B GIÁO DC VÀ ÀO
TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ
MINH LÊ ĐC HOÀNG
CÁC NHÂN T NH HNG
ĐN LI NHUN CA CÁC
NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM
LUN VN THC S KINH
T
LÊ ĐC HOÀNG
CÁC NHÂN T NH HNG
ĐN LI NHUN CA CÁC
NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM
Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng
Mã s:
60340201
LUNăVNăTHCăSăKINHăT NGI HNG DN KHOA HC:
TS. LÊăTNăPHC MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC BNG, BIU
DANH MC T VIT TT
LI M U
CHNG 1
TNG QUAN V CÁC NHỂN T NH HNG N LI NHUN CA NGỂN
HÀNG THNG MI 1
1.1. Tng quan v ngơn hƠng thng mi 1
1.1.1. Khái nim v ngơn hƠng thng mi 1
1.1.2. Chc nng ca ngơn hƠng thng mi 2
1.1.3. Vai trò ca ngơn hƠng thng mi: 5
1.2. Tng quan v li nhun ca ngơn hƠng thng mi 6
1.2.1. Khái nim v li nhun ca ngơn hƠng thng mi 6
1.2.2. S cn thit gia tng li nhun đi vi ngơn hƠng thng mi: 6
1.2.3. Các ch tiêu đánh giá li nhun ca ngơn hƠng thng mi : 7
1.2.3.1. T l thu nhp trên vn ch s hu (ROE) 7
2.3.3.3. Kt qu hi quy vi bin ph thuc lƠ ROA 42
2.3.3.4. Kt qu hi quy vi bin ph thuc lƠ ROE 44
2.3.3.5. Nhn xét v kt qu hi quy: 46
KT LUN CHNG 50
CHNG 3 51
GII PHÁP NỂNG CAO LI NHUN CA CÁC NGỂN HÀNG THNG MI VIT
NAM 51
3.1. nh hng phát trin ca các Ngơn hƠng thng mi đn 2015 vƠ tm nhìn đn
nm 2020 51
3.2. Gii pháp nơng cao li nhun ca các Ngơn hƠng thng mi Vit Nam 52
3.2.1. Nhóm gii pháp do Ngơn hƠng thc hin 52
3.2.1.1. Tng thu nhp t lƣi 52
3.2.1.2. Tng thu nhp ngoƠi lƣi 52
3.2.1.3. y mnh x lỦ n xu vƠ tng cng kim soát cht lng tín dng 55
3.2.1.4. Nơng cao công tác t chc cán b 58
3.2.1.5. y mnh hin đi hoá công ngh ngơn hƠng 59
3.2.2. Nhóm gii pháp h tr t Chính ph vƠ Ngơn hƠnh NhƠ nc. 60
3.2.2.1. Chính Ph 60
3.2.2.2. Ngơn hƠng NhƠ nc 61
3.3. Hn ch ca đ tƠi 62
KT LUN CHNG 64
KT LUN 65
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC BNG, BIU
Bng 2.1. Tng tƠi sn ca 8 Ngơn hƠng thng mi giai đon 2008-2013
Bng 2.2. Vn ch s hu ca 8 Ngơn hƠng thng mi giai đon 2008-2013
Ngơn hƠng thng mi lƠ đnh ch tƠi chính trung gian đóng vai trò quan trng
trong nn kinh t th trng. Bng các hot đng ca mình, ngơn hƠng thng mi
đƣ đóng vai trò quan trng trong vic thúc đy chu chuyn vn trong nn kinh t,
góp phn thúc đy kinh t phát trin. Ti Vit Nam, tri qua nhiu giai đon thng
trm, đn nay h thng ngơn hƠng thng mi đƣ có nhng đóng góp tích cc trong
công cuc đi mi toƠn din nn kinh t theo hng công nghip hoá - hin đi hoá,
giúp m rng nn kinh t th trng theo đnh hng xƣ hi ch ngha.
