BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHCM
HăNGCăMăPHNG
GIIăPHÁPăNỂNGăCAOăMCă
THĨNHăCỌNGăCAăHOTăNG
BANCASSURANCEăTIăVITăNAM LUNăVNăTHCăSăKINHăT Tp. H Chí Minh – Nm 2014 BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHCM
DANHăMCăCÁCăBNGăBIU
DANHăMCăCÁCăBIUă
PHNăMăU 1
CHNGă1:ăCăSăLụăLUNăVăBANCASSURANCE VĨăCÁCăYUăT
TÁCăăNGăNăSăTHĨNHăCỌNGăCAăBANCASSURANCE 4
1.1.ăLỦălunăchungăvăBancassurance 4
1.1.1. Khái nim Bancassurance 4
1.1.2. Lch s hình thành và phát trin 5
1.1.3. Mô hình Bancassurance 6
1.1.3.1. Tha thun phân phi (Distribution agreement/ Marketing
partnership 6
1.1.3.2. Công ty liên doanh (Joint ventures) 7
1.1.3.2. Mô hình tp đoàn dch v tài chính (Financial services group) 7
1.1.4. Li ích và ri ro ca Bancassurance đi vi các bên tham gia 8
1.1.4.1. Li ích 8
1.1.4.2. Ri ro 10
1.1.5. Phân loi sn phm Bancassurance 11
1.1.5.1. Cn c vào tính cht sn phm 11
1.1.5.2. Cn c vào mc đ tích hp gia NH và CTBH 12
1.1.5.3. Cn c vào mc đ tích hp vi sn phm dch v NH 13
1.2. Cácăyuătătácăđng đnăsăthƠnhăcôngăcaăBancassurance 14
1.2.1. Mô hình hp tác gia NH và CTBH 14
1.2.2. Các yu t v phía CTBH 15
1.2.2.1. c tính ca sn phm: đn gin và gn vi sn phm NH 15
1.2.2.2. i mi sn phm trong thi gian ngn 16
1.2.2.3. Sn phm có phí thp 17
1.2.2.4. CLDV gii quyt bi thng 17
1.2.3. Các yu t v phía NH 18
1.2.3.1. H thng CNTT phù hp 18
1.2.3.2. Mng li NH bán l 19
2.4.2. Kho sát Delphi ln 2 46
2.4.3. Kho sát AHP 47
2.4.3.1. Mc tiêu và quy trình thc hin 47
2.4.3.2. Mu và thang đo 47
2.4.3.3. Phng pháp thu thp và x lý d liu 48
2.5. Kê t qu nghiên c u 49
2.5.1. Kt qu kho sát Delphi ln 1 49
2.5.2. Kt qu kho sát Delphi ln 2 50
2.5.3. Kt qu kho sát AHP 52
Kể TăLUỂ NăCHNGă2 63
CHNGă3: GIIăPHÁPăNÂNG CAO MCăăTHĨNHăCỌNGăCA
HOTăNGăBANCASSURANCE TIăVITăNAM 64
3.1.ănhăhngăphátătrinăBancassuranceătiăthătrngăVităNam 64
3.1.1. V nhn thc ca ngi tiêu dùng 64
3.1.2. V quy đi nh pháp lý 64
3.1.3. V sn phm và mô hình liên kt 65
3.2.ăGiiăphápănơngăcaoămcăđăthƠnhăcông caăhotăđngăBancassuranceă
tiăVităNam 66
3.2.1. Tng cng mc đ cam kt và h tr t các cp qun lý ca NH 66
3.2.2. Giao KPI cho tng cán b qun lý và nhân viên kinh doanh 68
3.2.3. La chn mt mô hình Bancassurance thích hp 69
3.2.4. Nâng cao cht lng phc v khách hàng t phía NH 70
3.2.4.1. Phân công công vic gia nhân viên ca NH và CTBH 71
3.2.4.2. La chn nhân s có nng lc và nhit huyt 71
3.2.4.3. Tng cng công tác đào to 72
3.2.4.4. ng dng công nghê hin đi va tich h p hai hê thô ng CNTT
ca NH và CTBH vào các hot đng Bancassurance 75
3.2.4.5. Phân b nhân s Bancassurance hp lý 77
3.2.5. Thit k sn phm Bancassurance đn gin và tích hp vi sn phm
và các kênh phân phi hin có ca NH 78
PHăLC 17: Ma trn so sánh cp gia các tiêu chí con thuc NH
PHă LC 18: Ma trn so sánh cp gia các tiêu chí con thuc Mô hình
Bancassurance DANHăMCăCÁC KụăHIUăVITăTT
BHNT Bo him nhân th
BHPNT Bo him phi nhân th
CLDV Cht lng dch v
