B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp.HCM

ÀM TH THANH HNG
NH HNG CA CÁC YU T
BIN NG V MÔ N TH
TRNG CHNG KHOÁN VIT
NAM
LUN VN THC S KINH T TP.H Chí Minh – Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO


TP.H Chí Minh – Nm 2014
LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan Lun vn thc s kinh t “nh hng ca các yu t bin đng
v mô đn th trng chng khoán ti Vit Nam” là công trình nghiên cu ca
riêng tôi vi s hng dn ca ging viên theo s phân công.
Nhng thông tin và d liu trong Lun vn đc trích dn rõ ràng, đy đ v ngun
gc. Các kt qu nghiên cu trong Lun vn là trung thc và cha tng đc công
b trong bt k công trình nào khác.
Ký tên àm Th Thanh Hng
MC LC
Trang
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc t vit tt
Danh mc các bng
Danh mc các hình
Tóm tt
1.Gii thiu 1
1.1.Tính cp thit ca đ tài 1
1.2.i tng nghiên cu và phm vi nghiên cu 2
1.2.1.i tng nghiên cu 2
1.2.2.Phm vi nghiên cu 2
1.3.Mc tiêu nghiên cu và câu hi nghiên cu 2
1.3.1.Mc tiêu nghiên cu 2

3.2.9.Hàm phn ng đy (Impulse response function- IRF) và k thut phân rã
phng sai (Variance decomosition) 29
3.3.Thu thp và x lý d liu 30
4.Ni dung và kt qu nghiên cu 35
4.1.Thng kê mô t các bin nghiên cu 35
4.2.Kim đnh tính dng cho các bin nghiên cu 36
4.3.c lng đ bin đng ca các bin nghiên cu bng mô hình EGARCH
37
4.3.1.c lng đ bin đng cho bin t sut sinh li th trng chng khoán-
RSR 37
4.3.2.Mô hình EGARCH cho bin tng sn phm quc ni GDP 41
4.3.3.Mô hình EGARCH cho bin t l lm phát INF 44
4.3.4.Mô hình EGARCH cho bin lãi sut R 47
4.4.Tác đng ca các bin s kinh t v mô đn th trng chng khoán 51
4.4.1.Kim đnh tính dng ca chui phng sai có điu kin ca các bin nghiên
cu 51
4.4.2.Xác đnh đ tr ti đa trong mô hình VAR 52
4.4.3.Kim đnh nhân qu Granger 53
4.4.4.Kim tra tính n đnh ca mô hình 54
4.4.5.Kt qu c lng mô hình VAR 56
4.4.6.Hàm phn ng thúc đy và phân rã phng sai 56
4.5.Tng hp kt qu nghiên cu 61
5.Kt lun và đ xut 63
5.1.Kt lun ca nghiên cu 63
5.2.Kin ngh 64
5.3.Hn ch ca đ tài và hng nghiên cu tip theo 65
5.3.1.Hn ch ca đ tài 65
5.3.2.Hng nghiên cu tip theo 65
Danh mc tài liu tham kho
Ph lc

Bng 4.3. Tóm tt kt qu các mô hình AR – EGARCH cho bin RSR 38
Bng 4.4. Kt qu kim đnh tính dng ca phn d ca bin RSR t mô hình 40
Bng 4.5. Tóm tt kt qu các mô hình AR – EGARCH cho bin GDP 41
Bng 4.6. Kt qu kim đnh tính dng ca phn d ca bin GDP t mô hình
EGARCH 43
Bng 4.7. Tóm tt kt qu các mô hình AR – EGARCH cho bin INF 45
Bng 4.8. Kt qu kim đnh tính dng ca phn d ca bin INF t mô hình
EGARCH 47
Bng 4.9. Tóm tt kt qu các mô hình AR – EGARCH cho bin R 48
Bng 4.10 Kt qu kim đnh tính dng ca phn d ca bin lãi sut R t mô hình
EGARCH 50
Bng 4.11. Kim đnh tính dng ca chui phng sai có điu kin ca các bin
nghiên cu 51
Bng 4.12. Xác đnh đ tr ti đa trong mô hình 52
Bng 4.13. Xác đnh đ tr ti u cho mô hình VAR 53
Bng 4.14. Kim đnh nhân qu Granger 54
Bng 4.15. Kt qu c lng mô hình VAR 56
Bng 4.16. Phân rã phng sai ca bin đng th trng chng khoán theo mô hình
th nht 59
Bng 4.17. Kt qu phân rã phng sai ca bin đng th trng chng khoán theo
mô hình thay th 60
Bng 4.18. So sánh kt qu nghiên cu ca đ tài vi các nghiên cu khác 61
DANH MC CÁC HÌNH

