Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
Trên thế giới, thị trường chứng khoán đã ra đời cách đây hàng mấy thế
kỷ. Đây là kênh bổ sung các nguồn vốn dài hạn quan trọng cho Nhà nước
và các doanh nghiệp để thực hiện các hoạt động đầu tư, phát triển sản xuất
và lưu thông hàng hoá - một yếu tố hạ tầng cơ sở quan trọng của nền kinh
tế thị trường. Chính vì vậy, ở hầu hết các nước có nền kinh tế phát triển
theo cơ chế thị trường đều tồn tại một thị trường chứng khoán ổn định và
hiệu quả, nhất là ở những nước có lực lượng sản xuất phát triển nhất hiện
nay như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Anh, Thụy Sỹ…
Ở nước ta, sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết đổi mới do Đại hội
Đại biểu toàn quốc lần thứ VI do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng,
nền kinh tế đã có những bước phát triển vượt bậc. Nhưng cũng chính trong
quá trình phát triển đó đã đòi hỏi phải có thị trường chứng khoán để làm
cầu nối giữa một bên là các nhà đầu tư bao gồm các tổ chức kinh tế - xã hội
và đông đảo dân chúng có tiền nhàn rỗi với bên kia là các doanh nghiệp cần
vốn để kinh doanh và Nhà nước cần tiền để thoả mãn các nhu cầu chung
của nền kinh tế - xã hội. Điều này đã được khẳng định trong Nghị Quyết
Đại hội lần thứ VIII của Đảng : " ...phát triển Thị trường vốn, thu hút các
nguồn vốn, ....chuẩn bị các điều kiện cần thiết để từng bước xây dựng Thị
trường Chứng khoán phù hợp với điều kiện Việt Nam và định hướng phát
triển Kinh tế - Xã hội của đất nước.... ".
Vào cuối tháng 07 năm 2000, Trung tâm Giao dịch Chứng khoán đầu
tiên của nước ta đã khai trương và đi vào hoạt động tại Thành phố Hồ Chí
Minh. Sự kiện này đã đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong tiến
trình hội nhập của nước ta với nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên,"với tuổi đời
vừa tròn bảy năm", thị trường chứng khoán vẫn còn là một phạm trù kinh tế
hết sức mới mẻ không những cả về lý thuyết và thực hành, không những
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
đối với dân chúng mà đối với cả các cán bộ, viên chức và những nhà kinh

cầu chi phối giá cả hàng hoá (chứng khoán).
1.2. Cơ cấu của thị trường chứng khoán
Có nhiều cách phân chia cơ cấu của thị trường chứng khoán dựa vào
các tiêu chí khác nhau nhưng chủ yếu có ba cách phân chia cơ bản sau:
1.2.1. Căn cứ vào tính chất phát hành hay lưu hành chứng khoán mà thị
trường chứng khoán có thể được chia làm hai cấp
1.2.1.1. Thị trường sơ cấp (Primary Market)
Thị trường chứng khoán sơ cấp còn gọi là thị trường phát hành hay thị
trường cấp một - đây là nơi diễn ra hoạt động giao dịch, mua bán những
chứng khoán mới phát hành lần đầu ra thị trường của các doanh nghiệp, các
công ty cổ phần hay của nhà nước.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
1.2.1.2. Thị trường thứ cấp (Secondary Market)
Thị trường thứ cấp còn gọi là thị trường cấp hai hay thị trường lưu
hành, là nơi diễn ra hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán đến tay thứ
hai, tức là việc mua bán sau lần đầu tiên. Việc mua bán chứng khoán trên
thị trường thứ cấp hoàn toàn không làm tăng nguồn vốn cho các chủ phát
hành ra nó.
1.2.2. Căn cứ vào phương tiện pháp lý, thị trường chứng khoán được chia
làm hai loại:
1.2.2.1. Thị trường chứng khoán chính thức
Thị trường chứng khoán chính thức còn được gọi là thị trường chứng
khoán tập trung hoạt động theo đúng các quy luật pháp định - là nơi mua
bán các loại chứng khoán đã được đăng biểu (listd registeredseuritier).
Chứng khoán đăng biểu là loại chứng khoán đã được cơ quan có thẩm quyền
cho phép bảo đảm và và bán qua trung gian các nơi và công ty môi giới.
1.2.2.2. Thị trường chứng khoán phi chính thức (thị trường OTC).
Thị trường chứng khoán phi chính thức còn gọi là thị trường chứng
khoán phi tập trung - là nơi diễn ra hoạt động mua bán chứng khoán bên

