B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHÍ MINH
––––––––––––––––––
NGUYN TH THU TRÚC TÁCăNG CAăTÀIăCHÍNHăVIăMÔăN
GIM NGHÈO  VÙNG NÔNG THÔN
CA HUYN TH THA, TNH LONG AN
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
Tp.H Chí Minh,ănmă2015


Tp. H ChíăMinh,ănmă2015

i

LIăCAMăOAN

Tôi tên Nguyn Th Thu Trúc, là hc viên lp Cao hc Chính sách công. Sau quá
trình hc tp và nghiên cu ti trng i hc kinh t TP. HCM, cùng s hng dn
tn tình ca thy, cô khoa Kinh t phát trin, tôi đã hoàn thành đ tài lun vn “Tác
đng ca tài chính vi mô đn gim nghèo  vùng nông thôn ca huyn Th Tha,
tnh Long An”.
Tôi cam đoan lun vn này do tôi thc hin. Các s liu và đon trích dn đc
s dng trong lun vn đu này là trung thc và chính xác nht trong phm vi hiu
bit ca tôi. Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim ca Trng i hc
Kinh t TP. HCM. Tác gi: Nguyn Th Thu Trúc ii

MC LC


2.3.2. Các phng pháp đo lng nghèo 10
2.3.3. Vòng xoáy nghèo đói 11
2.3.4. Các yu t nh hng đn mc sng ca h nghèo 13
2.3.4.1. Ngh nghip, tình trng vic làm 13
2.3.4.2. Trình đ hc vn 14
2.3.4.3. Gii tính ca ch h 14
2.3.4.4. Quy mô h 14
2.3.4.5. S ngi sng ph thuc 14
2.3.4.6. Quy mô din tích đt ca h gia đình 15
2.3.4.7. Quy mô vn vay t đnh ch chính thc 15
2.3.4.8. Kh nng tip cn c s h tng 15
2.4. Thu nhp và các yu t nh hng đn thu nhp 15
2.5. Kinh nghim v s thành công ca TCVM trên th gii 17
2.5.1. Ngân hàng Grameen 17
2.5.2. Ngân hàng Rakyat Indonesia (BRI) 18
2.6. Bài hc kinh nghim cho các t chc TCVM  Vit Nam 19
2.7. Tác đng ca TCVM đn gim nghèo 20
2.8. Nghiên cu thc nghim có liên quan 21
2.8.1. Trên th gii 21
2.8.2.  Vit Nam 22
iv

CHNGă3.ăPHNGăPHÁPăNGHIÊNăCU 25
3.1. Phng pháp nghiên cu 25
3.1.1. Lý thuyt phng pháp PSM 25
3.1.2. Nhn xét phng pháp PSM 29
3.2. Mô hình nghiên cu 30
3.3. Mô t d liu 32
CHNGă4.ăKT QU NGHIÊN CU 35
4.1. Thc trng hot đng TCVM bán chính thc ti tnh Long An 35

5.2.2. i vi c quan qun lý Nhà nc 58
5.3. Hn ch và hng nghiên cu tip theo 60
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
vi

DANH MC CÁC CH VIT TT

AAID C quan phát trin Quc t Australia
ADB Ngân hàng Phát trin Châu Á
BRAC y ban Phát trin nông thôn Bangladesh
BRI Ngân hàng Rakyat Indonesia
CEP Qu tr giúp vn làm n cho ngi nghèo
CWED Qu h tr ph n phát trin kinh t tnh Tin Giang
ESCAP y ban kinh t - xã hi Châu Á và Thái Bình Dng
FPW Qu h tr ph n nghèo Thanh Hóa
IFPRI Vin nghiên cu chính sách lng thc Quc t
NGO T chc Phi Chính ph
ODA Chng trình h tr phát trin chính thc
OECD T chc hp tác và phát trin kinh t
PSM Kt ni đim xu hng

