Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1
Nguyễn Thị Đào_Marketing 48B
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Bộ GD Và ĐT
Trường ĐH Kinh tế Quốc Dân
Khoa Triết Học Mác – Lênin

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC
Đề tài: Mối Quan Hệ Biện Chứng Giữa Cơ Sở
Hạ TầngVà Kiến Trúc Thượng Tầng
Giáo Viên Hướng Dẫn:Thầy Lê Ngọc Thông
Sinh Viên Thực Hiện:Nguyễn Thị Đào
Lớp: Marketing B
Khoa : Marketing
Mã Số Sinh Viên: CQ480508
______ Hà nội, Ngày 26 Tháng 5 Năm 2007 ______
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
MỤC LỤC
TRANG BÌA…………………………………………………..1
MỤC LỤC…………………………………………………….2
LỜI NÓI ĐẦU…………………………………………...3
NỘI DUNG……………………………………………...4
A.GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI……………………………………….4
B.NỘI DUNG ………………………………………………....5
I.CƠ SỞ LÝ LUẬN…………………………………………………..5
1.CƠ SỞ HẠ TẦNG………………………………………………...6
a. Khái niệm………………………………………………………..6
b.Đặc điểm, tính chất………………………………………………6

phần kinh tế quốc doanh, tập thể và nhiều thành phần kinh tế khác nhau.
Tính chất đan xen – quá độ về kết cấu của cơ sở kinh tế vừa làm cho nền
kinh tế sôi động, phong phú, vừa mang tính phức tạp trong quá trình định
hướng xã hội. Đây là một kết cấu kinh tế năng động, phong phú được phản
chiếu trên nền KTTT và đặt ra đòi hỏi khách quan là nền KTTT cũng phải
đổi mới để đáp ứng đỏi hỏi của cơ sở kinh tế. Như vậy KTTT mới có sức
mạnh đáp ứng đòi hỏi của CSHT.
Đã có rất nhiều văn kiện chính trị và luận văn khoa học đề cập sâu sắc về
công cuộc đổi mới này.Vì vậy, với tư cách là một sinh viên còn ngồi trên ghế
nhà trường, em chỉ mong bài viết này có thể nêu một số vấn đề có tính khái
quát về công cuộc đổi mới này ở Việt Nam.
3
Nguyễn Thị Đào_Marketing 48B
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn của thầy giáo. Người đã tận tình
giúp em hoàn thành bài tiểu luận này .
Do thời gian sưu tầm tài liệu không nhiều và trình độ nhận thức của em
còn hạn chế nên bài viết của em không tránh khỏi những sai sót và thiếu sự
bất cập, em rất mong nhận được sự nhận xét của thầy, và đóng góp của các
bạn để bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn.

NỘI DUNG
A. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
Triết học là một trong những hình thái ý thức xã hội, xét cho cùng đều bị
các quan hệ của kinh tế quy định. Dù ở xã hội nào, triết học bao giờ cũng bao
gồm hai yếu tố: Yếu tố nhận thức đó là sự hiểu biết về thế giới xung quanh
trong đó con người là yếu tố nhận định, là sự đánh giá về mặt đạo lý.
Để phù hợp với trình độ phát triển thấp ở giai đoạn đầu tiên của lịch sử
loài người, triết học ra đời với tính cách là một môn khoa học tổng hợp các

xã hội. Trên cơ sở QHSX hình thành nên các quan hệ về chính trị và tinh thần
5
Nguyễn Thị Đào_Marketing 48B
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
xã hội .Hai mặt đó của đời sống xã hội được khái quát thành CSHT và KTTT
của xã hội. C.MÁC viết: Toàn bộ những QHSX ấy hợp thành cơ cấu kinh tế
của xã hội, tức là cái cơ sở hiện thực trên đó dựng lên một KTTT pháp lý và
chính trị và những hình thái ý thức xã hội nhất định tương ứng với cơ sở hiện
thực đó.
1. Cơ sở hạ tầng :
a. Khái niệm:
CSHT là tổng hợp những QHSX hợp thành cơ cấu kinh tế của một hình
thái kinh tế - xã hội nhất định.
Dựa vào khái niệm đó ,nó đã phản ánh chức năng xã hội của các quan hệ
xã hội của các QHSX với tư cách là cơ sở kinh tế của các hiện tượng xã hội.
Đúng vậy, mỗi một hình thái kinh tế xã hội có một kết cấu kinh tế đặc trưng
là cơ sở hiện thực của xã hội, hình thành một cách khách quan trong quá
trình sản xuất vật chất xã hội. Nó bao gồm không chỉ những quan hệ trực
tiếp giữa người với người trong sản xuất vật chất mà nó còn bao gồm cả
những quan hệ kinh tế, trao đổi trong quá trình tái sản xuất ra đời sống vật
chất của con người
.b. Đặc điểm, tính chất:
CSHT của một xã hội cụ thể thường bao gồm: kiểu quan hệ sản xuất thống
trị trong nền kinh tế. Đồng thời trong mỗi CSHT xã hội còn có những QHSX
khác nữa như: dấu vết ,tàn trữ QHSX cũ và mầm mống, tiền đề của QHSX
mới. Trong đó, QHSX thống trị bao giờ cũng giữ vai trò chủ đạo, chi phối các
QHSX khác, nó quy định xu hướng chung của đời sống kinh tế - xã hội. Các
6
Nguyễn Thị Đào_Marketing 48B
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