Tên hình Trang
Hình 4.1. Lc đ tng quan cho bin RSR 37
Hình 4.2. Lc đ tng quan ca chui GDP 41
Hình 4.3. Lc đ tng quan cho bin INF 44
Hình 4.4. Lc đ tng quan cho bin lãi sut R 48
Hình 4.5. Kim tra tính n đnh ca mô hình 54

1.Gii thiu
1.1 Tính cp thit ca đ tài
Ngày nay, Vit Nam đi cùng vi s hi nhp và phát trin cùng nn kinh t th gii
cng có nhng bc đi ging vi nhng nn kinh t trên th gii, trong đó quyt
đnh thành lp th trng chng khoán trong nc là hp vi thc tin cng nh xu
hng phát trin kinh t th gii. Trung tâm giao dch chng khoán Thành ph H
Chí Minh (HOSE) chính thc đi vào hot đng t tháng 07 nm 2000, sau đó nm
nm, trung tâm giao dch chng khoán Hà Ni (HASTC) chính thc đi vào hot
đng t tháng 03 nm 2005, vi s hình thành hai kênh chng khoán đã đóng góp
thêm ngun vn đu t cho các doanh nghip và góp phn vào s phát trin ca nn
kinh t nói chung.
Vi nhng bin đng trên th trng chng khoán đc xem nh là phong v biu
cho nn kinh t, là sc khe ca nn kinh t. Vi vai trò quan trng ca mình, th
trng chng khoán nhn đc nhiu s quan tâm ca các nhà nghiên cu và nhà
đu t không ch trên th gii mà còn ti Vit Nam, đã có rt nhiu nghiên cu ca
các yu t kinh t tác đng đn th trng chng khoán. Theo nhn đnh ca
Maysami, Hamzah (2004) trong lý thuyt th trng hiu qu: th trng chng
khoán điu chnh rt nhanh theo nhng thông tin đáng tin cy vì vy th trng
chng khoán s phn ánh tt c mi thông tin v chng khoán. Bên cnh đó theo
nghiên cu ca Lukas Mankhoff (2010) nhn đnh rng các nhà đu t và qun lý
qu s dng phân tích c bn trong nghiên cu v nhng yu t tác đng đn giá c
chng khoán đ ra quyt đnh ca h (chim t trng ti 60%), trong khi phân tích
k thut tác đng ch có 30% trong vic ra quyt đnh, tip theo là phân tích dòng
tin ch chim 10% trong vic ra quyt đnh ca các nhà đu t và qun lý qu. Vi
tm quan trng trong phân tích c bn nhm xem xét nh hng đn th trng
chng khoán đã đc thc hin trên th gii, ti Vit Nam vn đ này cng đc
quan tâm rt nhiu vì bn thân th trng chng khoán Vit Nam cng chu s tác
đng ca các bin v mô. Khi so sánh kt qu ca các nghiên cu trc đây ti Vit
Nam so vi các nghiên cu khác trên th gii có s khác bit, điu này đc lý gii
2

3

Các bin đng trong các bin kinh t v mô ti Vit Nam có nh hng đn bin
đng th trng chng khoán hay không?
Xu hng tác đng ca các bin v mô đn th trng chng khoán Vit Nam là nh
th nào?
1.4. Phng pháp nghiên cu
 tài s dng mô hình EGARCH đ đo lng bin đng các bin nghiên cu trong
mô hình, s dng mô hình VAR nhm xem xét nh hng ca các bin nghiên cu
đn th trng chng khoán, c hai mô hình EGARCH và VAR đu đc thc hin
vi s h tr ca phn mm Eviews 6.0.
1.5. óng góp đ tài
Vi cách tip cn mi trong đo lng bin đng thông qua mô hình EGARCH, đ
tài hy vng s có thêm bng chng thc nghim v nh hng ca bin đng ca
các bin kinh t v mô tác đng đn bin đng th trng chng khoán, t đó s
đóng góp vào kho tài liu nghiên cu v th trng chng khoán Vit Nam.
1.6. Kt cu ca đ tài
Nhm tr li cho các vn đ nghiên cu ca mình đ tài chia b cc bài vit làm 5
chng
Chng 1: Gii thiu
Chng 2: Tng quan các nghiên cu trc đây
Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Chng 4: Phân tích kt qu nghiên cu và tho lun
Chng 5: Kt lun
Tóm li, trong chng mt, đ tài đã nêu lên tính cp thit ca đ tài, đi tng và
phm vi nghiên cu, mc tiêu và câu hi nghiên cu, b cc ca bài nghiên cu ca
đ tài đ làm c s cho các chng tip theo trong đ tài.

