ĐỀ TÀI: VAI TRÒ CỦA AN SINH XÃ HỘI VỚI TRẺ EM LAO
ĐỘNG SỚM.
Phần một: Mở đầu
1.Đặt vấn đề.
Đất nước ta đang trên con đường hội nhập và phát triển. Nền kinh tế
nước ta đã có những bước đáng tự hào được nhiều nước trên thế giới
đánh giá cao, chúng ta đang hướng đến mục tiêu trở thành nước công
nghiệp vào năm 2020 và có thể sánh vai với các nước phát triển trên
thế giới. Bên cạnh những thành tựu về kinh tế- xã hội, chúng ta đang
phải đối mặt với nhiều những khó khăn và thách thức nẩy sinh từ mặt
trái của quá trình phát triển kinh tế xã hội như phân tầng xã hội, quá
trình đô thị hóa không đồng bộ, môi trường bị xuống cấp, thất nghiệp,
người già neo đơn, tệ nạn ma túy, trẻ em có hòan cảnh khó khăn. Riêng
đối với trẻ em có hòan cảnh khó khăn, một trong những đối tượng này
phải kể đến đó là trẻ em lao động sớm, bao gồm cả trẻ bị bóc lột sức
lao động và trẻ em đường phố.
Nhiều trẻ em đã và đang làm nhiều công việc vất vả để kiếm sống sinh
nhai cho bản thân và gia đình các em, các công việc như lượm ve chai,
đánh giầy, bán vé số…phần nhiều những trẻ em có đời sống trong hòan
cảnh phần lớn đều có hòan cảnh gia đình khó khăn, kinh tế nghèo. Tuy
nhiên ở nhiều gia đình mà người cha ,người mẹ chưa chu toàn bổn phận
về mặt kinh tế hay trong các gia đình khiếm khuyết thì lao động trẻ em
đôi khi đóng vai trò khá quan trọng trong việc kiếm sống cho gia đình.
Ở quốc gia nào cũng đều phải nghiên cứu về trẻ em lao động sớm, nhằm
tìm ra những khó khăn và mong muốn của các em, để đưa ra những hình
1
thưc giúp đỡ khác nhau .Tất cả chúng ta đều biết trẻ em là chủ nhân
tương lai của đất nước do vậy việc quan tâm chăm sóc ,bảo vệ trẻ em là
trách nhiệm không chỉ của gia đình mà của toàn xã hội.
Qúa trình đô thị hóa diễn ra nhanh kéo theo tình trạng lao động sớm ở
trẻ em và những hậu quả đi cùng là vấn đề cần được quan tâm giải

Theo luật bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ em nước cộng hòa xã hội chủ
nghĩa việt nam 1991: “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”.
Theo định nghĩa sinh học: “ Trẻ em là con người ở giai đoạn phát
triển, từ khi còn trong trứng nước tới tuôi trưởng thành”.
Nhìn theo góc độ xã hội học: Trẻ em là giai đoạn con người đang học
cách tiếp cận những chuẩn mực của xã hội và đóng vai trò xã hội của
mình, đây là giai đoạn xã hội hóa mạnh nhất và là giai đoạn đóng vai
trò quyết định của việc hình thành nhân cách của mỗi con người.
1.2. Trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Theo điều 40 chương IV Luật bảo vệ, chăm sóc và Giáo dục trẻ
25/2004QHngày 15 tháng 6 năm 2004 :
“Trẻ em có hoàn cảnh khó khăn bao gồm: Trẻ mồ côi không nơi nương
tựa, trẻ em bị bở rơi; trẻ em khuyết tật, tàn tật, trẻ là nạn nhân
chất độc hóa học; trẻ em nhiễm HIV/AIDS; trẻ em phải nặng nhọc nguy
hiểm; trẻ em phải làm việc xa gia đình; trẻ em lang thang; trẻ em bị
xâm hại tình dục; trẻ em nghiện ma túy, trẻ em vi phạm pháp luật”.
1.3. Trẻ em lao động sớm.
Là trẻ làm việc trong độ tuổi còn đi học, các em có thể
được trả công hay không trả công, làm việc bên trong và bên ngoài gia
đình, trẻ có thể làm các công việc nhẹ đến nặng nhọc. (Trích: An sinh
4
xã hội và các vấn đề xã hội. Chủ biên: Nguyễn Thị Oanh, 1997, T36)
Theo bài học môn an sinh xã hội chúng tôi đưa ra khái niệm: Trẻ em
lao động sớm là những trẻ phải lao động bằng chính sức lao động của
mình để tự nuôi sống bản thân và lao động phụ gia đình, lao động trong
điều kiện không an toàn, các đối tượng này còn đang độ tuổi đi học,
công việc làm có thể trả công hoặc không trả công, là những trẻ không
có cơ hội phát triển bình thường và lành mạnh, ít được tiếp cận với
các dịch vụ xã hội.
1. Thực trạng trẻ em lao động sớm ở Việt Nam.