K t sau khi gia nhp WTO, các ngơn hƠng thng mi Vit Nam đang phi
đi mt vi nhng khó khn, thách thc trong quá trình hi nhp kinh t quc t
ngƠy cƠng sơu rng. S cnh tranh trong lnh vc TƠi chính ngơn hƠng ngƠy cƠng
gay gt, không ch gia các ngơn hƠng trong nc mƠ còn vi các tp đoƠn tƠi chính
nc ngoƠi có tim lc hùng mnh. Th nên, các ngơn hƠng thng mi đƣ không
ngng tìm mi cách đ gia tng hiu qu hot đng ca mình. Trong đó, li nhun
đóng vai trò vô cùng quan trng quyt đnh s tn ti vƠ phát trin ca mt ngơn
hƠng. Li nhun không ch đn thun lƠ kt qu kinh doanh mƠ còn lƠ c s đánh
giá hiu qu hot đng ca ngơn hƠng trong giai đon cnh tranh gay gt nh hin
nay. Vì vy, mc tiêu c bn ca các nhƠ qun tr ngơn hƠng lƠ phi đt đc li
nhun trên nhiu mt hot đng. Nu xét trên cp đ v mô, mt ngơn hƠng tt, làm
n có hiu qu vƠ có kh nng chng chi vi nhng cú sc tiêu cc s đóng góp
tích cc vƠo s n đnh h thng tài chính quc gia.
Trên th gii đƣ có rt nhiu công trình nghiên cu v các nhân t nh hng
đn li nhun ca các ngơn hƠng thng mi, tuy nhiên Vit Nam đa phn các
nghiên cu tp trung phơn tích các nhân t nh hng đn li nhun ca các doanh
nghip, dng nh cha có nhiu nghiên cu chính thc tp trung vƠo các ngân
hƠng thng mi ậ doanh nghip hot đng trong mt lnh vc đc thù. Vì nhng lý
do đó, tác gi chn đ tƠi: "Các nhơn t nh hng đn li nhun ca các ngơn hƠng
thng mi Vit Nam" đ tìm ra phng hng vƠ gii pháp giúp các ngơn hƠng
nơng cao li nhun trong giai đon hin nay.
Mcătiêuănghiênăcu
- Xác đnh các nhơn t nh hng đn li nhun ca Ngơn hƠng thng mi Vit
ca các ngơn hƠng, đ t đó, các nhƠ qun tr ngơn hƠng có th hoch đnh nhng
chin lc kinh doanh, cng nh các gii pháp nhm tháo g khó khn vƠ nơng cao
li nhun cho ngơn hƠng.
Ktăcuăcaălunăvn
Lun vn gm 3 chng :
Chng 1 : Tng quan v các nhơn t nh hng đn li nhun ca ngơn hƠng
thng mi
Chng 2 : Phơn tích các nhơn t nh hng đn li nhun ca ngơn hƠng thng
mi Vit Nam
Chng 3 : Gii pháp nơng cao li nhun ca các ngơn hƠng thng mi Vit Nam
1
CHNG
TNG QUAN V CÁC NHÂN T NH HNG ĐN LI NHUN
CA NGÂN HÀNG THNG MI
1.1. Tngăquanăvăngânăhàngăthngămi
1.1.1. Kháiănimăvăngânăhàngăthngămi
Cùng vi s phát trin ca nn kinh t th trng theo xu hng hi nhp quc
t hin nay, các Ngơn hƠng thng mi không ngng phát trin, hình thƠnh mng
li rng khp toƠn cu. Hot đng ngơn hƠng ngày càng có tính h thng cao,
đc xem là mt kênh chu chuyn vn quan trng vƠ cung ng dch v tƠi chính đa
dng, phong phú, tác đng đáng k đn s phát trin ca nn kinh t th trng.
Hin nay, tùy theo lch s hình thƠnh ca h thng ngơn hƠng có nhiu khái nim v
ngơn hƠng thng mi :
Theo Ngơn hƠng th gii : Ngơn hƠng lƠ t chc tƠi chính nhn tin gi ch
yu di dng không k hn hoc tin gi đc rút ra vi mt thông báo ngn hn
(tin gi có k hn, tin gi tit kim). Di tiêu đ các ắngân hàng” gm có :
Ngơn hƠng thng mi ch tham gia vƠo các hot đng nhn tin gi, cho vay ngn
hn, trung dƠi hn ; Ngơn hƠng đu t hot đng buôn bán chng khoán vƠ bo lƣnh
phát hành ; Ngơn hƠng nhƠ cung cp tƠi chính cho lnh vc phát trin nhƠ vƠ
Cp tín dng lƠ vic tha thun đ t chc, cá nhơn s dng mt khon tin
hoc cam kt cho phép s dng mt tƠi sn theo nguyên tc có hoƠn tr vƠ lƣi bng
nghip v cho vay, chit khu, cho thuê tƠi chính, bao thanh toán, bo lƣnh ngơn
hƠng vƠ các nghip v cp tín dng khác.