Biu đ 4.2. Thu nhp trung bình ca 2 nhóm 45
Biu đ 4.3. Thu nhp ca h gia đình sau khi vay vn 46
Danh mcăsăđ.
S đ: Vòng xoáy nghèo đói 12

viii

TÓM TT

Kh nng tip cn tín dng ca ngi nghèo khu vc nông thôn là rt thp, tín
dng chính thc mc dù lãi sut thp nhng khó đn vi ngi nghèo do th tc vay
phc tp so vi trình đ ca ngi dân. Chính vì th, lun vn đi sâu nghiên cu tài
chính vi mô bán chính thc, c th là nghiên cu tín dng vi mô bán chính thc tác
đng lên thu nhp ca h nghèo, h thu nhp thp khu vc nông thôn nh th nào.
Tin hành kho sát 355 h gia đình, trong đó 182 h gia đình có tham gia vay
tín dng, mc đích vay là đ sn xut, kinh doanh, buôn bán nh đ to thu nhp,
phát trin kinh t gia đình và 173 h gia đình không tham gia. Tuy nhiên, qua kho
sát đã loi b 04 h thuc nhóm can thip (02 h vay thêm ngun vn t NHCSXH,
02 h mc đích vay không rõ ràng). Tng mu kho sát đ tin hành chy mô hình là
351 h (trong đó 178 h gia đình tham gia và 173 h gia đình không tham gia chng
trình tín dng vi mô). Nhng h gia đình đc chn có cùng nhng khuyn khích v
kinh t đ đáp ng yêu cu ca phng pháp PSM.
Kt qu nghiên cu, tín dng vi mô bán chính thc có làm tng thu nhp ca h
gia đình khu vc nông thôn. Da vào kt qu này tác gi đã gi ý mt s chính sách
nhm giúp các t chc tài chính vi mô bán chính thc và các c quan qun lý nhà
nc hot đng đt hiu qu, góp phn phát trin kinh t ca đa phng và công tác
xóa đói gim nghèo.

Mc dù hot đng tài chính vi mô đã phn nào đc ghi nhn nh là công c
hiu qu góp phn tích cc cho công tác gim nghèo. Tuy nhiên, mt trái ca s phát
trin cng bc l rõ nét khong cách giàu nghèo ngày càng tng, mt b phn không 2
nh dân c  vùng sâu, vùng xa, vùng núi vn đang chu cnh nghèo đói. Có nhiu
nguyên nhân dn đn nghèo, trong đó có nguyên nhân do thiu vn sn xut kinh
doanh, nói cách khác là ngi nghèo không có nhiu c hi tip cn các ngun vn
vay đ sn xut kinh doanh phát trin kinh t gia đình và thoát nghèo. Xut phát t
nhng đc trng ca th trng tài chính vi mô ti Vit Nam, nhm làm rõ hn nhng
đóng góp quan trng ca hot đng tài chính vi mô trong công cuc xóa đói gim
nghèo, đi mi đt nc, chính vì th tác gi chn đ tài “Tác đng ca tài chính vi
mô đn gim nghèo  vùng nông thôn ca huyn Th Tha, tnh Long An”.
1.2.ăMcătiêuănghiênăcu
- Thc trng hot đng ca các t chc TCVM bán chính thc ti tnh Long An
- Tác đng ca tín dng vi mô bán chính thc đn thu nhp ca h nghèo, h
thu nhp thp  vùng nông thôn ca huyn Th Tha, tnh Long An.
1.3.ăPhmăviănghiênăcu
 tài tp trung nghiên cu hot đng cho vay ca các t chc tài chính vi
mô bán chính thc; tác đng ca tín dng đn thu nhp ca h h nghèo, h thu
nhp thp trong trng trt, chn nuôi, buôn bán nh và mt s hot đng khác.
Lun vn tin hành kho sát, điu tra h nghèo, h thu nhp thp khu vc
nông thôn  xã Bình An, Nh Thành và M Thnh ca huyn Th Tha, tnh Long
An. Tác gi chn 03 xã ca huyn Th Tha vì ti 03 xã này có t chc TCVM bán
chính thc đang hot đng, đáp ng mc tiêu nghiên cu và thun tin cho điu tra,
kho sát. T đó kt qu nghiên cu s có ý ngha thc tin cao hn.
S liu s cp đc điu tra, kho sát trong nm 2014 thông qua phng vn
trc tip h nghèo, h thu nhp thp ti 03 xã.
1.4.ăPhngăphápănghiênăcu

