Bộ giáo dục và đào tạo bộ công an

học viện cảnh sát nhân dân Phạm đình xinh
Hoạt động điều tra tội phạm vi phạm các quy định về
khai thác và bảo vệ rừng của cảnh sát điều tra
tội phạm trật tự quản lý kinh tế và chức vụ

Tóm tắt Luận án tiến sĩ Luật học


kinh tế bao cấp chuyển sang nền kinh tế hàng hoá, tình hình tội phạm kinh tế có
chiều hớng gia tăng, trong đó tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và
bảo vệ rừng có chiều hớng gia tăng không những về tổng số vụ việc, mà tính
chất tội phạm cũng rất nghiêm trọng. Theo Báo cáo của Cục CSĐT tội phạm về
trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (C15), chỉ tính từ năm 1997 đến 2006: "toàn
quốc xảy ra 1.820 vụ án vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng".
Thiệt hại do tội phạm vi phạm các quy định của Nhà nớc về khai thác và bảo
vệ rừng gây ra đã ảnh hởng trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Về kinh tế, đã gây
thiệt hại lớn cho nguồn thu nhập quốc dân. Về an ninh quốc phòng, làm ảnh
hởng đến các thế trận phòng thủ đất nớc, hệ thống các công trình an ninh
quốc phòng. Về môi trờng đã làm mất đi sự cân bằng sinh thái, ảnh hởng và
gây ra nhiều tác hại nh: hạn hán, lũ lụt, ma gió, phá hỏng hệ thống đê kè ven
biển, ảnh hởng trực tiếp đến đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội, của nhân dân.
Các quốc gia trên thế giới đều đã nhận thức và xác định rõ tính chất nguy
hiểm cao của tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng, nên
đã tổ chức và chỉ đạo cho các cơ quan chuyên trách của nhà nớc tập trung đấu
tranh kiên quyết đối với loại tội phạm này. Nhà nớc Việt Nam cũng đã ban
hành nhiều văn bản pháp luật, nhiều thông t, chỉ thị nhằm chỉ đạo cho các

2
ngành, các cấp, các địa phơng chủ động đa ra các biện pháp ngăn chặn kịp
thời và đấu tranh mạnh mẽ đối với tội phạm này nh: Chỉ thị số 186/TTg ngày
2/5/1997 về tăng cờng các biện pháp cấp bách để bảo vệ và phát triển rừng;
Chỉ thị số 287/TTg ngày 2/5/1997 về việc kiểm tra truy quét những cá nhân và
tổ chức phá hoại rừng; Kế hoạch số 421/BNV (C12) ngày 6/6/1997 về việc tăng
cờng biện pháp bảo vệ rừng của lực lợng CSND; Công văn số 530 ngày
27/6/1998 của Cục cảnh sát kinh tế và Cục Kiểm lâm hớng dẫn về sự phối hợp
công tác giữa lực lợng Cảnh sát kinh tế với lực lợng Kiểm lâm.
Lực lợng Cảnh sát nhân dân nói chung, CSĐT tội phạm về TTQLKT
và CV nói riêng là một trong những lực lợng mũi nhọn trong công tác đấu

phải tập trung để nghiên cứu, phân tích và làm rõ trong luận án.
Chính vì lý do trên chúng tôi đã chọn và nghiên cứu đề tài: Hoạt động
điều tra tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng của lực
lợng CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ .
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu: Đề tài nhằm phân tích làm rõ toàn diện, có hệ
thống những vấn đề lý luận về hoạt động điều tra tội phạm và thực tiễn hoạt động
điều tra tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng của Lực lợng
CSĐT tội phạm về TTQLKT và CV ở Công an các cấp để từ đó, đề xuất những
giải pháp góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động điều tra đối với loại
tội phạm này, đáp ứng đợc yêu cầu thực tế của công tác đấu tranh chống tội
phạm hiện nay.
Để đạt đợc mục đích nói trên, tác giả của luận án có những nhiệm vụ
cụ thể sau đây:
- Nghiên cứu về công tác đấu tranh chống tội phạm vi phạm các quy định
về khai thác và bảo vệ rừng ở nớc ngoài và tình hình nghiên cứu của các công
trình trong nớc có liên quan đến đề tài để đánh giá kết quả nghiên cứu và xác
định những vấn đề cần đề cập nghiên cứu, giải quyết trong luận án.
- Phân tích làm rõ khái niệm và các dấu hiệu pháp lý đặc trng của tội
phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng theo quy định của
Bộ luật hình sự Việt Nam.
- Phân tích làm rõ những vấn đề lý luận về hoạt động điều tra tội phạm vi
phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.
- Tiến hành khảo sát thực tế kết hợp với việc nghiên cứu các văn bản, hồ
sơ, tài liệu các bản sơ kết, tổng kết công tác điều tra loại tội phạm này của cơ
quan CSĐT Công an các cấp để làm rõ tình hình diễn biến của tội phạm và thực
trạng công tác điều tra loại tội phạm này ở công an các địa phơng.
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đa ra đợc dự báo về
tình hình tội phạm trong những năm tới và đề xuất đợc một số giải pháp khắc
phục những thiếu sót và nâng cao hiệu quả điều tra khám phá loại tội phạm này