Cung ng dch v thanh toán qua tƠi khon lƠ vic cung ng phng tin
thanh toán, thc hin dch v thanh toán séc, y nhim chi, th ngơn hƠng, th tín
dng vƠ các dch v thanh toán khác cho khách hƠng thông qua tƠi khon tin gi
ca khách hƠng.
Các hot đng kinh doanh khác ca ngơn hƠng thng mi : dch v ngơn
qu, dch v y thác, dch v môi gii tin t, dch v kinh doanh ngoi hi, các
dch v khác: qun lỦ tƠi sn, t vn tƠi chínhầ
1.1.2. Chcănngăcaăngânăhàngăthngămi
3
Quá trình hình thƠnh vƠ phát trin ca ngơn hƠng thng mi gn lin vi s
phát trin ca sn xut vƠ lu thông hƠng hóa. NgƠy nay, Ngơn hang thng mi đƣ
phát trin mnh m c v s lng ln cht lng vƠ tr thƠnh mt loi hình chim
v trí ch yu trong h thng các t chc tƠi chính trung gian. Chc nng c th ca
ngơn hƠng thng mi nh sau:
Chc nng trung gian tài chính
Trong chc nng nƠy, Ngân hƠng thng mi đóng vai trò lƠ ắcu ni” gia các
ch th tha vn vi các ch th đang thiu vn trong nn kinh t. Thông qua vic
huy đng các khon vn tin t tm thi nhƠn ri trong nn kinh t, Ngơn hƠng đƣ
bin nhng ngun vn nh l, ri rác trong nn kinh t thƠnh ngun vn tín dng đ
ln đ cho vay đáp ng các nhu cu vn kinh doanh vƠ vn đu t cho các ngành
kinh t, nhu cu vn tiêu dùng ca xƣ hi. Nh vy, ngơn hƠng thng mi va
khách hƠng có nhu cu thanh toán theo s u nhim ca khách hƠng.
Vi chc nng trung gian thanh toán, các Ngơn hƠng thng mi cung cp cho
khách hƠng nhiu phng tin thanh toán thun li nh y nhim chi, y nhim thu,
séc, th thanh toánầ tùy theo nhu cu khách hƠng. Nh đó mƠ các ch th trong
nn kinh t không phi gi tin mt, không phi vn chuyn tin đ thanh toán mà
có th s dng mt phng thc thanh toán không dùng tin mt do ngơn hƠng cung
cp. Do vy các ch th s tit kim chi phí v thi gian, tin bc, li đm bo an
toƠn hn so vi thanh toán trc tip. Nh vy, chc nng nƠy thúc đy lu thông
hƠng hóa, đy nhanh tc đ thanh toán, tc đ luân chuyn vn, đng thi vic
thanh toán qua ngơn hƠng đƣ gim đc lng tin mt lu thông, góp phn tit
kim chi phí lu thông tin mt nh chi phí in n, kim đm, bo qun tinầ
i vi Ngơn hƠng thng mi, chc nng nƠy góp phn to ra li nhun cho
ngân hàng thông qua vic thu phí cung cp dch v. Ngoài ra, nó còn giúp ngân
hƠng có th huy đng đc mt ngun vn có chi phí thp, giúp ngơn hƠng có th
gia tng li nhun.
5
Chc nng to tin
Khi kt hp chc nng trung gian tài chính và trung gian thanh toán, ngân hàng
thng mi có th thc hin chc nng to tin. Thông qua cho vay bng hình thc
chuyn khon, t mt khon tin gi ban đu ti mt ngơn hƠng, h thng ngân
hƠng thng mi đƣ to ra mt lng tin trên tƠi khon tin gi thanh toán ca
khách hƠng ln gp nhiu ln so vi lng tin gi ban đu. Lng tin ghi s do
ngơn hƠng thng mi to ra ph thuc vƠo vƠo s tin gi ban đu ca khách hƠng,
s lng ngơn hƠng tham gia vƠo quá trình to tin vƠ t l d tr bt buc.