4
CHNGă2.ăTNG QUAN LÝ THUYT CA VNă NGHIÊN CU

2.1. Tng quan v tài chính vi mô
2.1.1. Khái nim v tài chính vi mô
Theo quan đim ca Ngân hàng Phát trin Châu Á (ADB): “Tài chính vi mô là
vic cung cp mt phm vi rng các dch v tài chính nh tin gi, tài khon tit
kim, thanh toán, bo him, chuyn tin cho ngi nghèo hoc các h gia đình có
thu nhp thp, cho nhng hot đng kinh doanh cá th hoc doanh nghip rt nh”
2.1.2. S raăđi ca tài chính vi mô
Ln đu tiên, ngi ta bit đn TCVM là vào nhng nm đu th k th 17
1
,
do sáng kin ca Jonathan Swift, ngi Ailen. n th k 19, các hình thc cung
cp TCVM di dng bán chính thc mi ra đi do F.W. Raiffeisen, mt ngi
c thit k và áp dng t nhng nm 1860 cho lnh vc nông nghip.
Mô hình ca F.W. Raiffeisen đc phát trin không ch trong lnh vc nông
nghip mà còn đc nhân rng trong cng đng ca xã hi, ngay c trong khu vc
thành th. Cách thc t chc thành các nhóm tit kim, vay vn giúp cho nhiu
ngi nghèo, đi tng kinh doanh nh trong khu vc thành th, đc đáp ng nhu
cu v vn và các ngun lc thiu ht khác, nhm phát trin sn xut kinh doanh,
to ngun thu nhp n đnh.
Vào nm 1976, khi ông Muhammad Yunus thành lp nên Ngân hàng
Grameen, nh là mt th nghim,  vùng ngoi ô ca Bangladesh. K t đó, mt
vài t chc TCVM đã ra đi và đt đc thành công khi đn gn vi nhng ngi
nghèo trong xã hi. Tuy nhiên, phi đn khi y ban Nobel trao cho Grameen Bank
và ngi sáng lp Muhammad Yunus Gii thng Nobel Hòa Bình nm 2006 “Vì
nhng n lc ca h trong vic to ra s phát trin kinh t và xã hi”, TCVM mi
thc s thu hút đc s chú ý ca th gii và nim tin vào kh nng chng li đói
nghèo.