chiến thuật, phơng pháp điều tra, giúp cho công tác chỉ đạo hoạt động điều
tra, tổ chức hoạt động điều tra loại tội phạm này của lực lợng CSĐT tội
phạm về TTQLKT và CV trong phạm vi toàn quốc đảm bảo tính thống nhất và
mang lại hiệu quả cao hơn.
Luận án đã chỉ ra đợc những vớng mắc, bất cập của pháp luật hiện hành;
những sơ hở, thiếu sót trong quản lý của Nhà nớc đối với công tác quản lý và
bảo vệ rừng; những thiếu sót về sự phối hợp giữa lực lợng CSĐT tội phạm về
TTQLKT và CV với các lực lợng khác trong ngành, ngoài ngành; sự phối hợp
các biện pháp điều tra trong phát hiện, điều tra và xử lý tội phạm. Trên cơ sở đó
đã đề xuất đợc các giải pháp cho phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động
điều tra loại tội phạm này trong thời gian tới.

5
6. ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Về lý luận: kết quả nghiên cứu đề tài này sẽ góp phần xây dựng, bổ sung
và hoàn thiện hệ thống lý luận về điều tra tội phạm nói chung, tội phạm vi
phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng nói riêng.
Về thực tiễn: Luận án sẽ đợc sử dụng làm tài liệu nghiên cứu cho giáo
viên và học viên chuyên ngành Cảnh sát điều tra tội phạm về TTQLKT và CV
trong các trờng CAND. Đồng thời luận án này là tài liệu giúp cho cán bộ đang
công tác thực tiễn có những nhận thức đúng đắn, có phơng pháp điều tra đúng
hớng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ điều tra tội phạm vi phạm các quy
định về khai thác và bảo vệ rừng.
7. Cấu trúc của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận án có cấu trúc đợc chia làm 4 chơng 10 tiết.

Chơng 1
Tổng quan các công trình nghiên cứu
liên quan đến công tác điều tra tội phạm

tài thạc sĩ: Lê Đình Quang bảo vệ năm 1998 Đấu tranh chống tội phạm trong
khai thác và vận chuyển gỗ trái phép trên địa bàn Tây Nguyên của tác giả. Đàm
Thị Thu bảo vệ năm 2000 Thực trạng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả
đấu tranh phòng chống tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ
rừng của lực lợng CSKT trong tình hình hiện nay, và của tác giả Nguyễn
Thanh Trang bảo vệ năm 2004 Quan hệ phối hợp giữa lực lợng CSĐT với
LLKL trong điều tra tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ
rừng. Các đề tài trên nghiên cứu ở các góc độ nhất định đã đề xuất đợc các
giải pháp góp phần vào thực hiện tốt công tác bảo vệ rừng, song các đề tài
cha chỉ ra đợc những yếu kém thiếu sót trong công tác đấu tranh chống
lâm tặc. Những giải pháp mà các tác giả đa ra để phòng ngừa và đấu tranh
chống tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng còn chung
chung cha có tính toàn diện trên cả hai phơng diện lý luận và thực tiễn.
1.3. Đánh giá tình hình và kết quả nghiên cứu và những vấn đề đặt ra
cần nghiên cứu tiếp trong Luận án
Trên thế giới, các quốc gia có rừng đều rất quan tâm đến công tác phát
triển và bảo vệ rừng. Ngoài việc Nhà nớc đã ban hành các văn bản pháp luật để
bảo vệ rừng, Nhà nớc còn lập ra những cơ quan chuyên trách nhằm thực thi
pháp luật để bảo vệ rừng và chống lại mọi hành vi xâm hại tới rừng. Trong
nớc cũng đã có nhiều công trình của cơ quan nhà nớc, của các nhà khoa
học, nghiên cứu dới nhiều góc độ khác nhau liên quan tới công tác bảo vệ và
phát triển rừng. Các đề tài của các cơ quan và cá nhân trên lĩnh vực bảo vệ
pháp luật, đã nghiên cứu về lý luận cũng nh thực tiễn công tác đấu tranh
phòng, chống các hành vi xâm phạm, làm thịêt hại đến rừng; đã đề xuất những