Vi chc nng nƠy, h thng Ngơn hƠng thng mi đƣ lƠm tng phng tin
thanh toán trong nn kinh t, đáp ng nhu cu thanh toán, chi tr ca xƣ hi. Mt
khi lng tín dng mƠ Ngơn hƠng thng mi cho vay lƠm tng kh nng to tin
ca Ngơn hƠng thng mi, t đó lƠm tng lng tin cung ng cho quá trình giao
dch trong nn kinh t.
1.1.3. Vaiătròăcaăngânăhàngăthngămi:
doanh ngoi t vƠ hƠng hoá phái sinh, thu t kinh doanh chng khoán, thu khácầ)
sau đó tr đi các khon chi phí phát sinh (chi nhơn viên, chi tƠi sn, chi qun lỦ
công v, chi phí khácầ), phn trích d phòng ri ro vƠ thu thu nhp doanh
nghip.
1.2.2. Săcnăthităgiaătngăliănhunăđiăviăngânăhàngăthngămi:
Li nhun lƠ kt qu tƠi chính cui cùng ca hot đng kinh doanh, do đó nó có
Ủ nghƣi vô cùng quan trng đi vi các ngơn hƠng. ụ ngha ca nó đc th hin
nh sau :
+ Li nhun lƠ ch tiêu phn ánh kt qu kinh doanh vƠ lƠ mc đích hot đng
kinh doanh ca ngơn hƠng. Trong th trng tƠi chính cnh tranh khc lit nh hin
nay, mc tiêu hƠng đu ca các ngơn hƠng lƠ ti đa hoá li nhun. Li nhun thp
đng ngha vi ngơn hƠng không đt đc mc tiêu kinh doanh ca mnh.
+ Li nhun lƠ ch tiêu tng hp, phn ánh cht lng kinh doanh ca mt ngơn
7
hƠng. Li nhun lƠ khon chênh lch gia doanh thu vƠ chi phí đƣ b ra. Mi bin
pháp đ tng doanh thu, tit kim chi phí cui cùng đu phn ánh quy mô li
nhun. Vì vy, thông qua xem xét ch tiêu li nhun, ta có th đánh giá giá đc
phn ln cht lng vƠ hiu qu kinh doanh ca ngơn hƠng. ToƠn b quá trình kinh
doanh ca ngơn hƠng đc tin hƠnh mt cách hp lỦ hay không đu đc phn
ánh rõ nét trong ch tiêu li nhun.
+ Li nhun lƠ ngun tƠi chính quan trng đ bù đp các thit hi và ri ro trong
quá trình kinh doanh cng nh lƠ ngun b sung vn rt quan trng, th hin kh
nng phát trin trong tng lai ca mt ngơn hƠng. Bên cnh đó, thông qua vic s
dng mt phn li nhun đ hình thƠnh các qu khen thng, phúc li, các ngơn
hƠng s khích l đc tinh thn lƠm vic, cng hin đi vi ngi lao đng trong
ngân hàng.
+ Li nhun còn có tác đng trc tip đn uy tín ca ngơn hƠng trên th trng.
Nu ngơn hƠng lƠm n hiu qu, li nhun cao s lƠm tng uy tín trên th trng,
to điu kin thun li cho hot đng kinh doanh. Ngc li, nêu li nhun thp s
nh hng đn uy tín vƠ c hi kinh doanh ca ngơn hƠng.
ROA cung cp cho nhƠ đu t thông tin v các khon lƣi đc to ra t lng
vn đu t (hay lng tƠi sn). TƠi sn đc hình thƠnh t vn vay vƠ vn ch s
hu. C hai ngun vn nƠy đc s dng đ tƠi tr cho các hot đng ca các Ngân
hƠng thng mi. ROA cƠng cao thì cƠng tt vì chng t Ngơn hƠng thng mi
đang kim đc nhiu li nhun hn trên lng đu t ít hn.
