Văn hóa ẩm thực Việt Nam Trang 1
PHẦN MỞ ĐẦU
1/ Lý do chọn đề tài
Ăn uống đó là một nhu cầu không thể thiếu được trong cuộc sống của tất
cả mọi người, từ xưa khi các công cụ để sản xuất ra lương thực thực phẩm
chưa ra đời thì tổ tiên của chúng ta đã săn bắn hái lượm để phục vụ nhu cầu
sinh sống và để tồn tại. Dần dần khi xã hội phát triển thì nhu cầu ăn của con
người cũng phát triển theo và đến ngày này ăn uống không chỉ đơi thuần là
nhu cầu ăn uống của con người nữa mà nó còn là thể hiện thính thẩm mỹ
trong từng món ăn. Hiện nay trong những món ăn còn thể hiện được đẳng cấp
và địa vị trong xã hội.
Nước ta là một nước có nền văn hóa lâu đời. Văn hóa đó không chỉ thể
hiện ở các lĩnh vực như âm nhạc, hội họa điêu khắc…mà nó thể hiện ngay
trong ẩm thực. Với 54 dân tộc anh em cùng sinh sống chung trên một lãnh thổ
nhưng mỗi dân tộc lại có một nét văn hóa riêng, đặc biệt là mỗi dân tộc lại có
một món ăn được coi là đặc sản riêng của họ ví dụ như Cơm lam của đồng
bào dân tộc Tây Nguyên hay bánh Ngải của đồng bào dân tộc Tày…làm cho
nét văn hóa Việt Nam thêm phong phú và đậm đà bẳn sắc dân tộc.
Ngoài ra khi nhắc đến ẩm thực Việt Nam thì chúng ta phải nói đến ẩm
thực của ba miền, mỗi miền lại có đặc trưng riêng và có những đặc sản riêng
như miền Bắc có phở Hà Nội, miền Nam có hủ tiếu Mỹ Tho, đặc biệt là miền
Trung nổi tiếng với mỳ quảng, bún bò Huế hay bánh xèo Bình Định…
Những món ăn đặc sản đó thể hiện bản sắc văn hóa của từng vùng, từng
miền trong đó có món bánh xèo Bình Định. Đến với quê hương đất võ Bình
Định mọi người không chỉ có cơ hội tìm hiểu về lịch sử của vùng đất võ Tây
Sơn Thượng đạo, về vị anh hùng áo vải Quang Trung, mà còn để khám phá
biết bao điều hấp dẫn từ những món ngon. Trong đó, có món Bánh xèo Tháp
chàm nổi tiếng. Khác với chiếc bánh xèo xứ Huế nho nhỏ, hay chiều rộng quá
khổ của chiếc bánh xèo Nam bộ, bánh xèo xứ Bình Định có độ lớn vừa phải,
nhưng gói gém vào bên trong là tất cả những tinh túy của đất trời.
SVTH: Nguyễn Thanh Tùng – Lớp 08CVHH

- Miêu thuật cách làm món bánh xèo qua đó nêu lên bản sắc văn hóa
Bình Định
5/ Ý nghĩa đề tài
SVTH: Nguyễn Thanh Tùng – Lớp 08CVHH
Văn hóa ẩm thực Việt Nam Trang 3
Qua đề tài này, tôi muốn nêu bật lên những giá trị văn hóa của vùng đất
Bịnh Định được thể hiện qua ẩm thực đó là món bánh xèo. Qua đó người đọc
có thể thấy được truyền thống văn hóa của con người Bình Định không chỉ
giỏi trong chống giặc ngoại xâm mà còn còn có một bẳn sắc văn hóa hết sức
đặt trưng. Đồng thời, qua đề tài này có thể cung cấp cho những ai quan tâm
đến ẩm thực cũng như văn hóa của vùng đất này một tài liệu đáng tin cậy.
6/ Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp phân tích – tổng hợp
- Phương pháp lịch sử
- Phương pháp diễn dịch – quy nạp
Ngoài những phương pháp trên tôi còn sử dụng một sô phương pháp có
liên quan đến đề tài để đạt mục đích tốt nhất trong quá trình nghiên cứu.