ây cng chính là lý do mà các Ngân hàng thng mi không thc hin cho vay các
khon vay nh.
Trách nhim liên đi áp dng gia nhng ngi vay. Vic qun lý c nhóm
ngi đi vay đm bo kh nng thu hi vn vay tt hn do áp lc b trng pht ca
nhng ngi trong nhóm đi vi ngi vay không tuân th theo hp đng. Phng
pháp này rt thành công  các quc gia khác nhau khi áp dng mô hình ca ngân 6
hàng Grameen.  Vit Nam thì có NHCSXH, qu TYM, qu CEP, tuy nhiên mi t
chc ng dng vào thc t là khác nhau.
Vic thanh toán đy đ mt khon vay s to c hi tt cho ln vay tip theo.
Cho vay tun hoàn giúp vic qun lý tài chính có s cht ch, to đng lc cho
khách hàng tuân th các điu khon trong hp đng vay.
2.1.5. Vai trò ca tài chính vi mô
Gii pháp thoát nghèo  Vit Nam: a s ngi nghèo  Vit Nam sng ch
yu da vào nông nghip vi nng sut lao đng thp và ít đc tip cn vi các
dch v tài chính và kin thc. TCVM có kh nng cung cp các loi hình dch v
và sn phm tài chính cho cng đng ngi nghèo nhm giúp h ci thin đi sng,
phát trin kinh t và đóng góp cho xã hi. Mc dù vn vay ca TCVM không ln
nh ngân hàng thng mi hay ngân hàng chính sách xã hi nhng li có ý ngha vô
cùng quan trng bi nhng khon vay này đn đc vi ngi nghèo và nghèo nht
vào đúng thi đim cn thit nht, giúp h khi to sn xut kinh doanh, to dng
tài sn, n đnh chi tiêu và bo v h khi nghèo đói mc dù vic này cn thi gian
dài.
Tng thu nhp h gia đình: TCVM cung cp các dch v tài chính đa dng
nh: cho vay, tit kim, bo him… giúp ngi nghèo tin hành hot đng sn xut
kinh doanh, đa dng các khon thu nhp ngoài sn xut nông nghip, các khon thu
nhp khác t tiu th công nghip, thng mi, kinh doanh nh. ng thi, góp
phn giúp ngi nghèo tránh, gim ri ro v kinh t và cuc sng.

Là đng lc giúp ngi nghèo vt qua nghèo đói: trong thc t  nông thôn
Vit Nam bn cht ca ngi nông dân là cn cù, nhng nghèo đói là do mt phn
là không có vn đ sn xut, kinh doanh. Vì vy, vn đi vi h là điu kin tiên
quyt, là đng lc đu tiên giúp h vt qua khó khn đ thoát khi đói nghèo. Khi
có vn thì ngi nông dân có điu kin mua sm vt t, cây ging, con ging đ
sn xut to ra sn phm, tng thu nhp, ci thin đi sng.
Giúp ngi nghèo nâng cao kin thc tip cn vi th trng, có điu kin
hot đng sn xut kinh doanh trong nn kinh t th trng. Cung ng vn cho
ngi nghèo theo chng trình, d án vi mc tiêu đu t cho sn xut, kinh doanh
đ xóa đói gim nghèo, thông qua vic thu hi vn và lãi đã buc ngi vay phi 8
tính toán làm ngh gì, trng cây gì, nuôi con gì và làm nh th nào đ có hiu qu
kinh t cao.  làm đc điu đó đòi hi h phi tìm hiu hc hi các k thut sn
xut, qun lý t đó to cho h tính nng đng trong sn xut, tích ly đc kinh
nghim trong công tác qun lý kinh t. Mt khác, khi s đông ngi nghèo to ra
nhiu sn phm hàng hóa thông qua vic trao đi trên th trng giúp cho h tip
cn vi kinh t th trng mt cách trc tip.
2.2.4. Các t chc cp tín dng vi mô
2.2.4.1. Khu vc chính thc
Tín dng chính thc ch yu đc cung cp bi các ngân hàng nh Ngân hàng
Nông nghip và Phát trin Nông thôn, Ngân hàng Chính sách Xã hi, Qu tín dng
nhân dân.
Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn có chi nhánh đn cp huyn
và mt s lng ít chi nhánh  cp xã, do vy, vic m rng tín dng đn các h gia
đình nghèo  các xã vùng xa và nông thôn là mt hn ch. Ngoài ra, nhng lch lc
trong đánh giá ri ro cùng vi các th tc hành chính phc tp đã góp phn vào s
hot đng kém phát trin ca Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn.
Các Qu tín dng nhân dân nhm mc tiêu là đ khôi phc li nim tin ca

