HỘI CÁC TRƯỜNG CHUYÊN
VÙNG DUYÊN HẢI VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
TRƯỜNG THPT CHUYÊN
NGUYỄN TẤT THÀNH-TỈNH YÊN BÁI
ĐỀ THI ĐỀ XUẤT
(Đề gồm 02 trang)
ĐỀ THI MÔN LỊCH SỬ
KHỐI 10
Thời gian làm bài: 180 phút
(Không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (2,5 điểm): Tại sao nói: Những hiểu biết khoa học có từ thời cổ đại
phương Đông, nhưng phải đến thời cổ đại Hy Lạp và Rô-ma, những hiểu biết
đó mới thực sự trở thành khoa học? Trình bày những thành tựu trong lĩnh vực
Sử học ở Hy Lạp và Rô-ma thời cổ đại.
Hiện nay phần lớn học sinh chọn môn khoa học tự nhiên làm môn thi Tốt
nghiệp và Đại học, vậy xuất phát từ nhận thức nào mà em chọn lịch sử là một
trong những môn thi?
Câu 2 (3,0 điểm): Trình bày những thành tựu nổi bật trên lĩnh vực tư tưởng,
văn học của Trung Quốc thời phong kiến. Văn học thời Minh - Thanh có điểm
gì mới?
Câu 3 (3,0 điểm):
a. Em hiểu thế nào là phát kiến địa lý ?
b. Trình bày những nguyên nhân dẫn đến các cuộc phát kiến địa lý.
c. Nêu và phân tích những tác động của các cuộc phát kiến địa lý trên các
lĩnh vực: kinh tế, chính trị - xã hội và khoa học - kỹ thuật.
Câu 4 (2,5 điểm): So sánh điểm giống và khác nhau giữa Nhà nước Văn Lang
và Nhà nước Âu Lạc, theo tiêu chí: cơ sở hình thành, bộ máy Nhà nước, kinh
đô.
Câu 5 (3,0 điểm): Có chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo là một trong
những nguyên nhân làm nên thắng lợi của quân dân nhà Trần trong ba lần
kháng chiến chống quân Mông- Nguyên xâm lược (thế kỷ XIII). Hãy phân tích

* Những hiểu biết khoa học mới thực sự trở thành khoa
học:
Vì có độ chính xác của khoa học, đạt tới trình độ khái quát
thành định lý, lý thuyết và nó được thực hiện bởi các nhà khoa
học có tên tuổi, đặt nền móng cho ngành khoa học đó.
1,0đ
* Thành tựu trong lĩnh vực Sử học:
Sử học cũng vượt qua giới hạn của sự ghi chép tản mạn, thuần
túy liên miên của thời trước. Các sử gia cổ đại Hy Lạp và Rô -
ma đã biết tập hợp lực lượng, phân tích và trình bày có hệ
thống lịch sử một nước hay một cuộc chiến tranh. Hê-rô-đốt
viết lịch sử của chiến tranh Hy Lạp - Ba Tư, Tu - xi - đit viết
lịch sử cuộc chiến tranh Pê - lô - pôn, Ta - xít viết lịch sử Rô-
ma, phong tục người Giéc-man.
1,0đ
* Tại sao chọn môn lịch sử:
- Khẳng định vai trò của bộ môn lịch sử đối với sự tồn vong
của dân tộc
- Học lịch sử là yêu nước
0,5đ
- Yêu thích học tập bộ môn, muốn được học và làm việc theo
năng khiếu, nguyện vọng yêu thích bộ môn đó để cống hiến
- Thí sinh có thể viết khác theo xu hướng đề cao vai trò của
môn lịch sử, yêu thích học tập bộ môn hoặc đưa ra những
nhận định của mình
Câu 2
(3,0 điểm)
Trình bày những thành tựu nổi bật trên lĩnh vực tư tưởng,
văn học của Trung Quốc thời phong kiến. Văn học thời
Minh - Thanh có điểm gì mới?

