SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THANH HOÁ
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
Năm học: 2013-2014
Môn thi: NGỮ VĂN
Lớp 9 - THCS
Ngày thi: 21 tháng 3 năm 2014
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề thi có 03 câu, gồm 01 trang.
Câu 1 (2.0 điểm)
Xác định và phân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ trong đoạn
thơ sau:
“Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa,
Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa,
Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh,
Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh ”
(Trích Chợ Tết, Đoàn Văn Cừ, Thi nhân Việt Nam, NXBVH 1997)
Câu 2 (6.0 điểm)
Trong bài thơ Quê hương, Đỗ Trung Quân viết:
“ Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi ”
Từ ý thơ trên, em hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 01 trang) bày tỏ suy
nghĩ của mình về quê hương.
Câu 3 (12.0 điểm)
Nhà văn Nguyễn Dữ đã kết thúc Chuyện người con gái Nam Xương bằng chi
tiết Vũ Nương hiện về gặp chồng rồi sau đó biến mất.
Có ý kiến cho rằng: giá như nhà văn để Vũ Nương trở về trần gian sống hạnh
phúc cùng chồng con thì kết thúc của truyện sẽ có ý nghĩa hơn. Có người lại nhận
xét: cách kết thúc của tác giả như vậy là hợp lí.
Suy nghĩ của em về hai ý kiến trên.

+ Nhân hóa: giọt sữa; nháy hoài; ôm ấp; thoa son
+ So sánh: Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa
1.0
0.5
0.5
- Giá trị nghệ thuật của các biện pháp tu từ
Bằng biện pháp so sánh và nhân hóa Đoàn Văn Cừ đã thổi hồn vào thiên
nhiên, biến chúng thành những sinh thể sống. Đó là vẻ đẹp tinh khôi đầy hấp
dẫn qua so sánh “sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa”; tình cảm chan chứa
trong cái “ôm ấp” của dải sương hồng, vẻ tinh nghịch, nhí nhảnh của tia nắng
tía; cái thướt tha, điệu đà trong dáng “uốn mình” của núi và cảm giác yên bình,
ấm áp trong khung cảnh “đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh”.
=> Thiên nhiên đang cựa mình trong buổi sớm mùa xuân. Cảnh vật toát
lên vẻ rực rỡ, lấp lánh trong sự tinh khôi, trong trẻo, mượt mà. nghĩnh: “rỏ,
1.0
Câu 2 (6.0 điểm)
1. Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết cách làm một bài nghị luận xã hội: hệ thống luận điểm rõ ràng, lập luận chặt
chẽ, hành văn trong sáng, giàu cảm xúc, hình ảnh.
- Biết kết hợp các thao tác lập luận, bố cục hợp lí, không mắc lỗi diễn đạt, lỗi chính
tả.
2. Yêu cầu về kiến thức
Cần đáp ứng một số ý chính sau:
Nội dung Điểm
1. Giải thích 1.0
- Cách so sánh độc đáo, thú vị: quê hương là mẹ.
- Qua cách so sánh, nhà thơ khẳng định tình cảm gắn bó của con người
với quê hương.
0.5
0.5

Cần đáp ứng một số ý chính sau:
Nội dung Điểm
1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vấn đề 1.0
2. Bàn luận 10.0
2.1. Nêu tình huống và những tình tiết chính dẫn đến kết thúc của 1.0
truyện
2.2. Về ý kiến: “Giá như nhà văn để Vũ Nương trở về trần gian sống
hạnh phúc cùng chồng con thì kết thúc của truyện sẽ có ý nghĩa hơn”
3.0
- Đây là cách kết thúc thường gặp trong các truyện cổ dân gian, thể hiện
quan niệm ở hiền gặp lành, cái thiện thắng cái ác của người lao động, thể hiện
niềm tin, niềm lạc quan của họ. Đó cũng là truyền thống nhân đạo của dân tộc,
cũng là một trong những nội dung của văn học trng đại Việt Nam.
- Cách kết thúc truyện như vậy có thể chấp nhận được vì không trái với
tinh thần nhân đạo của văn học. Tuy nhiên điều này sẽ ảnh hưởng tới giá trị
hiện thực và logic phát triển của cốt truyện
1.5
1.5
2.3. Về kết thúc của nhà văn 6.0
- Kết thúc truyện Chuyện người con gái Nam Xương đã thể hiện được tinh
thần nhân đạo và khát vọng của con người về cuộc sống: Vũ Nương không
chết, nàng được sống một cuộc sống sung sướng, hạnh phúc dưới thủy cung,
nàng hiện hồn về gặp Trương Sinh là để minh oan, để khẳng định tình cảm
thủy chung của mình.
- Kết thúc truyện còn cho thấy sự vận dụng sáng tạo truyện dân gian của
nhà văn. Tác giả đã sử dụng yếu tố hoang đường kì ảo và lối kể chuyện dân
gian để thể hiện tư tưởng của mình. Bên cạnh giá trị nhân đạo, truyện còn có
giá trị hiện thực sâu sắc. Nếu tác giả để cho Vũ Nương trở về với cuộc sống
thực tại thì nàng cũng không thể có được hạnh phúc với một người chồng đa
nghi, độc đoán cùng những định kiến nặng nề của xã hội đương thời.