7
giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại thiếu sót trong công tác quản lý, bảo
vệ rừng hiện nay. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu mới chỉ giới hạn ở một
lĩnh vực, một địa phơng hoặc nghiên cứu thực trạng công tác này ở giai đoạn
trớc khi Bộ luật TTHS 2003 và Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự 2004 có

Về thực tiễn, luận án tập trung nghiên cứu làm rõ những nội dung sau đây:

8
Thứ nhất nghiên cứu làm rõ, thực trạng tình hình tội phạm vi phạm các
quy định về khai thác và bảo vệ rừng xảy ra từ năm 1997 đến 2007 nh: tình
hình diễn biến của tội phạm và đặc điểm hình sự của tội phạm, trên cơ sở kết quả
nghiên cứu sẽ tìm ra những nguyên nhân cơ bản dẫn đến việc tội phạm vi phạm
các quy định về khai thác và bảo vệ rừng gia tăng trong những năm vừa qua.
Thứ hai, nghiên cứu, phân tích thực tế hoạt động điều tra tội phạm vi
phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng của lực lợng CSĐT tội phạm
về TTQLKT và chức vụ, từ việc tổ chức chỉ đạo điều tra đến hoạt động điều
tra, tìm ra những nét đặc thù để phân biệt với công tác điều tra các loại tội
phạm khác; chỉ ra đợc những u điểm, nhợc điểm, tồn tại, và những nguyên
nhân dẫn đến những tồn tại, thiếu sót trong hoạt động điều tra loại tội phạm
này.
Thứ ba, trên cơ sở nghiên cứu tổng thể một số vấn đề về lý luận hoạt động
điều tra tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng ở chơng 2.
Thực trạng hoạt động điều tra loại tội phạm này ở công an các cấp, luận án sẽ đa
ra các dự báo về tình hình tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ
rừng trong những năm tới và xác định nhiệm vụ điều tra đối với tội phạm này, để
trên cơ sở đó sẽ đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả hoạt
động điều tra tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng của lực
lợng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ trong thời gian tới.
Chơng 2
Nhận thức chung về hoạt động điều tra tội phạm vi
phạm
các quy định về khai thác và bảo vệ rừng của lực
lợng csđt tội phạm về ttqlkt và chức vụ
(Từ trang 34 đến trang 82)
2.1. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý đặc trng của tội phạm vi

định về khai thác và bảo vệ rừng
2.2.1 Khái niệm về hoạt động điều tra tội phạm vi phạm các quy định về
khai thác và bảo vệ rừng. Hoạt động điều tra tội phạm vi phạm các quy định về
khai thác và bảo về rừng là hoạt động của lực lợng CSĐT tội phạm về TTQLKT
và chức vụ dựa trên quy định của pháp luật, đợc sử dụng đồng bộ các biện pháp
điều tra để thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh làm rõ sự thật của vụ án, tính
chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm và ngời phạm tội, đề nghị truy tố ngời
phạm tội trớc pháp luật.
2.2.2. Những vấn đề cần chứng minh trong vụ án vi phạm các quy định về
khai thác và bảo vệ rừng.
Theo quy định tại Điều 63 (BLTTHS) và thực tiễn công tác điều tra, luận
án nêu và phân tích khá sâu sắc những vấn đề cần chứng minh trong vụ án vi
phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng. Đây là yêu cầu đồng thời cũng là
mục đích của hoạt động điều tra tội phạm. Nội dung những vấn đề cần phải

10
chứng minh tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng phải đảm
bảo quy định tại Điều 63 BLHS. Ngoài ra đối với loại tội phạm này phải chứng
minh rõ đợc những hành vi vi phạm cụ thể trong khai thác gỗ trái phép, trong
vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép. Đây là vấn đề hết sức quan trọng, là nội dung
và yêu cầu của công tác điều tra. Vì vậy đòi hỏi điều tra viên phải nắm chắc các
nội dung và yêu cầu cần chứng minh đối với loại tội phạm này.
2.2.3. Các tình huống điều tra và biện pháp tiến hành hoạt động điều tra
tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.
Căn cứ vào đặc điểm hoạt động của tội phạm vi phạm các quy định về khai
thác và bảo vệ rừng và thực tế công tác điều tra theo quy định của pháp luật,
trong luận án, tác giả đã nêu cụ thể 4 tình huống điều tra thờng xảy ra đối với
loại tội phạm này. Tình huống 1: Lực lợng CSĐT tội phạm về TTQLKT và CV
trực tiếp bắt quả tang ngời đang thực hiện hành vi khai thác rừng trái phép hoặc
đang vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép; Tình huống 2: Lực lợng CSĐT tội