BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM LÊ THÀNH TÀI

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG
VÀ ĐỀ XUẤT CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO
NĂNG LỰC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CHO
CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN GÒ VẤP
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Công nghệ môi trường
Mã số ngành: 60520320
TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 06 năm 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM

Cán bộ chấm nhận xét 2: TS. TRỊNH HOÀNG NGẠN Luận văn Thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Kỹ thuật Công nghệ
thành phố Hồ Chí Minh ngày 17 tháng 8 năm 2013.
Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm:
1/ PGS.TS. Lê Mạnh Tân - Chủ tịch Hội đồng.
2/ GS.TS. Hoàng Hưng - Phản biện 1.
3/ TS. Trịnh Hoàng Ngạn - Phản biện 2.
4/ TS. Thái Văn Nam - Ủy viên.
5/ TS. Nguyễn Thị Hai - Ủy viên, thư ký.
Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã
được chỉnh sửa (nếu có).

Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV Khoa quản lý chuyên ngành ii
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
PHÒNG QLKH – ĐTSĐH
NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: LÊ THÀNH TÀI Giới tính: Nam.
Ngày, tháng, năm sinh: 09/03/1980 Nơi sinh: Tiền Giang.

Học viên thực hiện Luận văn Lê Thành Tài iv
LỜI CÁM ƠN Đầu tiên, xin gửi lời cảm ơn chân thành đến GS. TSKH Nguyễn Công Hào đã
giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Xin cảm ơn quý thầy cô trong Khoa Môi trường đã chỉ bảo và hướng dẫn tận
tình cho tôi về những kiến thức lý thuyết, cũng như các kỹ năng trong nghiên
cứu, cách giải quyết vấn đề,…
Xin trân trọng biết ơn tất cả quý Thầy, Cô tham gia giảng dạy tại Trường Đại
học Kỹ thuật Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã dạy và cung cấp cho tôi
những kiến thức có nội dung cơ bản của ngành khoa học môi trường để tôi
hoàn thành Luận văn trong khả năng tốt nhất của mình.
Tôi cũng xin cảm ơn các anh chị đồng nghiệp, học viên đã giúp đỡ tôi trong
suốt quá trình học tập. Cảm ơn quý thầy cô đã đọc bản thảo và cho nhiều ý
kiến đóng góp quý báu.

Học viên thực hiện Luận văn
Lê Thành Tài
vi
góp phần vào sự phát triển bền vững tại quận Gò Vấp nói riêng và cả thành
phố Hồ Chí Minh nói chung.
Luận văn được trình bày trong 5 chương:
Tổng quan về tình hình phát triển kinh tế - xã hội và quản lý môi trường tại
các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn quận Gò Vấp và sự cần thiết của vấn
đề cần nghiên cứu sẽ được trình bày trong Chương thứ nhất.
Thực trạng quản lý môi trường và hiện trạng quản lý môi trường tại các doanh
nghiệp vừa và nhỏ tại quận Gò Vấp tiếp tục được thể hiện tại Chương 2.
Các kết quả nghiên, khảo sát thực tế về hiện trạng môi trường và thực trạng
quản lý môi trường tại một số doanh nghiệp vừa và nhỏ điển hình trên địa bàn
quận Gò Vấp được trình bày trong Chương 3.
Từ các kết quả nghiên cứu, điều tra khảo sát thực tế đã trình bày trong Chương
3, tác giả sẽ đề xuất một số giải pháp khả thi nhằm nâng cao năng lực quản lý
môi trường tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn quận Gò Vấp tại
Chương 4.
Trên cơ sở nghiên cứu tổng quát hiện trạng và thực trạng quản lý môi trường
tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tại Chương 5 tác giả sẽ đề xuất - kiến nghị
một số giải pháp khả thi nhất nhằm góp phần nâng cao năng lực quản lý môi
trường tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, góp phần bảo vệ môi trường sống của
người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững trên địa bàn quận Gò Vấp:
1/ Tăng cường xây dựng và hoàn thiện các văn bản pháp lý về bảo vệ môi
trường, đồng thời đề xuất cũng cố và sắp xếp lại bộ máy quản lý môi trường
tại UBND quận Gò Vấp cũng như tại các doanh nghiệp trên địa bàn.
2/ Tuyên truyền sâu rộng, đề xuất công nghệ phù hợp và đưa các chương trình
sản xuất sạch hơn vào các doanh nghiệp để áp dụng, bên cạnh sự hỗ trợ của
chính quyền các cấp để áp dụng ngày càng hiệu quả hơn. vii