học - kỹ thuật.
a. Em hiểu phát kiến địa lý là gì?
- Phát kiến địa lý là phát hiện, tìm thấy những vùng đất mới,
châu lục mới
0,5đ
b. Nguyên nhân dẫn đến các cuộc phát kiến địa lý
* Nguyên nhân:
- Bước vào thế kỷ XV, do nhu cầu phát triển của nền kinh tế
hàng hóa nên nhu cầu về nguyên liệu, vàng bạc, thị trường
ngày càng tăng.
- Con đường giao lưu thương mại qua Tây Á, Địa Trung Hải
bị người Ả Rập độc chiếm, nên đòi hỏi phải tìm con đường
khác sang buôn bán với phương Đông.
1,0đ
- Cuộc khủng hoảng sâu sắc của chế độ phong kiến đã thúc
đẩy tầng lớp quý tộc Châu Âu tìm kiếm miền đất mới bên
ngoài để giải quyết tình trạng khó khăn của mình.
*Nêu và phân tích những tác động của các cuộc phát kiến
địa lý trên các lĩnh vực: kinh tế, chính trị - xã hội và khoa
học - kỹ thuật.
+ Tích cực:
- Giúp con người quan niệm đúng được chính xác về Trái đất.
Từ đó mở rộng phạm vi hoạt động kinh tế Châu Âu và nền
thương mại toàn cầu.
- Đem lại cho loài người hiểu biết về những con đường mới,
vùng đất mới, con người mới.
- Một nền văn hóa thế giới mới bắt đầu hình thành. Giao lưu
văn hóa Đông - Tây được đẩy mạnh, mở rộng khả năng
nghiên cứu khoa học, thúc đẩy sự phát triển về địa lý, thiên
văn, công nghiệp.

- Do yêu cầu chống
ngoại xâm, bảo vệ kinh
tế nông nghiệp, làm thủy
lợi.
1,0đ
2. Bộ máy
Nhà nước
- Đứng đầu là Vua,
giúp Vua có các Lạc
hầu, Lạc tướng.
- Có ba tầng lớp trong
xã hội: vua quan quý
tộc, nô tỳ và dân tự do.
- Còn đơn giản sơ
khai.
- Đứng đầu là Vua, giúp
Vua có các Lạc hầu, Lạc
tướng.
- Có ba tầng lớp trong xã
hội: vua quan quý tộc,
nô tỳ và dân tự do.
- Tổ chức chặt chẽ hơn,
lãnh thổ được mở rộng
trên cơ sở sát nhập Văn
Lang và Âu Việt.
1,0đ
3. Kinh đô - Bạch Hạc (Việt Trì-
Phú Thọ)
- Cổ Loa (Đông Anh -
Hà Nội)

Miếu - Quốc tử giám?
* Sự phát triển giáo dục: Giáo dục thời Đinh, Tiền Lê, Lý,
Trần, Hồ, Lê sơ có các bước phát triển mạnh: Nhu cầu xây
dựng Nhà nước và nâng cao dân trí đã thúc đẩy các Nhà nước
đương thời quan tâm nhiều đến giáo dục
0,25đ
- Thời Lý:
+ Năm 1070, Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu
+ Năm 1075, nhà Lý tổ chức kì thi quốc gia đầu tiên 0,25đ
- Thời Trần:
+ Các khoa thi được tổ chức đều đặn hơn, mở rộng Quốc tử
giám cho con em quý tộc và quan chức đến học
+ Đến năm 1396, các kì thi được hoàn chỉnh 0,25đ
- Thời Lê Sơ:
+ Mở rộng Quốc tử giám, số người đi học tăng gấp nhiều lần so với
thời Lý - Trần
+ Tổ chức đều đặn các khoa thi, 3 năm có một kì thi Hội. Thời
Lê Thánh Tông đã tổ chức 12 khoa thi Hội. 0,5đ
- Giáo dục phát triển đã nâng cao dân trí, đào tạo nên nhiều trí
thức tài giỏi cho đất nước.
* Nội dung tư tưởng và giáo dục:
- Nội dung giáo dục chủ yếu là Nho giáo, qua các sách Tứ
Thư, Ngũ Kinh
0,25đ
- Giáo dục khoa cử được các triều đại tổ chức để tuyển chọn
quan lại và đặc biệt được coi trọng ở thời Lê sơ.
* Việc dựng bia Tiến sĩ có tác dụng:
- Việc làm này có tác dụng khuyến khích học tập, đề cao
những người tài giỏi nhân tài được đề cao họ sẽ cống hiến
hết mình cho đất nước.

nhòm ngó, xâm lược thuộc địa
* Chính sách ngoại giao:
+ Thần phục nhà Thanh (Trung Quốc)
+ Bắt Lào, Campuchia thần phục.
+ Với phương Tây "đóng cửa, không chấp nhận việc đặt quan
hệ ngoại giao của họ".
0,5đ
* Mặt tích cực: Giữ được quan hệ thân thiện với các nước láng
giềng nhất là Trung Quốc.
0,5đ
* Hạn chế: Đóng cửa không đặt quan hệ với các nước phương
Tây, không tạo điều kiện giao lưu với các nước tiên tiến
đương thời. Vì vậy không tiếp cận được với nền công nghiệp
cơ khí, dẫn đến tình trạng lạc hậu và bị cô lập.
0,5đ
Người ra đề: Nguyễn Thị Nhung
SĐT: 0946212970