cao do
trình độ thiết kế, chế tạo, chất lượng thiết bị, trình độ công nhân vận hành,
ý thức bảo vệ môi trêng cña chñ doanh nghiÖp chưa cao
+ C«ng nghÖ xö lÝ níc th¶i
Nguồn gốc phát sinh nước thải chủ yếu tại Việt Nam là chế biến thực
phẩm, dệt nhuộm, giấy, chế biến mủ cao su, xi mạ. Trong thời gian qua đã
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
có nhiều doanh nghiệp áp dụng công nghệ xử lý nước thải thải được thiết
kế chế tạo tại Việt Nam hay nhập từ nước ngoài.
Thực tế hoạt động cho thấy, trừ một số hệ thống xử lý tại doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, hầu hết các hệ thống xử lý nước thải đạt
hiệu quả chưa cao do trình độ thiết kế, chế tạo, chất lượng thiết bị, trình độ
công nhân vận hành, ý thức bảo vệ môi trường của chủ doanh nghiệp ...

tỉnh, cấp huyện đang hoạt động. Trong tương lai số bệnh viện sẽ gia tăng.
Theo số liệu thống kê năm 1996, ngành y tế có 12.556 cơ sở khám chữa
bệnh với 172.642 giường bệnh, trong đó có 815 bệnh viện tuyến huyện trở
6
Website: Email : Tel : 0918.775.368
lên nhưng hầu hết chưa được quản lý theo một quy chế chặt chẽ hoặc có xử
lý nhưng theo cách đối phó hoặc chưa đúng. Cho đến nay, có khoảng 50 lò
đốt rác y tế (nhập ngoại và chế tạo trong nước) đã được lắp đặt và hoạt
động tại Việt Nam. Tuyệt đại đa số các bệnh viện còn lại chưa có biện pháp
thu gom và xử lý chất thải nói chung và rác thải y tế nói riêng. Chất thải y
tế đã và đang gây tác động xấu tới sức khỏe của các cộng đồng dân cư sống
ở khu vực lân cận.
Trong thời gian qua có một số cơ quan nghiên cứu chế tạo lò đốt rác y
tế và đã lắp đặt cho 1 số bệnh viện như : Bệnh viện lao tỉnh Tây Ninh,
Trung tâm Y tế huyện Tân Châu, Trung tâm Y tế huyện Bến Cầu (Tây
Ninh), Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Yên, Ninh Thuận, Khánh Hòa, Vĩnh
Long, bệnh viện Hữu Nghị, Thanh Bình (tỉnh Đồng Tháp), Quảng Trị, Bình
Dương, Đắc Lắc ... Một số bệnh viện (Bệnh viện 175, 7B, Đà Nẵng, Bình
Dương, Vĩnh Long, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Ninh Bình, Cẩm Phả, Đông
Anh ...) đã lắp đặt hệ thống xử lý nước thải bằng công nghệ sinh học. Trong
thời gian qua Bộ Y tế đã nhập 25 lò đốt chất thải y tế ký hiệu Hoval (áo) và
lắp đặt cho một số địa phương trong cả nước bao gồm Đồng Tháp, An
Giang, Cần Thơ, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa, Đồng Nai, Bà Rịa-
Vũng Tàu, Ặ TPHCM cũng đã nhập lò đốt rác y tế từ áo với công suất 7
tấn/ngày để thiêu hủy toàn bộ chất thải rắn y tế sinh ra từ các bệnh viện của
thành phố. . Tuy nhiên thì các cơ sở y tế của chúng ta còn cần phải cố gắng
rất nhiều thì mới có thể đạt được kết quả như mong muốn.
́*Tình trạng ô nhiễm môi trường tại vùng nông thôn, làng nghề và các
trang trại
+Tại các vùng nông thôn

Tại Việt Nam, trang trại đã xuất hiện từ lâu (Thời Lý và Trần từ thế kỷ
XI-XIV). Sau đó được khôi phục từ năm 1986 cùng với chính sách đổi mới
kinh tế. Hiện nay toàn quốc có hơn 100.000 trang trại được hình thành và
phát triển, thu hút hơn 10 triệu nông dân tham gia. Theo thống kê, hầu hết
các trang trại được thành lập sau năm 1992-1993 khi Đảng kêu gọi nhân
dân phát triển kinh tế nhiều thành phần. Nói chung, một trang trại có diện
tích trung bình khoảng 5-7 ha. Một số có quy mô 100 ha, hãn hữu có trang
trại 500-1.000 ha. Trang trại được thành lập tại tất cả các địa phương trong
cả nước. Tuy nhiên, số lớn trang trại tập trung ở miền Trung và vùng cao là
những nơi có đất trống.

Bên cạnh những tác động có lợi, quá trình hình thành và hoạt động của
các trang trại đã và đang gây ra những tác động có hại tới môi trường. Một
số tác động là: Các trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm có thể gây tác
động do phân rác dẫn đến ô nhiễm không khí, nước mặt, nước ngầm, đất từ
đó gây ra các dịch bệnh cho người và vật nuôi. Các trang trại nuôi trồng
thủy sản có thể gây tác động do phá rừng ngập mặn làm ao nuôi tôm, cá
gây cạn kiệt tài nguyên sinh học, gây xói mòn bờ biển, gây ô nhiễm nguồn
nước. Các trang trại trồng cây công nghiệp và cây ăn trái có thể gây tác
động xấu do sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, do xây dựng các
công trình thủy lợi, tưới tiêu nước. Quá trình thu hoạch, bảo quản, chế biến
sản phẩm thu hoạch được từ các trang trại sẽ gây tác động tới môi trường
do các loại chất thải
Cho đến nay hầu như rất ít công trình nghiên cứu liên quan đến
công nghệ bảo vệ môi trường tại các trang trại
8
Website: Email : Tel : 0918.775.368
* Tình tr¹ng ô nhiễm môi trường tại các khu du lịch, khu vui chơi giải
trí
Nước ta có tiềm năng du lịch rất lớn bao gồm hệ thống các di tích lịch