Mi quan h gia ROE vƠ ROA :
ROE =
=
= ROA
Mi quan h trên cho thy thu nhp ca mt ngơn hƠng rt nhy cm vi phng
thc tƠi tr tƠi sn (s dng nhiu n hn hay nhiu vn ch s hu hn). Mt ngơn
9
hƠng có ROA thp vn có th đt ROE mc cao nu nh s dng nhiu n (gm
c tin gi ca khách hƠng) vƠ s dng ti thiu vn ch s hu trong quá trình tƠi
tr tƠi sn. Tuy nhiên nu đánh giá k thì khi n tng ROA thông thng s gim
do lúc đó tƠi sn tng, nu tc đ tng li nhun không bng tc đ tng tƠi sn do
NPM =
1.3. Các nhân tănhăhngăđnăliănhunăcaăngânăhàngăthngămi
1.3.1. Cácăcucănghiênăcuăthcănghimătrênăthăgii
Hin nay trên th gii, các nghiên cu v hiu qu hot đng ca ngơn hƠng
thng phơn tích h thng ngơn hƠng nhiu quc gia hoc mt quc gia. Nhóm
các nghiên cu phm vi mt quc gia có th k đn nghiên cu Tunisia (Samy
Ben Naceur & Mohamed Goaied, 2001); Hi Lp (Kosmidou, Pasiouras và
Tsaklanganos, 2007); Pakistan (Khizer Ali, Muhammad Farhan Akhtar và Hafiz
Zafar Ahmed, 2010); Th Nh K (Deger Alper vƠ Adem Anbar, 2011); HƠn Quc
(Fazlan Sufian, 2011)
Bên cnh đó, cng có nhiu cuc nghiên cu, phơn tích v li nhun ca ngơn
hƠng mt nhóm các quc gia, bao gm: nghiên cu 6 quc gia Chơu Ểu (an
Mch, Pháp, c, Ý, Tây Ban Nha và Anh) t nm 1992 đn 1998 (John Goddard,
Phil Molyneux và John Wilson, 2004); nguyên cu ti khu vc ông Nam Châu Âu
giai đon nm 1998 đn nm 2002 (Panayiotis Athanasoglou, Matthaiois D.Delis và
Christos K.Staikouras, 2006); nghiên cu v các ngơn hƠng ti 15 quc gia thuc
liên minh Chơu Ểu t nm 1995 đn 2001 (Pasiouras và Kosmidou, 2007); nghiên
cu v li nhun ca các ngơn hƠng thuc o hi giáo đn t 21 quc gia khác
nhau (Hassan và Bashir, 2003);
1.3.2. Cácănhânătănhăhngăđnăliănhunăcaăngânăhàng
Tùy theo mc đích nghiên cu khác nhau mƠ vic xác đnh các nhơn t nh
hng đn li nhun ca các ngơn hƠng thng mi cng khác nhau. Nhìn chung,
các nhơn t nh hng đn li nhun ca ngơn hƠng có th đc chia thƠnh 2
nhóm : các nhơn t bên trong vƠ các nhơn t bên ngoƠi.
Các nhơn t bên trong lƠ các nhơn t thuc v đc đim ni ti ca ngân hàng,
11
chu nh hng bi các quyt đnh điu hƠnh ca ban lƣnh đo ngơn hƠng.
mnh ca mt ngơn hƠng. Nhìn chung, các kt qu nghiên cu đu ch ra rng ngân
hàng nào có quy mô vn ch s hu cao hn s có li nhun cao hn. Trong cuc
nghiên cu ca Berger (1995) da trên d liu ca các ngơn hƠng M trong khong
thi gian na sau thp niên 1980, ông đƣ ch ra mi quan h cùng chiu gia vn vƠ
li nhun trên vn ch s hu. Tng t, nghiên cu v các yu t nh hng đn
li nhun ca các ngơn hƠng mt s quc gia thuc khu vc Chơu Ểu, Bc M vƠ
Úc, Bourke (1989) cng tìm ra mi tng quan thun gia t l vn vƠ li nhun.
Ông đƣ ch ra rng ngơn hƠng có t s vn cƠng cao thì li nhun cƠng cao.
