CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn

: 6.280.688
Lời nói đầu
Chúng ta vẫn thường nhắc đến từ “ nhà nước ”trong ngôn ngữ hàng ngày hay khi
đề cập đến những vấn đề về kinh tế - chính trị - xã hội,nhưng hiểu biết về nhà nước
và sự tồn tại của nó trong lịch sử đối với chúng ta còn rất khiêm tốn.Vì vậy, để làm
rõ những vấn đề đó chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu về nhà nước và cách mạng xã
hội.
Trong quá trình thực hiện tiểu luận này, do những hạn chế về năng lực cũng như tài
liệu, nên không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Vì vậy, rất mong được sự
giúp đỡ của thay để bài tiểu luận của em hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Nhà nước và cách mạng xã hội
Page 1 of 24
1
CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn

: 6.280.688
1. Nhà nước.
1.1.Nguồn gốc và bản chất nhà nước:
1.1.1.Quan diểm về nhà nước của những học thuyết trước Mác:
Vấn đề nguồn gốc và bản chất của nhà nước luôn là một vấn đề hết sức phức
tạp trong xã hội có các giai cấp đối kháng và đây cũng chính là vấn đề trung tâm của
cuộc đấu tranh. Vậy nguồn gốc ra đời nhà nước là từ đâu? Bản chất nhà nước là gì?
Trong lịch sử triết học có nhiều lí giải khác nhau về vấn đề này trên cơ sở điều kiện
lịch sử lúc đó. Nhưng hầu hết những học thuyết trước đây về nguyên nhân đều mang
tính duy tâm, thần bí, tôn giáo.
• Chủ nghĩa duy tâm đã cho rằng: nhà nước là do lực lượng siêu nhiên hoặc do
lý chí và đạo đức tối thượng sinh ra để duy trì trật tự ở trần gian.Từ đó mà xã hội nảy
sinh quan điểm vua là “thiên tử” nên có quyền lực tối cao với xã hội.

đẳng của họ. Như vậy theo Rut- xô nhà nước là sản phẩm của ý chí chung của nhân
dân, do họ kiểm soát. Nhà nước cũng không phải là một bộ máy quyền lực tách rời
nhân dân, đàn áp nhân dân. Nhà nước là người dược nhân dân ủy quyền điều hành xã
hội. Mọi hoạt động của nhà nước phải phù hợp với nhân dân. Điểm tiến bộ trong
quan điểm của các lí thuyết gia tư sản là ở chỗ nó hướng đến việc chống lại nhà nước
phong kiến hà khắc. Tuy nhiên các quan điểm này vẫn bị hạn chế, chưa tìm ra được
nguồn gốc và bản chất của nhà nước. Do vậy vấn đề nhà nước vẫn là điều bí ẩn.
1.1.2.Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nguồn gốc và bản chất nhà nước:
a) Nguồn gốc:
Vậy để giải quyết vấn đề này một cách khoa học chúng ta cần phải nhìn về
mặt lịch sử, bởi bất kì hiện tượng xã hội nào đều phải gắn bó với lịch sử để từ đó ta
có thể xem hiện nay nó phát triển như thế nào. Lịch sử xã hội đã trải qua 4 kiểu nhà
nước: chủ nô, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa. Ba hình thức nhà
nước ban đầu đều có điểm chung dựa trên quan hệ sở hữa tư nhân.
• Nhà nước chủ nô: giai cấp chủ nô là người sở hữu ruộng đất,của cải dư thừa.
Còn những người nô lệ thì không có gì cả, bị bóc lột thậm tệ.
Page 3 of 24
3
CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn

: 6.280.688
• Nhà nước phong kiến: 3 giai cấp cơ bản là địa chủ, chủ nô và nông nô. Sự
khác biệt ỏ đây là quan hệ về mặt sở hữu, con người không còn bị coi là vật sở hữu.
• Nhà nước tư bản chủ nghĩa: cách mạng khoa học kĩ thuât thế kỉ 18-19 đã
khiến cho xã hội có sự thay đổi rõ rệt, đặc biệt là sự ra đời của 2 giai cấp mới là tư
sản và vô sản.
• Nhà nước cộng sản chủ nghĩa: là nhà nước tiến bộ nhất trong lịch sử , là nơi
mà không có chế độ người bóc lột người, mọi của của cải là của chung dựa trên chế
độ công hữu.
Trên cơ sở phép biện chứng duy vật lịch sử, lí luận khoa học về nhà nước mà

ngày càng trở nên xa lạ với xã hội, có thể làm dịu bớt những xung đột để không dẫn
đến kết quả những giai cấp nuốt nhau, nuốt cả xã hội mà đẻ mọi thứ nằm trong trật
tự.
Như vậy, nguồn gốc sâu xa dẫn đến sự ra đời của nhà nước là từ kinh tế,
nguồn gốc trực tiếp về kinh tế xã hội là chế độ tư hữu và mâu thuẫn giai cấp không
thể điều hòa được. Sự ra đời của nhà nước là hệ quả của sự phát triển lực lượng sản
xuất đạt tới trình độ có chế độ tư hữu nhưng không phải để điều hòa mâu thuẫn giai
cấp mà là để làm dịu nó. Lênin đã chỉ rõ:”nếu có thể điều hòa được giai cấp thì nhà
nước không thể xuất hiện và không thể đứng vững được”.
Trên cơ sở phân tích những tư tưởng của Ăngghen về vai trò lịch sử và ý nghĩa
của nhà nước, Lênin đã đưa ra kết luận về nguồn gốc xã hội trực tiếp dẫn đến sự ra
đời và tồn tại của nhà nước: nhà nướclà sản phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn
giai cấp không thể điều hòa được. Bất cứ ở đâu, hễ lúc nào và chừng nào mà về mặt
khách quan, những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được, thì nhà nước xuất
hiện và ngược lại sự tồn tại của nhà nước chứng tỏ rằng những mâu thuẫn giai cấp là
không thể điều hòa được.
b) Bản chất:
Phê phán, bác bỏ những quan điểm xuyên tạc học thuyết Mác về nguồn gốc và
bản chất nhà nước của những phần tử trong Quốc tế 2 mà đại biểu là E.Bectanh,
C.Cauxki khi họ cố tình cho rằng vai trò của nhà nước chỉ là một cơ quan “điều hòa
Page 5 of 24
5
CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn

: 6.280.688
giai cấp” và trong cuộc đấu tranh chống lại những luận điệu của các học giả tư sản về
nhà nước “trong đó họ tự biện hộ sự thống trị của các giai cấp bóc lộ, xóa nhòa tính
chất giai cấp của nhà nước tư sản” tán dương nhà nước đế quốc hiện đại, miêu tả nó
như một nhà nước siêu giai cấp, phủ nhận vai trò phản động của nó trong đời sống xã
hội .Cũng ở tác phẩm “ nhà nước cách mạng”, Lênin khẳng định bản chất giai cấp

bản chất của nhà nước tư bản chủ nghĩa là nhà nước của giai cấp tư sản.
Tuy nhiên trong lịch sử phát triển của nhà nước cũng xuất hiện những hiện
tượng phá cách không tuân theo đúng quy luật. Đó là hiện tượng nhà nước của 2 giai
cấp, nó giữ được một mức độ độc lập nào đó giữa 2 giai cấp đối địch khi cuộc đấu
tranh của chúng đạt đến một mức độ cân bằng nhất định. Ăngghen gọi đây là “…
trường hợp ngoại lệ tức là những thời kì mà giai cấp đang đấu tranh đã đạt đến một
sự cân bằng lực lượng khiến cho chính quyền nhà nước tạm thời có được một sự độc
lập nào đó đối với cả 2 giai cấp, tựa hồ như một bên trung gian đứng giữa các giai
cấp...Chế độ quân chủ chuyên chế vào thế kỉ 17-18,chế độ Bônapacto của Đế chế thứ
nhất và thứ hai ở Pháp, chế độ Bixmac ở Đức, là như thế “
Trong xã hội có giai cấp, nhà nước không chỉ là người đại diện cho giai cấp
thống trị bảo vệ lợi ích cho mình mà ở mức độ nhất định còn đại diện cho lợi ích
chung của toàn xã hội. Nói cách khác,bên cạnh tính giai cấp thể hiện mặt bản chất
của nhà nước thì tính xã hội cũng là một mặt thể hiện bản chất của nhà nước. Đây là
hai mặt của một vấn đề, chúng vận động ngược chiều nhau, nếu một mặt thể hiện rõ
thì mặt kia lại mờ nhạt nhưng chúng lại gắn bó mật thiết với nhau bởi nếu nhà nước
chỉ là nhà nước của giai cấp thống trị thì xã hội sẽ không thể tồn tại được, bởi bất kì
xã hội nào cũng có lợi ích chung cần duy trì. Tính xã hội của nhà nước được biểu
hiện ở những nhiệm vụ sau đây: duy trì trật tự công cộng, xét xử tranh chấp giữa các
thành viên trong xã hội, quản lí kinh tế, văn hóa... sao cho phù hợp với lợi ích của
giai cấp thống trị. Giai cấp nắm quyền lực nhà nước nhân danh xã hội điều chỉnh và
quản lí xã hội trong việc quyết định công việc chung, điều tiết các lĩnh vực đời sống
xã hội, thực hiện lợi ích xã hội. Trên cơ sở đó giai cấp thống trị mới duy trì được địa
vị của mình đối với các giai cấp khác trong xã hội.
Page 7 of 24
7
CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn

: 6.280.688
1.1.3.Một số quan điểm về nhà nước trong thời đại ngày nay:

lịch sử Việt Nam có kinh đô đặt tại Phong Châu nay thuộc tỉnh Phú Thọ và có lãnh
thổ bao gồm miền Bắc và ba tỉnh : Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh bây giờ. Cùng với
sự phân hoá xã hội do tác động trực tiếp của nhu cầu phải đoàn kết để trị thuỷ làm
thuỷ lợi và chống xâm lấn mà một nhà nước đầu tiên ở nước ta có phàn sớm hơn quy
luật. Đó là bỏ qua hình thái nhà nước chủ nô tiến lên nhà nước phong kiến luôn. Đến
thế kỷ 2 TCN, các dân tộc này bị các tập đoàn phương Bắc cai trị hơn 1000 năm, đã
nhiều cuộc khởi nghĩa xảy ra nhưng cũng chỉ giành và giữ được đất nước trong
khoảng thời gian ngắn. Mãi đến năm 938 sau trận thắng ở sông Bạch Đằng dân tộc ta
mới xây dựng nhà nước độc lập trên cơ sở học tập mô hình thể chế chính trị, xã hội,
chữ viết và văn hoá của người Trung Quốc. Tiếp sau nhà nước phong kiến, nước ta
lại bước qua nhà nước tư bản tiến lên nhà nước Việt Nam cộng hoà vào ngày 2-9-
1945 sau khi chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập. Bây giờ là nước Cộng
hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đứng đầu là chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết. Nhà
nước ta là nhà nước mang bản chất của giai cấp công nhân trong đó lợi ích của giai
cấp công nhân gắn lion với lợi ích của xã hội, của mọi giai cấp. Nhà nước ta là nhà
nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân. Với vai trò là thể chế trung tâm trong hệ
thống chính trị biểu hiện tập trung quyền lực của nhân dân và là công hữu hiệu để
nhân dân thực hiện quyền lực chính trị của mình, nhà nước ta có những điều kiện
sau:
Là người đại diện chính thức của mọi giai cấp, mọi tầng lớp xã hội. Sử dụng
công cụ pháp luật, hệ thống lực lượng vũ trang và bộ máy cưỡng chế để quản lý và
duy trì trật tự xã hội mà không tổ chức nào có được. Đặc biệt nhà nước là chủ sở hữu
lớn nhất các tư liệu sản xuất chủ yếu quan trọng của đất nước. Với tư cách này nhà
nước có sức mạnh vật chất để điều tiết vĩ mô nền kinh tế, tạo điều kiện cho sự vận
hành của bộ máy nhà nước và bảo đảm cho các tổ choc xã hội hoạt động. Do đó ở
nước ta, muốn bảo vệ lợi ích của nhân dân lao động chúng ta cần phải bảo vệ nhà
Page 9 of 24
9