nhấn mạnh rằng con số này vẫn còn thấp hơn so với con số thực tế vì nó
không bao hàm định nghĩa của ILO về “các loại hình trẻ em lao động tồi
tệ nhất”[5].
Theo thống kê của Bộ Lao động thương binh và xã hội, đến cuối tháng
6/2009 ở Việt Nam có đến 3 triệu trẻ em gặp hoàn cảnh khó khăn,ở Việt
Nam trẻ em lang thang lao sống tập trung phần lớn ở hai thành phố lớn
là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Theo thống kê chưa đầy đủ Việt
Nam có khoảng 10.000 trẻ làm những công việc nặng nhọc, môi trường làm
việc độc hại và trên 10.000 trẻ em phải lang thang kiếm sống bằng đủ các
nghề như bán hàng dong, bán vé số, nhặt ve chai, đánh giày…Sở
LĐTBXH Hà Nội cho biết HN có 314 trẻ em lao động sớm (229 nữ, 85
nam)ở 9/14 quận, huyện. Các em (từ 6 – 16 tuổi) tham gia những công
việc:giúp việc gia đình, tham gia sản xuất, phụ việc trong các nhà hàng,
bán hàng rong… Nhiều gia đình sẵn sàng bắt con phải đi kiếm tiền,
6
không cần biết các em phải chịu những thiệt thòi gì, chỉ quan tâm đến
số tiền hàng tháng trẻ mang lại.Theo báo điện tử ĐCSVN- Khảo sát tình
trạng trẻ em từ 6-16 tuổi phải lao động sớm, lao đông nặng nhọc của
UBND TP Hà Nội cho thấy, số trẻ phải lao động sớm trong độ tuổi 15,
16(67,8%), ở độ tuổi 14 (17,9%), ở độ tuổi 12 (3,4%). Trong đó, có cả
trẻ em đi theo gia đình từ quê lên thành phố kiếm sống. Các em phải đi
làm thuê kiếm tiền đưa về gia đình. Hơn nữa, bản thân bố mẹ các em
nhận thức về quyền lợi của trẻ em rất mơ hồ, họ cho rằng mình nghèo
nên bắt con cái đi ăn xin, đánh giày, nhặt rác, phục vụ hàng ăn là
điều hiển nhiên. Mặc dù Sở LĐTB&XH đã cố gắng thuyết phục họ cam
kếtphải để các em nghỉ làm và đến các lớp học linh hoạt tại các quận,
huyện nhằm bảo đảm quyền lợi cho trẻ nhưng cũng chỉ có chừng 60-70%số
trẻ được đi học. Nhiều phụ huynh hứa hẹn sẽ không bắt trẻ đi làm,
nhưng thực tế sau khi đến các lớp học vào buổi sáng, buổi chiều các em
vẫn phải lao động kiếm tiền. Nhiều chuyên viên hoạt động trong lĩnh

trong số này không muốn được đi học, học nghề hoặc một công việc nào
đó thay vì đi ăn xin. Trẻ thường làm việc không có ngày nghỉ,cơ hội
vui chơi giải hầu như không có. (Theo hanoimoi.com.vn).
3. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ em phải lao động sớm.
Có hàng loạt các nguyên nhân dẫn đến việc trẻ phải lao động
sớm, nhưng nguyên nhân lớn nhất là do hoàn cảnh gia đình quá khó khăn,
buộc các em phải tham gia lao động để kiếm tiền nuôi sống bản thân và
gia đình.
- Kinh tế là nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất dẫn đến tình trạng trẻ
phải lao động sớm. Như vậy vấn đề nghèo khổ được xem là nguyên nhân
8