CNTT Công ngh thông tin
CSF Yu t thành công ct lõi
CTBH Công ty bo him
DNBH Doanh nghip bo him
HBH Hp đng bo him
NH Ngân hàng
NHNN Ngân hàng nhà nc
NHTM Ngân hàng thng mi
TCTD T chc tín dng
TP Thành ph DANHăMCăCÁCăBIUă
Hình 1.1 - Mô hình Bancassurance da trên mc đ kt hp gia NH và CTBH 8
Hình 1.2 - Li ích ca NH khi tham gia Bancassurance 9
Hình 1.3 - Mi tng quan gia cu trúc ca sn phm vi cu trúc mô hình
Bancassurance 12
Hình 2.1 - Doanh thu và tc đ tng trng ca mt s liên kt bo him - NH ti
Vit Nam đn ht nm 2013 34
Hình 2.2 - Mô hinh phân câ p đn gia n 40
Hình 2.3 - Mô hình mâ u vê hê thô ng phân câ p th bâ c 43
Hình 2.4 - Mô hình gi thuyt v h thng phân cp th bc 44
Hình 2.5 - Lu đ quy trình nghiên cu 44
Hình 2.6 - Quy trình các bc thc hin Delphi ln 1 45
Hình 2.7 - Quy trình các bc thc hin kho sát AHP 47
Hình 2.8 - So sánh cp gia hai yu t bt kì 47
Hình 2.9 - Siêu ma trn khái quát 48
Hình 2.10 - Mô hình phân cp th bc t kt qu kho sát Delphi ln 2 52
Hình 2.11 - Ma trn so sánh cp gia các tiêu chí con ca CTBH 54
Hình 3.1 - Phân công nhân s cn c vào mc đ phc tp ca sn phm 71
1
PHN M U
1. Săcnăthit ca đ tài
t v mô.
4. D liu và phngăphápănghiênăcu
Vic nghiên cu đ c thc hin theo ba giai đon:
Giai đon 1: cn c vào c s lý lun và các bng chng thc tin t các đ tài
v Bancassurance trc đây đ xác đnh các tiêu chí có nh hng đn s thành công
ca Bancassurance, xây dng thang đo và thit lp Bng câu hi kho sát theo phng
pháp Delphi phc v cho quá trình nghiên cu đnh lng.
Giai đon 2: ly ý kin ca các chuyên gia trong lnh vc Bancassurance thông
qua bng câu hi nhm xác đnh các yu t trong mô hình và mô hình cu trúc th bc
ca các yu t đó.
Giai đon 3: t kt qu giai đon 2, s dng phng pháp phân tích AHP đ
đo lng mc đ quan trng ca tng yu t.
Mu và thông tin mu: kho sát đc thc hin ti hai khu vc Thành ph H
Chí Minh và Hà Ni. i tng chn mu là nhng chuyên gia v Bancassurance đư
và đang công tác ti các ngân hàng và công ty bo him ti Vit Nam, kho sát đc
thc hin bng phng pháp phng vn trc tip thông qua bng câu hi.
Phng pháp x lý và phân tích d liu: s dng k thut x lý d liu bng
phn mm Excel, SPSS và Superdecison, bao gm ba bc chính: (1) Kim đnh mc
đ nht quán ca kt qu kho sát Delphi; (2) o lng mc đ quan trng ca tng
yu t bng siêu ma trn trng s; (3) Kim tra các ch s nht quán ca mô hình AHP.
5. Kt cu lunăvn
Ni dung ca lun vn bao gm ba chng:
3
Chngă1:ăCăs lý lun v Bancassurance và các yu t tácăđngăđn s
thành công ca Bancassurance
Gm nhng ni dung: mt s c s lý thuyt v Bancassurance, các yu t tác
đng đn s thành công ca Bancassurance, tóm tt các nghiên cu trc đây.
Chngă2: Tình hình phát trin ca Bancassurance ti VităNam,ăphngă
pháp nghiên cu và kt qu nghiên cu
Bancassurance là quá trình s dng các mi quan h gia NH vi khách hàng
đ bán các sn phm bo him nhân th (BHNT) và bo him phi nhân th (BHPNT),
s liên kt này đc xem là con đng t nhiên đ CTBH phát trin mt cách hiu qu
(World Bank, 2012).