4


chng khoán có th thay đi theo lãi sut và cng không chc chn rng liu dòng
tin s tng hay gim khi lãi sut thay đi theo mt hng nào đó. Các nghiên cu
hin nay v mi quan h gia lãi sut và th trng chng khoán cha cho thy mt
đáp án rõ ràng.
ng cong lãi sut và th trng chng khoán
Các nhà đu t trái phiu thng bám sát tình hình nn kinh t và lãi sut là nhân t
quan trng nh hng đn nn kinh t. Các nhà đu t c phiu thng ch tp
trung vào tình hình và trin vng ca công ty mình nm gi c phiu tuy nhiên h
luôn phi cnh giác vi nhng thay đi trong lãi sut.
Khi lãi sut thp nhiu nhà đu t trc đây đã mua trái phiu nhm tìm kim s an
toàn thng có xu hng bán trái phiu đ tìm kim thu nhp cao hn t th trng
chng khoán, ngc li khi nhà đu t cm nhn đc là h có th nhn đc mc
thu nhp cao hn t trái phiu thì dòng tin s chy khi th trng chng khoán.
Khi đng cong lãi sut tng dc nó s to áp lc gim giá chng khoán vì lãi sut
ca trái phiu chình ph s tng. Tuy nhiên, điu này ch mang tính cht lý thuyt
trên thc t không có ngha là khi đng cong lãi sut tng cao s không có các c
h đu t vào chng khoán, trên thc t đây ch là mt nhân t mà các nhà đu
chng khoán cn xem xét khi phân tích xu hng th trng chng khoán.
Lãi sut gim có kích thích th trng chng khoán?
S giao đng trong lãi sut không phi lúc nào cng nhn đc s phn ng trái
ngc mà đôi khi nó là mt đng thái cùng chiu hoc cng có th là không phn
ng gì c, ch khi nào lãi sut phn ánh đúng xu hng ch đo ca lm phát trong
nn kinh t. Thông thng lãi sut gim khi lm phát gim khin giá c phiu tng
cao hn và ngc li. Nhng nu lm phát không phi là mt vn đ nghiêm trng
và lãi sut tng, đu t vào th trng chng khoán mang li nhiu lãi bi vì trong
trng hp này lãi sut tng là do nn kinh t tng trng.
6

2.1.3. Lm phát và th trng chng khoán
Kt qu nghiên cu ca Fama và Schwert (1977), Chen, Ross và Roll (1986) đã

Correction Model – VECM) đ nghiên cu mi tng quan gia t sut sinh li
chng khoán ti Nht Bn vi các nhân t v mô nh t giá, lm phát, cung tin, ch
s sn xut công nghip, lãi sut trái phiu chính ph trong dài hn, lãi vay trung
bình trên th trng vay tin t Tokyo. Kt qu nghiên cu cho thy mi tng quan
dng gia t sut sinh li vi các bin nh t giá, ch s sn xut công nghip,
cung tin, trong khi đó t sut sinh li và lm phát có mi tng quan ngc chiu.
Tuy nhiên mi tng quan gia t sut sinh li và lãi sut không rõ ràng, c th là
mi tng quan nghch bin gia t sut sinh li vi lãi sut trái phiu chính ph
trong khi đó là mi quan h đng bin gia t sut sinh li và lãi sut vay trung
bình.
Du (2002) nghiên cu mi quan h gia lm phát và t sut sinh li chng khoán
cho th trng M. Bài nghiên cu s dng d liu nghiên cu theo quý trong giai
đon t nm 1926 đn nm 1999 vi các bin lm phát đc tính t ch s giá tiêu
dùng (CPI- Consumer Price Index) sau khi điu chnh yu t mùa v, ch s chng
khoán đc trích xut t COMPUSTAT vi mô hình VAR đc s dng. Kt qu
bài nghiên cu cho thy s thay đi trong c ch chính sách tin t và các cú sc
kinh t thc có liên quan mt thit vi nhng bin đng trong th trng chng
khoán.Trong đó tác gi lu ý nhng thay đi trong chính sách tin t có liên quan
đn lm phát gii thích tt cho các bin đng trong th trng chng khoán M.
Nghiên cu ca Morelli (2002) ti th trng chng khoán Anh v mi quan h gia
các bin v mô và th trng chng khoán trong giai đon t tháng 1 nm 1967 đn
tháng 12 nm 1995. Các bin v mô gm có ch s sn xut công nghip, cung tin,
lm phát, t giá. Nghiên cu s dng mô hình GARCH nhm đo lng bin đng
ca các bin nghiên cu. Kt qu nghiên cu đã cho thy rng bin đng ca các
bin v mô không nh hng đn bin đng th trng chng khoán.
8