7/ Cấu trúc đề tài
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận đề tài gồm có ba chương:
* Chương I: Những vấn đề chung
* Chương II: Bình Định – đặc điểm một vùng đất
* Chương III: Bản sắc văn hóa Bình Định qua món bánh xèo
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1.1.Khái niệm văn hóa
Khi nhắc đến khái niệm văn hóa thì hiện này có rất nhiều khái niệm.
Trong lịch sử, khái niệm văn hóa xuất hiện rất sớm ở phương Đông cũng như
ở phương Tây. Trong thời kỳ Cổ đại ở Trung Quốc, văn hóa được hiểu là
cách thức điều hành xã hội của tầng lớp thống trị dùng “văn hóa” và “giáo

Khái niệm bản sắc văn hóa có hai quan hệ cơ bản:
Quan hệ ngoài là để phân biệt các cộng đồng với nhau
Quan hệ trong chỉ tính đồng nhất mà mỗi cá thế trong một cộng đồng phải
có
Bản sắc dân tộc của văn hóa Việt Nam bao gồm những giá trị bền vững,
những tinh hoa vun đắp nên qua lịch sử hang nghìn năm đấu tranh dựng nước
và giữ nước trở thành nét đặc sắc của cộng đồng dân tộc Việt Nam, con người
Việt Nam đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần
đoàn kết tính công đồng gắn kết cá nhân, gia đình, làng, nước,lòng nhân ái
SVTH: Nguyễn Thanh Tùng – Lớp 08CVHH
Văn hóa ẩm thực Việt Nam Trang 5
bao dung, trọng nghĩa tình đạo lý, đầu óc thực tế, tinh thần cần cù sáng tạo
trong lao động, tế nhị trong ứng xử, giản dị trong lối sống.
1.3. Ẩm thực Việt Nam – văn hóa ẩm thực
Văn hóa ẩm thực là nét văn hóa tự nhiên hình thành trong cuộc sống nhất
là đối với con người Việt Nam, ẩm thực không chỉ nét văn hóa về vật chất mà
con là văn hóa về tinh thần và qua ẩm thực người ta có thể hiểu được nét văn
hóa thể hiện phẩm giá con người, trình độ văn hóa, đạ lý, phép tắc, phong tục
trong cách ăn uống.
Văn hóa ẩm thực người Việt được biết đến với những nét đặc trưng như tính
hòa đồng, tính đa dạng, đậm đà hương vị. Đặc biệt là ăn thành mâm, sử dụng
đũa và không thể thiếu cơm là tập quán chung của cả dân tộc. Người miền
Trung lại ưa dung những món ăn thường có vị cay đặc trưng. Ẩm thực miền
Trung thương nổi tiếng với mắm tôm chua, các loại mắm ruốc. Ẩm thực cung
đình Huế không chỉ cay, rất nhiều màu sắc mà còn chú trọng vào số lượng các
món ăn, cách bày trí món. Người miền Nam, là nơi chịu ảnh hưởng nhiều của
ẩm thực Trung Quốc, Campuchia, Thái Lan, có đặc điểm là thường gia thêm
đường và hay sử dụng sữa dừa (nước cốt và nước dão của dừa). Nền ẩm thực
này cũng sản sinh ra vô số loại mắm khô (như mắm cá sặc, mắm bò hóc, mắm
ba khía v.v.). Ẩm thực miền Nam cũng dùng nhiều đồ hải sản nước mặn và

chỉ mất trên 1 giờ. Trong tương lai gần, cảng biển Nhơn Hội thuộc Khu kinh
tế Nhơn Hội được xây dựng sẽ hoàn chỉnh hệ thống hạ tầng giao thông vận
tải, tạo cho Bình Định một lợi thế vượt trội trong giao lưu khu vực và quốc tế.
Bình Định gồm 1 thành phố tỉnh lỵ Quy Nhơn và 10 huyện, trong đó có 3
huyện miền núi. Thành phố Quy Nhơn là đô thị loại 2, diện tích 284,28km2,
dân số trên 284.000 người; quy hoạch đến năm 2015 là đô thị loại 1, diện tích
334,73km2, dân số 500.000 người, được Chính phủ xác định là đô thị trung
tâm phía nam của Vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung, cùng với Đà Nẵng và
Huế là những trung tâm thương mại, dịch vụ và giao dịch quốc tế của cả khu
vực Miền Trung và Tây Nguyên.