focused investments in manufacturing products that domestic and world demand,
priority development sectors to create products containing high-quality
technology and use of modern technology, advanced (production of electronic
components, computers, appliances, software production, assembling cars -
motorcycles and power equipment, biotechnology and new materials production,
). Most of the business activities in Go Vap district are small and medium
enterprises. The above type of development contributes greatly to the economic
growth for Go Vap district, but also the businesses that bring many potential
environmental issues affecting the environment, the health of the People in
residential areas. From the forecasts identify forward, thesis research question of
measures to improve the environmental management capabilities for small and
medium businesses in Go Vap district, thereby contributing to the development
Sustainability in Go Vap district in particular and the Ho Chi Minh City in
general. ix
The dissertation is expected to be presented in five chapters:
Overview of economic development - social and environmental management in
small and medium enterprises in Go Vap District and the necessity of research
issues need to be presented in the first chapter.
Status of environmental management and the management of environmental
conditions in the small and medium enterprises in Go Vap district continues to be
shown in Chapter 2.
The results, the actual survey on the state of the environment and environmental
management situation in a number of small and medium enterprises typically in
Go Vap district is presented in Chapter 3.
From the research results, the actual survey presented in Chapter 3, the author
will propose a number of possible solutions to improve the environmental
management capacity in small and medium businesses in the area Go Vap


xi
MỤC LỤC
Mục lục xi
Danh mục các từ viết tắt xv
Danh mục bảng xvi
Danh mục hình xvii
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN – SỰ CẦN THIẾT CỦA VẤN ĐỀ CẦN
NGHIÊN CỨU 1
1.1. Tổng quan về tình hình phát triển và quản lý môi trường của các doanh
nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn quận Gò Vấp 1
1.2. Yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và tiêu chuẩn quốc tế về môi trường 3
1.3. Sự cần thiết của việc nâng cao năng lực QLMT của các doanh nghiệp 4
1.4. Mục tiêu, nội dung, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa của luận văn 6
1.4.1. Mục tiêu nghiên cứu 6
1.4.2. Phương pháp nghiên cứu 6
1.4.3. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 7
1.4.4. Ý nghĩa của luận văn 8
CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ THỰC
TRẠNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG Ở CÁC DOANH NGHIỆP TẠI
QUẬN GÒ VẤP 10
2.1. Tình hình đầu tư và hoạt động 10
2.2. Hiện trạng môi trường các doanh nghiệp quận Gò Vấp 12
2.2.1. Hiện trạng môi trường nước 14
2.2.2. Hiện trạng môi trường không khí 17
2.2.3. Hiện trạng môi trường Chất thải rắn 20 xii
2.3. Khái quát tình hình quản lý môi trường quận Gò Vấp 23

3.3. Hiện trạng quản lý môi trường của các doanh nghiệp còn lại tại địa bàn
quận Gò Vấp 41
CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT CÁC ĐỊNH HƯỚNG QUẢN LÝ - BẢO VỆ MÔI
TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CỦA QUẬN GÒ VẤP 53
4.1. Tăng cường công tác BVMT cải tiến tổ chức và thể chế QLMT cho phòng
tài nguyên môi trường quận Gò Vấp cũng như chủ doanh nghiệp 54
4.2. Thành lập trung tâm trao đổi chất thải giữa các doanh nghiệp tại địa bàn
quận Gò Vấp 56
4.2.1. Mục đích của việc thành lập trung tâm trao đổi chất thải 56
4.2.2. Tiềm năng trao đổi chất thải 56
4.2.3. Mô hình đề nghị: 57
4.3. Định hướng chương trình sản xuất sạch hơn cho các doanh nghiệp 60
4.3.1. Các lợi ích của sản xuất sạch hơn 61
4.3.2. Đề xuất chương trình đẩy mạnh sản xuất sạch hơn trong các Doanh
nghiệp trên địa bàn quận Gò Vấp 62
4.3.3. Đề xuất nội dung kiến thức cần bồi dưỡng để chuẩn bị triển khai chương
trình sản xuất sạch hơn trong các Doanh nghiệp tại quận Gò Vấp 65
4.4. Đẩy mạnh chương trình nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho các
doanh nghiệp, chuẩn bị cho các doanh nghiệp xuất khẩu đăng ký tiêu chuẩn
ISO 14000 67
4.4.1. Bồi dưỡng kiến thức về các luật lệ về bảo vệ môi trường 68 xiv
4.4.2. Bồi dưỡng kiến thức về sinh thái công nghiệp, hỗ trợ cho chủ trương
hình thành trung tâm trao đổi chất thải: 68
4.4.3. Bồi dưỡng kiến thức về hệ thống quản lý môi trường và bộ tiêu chuẩn
ISO 14000 69
4.4.3.1. Kiến thức về cấu trúc của bộ tiêu chuẩn ISO 14000 69
4.4.3.2. Kiến thức về các lợi ích do áp dụng ISO 14000 70