Hay Alan Leach (trích trong Munich Re, 2001) mô t Bancassurance là s tham
gia ca các NH, NH tit kim (savings banks) và t chc tín dng (TCTD) nhà
(buidling society)
1
trong vic sn xut, tip th và phân phi sn phm bo him.
Các t chc bo him và tái bo him ni ting trên th gii cng đnh ngha
Bancassurance theo nhiu cách khác nhau, chng hn nh:
Swiss Re (2007): Bancassurance có th đc mô t là mt chin lc ca các
NH hoc CTBH vi mc tiêu làm cho th trng tài chính hot đng mt cách ít hoc
nhiu tích hp hn.
Munich Re (2001): Bancassurance là vic cung cp các sn phm hoc dch v
bo him và NH thông qua mt kênh phân phi chung và/ hoc các c s khách hàng
nh nhau. 1
Mt loi hình t chc tài chính cung cp các dch v NH và dch v tài chính khác cho các thành viên, cách thc hot đng
tng t nh công đoàn tín dng M, trong đó ch s hu đng thi là thành viên. Các t chc này chuyên cung cp các
khon cho vay th chp và các tài khon tin gi thanh toán, đc đm bo bi các CTBH.
5
Hip hi bo him và tái bo him liên minh Châu Âu (Insurance Europe) đnh
ngha Bancassurance là vic cung cp dch v bo him bi các NH theo mt cách tip
cn tích hp.
Hc vin Qun lý bo him quc t (IRMI) giài thích Bancassurance là t mô t
vic tip th và bán các sn phm bo him thông qua các kênh phân phi NH. Quá
nm sau đó ti Hà Lan, AMEV N.V. bt đu hp tác vi VSB. Châu Á,
Bancassurance thu hút s chú ý ca NH Hàn Quc sau khi chính ph cho phép vào
nm 2003. Còn ti Thái Lan nm 2004, Fortis ký hp đng vi tp đoàn Muang Thai
đ bán BHNT và BHPNT, sau đó nm gi 25% c phn ca Muang Thai.
Bancassurance cng dn phát trin nhiu nc Châu Á khác nh Trung Quc, Nht
Bn, n , Singapore, Malaysia, v.v
1.1.3. Mô hình Bancassurance
Chin lc Bancassurance trong thc t vô cùng đa dng nên không có mt mô
hình nào đc xem là tiêu chun hay tt nht cho các bên tham gia. Theo Nigh và
Saunders (2003-2004), cn c vào mc đ liên kt gia nhà cung cp sn phm và nhà
phân phi, Bancassurance có ba hình thc c bn và truyn thng nh sau:
Tha thun phân phi
Công ty liên doanh
Tp đoàn dch v tài chính
1.1.3.1. Tha thun phân phi (Distribution agreements/ Marketing
partnership)
c đim hot đng: NH ch đóng vai trò tip th và bán các sn phm ca mt
hay nhiu CTBH thông qua hp đng đi lý/ môi gii mà không tham gia vào quá trình
thit k sn phm hay qun lý hp đng. NH hng hoa hng môi gii hoc mt phn
li nhun bán hàng tùy theo tha thun vi đi tác.
u đim: cách thc thành lp và hot đng đn gin, nhanh chóng, chi phí đu
t ban đu thp, sn phm bo him cung cp bi NH có th tr thành thng hiu nu
7
NH làm tt vai trò đi lý. Ngoài ra nu NH liên kt vi nhiu CTBH cùng mt lúc, s
cnh tranh gia các CTBH s giúp NH chn la đc sn phm tt nht đ cung cp
cho khách hàng ca mình.
Nhc đim: NH không ch đng đc trong vic thit k các sn phm đáp
ng đúng nhu cu khách hàng. Ngoài ra, d liu khách hàng mà NH đng ý chia s khá
gii hn nên CTBH có rt ít quyn kim soát đi vi khách hàng mc tiêu. Vn đ cht
các đn v tích hp hot đng kém hiu qu.
Trong bài nghiên cu này, tác gi da trên quan đim ca Nigh và Saunders
(2003), ly ba mô hình trên đ làm c s lý thuyt cho các phn nghiên cu tip theo.