thiên nhiên ... Hiện nay, trình độ công nghệ môi trường tại các khu vực khai
thác còn thô sơ, lạc hậu gây lãng phí tài nguyên , gây ô nhiễm và sự cố môi
trường. Tại các cơ sở chế biến, nung luyện quy mô lớn, việc áp dụng công
nghệ môi trường được quan tâm hơn, nhưng tại các cơ sở chế biến quy mô
nhỏ có giấy phép hay lén lút hoạt động (nấu thiếu, đồng, chì, kẽm, tách
vàng, xay nghiền đá ...) vấn đề bảo vệ môi trường hoàn toàn không được
quan tâm.
Tại các khu vực khai thác dầu khí đã áp dụng các công nghệ, thiết bị
nhằm hạn chế ô nhiễm dầu và phòng chống sự cố (chất phân tán dầu, giấy
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
thấm dầu, phao quây, máy hút dầu ...). Công ty Liên doanh Vietsovpetro
đang chuẩn bị đầu tư lò đốt chất thải rắn dầu khí công suất 3 tấn/h, theo
công nghệ của Italia.
Trong Chương trình KH-CN cấp nhà nước giai đoạn 1995-2000 ỎSử
dụng hợp lý tài nguyên và Bảo vệ môi trườngÕ (KHCN-07) có 01 đề tài
liên quan đến công nghệ làm sạch khu vực khai thác than vùng Hạ Long-
Quảng Ninh (KHCN-07-06) và 01 đề tài liên quan đến các biện pháp khắc
phục và bảo vệ môi trường vùng mỏ sau giai đoạn khai thác tài nguyên
khoáng sản (KHCN-07-09).
+Tại các bến cảng:
Cùng với sự phát triển kinh tế, hệ thống cảng biển, cảng sông tại Việt
Nam cũng được quy hoạch mở rộng, xây mới nhằm phục vụ tốt nhất cho
các hoạt động kinh tế. Theo Quyết định số 202/1999/QĐ-TTg ngày 12
tháng 10 năm 1999 của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch hệ thống cảng
biển trong cả nước đến năm 2010 cả nước có hàng trăm cảng, trong đó tập
trung tại các vùng kinh tế trọng điểm. Theo quyết định này đến năm 2010,
khu vực TP. HCM, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ có 65 cảng biển tập
trung tại các sông Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè, Thị Vải, Lòng Tàu, Soài
Rạp, Đồng Tranh, khu vực biển Vũng Tàu. Tổng năng lực bốc xếp đạt 35

mi va hiờu qua ờ lam sach mụi trng tai Viờt Nam
Qua những biểu hiện xuống cấp trầm trọng của môi trờng, chúng ta
ngày càng thấy rõ hơn những tác động không mong muốn do phát triển kinh
tế không đi kèm với môi trờng mang lại cho môi trờng và cho cuộc sống của
mỗi chúng ta, từ đó càng hiểu rõ hơn nữa về tầm quan trọng của việc bảo vệ
môi trờng.
2, Tỏc ng ca mụi trng n phỏt trin kinh t
Vì giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trờng có tính thống nhất biện
chứng nên chúng ta thấy rằng ngoài những tác động mà phát triển kinh tế
đem lại cho môi trờng thì môi trờng đơng nhiên cũng có những tác động ng-
ợc trở lại đối với sự phát triển kinh tế.
Gia nhp WTO, Vit nam s cũn cú c hi gim thiu ụ nhim, ci
thin cht lng mụi trng thụng qua vic ỏp dng cỏc nguyờn tc phỏp lý
ca WTO xõy dng v s dng hp lý "hng ro xanh" nhm mc ớch
bo v cỏc ngnh sn xut trong nc, ng thi bo v ngun ti nguyờn,
bo v mụi trng.
Trong bn bỏo cỏo Din bin Mụi trng ca Vit Nam c Ngõn
hng Th gii thụng qua mt ln na nhn mnh tm quan trng ca mụi
trng v ti nguyờn nc úng vai trũ ch cht trong phỏt trin kinh t v
vỡ cuc sng tt p hn ca hng triu ngi dõn nghốo Vit Nam. Bỏo
cỏo tp trung ch yu vo qun lý cỏc loi mụi trng v c bit l ngun
ti nguyờn nc Vit Nam ng thi kờu gi hnh ng vt qua nhng
ro cn v ý thc h v cú cỏc gii phỏp tng hp vi s tham gia ca tt c
nhng bờn liờn quan ch cht nh chớnh ph, cỏc t chc xó hi, cng
ng, khu vc t nhõn v cỏc t chc hp tỏc phỏt trin.
Mụi trng v ti nguyờn nc nm trung tõm ca mi s phỏt
trin. Khụng th xoỏ úi gim nghốo nu khụng em c ngun nc
sch ti cho 40% dõn s Vit Nam hin ang cha c tip cn vi nc
sch v 16% din tớch cõy trng khụng cú h thng ti tiờu.
ễng Klaus Rohland, Giỏm c quc gia ca Ngõn hng Th gii