Dân cư và cơ cấu hành chính
SVTH: Nguyễn Thanh Tùng – Lớp 08CVHH
Văn hóa ẩm thực Việt Nam Trang 7
Dân số hiện nay khoảng 1,5 triệu người, trong đó người trong độ tuổi lao
động chiếm trên 55%.
Bình Định gồm 1 thành phố tỉnh lỵ Quy Nhơn và 10 huyện (An Nhn,
Hoài Nhơn, Tuy Phước Tây Sơn, Phù Mỹ, Phù Cát, An Lão, Hoài Ân, Vĩnh
Thạnh, Vân Canh), trong đó có 3 huyện miền núi. Thành phố Quy Nhơn là đô
thị loại 2, diện tích 284,28km2, dân số trên 284.000 người; quy hoạch đến
năm 2015 là đô thị loại 1, diện tích 334,73km2, dân số 500.000 người, được
Chính phủ xác định là đô thị trung tâm phía nam của Vùng kinh tế trọng điểm
Miền Trung, cùng với Đà Nẵng và Huế là những trung tâm thương mại, dịch
vụ và giao dịch quốc tế của cả khu vực Miền Trung và Tây Nguyên
Tài nguyên khoán sản
Các chủng loại đá và đá granite dùng làm vật liệu xây dựng cao cấp
(trong đó đá granite đỏ và vàng chỉ Bình Định mới có), trữ lượng khoảng 700
triệu m3 tập trung chủ yếu gần các trục đường giao thông.
- Ilmenite: Với trữ lượng khoảng 2,5 triệu tấn, tập trung ở các huyện Phù
Mỹ, Phù Cát, Hoài Nhơn.
- Bauxit ở Vĩnh Thạnh, có trữ lượng 150 triệu tấn quặng nguyên khai.

môn phái võ cổ truyền Bình Định với những động tác uyển chuyển, nhanh
nhẹn, nhưng cũng đầy khí chất dũng mãnh, quật cường của các bài quyền, bài
binh khí, đặc biệt là bài quyền Ngọc Trản, bài roi (côn) Thái Sơn nổi tiếng đã
đi vào lịch sử với câu ca dao:
"Ai về Bình Định mà coi
gái Bình Định bỏ roi đi quyền"
Võ Bình Định phát triển sâu rộng trong quần chúng không chỉ có "nam
nhi" mà cả "phái yếu" cũng luyện rèn võ nghệ và đã có sức thu hút mãnh liệt,
trở thành món ăn tinh thần của người dân Bình Định. Đặc biệt khi có hoạ
ngoại xâm thì lập tức mọi người tập luyện võ nghệ để chiến đấu chống quân
thù. Rõ nét nhất là trong thời Tây Sơn và trong giai đoạn kháng chiến chống
Pháp xâm lược, võ cổ truyền Bình Định không những rèn luyện thể lực, tính
dũng cảm cho quân đội và nhân dân, mà còn được áp dụng khá thành công
vào binh pháp, vào phép dùng binh, vào sách lược, chiến lược quân sự, nhất là
trong cách đánh cận chiến.
Để nghiên cứu làm rõ nguồn gốc và đặc trưng của võ cổ truyền Bình
Định, một đề tài khoa học đã được Sở Thể dục - Thể thao Bình Định tiến
hành từ hơn 2 năm nay nhằm sưu tầm, thu thập những thông tin, tư liệu qua
những người thật, việc thật, qua các địa danh, chứng tích của các hoạt động
võ nghệ ở nhiều giai đoạn lịch sử rồi từ đó tổng hợp, phân tích, minh chứng
cho một câu hỏi: Võ cổ truyền Bình Định có đặc điểm khác biệt nào so với
các dòng võ khác?
Nguồn gốc võ cổ truyền Bình Định
Từ thế kỷ XV trở đi, cùng với việc tiến về phía Nam của người Việt cổ,
nhiều dòng họ đã đến Bình Định khai hoang, lập ấp. Các cư dân đã tiếp nhận
SVTH: Nguyễn Thanh Tùng – Lớp 08CVHH