Hình 1.1 - Mô hình Bancassurance da trên mcăđ kt hp gia NH và
CTBH
Ngun: Nigh và Saunders (2003)
1.1.4. LiăíchăvƠăriăroăcaăBancassurance điăviăcácăbênăthamăgia
1.1.4.1.ăLiăíchă
Dù tn ti bt c mô hình nào, Bancassurance luôn đc xem là kênh tích hp
dch v tài chính đa dng giúp các bên tham gia đt đc nhiu li ích và ti u hóa s
tin ích trong cuc sng hàng ngày.
i) i vi NH
Th nht, các NH có th ct gim chi phí thông qua Li th kinh t nh quy mô
(Economies of scale) và Li th kinh t nh đa dng hóa danh mc (Economies of
scope). Mt ví d ca Li th kinh t nh đa dng hóa danh mc là khi các NH thit
Cao
NH và CTBH
cùng thuc tp
đoàn tài chính
Công ty liên doanh
Tp đoàn dch v tài
chính
Tha thun phân phi
Mc đ kt hp
Ngun: Jongeneel (2011)
ii) i vi CTBH
Th nht là tng doanh thu và gim chi phí. Thông qua Bancassurance, CTBH
có th ct gim chi phí phân phi và gim giá bán sn phm vì tn dng các Li th
kinh t nh đư đ cp trên. Bancassurance còn cho phép s hin din ca CTBH
Li ích ca NH
Gim chi phí
Tng doanh thu
Tng li nhun
Li th
kinh t nh
quy mô
a dng hóa ri ro
Li th kinh t
nh đa dng
hóa danh mc
Gia tng lòng
trung thành ca
khách hàng
Tng thu
nhp trc
tip
M rng
quy mô hot
đng
10
ký kt các hp đng hp tác Bancassurance chuyn công tác, nhng ngi k nhim
sau đó có th không còn quan tâm đn Bancassurance. Nói cách khác, s rt khó khn
đ quy trách nhim cho bt c ai. Nh vy, khách hàng s chu thit thòi nhiu nht
trong khi NH ln CTBH s b tai ting (Yohanna, 2012).
Th ba, Bancassurance là ni các t chc tài chính trng tâm ca nn kinh t
gp g nhau. Mc đ phc tp ca hình thc liên kt này có th khin các c quan
chc nng gp khó khn trong quá trình giám sát và qun lý (Hanover Re Group,
2005).
Th t, khác bit trong vn hóa kinh doanh đc đánh giá là mt trong nhng
khó khn mà c NH và CTBH đôi khi không th vt qua. Chng hn, các công ty
BHNT thng đi lin vi công tác tip th, t vn bán hàng và bi thng. Ngc li,
vn hóa ca Ngân hàng thng mi (NHTM) thng da trên nn tng xây dng các
mi quan h, ít ri ro, và các sn phm có tính cht bi thng ít khi liên quan đn hot
đng kinh doanh hàng ngày (Venkitaramanan, trích trong Hoosen, 2006).
1.1.5. Phân loi sn phm Bancassurance
Có nhiu cách đ phân loi sn phm. Trên thc t ngi ta thng đ cp đn
sn phm theo ba tiêu chí nh sau:
1.1.5.1. Cnăc vào tính cht ca sn phm
Theo VRL KnowledgeBank (2007), cn c vào tính cht ca sn phm thì gm
ba loi sau đây:
Th nht là nhóm sn phm BHNT – dòng sn phm ct lõi và truyn thng ca
Bancassurance, gm hai loi c bn là bo him đn thun và bo him kt hp vi
đu t. ây là sn phm khá phc tp, có s hin din ca nhiu loi ri ro nên đòi hi
cht lng ca t vn viên, phí bo him đt hn và thi gian đóng phí dài hn rt
12
nhiu so vi sn phm BHPNT. Các quy đnh phát hành và bo lưnh cng ht sc cht
ch và tn nhiu khong chi phí đáng k đ đu t.
Nhóm th hai gm nhng sn phm BHPNT đi kèm vi các sn phm vay ca
NH nhm mc đích bo v cho khon vay đó. nhiu th trng, hn mt na s
Li nhun biên
tng dn trên mi
sn phm
13
Khi Bancassurance mi thành lp, sn phm ca giai đon này càng đn
gin càng tt, yêu cu chuyên môn ít, có th bán ra vi s lng ln trong thi gian
ngn, gn gi vi hot đng kinh doanh thng ngày ca NH nh huy đng vn và cho
vay. Mt s sn phm tiêu biu nh: BHNT (không kèm đu t), bo him tai nn/ t
vong cho ngi gi tin hay các gói bo him cho ch th.