thc thc cht là s liên kt gia các t chc đoàn th, là c quan đi din hp pháp
ca Chính ph trong qun lý, tài tr và phi hp vi NGOs nc ngoài trin khai
các chng trình TCVM. Hi Liên hip Ph n, oàn Thanh niên Cng sn H Chí
Minh, Hi Nông dân là 03 t chc đang qun lý nhiu chng trình tit kim và vay
vn theo nhóm, trin khai các d án TCVM do các t chc NGOs tài tr.
2.2.4.3. Khu vc phi chính thc
Mc dù đã có nhiu n lc trong vic cung cp tín dng, các đnh ch tài chính
chính thc không th đáp ng mi nhu cu tín dng ca các h gia đình, to nên
mt th trng ng cho các dch v tài chính phi chính thc và chim u th trong
th trng tài chính  nông thôn. Các dch v tài chính phi chính thc rt đa dng:
cho vay bng tin, bng hin vt, các khon vay nóng c trng ca các dch v
tài chính phi chính thc là đúng lúc, đn gin và d tip cn.
Khu vc tín dng phi chính thc truyn thng bao gm ngi thân, bn bè và
hàng xóm, tín dng xoay vòng “hi”, và ngi cho vay. Mt hình thc tín dng phi 10
chính thc đc hình thành gn đây trong đó tín dng đc cp bi thng nhân đa
phng hoc các nhà cung cp đu vào cho sn xut nông nghip. Hình thc tín
dng này dn tr thành mt b phn quan trng ca tín dng phi chính thc.
2.3. Các vnăđ căbn v nghèoăđói
2.3.1. Khái nim v nghèo
Trong mt thi gian dài, các nhà kinh t và nhiu nhà nghiên cu đã đnh
ngha nghèo theo quan đim đnh lng, tc là đa ra mt ch s đ đo lng ch
yu nhm đn gin hóa vic hoch đnh chính sách.
Mt s quan đim v "nghèo":
• Hi ngh v chng nghèo  khu vc Châu Á – Thái Bình Dng do ESCAP
t chc tháng 9-1993 ti Bangkok, Thái Lan đã đa ra đnh ngha v nghèo nh
sau: " Nghèo là mt b phn dân c không đc hng và tha mãn nhng nhu cu
c bn ca con ngi, mà nhng nhu cu này đã đc xã hi tha nhn tùy theo

Mc chun h nghèo ca tnh Long An: h nghèo  nông thôn là h có mc
thu nhp bình quân t 400.000 đng/ngi/tháng (t 4.800.000 đng/ngi/nm)
tr xung. H nghèo  thành th là h có mc thu nhp bình quân t 540.000
đng/ngi/tháng (t 6.480.000 đng/ngi/nm) tr xung.
* Phng pháp v bn đ nghèo đói
Phng pháp này do Nicholas Minot, Bob Baulch, Micheal Epprecht (IFPRI)
phi hp vi nhóm tác chin lp bn đ nghèo đói liên b (2003) đ c lng ch
s nghèo đói  cp xã, cp huyn và cp tnh. Phng pháp này kt hp phng vn
sâu trong điu tra h vi phm vi rng đ tính mc chi tiêu d báo ca h. Mc chi
tiêu d báo đc dùng đ phn ánh mc sng ca h và so sánh mc đ nghèo đói
gia các vùng khác nhau.
2.3.3. Vòngăxoáyănghèoăđói
Vòng xoáy ca nghèo đói là s tip din gn nh không kt thúc ca nghèo
đói. Là tp hp nhng nhân t, nhng s kin mà nghèo mi khi đã xut hin thì s
tip tc t th h này sang th h khác tr khi có mt s can thip t bên ngoài.
12

S đ. Vòng xoáy nghèo đói
2Ngi nghèo thng thiu nhiu ngun lc, h b ri vào vòng lun qun ca
s nghèo đói và thiu ngun lc. Ngi nghèo có kh nng tip tc nghèo vì h
không th đu t vào ngun nhân lc ca h, đng thi ngun vn thp li cn tr
h thoát khi nghèo đói.
Ngi nghèo có thu nhp thp, thng không đ n, không có tích ly, thiu
vn nên không đu t và không có điu kin ng dng khoa hc k thut nên nng