DNTN : Doanh nghiệp tư nhân
xvi
DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Tổng hợp đơn vị sản xuất có khả năng gây ô nhiễm tại quận Gò Vấp
– Tháng 7/2012 - 12 -
Bảng 2.2: Cơ cấu ngành nghề gây ô nhiễm trên địa bàn quận Gò Vấp - 13 -
Bảng 2.3: Tổng hợp chất lượng nước thải các DN qua đợt giám sát năm 2012 -
15 -
Bảng 2.4: Tổng hợp chất lượng không khí các DN qua đợt giám sát năm 2012 -
19 -
Bảng 2.5: Thành phần CTR công nghiệp chủ yếu tại các DN - 20 -
Bảng 2.6: Định lượng % khối lượng thành phần CTRCN chủ yếu tại các
Doanh nghiệp - 21 -
Bảng 3.1: Mẫu nước thải đầu ra của DN - 33 -
Bảng 3.2: Kết quả quan trắc môi trường không khí Quý I/2012 - 34 -
Bảng 3.3: Kết quả quan trắc môi trường không khí Quý III/2012 - 35 -
Bảng 3.4: Mẫu nước thải trước và sau xử lý của Công ty Phương Thảo - 39 -
Bảng 3.5: Mẫu nước thải trước và sau xử lý của Công ty Phương Thảo - 40 -
Bảng 3.6: Kết quả quan trắc môi trường tại Công ty Phương Thảo - 41 -
xvii
DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1: trường hợp xả thải trực tiếp ra môi trường - 15 -

hiện 68.500 tỷ đồng, tăng 19,61 % so với năm 2010, trong đó doanh thu bán lẻ
là 43.000 tỷ đồng, tăng 20,6 % so với năm 2010. Kim ngạch xuất khẩu ước
thực hiện 285 triệu USD, tăng 9,62% so với năm 2010, với các mặt hàng chủ
lực là dệt may, giày dép và sản phẩm gỗ. Kim ngạch nhập là 230 triệu USD,
tăng 9,52% so với cùng kỳ.
Sản xuất công nghiệp năm 2011 giá trị sản xuất công nghiệp ước thực hiện
4.850 tỷ đồng, tăng 6,41% so với năm 2010. Trong đó, các loại hình doanh
nghiệp ước thực hiện 4.037 tỷ, tăng 7,04%, thành phần cơ sở sản xuất nhỏ ước
thực hiện 813 tỷ, tăng 3,39%. 19/20 ngành kinh tế kỹ thuật có giá trị sản xuất
tăng so với cùng kỳ. Trong đó, ngành sản xuất thực phẩm và đồ uống, dệt,
thuộc và sơ chế da, sản xuất sản phẩm từ da và ngành sản xuất trang phục vẫn - 2 -
tiếp tục giữ tốc độ tăng trưởng. Cụ thể, so với cùng kỳ, ngành sản xuất thực
phẩm và đồ uống tăng 9,6%; ngành sản xuất giày tăng 7,9%; ngành sản xuất
trang phục tăng 4,47%; ngành sản xuất giường, tủ, bàn, ghế và sản phẩm khác
tăng 13,76%.
Trong năm 2011, sản xuất công nghiệp của quận tuy có tốc độ tăng trưởng
nhưng nhìn chung do gặp nhiều khó khăn của việc suy giảm kinh tế, giá cả các
loại nguyên nhiên vật liệu tăng cao vào các tháng đầu năm nên giá trị sản xuất
công nghiệp đạt mức tăng thấp hơn so với những năm gần đây (Năm 2009
tăng 7,39%; năm 2010 tăng 8,21%). Cơ cấu các ngành kinh tế kỹ thuật chậm
chuyển đổi, giá trị sản xuất của các ngành gia công và thâm dụng lao động vẫn
chiếm tỷ trọng cao trong giá trị sản xuất chung toàn ngành.
Trên thực tế, công tác quản lý và bảo vệ môi trường, nhất là môi trường doanh
nghiệp ở Việt Nam còn vướng phải rất nhiều trở ngại do những nguyên nhân
khách quan và chủ quan như:
- Công tác quy hoạch các ngành doanh nghiệp và chính sách phát triển của
Nhà nước chưa thực sự phù hợp. Mặt khác, tốc độ phát triển doanh nghiệp quá