Khi Bancassurance phát trin tm cao hn vi các ngun lc đc m
rng (vn phòng chi nhánh, c s vt cht, trình đ qun lý và chuyên môn), ngoài các
sn phm đn gin giai đon đu vn đc tip tc duy trì và phát trin, nhà qun lý
có th m rng danh mc vi mt vài sn phm có đ phc tp cao hn. Mt s sn
phm tiêu biu nh: bo him thanh toán tín dng cho ngi đi vay, bo him chi phí y
t hay bo him sc khe kt hp.
Cui cùng khi Bancassurance bc vào giai đon tng trng mnh vi
mc đ tích hp cao, các sn phm bo him có tính chuyên môn cao s đc tp trung
phát trin. Mt s sn phm tiêu biu nh: bo him tài sn, bo him trách nhim,
BHNT kt hp đu t, bo him sc khe cao cp.
Cn lu ý trong bt k giai đon nào, bo him phi là sn phm b sung ch
không phi cnh tranh vi các sn phm NH, nu không, mt t l thu nhp t sn
phm NH s b chuyn vào bo him (Wallerich, trích trong SCOR, 2005).
1.1.5.3. Cnăc vào mcăđ tích hp vi sn phm dch v NH
Theo Ramesha (2008?), cn c vào mc đ tích hp vi sn phm dch v NH
thì có hai loi sau:
Th nht là các sn phm bo him “đng mt mình” (stand-alone insurance
products), tc không kt hp vi bt kì sn phm hay dch v nào khác ca NH. Trong
trng hp này, NH ch thc hin tip th bo him nh mt danh mc khác đng bên
cnh các sn phm dch v NH có sn. Ngoài ra, thng hiu ca bo him và NH
15
có Bancassurance rt phát trin đư đc tác gi đúc kt li, bao gm: Tích hp hoàn
toàn (B, Pháp, Tây Ban Nha, Ý, Hà Lan); Liên minh chin lc (Pháp, Ý, Thy S);
Tha thun phân phi (Pháp, Hà Lan, c). Artikis (2008) cng đng quan đim cho
rng ba mô hình này hin đang thng tr th trng cho đn thi đim hin ti.
Quan đim mô hình liên kt có tác đng đn thành công ca Bancassurance
cng đc trình bày trong nhiu nghiên cu khác nh: Benoist (2002), Fan và Lee
(2010, 2013), Night và Saunders (2003), SCOR (2005).
Nh vy, gi thuyt nghiên cu đc đt ra: Mô hình hp tác gia NH và CTBH
có tác đng đn s thành công ca Bancassurance.
1.2.2. Các yu t v phía CTBH
1.2.2.1. c tính ca sn phm: đnăgin và gn vi sn phm NH
Sn phm Bancassurance nên đc thit k vi ni dung đn gin, d hiu, có ít
s la chn và tp trung vào các nhu cu ph bin nht ca khách hàng, ngay c khi
tính cht ca chúng là thc s phc tp (SCOR, 2005).
Theo nghiên cu ca The Boston Consulting Group (1999, 2009), nhiu khách
hàng cm thy giao dch qua môi gii hay đi lý bo him khá phc tp và tn nhiu
thi gian. Bancassurance có th vt qua nhc đim ca đi th thông qua các sn
phm càng đn gin càng tt, quy trình và th tc mua bán phi cc kì nhanh gn và
tin li. Ti Châu Âu, nhiu t chc Bancassurance thm chí bán các hp đng BHNT
có giá tr cao ch sau 15 phút gp g và thm đnh khách hàng. in hình nh Crédit
Agricole đư thay th các hp đng bo him (HBH) dày hàng chc trang giy bng
giy chng nhn b túi ngn gn vi ngôn t bình dân vi ngi đc hn. Ngc li
Anh, Bancassurance chm phát trin là do NH bán các sn phm bo him khá phc
tp và rm rà, do đó nguyên tc vàng là sn phm càng đn gin thì t l thành công
s càng cao (Moss, 2008).
c tính th hai là bo him phi đc tích hp vi sn phm ca NH, tc đng
b vi quy trình bán hàng, các kênh phân phi và phng pháp qun lý ca NH, yu t