trung các nguồn vốn nhàn rỗi trong nhân dân, khuyến khích dân chúng tiết
kiệm để hình thành các nguồn vốn khổng lồ có khả năng tài trợ cho các dự
án đầu tư phát triển kinh tế dài hạn cũng như tài trợ cho các nhu cầu tăng
vốn mở rộng sản xuất kinh doanh. Có thể khẳng định thị trường chứng
khoán là công cụ huy động vốn hết sức hữu hiệu không những trong nước
mà cả nước ngoài.
Qua tìm hiểu hoạt động của một số thị trường chứng khoán, chúng ta
thấy bản thân thị trường này đã huy động được một số vốn đáng kể. Đối
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
với những thị trường chứng khoán kỳ cựu như New York, London,
Tokyo… số vốn huy động có thể lên tới hàng ngàn tỷ USD. Còn đối với
những thị trường chứng khoán trong khu vực tuy chỉ mới hoạt động cách
đây 20-30 năm nhưng cũng huy động được số vốn đáng kể như Đài Bắc
119 tỷ USD, Seoul 114 tỷ USD, KualaLumpur 58 tỷ USD, Singapore 41 tỷ
USD, Bangkok 27 tỷ USD.
Sự phát triển “nóng” của thị trường chứng khoán Việt Nam cuối năm
2006 đầu năm 2007 đã thu hút được một lượng vốn rất lớn trong dân chúng
khiến các nhà hoạch định chính sách cũng phải ngạc nhiên. Lần đầu tiên,
lượng kiều hối của kiều bào nước ngoài gửi về đầu tư đạt mức cao nhất từ
trước tới nay và chiếm phần lớn tỷ trọng lượng ngoại tệ vào Việt Nam.
Theo dự báo, trong năm 2007 thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ thu hút
trên 2 tỷ USD tiền đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Đặc biệt, trong
bối cảnh một loạt các doanh nghiệp nhà nước lớn như Ngân hàng Ngoại
thương Việt Nam, Ngân hàn Đầu tư và Phát triển… đang trong tiến trình
phát hành cổ phiếu lần đầu tiên ra công chúng chắc chắn lượng vốn đầu tư
nước ngoài vào Việt Nam sẽ còn tăng cao hơn nữa. Với đặc thù chi tiêu chủ
yếu dùng tiền mặt như Việt Nam (chiếm 95%), lượng vốn tiềm tàng trong
nhân dân chưa được đưa vào sản xuất kinh doanh còn rất nhiều thì việc
phát triển thị trường chứng khoán song hành với sự ra đời của các công ty

doanh nghiệp đó trong hiện tại và dự đoán trong tương lai. Thường thì
những cổ phiếu có cổ tức cao thường có giá trị thị trường cao vì chỉ có
những doanh nghiệp làm ăn tốt mới có khả năng trả lợi tức cổ phần cao và
chỉ doanh nghiệp có ban quản lý tốt mới có khả năng ăn nên làm ra. Tuy
nhiên, cũng có những cổ phiếu chỉ có cổ tức khiêm tốn, nhưng vẫn có giá trị
thị trường cao vì đó là những doanh nghiệp có tiến bộ khoa học kỹ thuật và
hứa hẹn nhiều lãi trong tương lai, những doanh nghiệp này phát triển nhanh
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
đòi hỏi vốn lớn và vì thế phần lớn lợi nhuận hàng năm được giữ lại làm vốn
kinh doanh, phần lợi nhuận để trả cổ tức sẽ thấp hơn các doanh nghiệp khác.
1.3.4. Thị trường chứng khoán là "phong vũ biểu" của nền kinh tế.
Ngoài công cụ đánh giá doanh nghiệp, thị trường chứng khoán còn là
"phong vũ biểu" của nền kinh tế. Với phương pháp chỉ số hoá thị giá các
loại chứng khoán chủ yếu trong nền kinh tế và việc nghiên cứu phân tích
một cách khoa học, có hệ thống chỉ số giá chứng khoán trên các thị trường
chứng khoán ở từng nước trong mối quan hệ với thị trường thế giới cho
phép dự đoán trước được sự biến động kinh tế, dự đoán được tương lai kinh
tế của một hoặc hàng loạt các nước trên thế giới.
1.3.5. Thị trường chứng khoán là công cụ giúp Nhà nước thực hiện
chương trình phát triển kinh tế - xã hội
Về mặt kinh tế, việc Nhà nước vay tiền của dân để thực hiện các
chương trình phát triển kinh tế xã hội là thiết thực và lành mạnh vì Chính
phủ không phải thông qua ngân hàng để phát hành thêm tiền giấy vào lưu
thông, tạo sức ép lạm phát. Hiện nay ở hầu hết các quốc gia, Chính phủ đều
thực hiện phát hành trái phiếu chính phủ thông qua thị trường chứng khoán
để vay tiền của nhân dân vì đây là biện pháp thường xuyên và có kỹ thuật
tiên tiến.
1.3.6. Thị trường chứng khoán là điều kiện tiền đề cho quá trình cổ phần hoá
Kết quả cuối cùng của cổ phần hoá là chuyển từ một doanh nghiệp

vị đó một cách không bình thường nhằm thu lợi cho mình, gây ảnh hưởng
đến giá cả cổ phiếu trên thị trường và phương hại đến các nhà đầu tư khác.
Mua bán nội gián được xem như là phi đạo đức về mặt thương mại và đi
ngược lại nguyên tắc: mọi nhà đầu tư đều phải có cơ hội như nhau.
1.4.3. Hiện tượng thông tin sai sự thật.
Đây là một hành vi thiếu đạo đức nhằm mục đích làm cho giá cổ phiếu
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368