Binswanger (2004) thc hin nghiên cu mi quan h gia nhng hot đng kinh t
thc và s bin đng trong th trng chng khoán cho th trng M, và các nhóm
nc khác thuc G7. Trong đó tác gi s dng mô hình VAR, ECM và hi quy OLS

Hansen và Chow đ phát hin ra đim gãy cu trúc và cui cùng tác gi s dng mô
hình phi tuyn tính ARCH và GARCH đ đo lng s bin đng. Kt qu cui cùng
cho thy các thay đi trong các bin: Sn lng công nghip, cung tin, lm phát,
hot đng th trng vn nc ngoài và đu t trc tip nc ngoài có nh hng
đáng k đn t sut sinh li ca chng khoán trong thi k hu ci cách nhng nm
90. Tuy nhiên trong giai đon tin ci cách đu nhng nm 90 thì ch có yu t t
giá hi đoái là nh hng đáng k đn t sut sinh li ca các chng khoán  th
trng n .
Nghiên cu ca Acikalin, Aktas và Unal (2008) nghiên cu mi quan h gia th
trng chng khoán và các bin kinh t v mô  Th Nh K. Nghiên cu s dng
mô hình VECM vi các bin đc s dng trong mô hình gm: t sut sinh li ca
th trng chng khoán Istanbul, GDP, lãi sut, t giá hi đoái và thâm ht cán cân
tài khon vãng lai, d liu đc thu thp theo quý t nm 1991 đn nm 2006. Kt
qu nghiên cu cho thy có mi quan h trong dài hn gia bin đng th trng
chng khoán đc gii thích bi bn bin kinh t v mô là: GDP, t giá hi đoái, lãi
sut, thâm ht tài khon vãng lai và mi quan h này là mi quan h ngc chiu.
Có mt mi quan h mt chiu lãi sut gây ra s bin đng trong th trng chng
khoán và mi quan h cùng chiu đc tìm thy là yu. Thông qua kt qu nghiên
cu ca nhóm tác gi cng ch rng các nhà đu t có th s dng nhng thông tin
liên quan đn các bin đng kinh t v mô đ d đoán xu hng bin đng ca th
trng chng khoán Th Nh K. Ngoài ra, nhà đu t cng ci thin li nhun ca
danh mc cá nhân bng cách tp trung vào ý ngha khác nhau ca các bin kinh t
v mô. Bên cnh đó nhóm tác gi cng đ xut nên nghiên cu thêm các yu t bên
ngoài tác đng đn th trng chng khoán.
Gay (2008) thc hin nghiên cu nh hng ca các bin s kinh t v mô đn t
sut sinh li ca các chng khoán th trng mi ni: Brazil, Nga, n , Trung
10

Quc. Bài nghiên cu s dng mô hình ARIMA, kt qu nghiên cu cho thy
không có mi quan h gia s bin đng trong giá du và t giá hi đoái đn s

v mô nh: Cung tin, sn lng công nghip, lm phát, t giá, lãi sut đ d báo
cho s bin đng trên th trng chng khoán.
Peiris (2010) nghiên cu tác đng ca các bin v mô đn bin đng ca các thành
phn trên th trng chng khoán Sri Lanka. Nghiên cu s dng d liu giai đon
t nm 2005 đn 2010 t 20 ngành trên th trng chng khoán và các bin v mô
gm có cung tin hp, cung tin m rng, lm phát và lãi sut. Nghiên cu s dng
mô hình GARCH nhm đo lng bin đng ca 20 ngành trên th trng chng
khoán. Kt qu là lm phát và lãi sut là nhng bin v mô nh hng có ý ngha
thng kê đn bin đng th trng chng khoán.
Oseni và Nwosa (2011) nghiên cu mi quan h gia bin đng th trng chng
khoán vi bin đng các nhân t v mô  Nigeria vi cách tip cn mô hình
EGARCH đ phân tích s bin đng trong th trng chng khoán và s bin đng
trong các bin kinh t v mô, tip theo đó tác gi s dng mô hình VAR đ xem xét
mi quan h gia các bin v mô vi s bin đng trong th trng chng khoán.
Kt qu nghiên cu cho thy có mi quan h tác đng qua li gia bin đng trong
GDP và s bin đng trong th trng chng khoán Nigeria.Tuy nhiên, bài nghiên
cu li không tìm thy mi quan h gia bin đng trong th trng chng khoán
vi bin đng trong lãi sut và lm phát. Thông qua kt qu nghiên cu nhóm tác
gi cho rng đ d báo s bin đng trong th trng chng khoán Nigeria bng
nhng bin đng trong các yu t kinh t v mô trong nc s không chính xác và
cho rng phn ln các bin đng trong th trng chng khoán là do s tác đng ca
các yu t bên ngoài. Vi cùng phng pháp và mô hình nghiên cu thì Attari và
Safdar (2013) li cho thy có mt mi quan h cht ch gia s bin đng ca các
yu t v mô và bin đng th trng chng khoán Pakistan, theo đó các bin đng
trong th trng chng khoán có th làm ch báo cho nn kinh t và ngc li các
bin đng trong các yu t v mô nn kinh t có th đc s dng đ d báo cho s
thay đi trong t sut sinh li ca th trng chng khoán, kt qu này cng đng
nht vi kt qu nghiên cu Mushtaq, Ali Shah và Rehman (2012) thc hin  th
12