Mc sng ca ngi nghèo đc phn ánh trên nhiu khía cnh nh: thu nhp,
chi tiêu, mc đ tip cn các dch v y t, giáo dc… Các nghiên cu thc nghim v
ng hèo đói đã phân tích và ch ra các yu t nh hng đn mc sng ca h nghèo.
2.3.4.1. Ngh nghip, tình trng vic làm
Ngi nghèo thng không có vic làm, làm thuê hoc làm vic trong nông
nghip, trong khi ngi giàu thng có vic làm trong nhng lnh vc có thu nhp
cao và tng đi n đnh nh buôn bán, dch v, công chc.
Dorter Verner (2005), R.Khandker (2009) ch ra rng nhng h gia đình có
ngi làm vic trong lnh vc phi nông nghip hay làm vic hng lng s có mc
sng cao hn nhng h ch làm nông nghip.
Nguyn Trng Hoài (2005) nghiên cu v nghèo đói  ông Nam B đã kt
lun yu t có nh hng ln nht đn phúc li ca h là vic làm. Mt h gia đình
có vic làm chi tiêu nhiu hn h không có vic làm và h gia đình có vic làm
thun nông có mc chi tiêu bình quân đu ngi thp hn h gia đình có vic làm
phi nông nghip. 14
2.3.4.2. Trình đ hc vn
Vì không có đ tin đ trang tri cho chi phí hc tp nên con cái h thng b
hc rt sm hay thm chí không đi hc. Hn na, ngi nghèo không nhng thiu
hiu bit mà còn thiu kh nng tip thu kin thc chuyên môn cn thit trong hot
đng kinh t. H qu là ri vào cái by: ít hc – nghèo.
Ngân hàng th gii (2004) cho rng đu t vào giáo dc là cách tt nht đ
ngi nghèo thoát nghèo mt cách bn vng. Ngi nghèo có trình đ cao hn
không ch có kh nng sn xut tt hn mà có th d dàng chuyn đi ngh nghip
hn nu nh có bin c nào đó xy ra vi công vic ca h.
2.3.4.3. Gii tính ca ch h
 vùng nông thôn, nhng h gia đình có ch h là n có nhiu kh nng nghèo
hn nhng h có ch là nam. iu đó do n thng có ít c hi làm vic vi thu

thoát nghèo.
2.3.4.8. Kh nng tip cn c s h tng
C s h tng nông thôn bao gm đng giao thông, đin, ch, nc sch, h
thng thông tin liên lc. C s h tng nông thôn phát trin, nht là thông qua thc
hin các d án phát trin c s h tng, s to nhiu c hi vic làm cho ngi
nghèo  vùng nông thôn.
2.4. Thu nhp và các yu t nhăhngăđn thu nhp
Thu nhp có th hiu là c hi tiêu dùng và tit kim mà mt đi tng có
đc trong mt khung thi gian c th. i vi h gia đình và cá nhân, thì “thu
nhp là tng ca lng, tin công, li nhun, tin lãi, đa tô và nhng li tc khác
mà h có đc trong mt khong thi gian nht đnh”.
Có nhiu lý thuyt kinh t gii thích các yu t nào quyt đnh đn thu nhp
ca ngi lao đng, h gia đình hay các doanh nghip. Lý thuyt sn xut ca
trng phái kinh t hc c đin cho rng có ba yu t quan trng nh hng đn thu
nhp đó là đt đai, lao đng và vn vt cht. Tuy nhiên, các nhà kinh t hc Tân c
đin cho rng nhng yu t này ch là đim đu ca câu chuyn, h đa ra lý thuyt
vn nhân lc, lý thuyt thu nhp và s phân bit đi x, lý thuyt phát tín hiu… đ
gii thích cho ngun gc sâu xa ca s khác bit v thu nhp gia các cá nhân. ó