Cùng quan đim đó, John Goddard, Phil Molyneux và John Wilson (2004),
Pasiouras và Kosmidou (2007) và Panayiotis P.Athanasoglou, Sophocles
N.Brissimis và Matthaios D.Delis (2005) cng cho thy mt mi quan h cùng
chiu gia t l vn vƠ li nhun trong th trng ngơn hƠng chơu Ểu.
NgoƠi khu vc M vƠ Chơu Ểu, các nghiên cu chơu Phi vƠ chơu Á cng cho
kt qu tng t. Sammy Ben Naceur & Omran (2008) đƣ phơn tích s nh hng
ca các nhơn t chính sách, s cnh tranh, s ci cách tƠi chính đn li nhun ca
các Ngơn hƠng thng mi các quc gia thuc khu vc Trung ông vƠ Bc Phi
trong khong thi gian t 1989 ậ 2005 và đa ra kt lun v mi tng quan thun
gia quy mô vn vƠ li nhun. Nghiên cu ca Fadzlan Sufian (2011) ti HƠn Quc
trong khong thi gian t 1992-2003 cng tìm ra mi tng quan dng gia quy
mô vn vƠ li nhun ca ngơn hƠng.
Nh vy, có th thy, dù khu vc đa lỦ nƠo hay trong giai đon thi gian nƠo,
tt c các nghiên cu đu cho kt qu v mi tng quan dng gia quy mô vn
vƠ li nhun ca ngơn hƠng.
Quy mô các khon cho vay
Hot đng cho vay lƠ hot đng ch yu ca ngơn hƠng thng mi. Chính s
chênh lch gia li sut cho vay vƠ lƣi sut huy đng vn mang li li nhun cho
13
ngơn hƠng. Do đó, cho vay cƠng nhiu thì li nhun cƠng cao. iu nƠy th hin
trong kt qu nghiên cu ca Khizer Ali, Muhammad Farhan Akhtar và Hafiz Zafar
Ahmed (2011) nghiên cu v các ngơn hƠng Pakistan ; nghiên cu Fazlan Sufian
Các nghiên cu trc đơy đƣ ch ra rng ri ro tín dng lƠ mt bin s quan
trng trong nghiên cu li nhun ngơn hƠng. Khi cht lng tín dng ca ngơn hƠng
suy gim, ngơn hƠng phi dùng ngun thu nhp ca mình đ trích d phòng ri ro
dn đn gim li nhun. Các nghiên cu ca Panayiotis P.Athanasoglou, Sophocles
N.Brissimis và Matthaios D.Delis (2005) Hy Lp, Panayiotis Athanasoglou,
Matthaiois D.Delis và Christos K.Staikouras (2006) vùng ông Nam Chơu Ểu,
Fadzlan Sufian (2011) HƠn Quc đu tìm ra mi tng quan ơm gia ri ro tín
dng vƠ li nhun ca ngơn hƠng. Mi quan h nghch bin cho thy khi danh mc
cho vay ca các ngơn hƠng tr nên ri ro, các ngơn hƠng phi trích d phòng ri ro
nhiu hn, t đó nh hng đn mc tiêu ti đa hóa li nhun. Vì vy, các ngơn
hƠng vi các khon cho vay có ri ro tín dng cao hn s có li nhun thp hn.
Tính thanh khon
đo lng tính thanh khon, ta s dng t s tƠi sn lu đng (tng tin mt,
tin gi ngơn hƠng, đu t chng khoán) trên tng tƠi sn. Nghiên cu ca Bourke
(1989) khai thác d liu ca 90 ngân hàng đn t 12 quc gia trong giai đon t
1972 đn 1981. Kt qu nƠy cho thy rng tính thanh khon có tác đng cùng chiu
lên li nhun tc lƠ gia tng t s nƠy s nơng cao li nhun ca ngơn hƠng.
Tuy nhiên, Molyneux và Thornton (1992) và Fadzlan Sufian (2011) đu tìm ra
mi tng quan nghch gia ri ro thanh khon vƠ li nhun ca ngơn hƠng, kt qu
nghiên cu cho thy ngơn hƠng có kh nng thanh khon kém hn s có li nhun
cao hn. Vì tính thanh khon kém cho thy tƠi sn ca các ngơn hƠng nƠy không tn
ti di dng tin mt, tin gi mƠ đc đu t vào các hot đng khác mang li li
nhun cao hn.
Chi phí hot đng