nước, đảng phái, giáo hội, các đoàn thể…..được hình thành trên CSHT nhất
định.
Bởi vậy, KTTT là những hiện tượng xã hội, biểu hiện tập chung đời sống
tinh thần của xã hội, là bộ mặt tư tưởng của hình thái kinh tế - xã hội.
Nó đóng vai trò quan trọng cùng các bộ phận khác trong xã hội hợp thành
cơ cấu hoàn chỉnh của hình thái kinh tế - xã hội.
b. Đặc điểm, tính chất:
Như vậy, các bộ phận khác của KTTT đều ra đời và có vai trò nhất định
trong việc tạo nên bộ mặt tinh thần, tư tưởng của xã hội. Nó phát triển trên
CSHT nhất định, là phản ánh của CSHT. Song không phải tất cả các yếu tố
của KTTT đều liên quan như nhau với CSHT của nó. Mà trong xã hội có giai
cấp, tư tưởng chính trị, tư tưởng pháp quyền cùng những tổ chức tương ứng
như chính đảng, nhà nước là những bộ phận quan trọng nhất, mạnh mẽ nhất và
là thành phần chính của KTTT, tiêu biểu cho chế độ chính trị, xã hội ấy. Ngoài
ra còn có những yếu tố đối lập với những tư tưởng quan điểm, tổ chức chính
trị của giai cấp bị trị.
Mỗi yếu tố của KTTT đều có những đặc điểm riêng, có quy luật vận động
phát triển riêng, nhưng chúng liên hệ với nhau, tác động lẫn nhau và đều
hình thành nên CSHT.
8
Nguyễn Thị Đào_Marketing 48B
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
KTTT của xã hội có đối kháng giai cấp nên nó mang tính giai cấp sâu sắc.
Tính giai cấp của KTTT biểu hiện ở sự đối nghịch và quan điểm, tư tưởng và
các cuộc đấu tranh về tư tưởng của các giai cấp đối kháng.
Bộ phận có quyền lực cao nhất của KTTT của xã hội có giai cấp là nhà
nước. Đây là công cụ của giai cấp thống trị tiêu biểu cho xã hội về mặt pháp
lý - chính trị.
Thời kì quá độ từ CNTB lên CNCS, những tàn dư tư tưởng của các giai
cấp thống trị bóc lột vẫn còn tồn tại trong KTTT. Vì vậy, trong KTTT của

này: trong giai đoạn hình thái kinh tế chính trị đó chiếm giữ thì CSHT và
KTTT có sự dung hòa với nhau hay đạt tới giới hạn độ. Tại đây, CSHT và
KTTT tác động biện chứng với nhau theo cách thức bắt đầu sự thay đổi tuần
tự về CSHT (tăng hoặc giảm) nhưng tại đây KTTT chưa có sự thay đổi.
CSHT ở giai đoạn lịch sử lại mâu thuẫn phủ định lẫn nhau dẫn đến quá
trình đào thải. Mác nói: “nếu không có phủ định những hình thức tồn tại đã
có trước thì không thể có sự phát triển trong bất cứ lĩnh vực nào”. Chính vì
CSHT cũ được thay thế bằng CSHT mới bao hàm những mặt tích cực tiến
bộ của cái cũ đã được cải tạo đi trên những nấc thang mới. Chính vì CSHT
thường xuyên vận động như vậy nên KTTT luôn luôn thay đổi nhằm đáp
ứng yêu cầu phát triển của CSHT.
10
Nguyễn Thị Đào_Marketing 48B
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
a. Vai trò quyết định của CSHT đối với KTTT xã hội:
Chủ nghĩa Mác đã nói rằng: không phải ý thức xã hội quyết định tồn tại xã
hội, mà trái lại tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, không phải hình thái ý
thức tư tưởng, hình thái chính trị quyết định hình thái kinh tế xã hội, mà là
hình thái kinh tế xã hội quyết định quan điểm chính trị, pháp luật, đạo đức,
triết học, văn học nghệ thuật, tôn giáo … CSHT là tính thứ nhất, nó quyết định
KTTT; KTTT là hiện tượng có tính thứ hai, phụ thuộc, nó là phản ánh của
CSHT.
Mỗi hình thái kinh tế xã hội có CSHT và KTTT của nó. Dó đó CSHT và
KTTT mang tính lịch sử cụ thể, giữa chúng có mối quan hệ biện chứng với
nhau, và CSHT giữ vai trò quyết định đối với KTTT. Biểu hiện đặc thù của
CSHT là cơ sở kinh tế. Toàn bộ quá trình của lịch sử chứng minh, mỗi giai
đoạn lịch sử nhất định vầ mỗi nước đều có CSHT của nó, trên mỗi cơ sở kinh
tế đó đều chứa đựng nền KTTT thích hợp với nó. Khi cơ sở kinh tế biến đổi
thì toàn bộ KTTTđồ sộ cũng sẽ - hoặc nhanh hoặc chậm - biến đổi theo. Trong
các quá trình phát triển của lịch sử, bất cứ CSHT và KTTT nào cũng có quá

khác với trình độ phát triển cao hơn. Nghĩa là, khi cách mạng xã hội đưa đến
sự thủ tiêu CSHT cũ bị xóa bỏ và thay thế CSHT mới thì sự thống trị cũ bị xóa
bỏ và thay thế bằng sự thống trị của giai cấp mới. Qua đó mà chính trị của giai
cấp thây đổi, bộ máy nhà nước mới thành lập thay thế nhà nước cũ, ý thức xã
hội cũng biến đổi.
12
Nguyễn Thị Đào_Marketing 48B