Zakaria và Shamsuddin (2012) thc hin nghiên cu mi quan h gia bin đng
trong th trng chng khoán Malaysia và bin đng trong các bin s kinh t v
mô. Bài nghiên cu s dng d liu theo tháng t tháng 1 nm 2000 đn tháng 12
nm 2011 vi các bin s đc s dng trong mô hình gm: t sut sinh li ca th
trng (Bursa Malaysia Composite Index), ch s sn xut công nghip đi din cho
thu nhp thc (GDP), ch s giá tiêu dùng, cung tin, lãi sut cho vay đi din cho
lãi sut ngn hn , t giá hi đoái vi mô hình nghiên cu là mô hình GARCH (1,1)
đ tính toán s bin đng trong th trng chng khoán và các bin s kinh t v
mô, mô hình VAR đc tác gi s dng nhm kim tra mi quan h gia s bin
đng trong th trng chng khoán và các bin đng trong các bin s kinh t v mô
ca Malaysia. Kt qu nghiên cu cho thy ch có cung tin và lm phát là gii
thích tt cho s bin đng ca th trng chng khoán, bin đng ca các bin s
khác ít có mi quan h đn s bin đng li nhun trên th trng chng khoán.
Nguyên nhân đc tác gi đa ra là do có quá ít nhà đu t t chc và có s bt cân
xng thông tin trong đu t  Malaysia. Cng trong thi gian này mt nghiên cu
tng t cng đc thc hin bi Hussin và cng s (2012), nghiên cu mi liên h
gia các bin s kinh t v mô và t sut sinh li th trng chng khoán Malaysia
vi mô hình nghiên cu là mô hình VAR.
2.2.3 Mt s nghiên cu thc nghim ti Vit Nam
Nghiên cu ca Nguyn Th Thu Hng (2013) thc hin nghiên cu nh hng ca
các nhân t v mô lên t sut sinh li th trng chng khoán. Bài nghiên cu s
dng các bin nh ch s giá chng khoán, ch s giá tiêu dùng, t giá hi đoái, lãi
sut cho vay, giá du thô và cung tin M2, d liu đc thu thp theo tháng t tháng
1 nm 2008 đn tháng 12 nm 2013, nghiên cu s dng mô hình hiu chnh sai s
Vecto (VECM – Vector Error Correction Model), kim đnh đng liên kt nhm
xem xét mi quan h trong ngn hn và dài hn ca bin v mô đn t sut sinh li
chng khoán. Kt qu nghiên cu cho thy trong ngn hn, t sut sinh li chu nh
hng tng quan âm bi ch s giá tiêu dùng, giá du thô và cung tin, trong khi
đó chu tác đng dng bi bin lãi sut.Kt qu nghiên cu nh hng trong dài
14

phm quc
Binswanger (2004)
Mi quan h gia các
hot đng kinh t thc
- Có mt mi quan h
mt thit gia các
15

ni GDP
vi các bin đng trong
th trng chng khoán
các noc G7
hot đng kinh t
thc vi s bin đng
trong th trng
chng khoán M,
Nht và Cananda.
- Tìm thy mt mi
quan h yu ti th
trng Pháp, Ý, Anh.
Christopher Gan và
cng s (2006)
Nghiên cu tác đng
ca các bin v mô đn
th trng chng khoán
New Zealand
Tng sn phm quc
ni có tác đng đng
bin đi vi bin ch
s giá chng khoán

đng trong lm phát
vi s bin đng

Trích đoạn ng 4.14 Ki mđ nh nhân qu Granger

---