dụng hệ thống tiêu chuẩn quốc tế về môi trường trong bối cảnh tự do hóa
thương mại đã góp phần tích cực hạn chế ô nhiễm môi trường, khuyến khích
sản xuất và trao đổi sản phẩm thân thiện với môi trường.
Việt Nam đang tích cực tham gia hội nhập kinh tế quốc tế. Nhưng chúng ta
cũng đã vấp phải những khó khăn nhất định, một trong những khó khăn là khi
Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp phải áp dụng các tiêu
chuẩn và chứng nhận cho doanh nghiệp cùng sản phẩm/dịch vụ của mình về
chất lượng cũng như môi trường và một loạt các yêu cầu khác. Đây là một
điều bắt buộc và tất yếu, đòi hỏi các doanh nghiệp phải tuân thủ và thực hiện,
trong khi phần lớn các doanh nghiệp nước ta là vừa và nhỏ, công nghệ sản
xuất lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường cao. Trong đó việc đáp ứng những tiêu
chuẩn thế giới như các bộ tiêu chuẩn ISO là rất cần thiết, đặc biệt là hiện nay, - 4 -
một trong những đòi hỏi quan trọng là bộ tiêu chuẩn ISO 14000 – Tiêu chuẩn
quản lý môi trường.
Thực hiện quản lý môi trường tại doanh nghiệp sẽ dẫn dắt các doanh nghiệp
đến với các hệ thống quản lý chất lượng thân thiện môi trường, nâng cao uy
tín thương hiệu và đồng thời giải quyết được vấn đề ô mhiễm môi trường
trong kinh doanh. Do đó, để có thể chuẩn bị cho sự hòa nhập quốc tế của các
doanh nghiệp trong nước thì cần có sự chuẩn bị cho họ có sự hiểu biết về tầm
quan trọng của việc quản lý môi trường trong quá trình sản xuất.
Bên cạnh đó, Sản xuất sạch hơn ngày càng được chứng minh tính đúng đắn,
hiệu quả và tầm quan trọng của nó trong quản lý môi trường, giải pháp này
hoàn toàn có thể áp dụng thành công trong điều kiện của Việt Nam. Nó có khả
năng làm giảm đáng kể ô nhiễm môi trường, tiết kiệm nguyên liệu và năng
lượng trong sản xuất công nghiệp. Việc áp dụng sản xuất sạch hơn vào sản
xuất kinh doanh là con đường đảm bảo phát triển ổn định lâu dài của các
doanh nghiệp hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

các doanh nghiệp hiện hữu đang hoạt động sớm phát triển thành doanh nghiệp
thân thiện môi trường. Muốn vậy, cần phải có chương trình nâng cao năng lực
quản lý, lựa chọn công nghệ xử lý môi trường tối ưu cho các doanh nghiệp
trên địa bàn quận Gò Vấp.
Từ những ý nghĩa thực tiễn của yêu cầu bảo vệ môi trường, tránh các tác động
tiêu cực của các doanh nghiệp vừa và nhỏ đối với môi trường và sức khỏe
người dân, vấn đề định hướng cho công tác quản lý bảo vệ môi trường và lựa
chọn công nghệ xử lý môi trường ở cơ quan quản lý nhà nước và doanh
nghiệp là rất cần thiết và cấp bách. Bên cạnh đó, vạch ra chương trình nâng
cao nhận thức về quản lý môi trường cho các doanh nghiệp hiện nay là rất có ý
nghĩa trong việc chuẩn bị cho các doanh nghiệp của quận Gò Vấp trong quá
trình Việt Nam hội nhập quốc tế.
Để giải quyết vấn đề đặt ra, việc điều tra hiện trạng môi trường và thực trạng
quản lý, xử lý môi trường hiện nay tại các doanh nghiệp là thật sự cần thiết. - 6 -
Trên cơ sở kết quả đánh giá thực tế, đưa ra các định hướng cho công tác bảo
vệ môi trường và đề xuất chương trình nâng cao nhận thức môi trường và giúp
các doanh nghiệp triển khai các hệ thống quản lý môi trường ở những mức độ
khác nhau.
Xuất phát từ sự cấp bách và ý nghĩa khoa học của vấn đề đã trình bày trên đây,
đề tài "Đánh giá hiện trạng và đề xuất chương trình nâng cao năng lực quản lý
môi trường cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn quận Gò Vấp" đã
được chọn làm đề tài nghiên cứu trong luận văn.
1.4. Mục tiêu, nội dung, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa của luận văn
1.4.1. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chính của luận văn là nghiên cứu tìm ra các định hướng trong việc
nâng cao năng lực bảo vệ - quản lý môi trường cho các doanh nghiệp vừa và
nhỏ, nhằm góp phần bảo vệ môi trương ở quận Gò Vấp và chuẩn bị cho việc