ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA BÁO CHÍ
===========
TIỂU LUẬN

Đề tài: Cách xác định thể loại báo chí Giảng viên: PGS.TS Dương Xuân Sơn
Sinh viên: Nguyễn Anh Tú
Lớp k49 Chính quyHà Nội - 2007
Tiểu luận: Xác định thể loại báo chí -Nguyễn Anh Tú – K49 Báo chí
===============================================================

Lời nói đầu
Việc xác định thể loại báo chí là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng,
hiểu được từng thể loại giúp phóng viên cũng như biên tập viên có thể xử lý
nhanh chúng và dễ dàng hơn cả về mặt nội dung cũng như hỡnh thức của bài
viết. Đối với người làm báo thỡ việc nắm chắc lý luận thể loại là rất quan
trọng. Bởi xỏc định được thể loại sẽ là giúp cho họ biết cách sử dụng những tư
liệu cần thiết, vừa và đủ để xây dựng một tác phẩm báo chí. Mặt khác, khi một
tác phẩm được thực hiện đúng theo những yêu cầu của nội dung và hỡnh thức
thể loại sẽ tăng thêm tính hấp dẫn đối với người đọc, vỡ thế khả năng tác động
của tác phẩm sẽ tăng lên, mang lại kết quả tốt hơn cho công tác thông tin.
Chuyện một phóng viên trẻ sau khi đi cơ sở về, mặc dù ghi chép
thông tin hết sức cẩn thận nhưng không thể hoàn thành bài viết của mỡnh. Khi

tin, phóng sự, phỏng vấn, tường thuật, bài phản ánh, xó luận, điếu tra… Có thể
nói tin là thể loại xuất hiện sớm nhất. Lịch sử báo chí đó chỉ ra rằng, bỏo chớ
xuất hiện là do nhu cầu thụng tin kinh tế của con người. Vỡ vậy thể loại đầu
tiên của báo chí là tin, thường đăng các tin tức về tỡnh hỡnh thị trường giả cá
Các thể loại báo chí chính luận nghệ thuật
3
Tiểu luận: Xác định thể loại báo chí -Nguyễn Anh Tú – K49 Báo chí
===============================================================
hàng hóa…Nhưng ở nước ta sự xuất hiện báo chí tiếng Việt lại là do người
Pháp tổ chức và báo chí gắn liền với tham vọng chính trị thực dân của họ, vỡ
vậy ngay trờn những tờ bỏo đầu tiên đó đăng tải những tin tức chính để phục
vụ cho chế độ “bảo hộ” của chúng.
Cho đến nay báo chí vẫn tiếp tục phát triển và hoàn thiện các thể loại,
làm phong phú thêm bằng những nhân tố và phẩm chất mới để phục vụ tốt
hơn chức năng của mỡnh. Khi bàn về những nhõn tố và phẩm chất mới để
phục vụ tốt hơn chức năng của mỡnh.
Khi bàn về khả năng và nhiệm vụ của từng phúng viờn trong quỏ
trỡnh sỏng tạo tỏc phẩm bỏo chớ, C.Mỏc đó viết rằng: người phóng viên chỉ
có thể coi mỡnh là một bộ phận của cơ cấu phức tạp, trong đó anh ta tự do lựa
chọn chức năng xác định cho mỡnh. Dĩ nhiờn khụng phải lỳc nào cỏc thể loại
bỏo chớ cũng tồn tại “trong một dạng thuần tỳy”; trong mỗi thể loại cú thể dễ
dàng tỡm thấy ớt nhiều dấu hiệu của thể loại khỏc.
Từ sừ phân tích trên đây, chúng ta có thể đưa ra với lời giải thích của
Từ điển “Bách khoa Toàn thư” (Liên Xô): “Thể loại là khái quát hóa những
đặc điểm của một nhóm lớn các tác phẩm có cùng thuộc tính về nội dung,
hỡnh thức, cỏch biểu hiện tỏc phẩm của một thời đại, một giai đoạn, một dân
tộc hay một nền nghệ thuật thế giới”.
b .Sự khỏc nhau giữa thể loại – tỏc phẩm – bài bỏo
Từ việc khảo cứu thể loại báo chí trong thời gian qua chúng ta có thể
đưa ra một số lưu ý để phân biệt thể loại – thể loại – bài bỏo.

Tiểu luận: Xác định thể loại báo chí -Nguyễn Anh Tú – K49 Báo chí
===============================================================
nhưng khi viết cho báo in có khác so với viết và đọc trên đài phát thanh hay
truyền hỡnh. Hoặc bỏo in sử dụng hầu hết cỏc thể loại bỏo chớ, cũn phỏt
thanh, truyền hỡnh… sử dụng chủ yếu tin, phỏng vấn, ghi nhanh, phản ỏnh,
tường thuật, câu chuyện truyền thanh… Đó là chưa kể “khẩu vị” của từng báo,
vùng miền cũng ảnh hưởng ít nhiều đến cách thể hiện thể loại.
Trên thực tế hiện nay ranh giới giữa một số thể loại rất mong manh.
Và hiện nay xu hướng viết một cách tự do, phóng khoáng, không chịu sự gũ
ộp hay bài bản nào. Sự đan xen hũa quyện và chuyển húa giữa cỏc nhúm và
cỏc thể loại. Đây là xu hướng chung của thể loại bỏo chớ hiện nay.
Quỏ trỡnh này thể hiện rừ trong nhúm thụng tấn cú yếu tố của nhúm
chớnh luận, trong nhúm chớnh luận – nghệ thuật cú yếu tố của nhúm chỡnh
luận và thụng tấn. Và giữa cỏc thể loại cũng diễn ra xu hướng như thế. Xu
hướng này cũng phù hợp với sự sáng tạo và sử dụng linh hoạt các thể loại của
các nhà báo trong giai đoạn đổi mới.
Tuy nhiờn quỏ trỡnh này diễn ra cú mức độ, do vậy không làm nhũa
đi hoặc thay đổi bản chất của từng thể loại, mà góp phần tạo nên sự phong
phú, đa dạng và sinh động của thể loại báo chí nói chung.
Tóm lại, thể loại báo chí là một hiện tượng phức tạp của hoạt động
báo chí. Công việc này phải được xem xét, đánh giá thường xuyên dưới góc độ
lý luận, khoa học và thực tiễn bỏo chớ để không ngừng đổi mới và sử dụng
chỳng một cỏch hiệu quả nhất.
Dấu hiệu xác định thể loại
Đây vẫn là vấn đề hiện chưa có sự phân giải rừ ràng và thấu đáo. Có
thể nêu ra đây một số tiêu chí để nhận diện thể loại báo chí.
Các thể loại báo chí chính luận nghệ thuật
6